قانون الحاق دولت جمهوري اسلامي ايران به كنوانسيون تنوع زيستي

به دولت اجازه داده مي‌شود به كنوانسيون تنوع زيستي منعقد شده در كنفرانس اجلاس زمين به سال 1371 هجري شمسي برابر با‌سال 1992 ميلادي در شهر ريودوژانيرو مشتمل بر يك مقدمه، (42) ماده و (2) پيوست محلق شود و اسناد مربوط را مبادله نمايد. دولت جمهوري‌اسلامي ايران در صورتي مجاز به استفاده از بند 3 ماده 27 كنوانسيون مي‌باشد كه مراتب در اين مورد قبلا به تصويب مجلس شوراي اسلامي برسد.

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحيم ‌كنوانسيون تنوع زيستي

مقدمه ‌كشورهاي عضو، - با آگاهي از ارزش ذاتي تنوع زيستي و ارزشهاي اكولوژيكي، ژنتيكي، اجتماعي، اقتصادي، علمي، اموزشي، فرهنگي، بازآفريني و زيبايي شناسانه ‌تنوع زيستي و اجزاي آن، - و نيز با آگاهي از اهميت تنوع زيستي براي تكامل و حفاظت از سيستمهاي حفظ حيات زيست، - با تاييد اينكه حفظ تنوع زيستي مساله تمامي بشريت است، - با تاكيد مجدد بر اينكه كشورهاي جهان از حق حاكميت بر منابع زيستي خود برخوردارند. - با تاكيد مجدد بر اينكه دولتها مسوول حفظ تنوع زيستي كشورهاي خود و استفاده پايدار از منابع زيستي‌شان مي‌باشند، - با ابراز نگراني از اين كه برخي از فعاليتهاي انسان باعث كاهش قابل ملاحظه تنوع زيستي شده است، - با آگاهي از فقدان كلي اطلاعات و دانش مربوط به تنوع زيستي و نياز مبرم به توسعه ظرفيتهاي علمي، فني و نهادي براي ايجاد آگاهي اوليه نسبت‌به برنامه ريزي و انجام اقدامات مناسب، - با توجه به اينكه پيش‌بيني، جلوگيري و مقابله با علل كاهش يا نابودي اساسي تنوع زيستي در منشاء آنها امري حياتي است، - همچنين با توجه به اينكه هر جا خطر جدي كاهش يا نابودي تنوع زيستي وجود دارد، نمي‌توان عدم قطعيت علمي كامل را به عنوان دليل به تعويق‌انداختن اقدامات لازم براي جلوگيري يا كاهش چنان خطري مطرح كرد. - نيز با توجه به اين كه شرط اصلي حفظ تنوع زيستي، حفاظت از اكوسيستم ها و زيستگاههاي طبيعي و نگهداري و احياي جمعيتهاي ما…

اهداف ‌اهداف اين كنوانسيون، كه بايد برابر مقررات مربوط آن دنبال شود، عبارت‌اند از حفظ تنوع زيستي، استفاده پايدار از گونه ها و سهيم‌شدن عادلانه و برابر‌در مزاياي حاصل از كاربرد منابع ژنتيكي، از جمله از طريق دسترسي مناسب به منابع ژنتيكي و انتقال صحيح تكنولوژيهاي مربوط، با در نظر گرفتن‌كليه حقوق مربوط به آن منابع و تكنولوژيها، همچنين از طريق تأمين مالي لازم.

