قانون موافقتنامه تأسيس دالان حمل و نقل و گذر بين المللي بين دولتهاي جمهوري اسلامي ايران، جمهوري اسلامي افغانستان و جمهوري هند (موافقتنامه چابهار)

رعايت اصل يكصد و سي و نهم (139) قانون اساسي در ارجاع به داوري موضوع بند (3) ماده (11) و رعايت اصل هفتاد و هفتم (77) قانون اساسي در خصوص مواد (9) و (14) اين موافقتنامه الزامي است.

مقدمه دولت‎ هاي جمهوري اسلامي ايران، جمهوري اسلامي افغانستان و جمهوري هند كه از اين پس طرفهاي متعاهد ناميده مي‎شوند: با تمايل به پشتيباني و تحكيم همكاري ‌ها و توسعه روابط اقتصادي بين ملت ‌هاي خود، همچنين در سطوح منطقه‎ اي و جهاني؛ با درك نياز افغانستان به ‌عنوان كشور محصور در خشكي، براي دسترسي به درياهاي آزاد از طريق بندر چابهار طبق كنوانسيون ‌هاي بين ‌المللي مربوط؛ با در نظر گرفتن بندر چابهار به عنوان يكي از كانون ‎هاي (هاب ‎هاي) اصلي منطقه‎ اي در همكاري‌ هاي حمل و نقلي ميان سه طرف متعاهد با هدف بهره ‌گيري از امكانات ريلي، جاده ‎اي و يا هوايي و امكانات گمركي بندر چابهار و منطقه آزاد و صنعتي چابهار؛ با ابراز تمايل خويش نسبت به توسعه و بهبود توانمندي‌ هاي خود جهت تسهيل حمل و نقل و گذر كالا و مسافر بر اساس قوانين ملي موجود و طبق كنوانسيون‌ هاي بين ‌المللي و استانداردهاي حمل و نقل كه طرفهاي متعاهد عضو آن مي‌ باشند؛ با تأكيد بر بهره ‌برداري از زيرساخت‌ هاي موجود و آتي حمل و نقل به منظور حمل و نقل و گذر كالا و مسافر از طريق قلمرو خود؛ با تأكيد بر اهميت بندر چابهار به عنوان كانون (هاب) توسعه همكاري‎ هاي حمل و نقلي و گذري ميان سه كشور؛ با يادآوري يادداشت‌ تفاهم منعقده در دي ‌ماه ۱۳۸۱ هجري ‌شمسي برابر با ژانويه ۲۰۰۳ ميلادي ميان جمهوري اسلامي ايران و جمهوري اسلامي افغانستان و جمهوري هند در خصوص توسعه زيرساخت‌ هاي حمل و نقلي و گذري در قلمرو سه كشور؛ به شرح زير توافق نموده ‎اند:

تعاريف تعاريف و اصطلاحات به ‌كار رفته در اين موافقتنامه داراي معاني زير مي ‎باشند:

الف) متصدي حمل و نقل: هر شخص حقيقي يا حقوقي كه در قلمرو يك طرف متعاهد طبق قوانين ملي آن به ثبت رسيده و مجاز به انجام عمليات حمل و نقل بين ‌المللي كالا و مسافر باشد.

ب) بندر خشك: محلي درون‌ مرزي به‌ عنوان مركز پشتيباني مرتبط با يك يا چند شيوه حمل و نقل براي جابجايي، نگهداري و بازرسي نظارتي كالاهاي در حال حركت در تجارت بين‎ المللي و اعمال تشريفات و كنترل گمركي حاكم.

پ) كارگروه پيگيري: واحدي كه به شوراي هماهنگي كمك مي ‎كند و متشكل از نمايندگان تمامي طرفهاي متعاهد و مسؤول تنظيم تمام فعاليتها در چهارچوب موافقتنامه مي ‎باشد.

ت) طرفهاي مؤسس: به‌ طور مشترك جمهوري اسلامي ايران، جمهوري اسلامي افغانستان و جمهوري هند.

