نظر مشورتي 7/5410 مورخ 1387/09/02 اداره كل حقوقي قوه قضائيه درخصوص مسئوليت كيفري عاقله

سؤال: آيا عاقله مسؤوليت كيفري دارد و مي توان عاقله را تحت تعقيب كيفري قرار داد؟ نظريه اداره كل حقوقي قوه قضاييه در ماده 306 قانون مجازات اسلامي (*) در خطاي محض، ديه قتل و جراحت موضحه و ديه جنايت هاي زيادتر از آن را بر عهده عاقله دانسته است و تبصره اين ماده جنايت عمد و شبه عمد نابالغ و ديوانه را به منزله خطاي محض و بر عهده عاقله قرار داده است و اين مسؤوليت ربطي به مسؤوليت كيفري جاني نداشته و عاقله در واقع مسؤوليت ناشي از فعل غير را بر عهده دارد ماده 314 قانون مجازات اسلامي (*) اشعار مي دارد در موارد قتل خطاي محض دادگاه مكلف است در حين رسيدگي عاقله را دعوت كند... اولاً از مفاد اين ماده ضرورت انجام دادرسي در موارد خطاي محض و ثانياً عدم مسؤوليت كيفري عاقله استنباط مي شود اما شرط مسؤوليت عاقله در پرداخت ديه احراز بزهكاري جاني و خطايي بودن آن و ثبوت ديه بر عهده عاقله اوست و اين امر نياز به طي تشريفات دادرسي دارد از قبيل تحقيق از شهود و مطلعين و كسان و بستگان طرفين، بنا به مراتب، عاقله مسؤوليت كيفري ندارد و نمي توان او را تحت تعقيب قرار داد و اقدامات قانوني عليه او معمول داشت يا عليه او كيفر خواست صادر نمود.