كاربرد اصطلاحات ‌در اين كنوانسيون: «‌تنوع زيستي» به معناي قابليت تمايز بين ارگانيسمهاي زنده از هر منبع كه شامل اكوسيستمهاي زميني، دريايي و ديگر اكوسيستمهاي آبزي، همچنين‌شامل تركيبات اكولوژي كه بخشي از اكوسيستمها را تشكيل مي‌دهند، مي‌باشد. اين مفهوم شامل تنوع در درون گونه ها، بين گونه ها و تنوع اكوسيستمها‌مي‌باشد. «‌منابع زيستي» مشتمل است بر منابع ژنتيكي، ارگانيسمها يا بخشهايي از آن جمعيتها يا هر بخش زيستي ديگر اكوسيستمها كه داراي استفاده يا‌ارزش بالفعل يا بالقوه براي نوع بشر باشد. «بيوتكنولوژي» به معني هر كاربرد تكنولوژيكي است كه از سيستمهاي زيستي، ارگانيسمهاي زنده يا مشتقات آنها استفاده مي‌كند تا محصولات يا‌ فرآيندهايي را براي استفاده هاي ويژه به وجود بياورد يا اصلاح كند. «‌كشور مبدأ منابع ژنتيكي» به معني كشوري است كه آن منابع ژنتيكي را به صورت منابع دروني در اختيار دارد. «‌كشور تأمين‌كننده منابع ژنتيكي» به معناي كشوري است كه منابع ژنتيكي را از منابع دروني خود، مشتمل بر گونه هاي وحشي يا اهلي، و نيز منابع‌ بيروني، اعم از آن كه مبدا آن در آن كشور باشد يا خارج از آن، تأمين مي‌كند. «‌گونه اهلي يا اصلاح شده» به معني گونه‌اي است كه روند تكاملي آن تحت تأثير اقدامات انسآنها براي رفع نيازهايشان تغيير كرده است. «‌اكوسيستم» به معني مجموعه پويايي از گياه، حيوان و موجودات ذره‌بيني و محيط پيرام…

اصل ‌دولتها بر اساس منشور ملل متحد و اصول حقوق بين‌الملل، داراي حق حاكميت بر استفاده از منابع خود برابر سياستهاي زيست محيطي خود ‌مي‌باشند و موظفند يقين حاصل نمايند كه فعاليتهاي انجام شده در قلمرو يا در مناطقي كه در كنترل ايشان است موجب صدمه به محيط زيست ساير‌كشورها يا مناطقي كه خارج از قلمرو ملي ايشان است، نمي‌شود.

قلمرو صلاحيت قانوني ‌مفاد اين كنوانسيون، با رعايت حقوق ساير دولتها و جز مواردي كه در اين كنوانسيون به صراحت به گونه ديگري ذكر شده باشد، در رابطه با هر يك از‌كشورهاي طرف قرارداد در موارد زير اعمال مي‌شود: ‌الف - در مورد اجزاي تشكيل دهنده تنوع زيستي، در مناطق واقع در قلمرو صلاحيت ملي آن كشور. ب - در مورد فرآيندها و فعاليتهايي كه صرف نظر از محل تحت تأثير آنها، تحت صلاحيت و يا در كنترل آن كشور انجام مي‌گيرند، اعم از آنكه در‌محدوده قوانين داخلي يا خارج از آن قرار داشته باشند.

همكاري ‌هر يك از كشورهاي عضو، بايد تا حد امكان و به گونه‌اي مناسب با ساير كشورهاي عضو، به طور مستقيم و يا در موارد لازم، به واسطه سازمآنهاي ‍[سازمانهاي] ‌بين‌المللي مربوط، در رابطه با مناطق خارج از حوزه قانوني خود و يا ساير موضوعات مورد علاقه دو طرف، براي حفظ و استفاده پايدار از تنوع زيستي‌همكاري كنند.

اقدامات كلي براي حفاظت و بهره‌گيري پايدار ‌هر يك از كشورهاي عضو، برابر شرايط و تواناييهاي خاص خويش، بايد: ‌الف - استراتژي ها، طرحها و برنامه هاي ملي را براي حفاظت و بهره‌گيري پايدار از تنوع زيستي تنظيم نموده و يا استراتژي ها، طرحها و برنامه هاي‌موجود را به گونه‌اي اصلاح كند كه منعكس كننده اقدامات تعيين شده در اين كنوانسيون در رابطه با كشورهاي عضو باشد و ب - تا حد امكان و به نحو متقاضي، حفاظت و بهره‌گيري پايدار از تنوع زيستي را در طرحها، برنامه ها و سياستهاي بخشي يا ميان‌بخشي مربوط به‌خود، بگنجاند.