ث) كالا: تمامي انواع كالاها (با سامانه هماهنگ كدگذاري) كه متصدي حمل و نقل، حمل آنها را به استناد قرارداد حمل از طريق دالانهاي حمل و نقل و گذر بين ‎المللي بر عهده مي ‌گيرد.

ج) كالاهاي خطرناك: هر نوع ماده، فرآورده يا پسماند به رسميت شناخته‌ شده بين ‌المللي كه به دليل خصوصيات خود، مي ‌تواند در فرآيند حمل و نقل، بارگيري يا تخليه، باعث انفجار، آتش‌ سوزي يا آسيب رساندن به كالاها، زيرساخت‌ هاي حمل و نقلي و نيز زندگي، سلامت، محيط زيست و امنيت ملي شود.

چ) فرودگاه بين‎ المللي: محل ‎هايي كه هواپيماها فرود مي ‎آيند و براي حمل و نقل بين ‎المللي هوايي باز است و براي تخليه و بارگيري كالا و پياده و سوار كردن مسافر استفاده مي ‌گردد.

ح) بندر بين ‎المللي: محل‎ هايي كه كشتيها در آن پهلو مي‌ گيرند، و بر روي كشتيراني دريايي بين ‎المللي باز است و براي بارگيري و تخليه كالا و سوار و پياده كردن مسافر استفاده مي ‌شود.

خ) دالان حمل و نقل و گذر بين‎ المللي: شبكه ‎اي از نظامهاي حمل و نقل اصلي در نظر گرفته شده براي حمل و نقل بين‎ المللي از طريق بندر چابهار كه طرفهاي متعاهد را به يكديگر مرتبط مي‌ نمايد.

د) حمل و نقل بين‎ المللي: جابجايي قانوني كالا و مسافر به‌ وسيله شيوه‎ هاي مختلف حمل و نقل (زميني، دريايي و يا هوايي) از طريق قلمروهاي ملي طرفهاي متعاهد.

ذ) سرمايه‌ گذاري: هرگونه سرمايه ‌گذاري كه از طرف هر واحد، مؤسسه مالي يا اهداء كننده (ملي يا بين‎ المللي) در جهت توسعه طرح (پروژه)‎ زيرساخت‎ حمل و نقلي در مسير دالان حمل و نقل و گذر بين‎ المللي تأمين شود.

ر) حمل و نقل چند وجهي: حمل كالا به‌ وسيله حداقل دو شيوه مختلف حمل‌ و نقلي.

ز) مسافر: هر شخص حقيقي كه به ‌طور قانوني توسط حمل و نقل زميني، دريايي يا هوايي يا تركيبي از آنها، از طريق دالانهاي حمل و نقل و گذر بين‎ المللي از يك نقطه به نقطه ديگر مسافرت نمايد.

ژ) كالاهاي فاسدشدني: هر نوع كالايي كه نياز به اقدامات حفاظتي و روند گذر سريع در عبور از مرز (زميني، دريايي و يا هوايي) و از طريق دالانهاي حمل و نقل و گذر بين‎ المللي داشته باشد.

س) گذر: حمل و نقل كالا و مسافر از قلمرو يك طرف متعاهد از طريق دالانهاي حمل و نقل و گذر بين‎ المللي كه در آن نقاط مبدأ و مقصد، خارج از قلمرو آن طرف متعاهد باشد.

ش) حمل و نقل: روش‎ هايي براي انجام جابجايي كالا و مسافر از طريق جاده، ريل، دريا و هوا يا تركيبي از هر يك از آنها.

ص) حمل و نقل كالا و مسافر: حمل و نقل كالا و مسافر توسط يك يا چند شيوه مختلف حمل و نقل از يك نقطه به نقطه ديگر در ازاي دريافت هزينه حمل.

حيطه شمول كلي

مفاد اين موافقتنامه، حمل و نقل و گذر بين‌المللي كالا و مسافر از طريق قلمرو طرفهاي متعاهد به‌ وسيله هر شيوه حمل و نقل در طول مسيرهاي مصوب شوراي هماهنگي، كه طبق ماده (۹) اين موافقتنامه تشكيل خواهد شد را تنظيم مي ‎كند.

مقامات صلاحيتدار طرفهاي متعاهد براي اجراي اين موافقتنامه به ‌شرح زير خواهند بود: - در جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌: وزارت‌ راه‌ و شهرسازي - در جمهوري اسلامي افغانستان: وزارت ترانسپورت - در جمهوري هند: وزارت امور خارجه

اين موافقتنامه بر حقوق و تعهدات هر يك از طرفهاي متعاهد ناشي از پيمانها و موافقتنامه ‎هاي بين‎ المللي موجود كه طرفهاي متعاهد عضو آنها هستند، از جمله آنهايي كه بين طرفهاي متعاهد منعقد شده است، تأثير نخواهد گذاشت. چنانچه مفاد اين موافقتنامه با ساير تعهدات بين‎ المللي طرفهاي متعاهد مغايرت داشته باشد، موضوع در شوراي هماهنگي توسط طرفهاي متعاهد مورد بحث قرار مي‌ گيرد.

اهداف‌ اهداف موافقتنامه به‌ شرح زير مي‎ باشد:

ايجاد دالان حمل ‌و نقل قابل اعتماد به ‌منظور حمل و نقل و گذر روان كالا و مسافر از طريق بندر چابهار بين جمهوري اسلامي ايران، جمهوري اسلامي افغانستان و جمهوري هند.

افزايش اثربخشي دالان حمل و نقل با هدف بهينه ‎سازي هزينه‎ هاي حمل و نقل.

جذب گذر كالا و مسافر كشورهاي ديگر از طريق دالانهاي حمل و نقل و گذر بين‎ المللي.

تسهيل دسترسي به بازارهاي بين ‌المللي با استفاده از حمل و نقل زميني، دريايي و يا هوايي از طريق بندر چابهار.

تأمين امنيت سفر و اجراي استانداردهاي بين‌ المللي ايمني در خصوص حمل و نقل و گذر كالا و مسافر و نيز حفاظت محيط زيست ميان طرفهاي متعاهد.

ساده‎ سازي، هماهنگي و استاندارد سازي تشريفات حاكم بر حمل و نقل بين‎ المللي و گذر كالا و مسافر طبق كنوانسيون‎ ها و موافقتنامه‎ هاي بين‎ ‎المللي كه طرفهاي متعاهد عضو آنها مي ‎باشند.

دالانهاي حمل و نقل و گذر بين‎ المللي

طرفهاي متعاهد، مسيرهاي دالانهاي حمل و نقل و گذر بين‎ المللي را تعيين و زيرساختهاي حمل و نقلي را كه در حمل و نقل كالا و مسافر مورد استفاده قرار خواهند گرفت، مشخص خواهند نمود.

طرفهاي متعاهد تلاش خواهند نمود تمام اقدامات لازم را به‌ منظور ارائه كمك به يكديگر از طريق سرمايه ‌گذاري در ترغيب طرحهاي زيرساخت ‎هاي حمل و نقل در مسير دالانهاي حمل و نقل و گذر بين‎ المللي به انجام رسانند.

بنادر خشك هر طرف متعاهد كه در دالانهاي گذر تعيين ‌شده قرار دارند، به ‌عنوان نقاط مبدأ يا مقصد تلقي خواهند شد.

توسعه تسهيلات براي حمل و نقل و گذر بين‎ المللي كالا و مسافر

طرفهاي متعاهد در حين اجراي اين موافقتنامه طبق قوانين ملي خود تسهيلات مؤثر در زمينه حمل و نقل و گذر بين‌المللي كالا و مسافر از طريق قلمرو خود را فراهم خواهند كرد.

طرفهاي متعاهد صدور رواديد را تسهيل خواهند نمود.