تشخيص و نظارت ‌هر يك از كشورهاي عضو، تا حد امكان و به ويژه در راستاي اهداف مربوط به مواد (8) تا (10) بايد: ‌الف - اجزاي تشكيل دهنده تنوع زيستي‌اي را كه به منظور حفاظت و استفاده پايدار از آن مهم هستند با توجه به فهرست راهنماي طبقات، موضوع‌پيوست (1) مشخص كند. ب - از طريق نمونه‌گيري و ساير فنون، اجزاي تنوع زيستي مشخص شده در بند (‌الف) را مورد نظارت قرار داده و به آنهايي كه نيازمند اقدامات‌حفاظتي ويژه مي‌باشند و نيز آنهايي كه از توانايي بالقوه بيشتري جهت استفاده پايدار برخوردارند، توجه خاصي داشته باشد. پ - فرآيند و فهرست فعاليتهايي را كه از اثرات مهمي بر حفاظت و استفاده پايدار از تنوع زيستي برخوردارند مشخص كند و از طريق نمونه‌گيري و‌ساير فنون ميزان تأثير آنها را مورد بررسي قرار دهد، و ت - اطلاعاتي را كه از فعاليتهاي مربوط به تشخيص و نظارت ذكر شده در بندهاي (‌الف)، (ب) و (پ) بالا به دست آمده باشد به هر تدبير حفظ و‌منظم نمايد.

حفاظت دروني ‌هر يك از كشورهاي عضو، تا حد امكان و به گونه‌اي مناسب، بايد:

نظامي از مناطق حفاظت شده، يا مناطقي را كه اقدامات ويژه‌اي براي حفاظت از تنوع زيستي بايد در آنها انجام شود، ايجاد نمايد،

در صورت لزوم، رهنمودهايي را جهت انتخاب، ايجاد و اداره مناطق حفاظت شده يا مناطقي كه اقدامات خاصي براي حفظ تنوع زيستي بايد در‌آنها اتخاذ شود تدوين كند.

منابع زيستي را كه براي حفاظت از تنوع زيستي، چه در داخل و چه در خارج از مناطق حفاظت شده، اهميت دارند با هدف تأمين حفاظت و‌استفاده پايدار از آنها تنظيم و مديريت نمايد،

با حمايت از اكوسيستم ها، زيستگاههاي طبيعي و حفظ جمعيتهاي ماناي گونه ها را در محيطهاي طبيعي‌شان توسعه بخشند،

توسعه پايدار و سازگار با محيط زيست مناطق نزديك به مناطق حفاظت شده، را با هدف حفاظت بيشتر از اين مناطق، ارتقاء بخشند،

اكوسيستم هاي آسيب‌ديده و تخريب شده را احياء و بازسازي كند و احياي گونه هاي در معرض تهديد و خطر را از راههاي مختلف مانند تنظيم و‌اجراي طرحها يا با استراتژي هاي ديگر مديريتي تشويق كند.

ابزار لازم را براي تنظيم، اداره يا كنترل خطرهاي نهفته در استفاده از ارگانيسم هاي زنده تغير شكل يافته ناشي از بيوتكنولوژي و رها نمودن آنها كه‌احتمالا اثرات سوء زيست‌محيط را در بردارد و مي‌تواند بر حفظ و استفاده پايدار از تنوع زيستي تأثير بگذار را نيز با توجه به خطرات تهديدكننده‌ سلامت انسان، ايجاد كرده يا به استفاده از آن تداوم بخشد.

از ورود گونه هاي بيگآنهاي كه اكوسيستم ها، زيستگاههاي گونه هاي ديگر را به خطر مي‌اندازند، جلوگيري كند و آنها را تحت كنترل درآورده يا نابود‌سازد.

براي فراهم ساختن شرايط لازم براي سازگاري بين كاربردهاي فعلي و حفاظت از تنوع زيستي و استفاده پايدار از اجزاي تشكيل دهنده آن تلاش‌كند.

با عنايت به قوانين داخلي خود، به دانش، ابتكار و آداب و رسوم جوامع بومي و محلي كه در برگيرنده شيوه هاي زندگي سنتي مناسب براي حفاظت‌و استفاده صحيح از تنوع زيستي مي‌باشد، احترام گذاشته و آن را حفظ كند و با تاييد و شركت دادن دارندگان اين دانش، ابتكار و آداب و رسوم، كاربرد‌وسيع‌تر آن را توسعه بخشند و سهيم شدن عادلانه در مزاياي حاصل از بهره‌وري از اين دانش، ابتكار و آداب و رسوم را تشويق نمايند،

قوانين و يا مقررات لازم براي حفاظت از گونه ها و جمعيت هاي در معرض خطر نابودي را تنظيم يا حفظ نمايد.

هر جا وجود تأثيرات زيانبار مهمي بر تنوع زيستي، مطابق با ماده (7) اشكار شد، فرآيندها يا انواع فعاليتهاي مربوط را قانونمند كرده يا مديريت‌نمايد،

در زمينه همكاري براي تأمين منابع مالي و يا ساير حمايتها براي حفاظت دروني كه در بندهاي (‌الف) تا (‌ر) بالا مطرح شده، به ويژه در مورد‌كشورهاي در حال توسعه، مشاركت جويد.

حفاظت بيروني ‌هر يك از كشورهاي عضو، تا حد امكان و به گونه‌اي مناسب و در درجه اول به منظور تكميل اقدامات مربوط به حفاظت دروني بايد:

اقداماتي را براي حفاظت بيروني از اجزاي تشكيل دهند تنوع زيستي، ترجيحا در كشور مبدا آن اجزاء انجام دهد،

تسهيلاتي را براي حفاظت بيروني، و انجام تحقيقات پيرامون گياهان، حيوانات و موجودات ذره‌بيني ، ترجيحا در كشور مبدأ منابع ژنتيكي فراهم آورده و حفظ نمايد،

اقداماتي را براي بهبود و احياي گونه هاي در معرض خطر انجام دهد و تلاش كند تا آنان به زيستگاههاي طبيعي خويش تحت هر شرايط مناسب ‌بازآورده شوند،

گرداوري منابع زيستي از زيستگاههاي طبيعي‌شان را به منظور اهداف حفاظت بيروني تنظيم و اداره كند، به گونه‌اي كه اكوسيستم ها و جمعيتهاي ‌دروني گونه هاي طبيعي را به خطر نياندازد، به استثناي مواردي كه برابر بند (پ) بالا، اقدامات ويژه و موقت بيروني ضروري باشند،

جهت تآمين منابع مالي و ساير اقدامات حمايتي براي حفاظت بيروني مندرج در بندهاي (‌الف) و (ت)، همچنين براي ايجاد و حفظ تسهيلات‌مربوط به حفاظت بيروني در كشورهاي در حال توسعه همكاري نمايد.

استفاده پايدار از اجزاي تشكيل دهنده تنوع زيستي ‌هر يك از كشورهاي عضو، تا حد امكان و به نحو مقتضي بايد: ‌الف - ملاحظات مربوط به حفاظت و استفاده پايدار از منابع زيستي را در سياستگزارهاي داخلي خود مد نظر قرار دهند. ب - براي جلوگيري از تأثيرات زيانبار بر تنوع زيستي يا به حداقل رساندن آنها اقدامات مقتضي انجام دهد، پ - استفاده مرسوم از منابع زيستي موافق آداب و رسوم فرهنگي سنتي را كه با شرايط حفاظت يا استفاده پايدار از آنها سازگار باشند، حمايت و‌تشويق كند، ت - از جمعيتهاي محلي براي توسعه و انجام اقدامات بهينه‌سازي در مناطق آسيب‌ديده‌اي كه تنوع زيستي‌شان كاهش يافته، حمايت كند. ح - همكاري بين مقامهاي دولتي و بخش خصوصي خود را به منظور توسعه شيوه هايي براي استفاده پايدار از منابع زيستي تشويق كنند.

اقدامات تشويقي ‌هر يك از كشورهاي عضو، تا حد امكان و به گونه‌اي مناسب، بايد اقدامات اقتصادي و اجتماعي معقولي را كه انگيزه‌اي براي حفاظت و استفاده پايدار‌از تنوع زيستي به شمار ميآيند، انجام دهد.

پژوهش و آموزش ‌كشورهاي عضو، با در نظر گرفتن نيازهاي ويژه كشورهاي در حال توسعه، بايد: ‌الف - برنامه هايي را براي آموزش و تعليم علمي و فني در زمينه اقدامات مربوط به تشخيص، حفاظت و استفاده پايدار از تنوع زيستي و اجزاي تشكيل‌دهنده آن ايجاد كرده و تداوم دهند و از اقدامات مربوط به آموزش و تعليم براي رفع نيازهاي ويژه كشورهاي در حال توسعه حمايت كند. ب - انجام پژوهش هايي را كه به حفاظت و استفاده پايدار از تنوع زيستي به ويژه در كشورهاي در حال توسعه كمك برساند برابر تصميمات كنفرانس‌كشورهاي عضو كه در نتيجه توصيه هاي هيأت فرعي (‌مشاوره علمي، فني و تكنولوژي) اتخاذ شده، حمايت و تشويق كنند، پ - برابر مفاد مواد (16)، (18)، (20)، در زمينه استفاده از پيشرفت هاي علمي در تحقيقات مربوط به تنوع زيستي به منظور توسعه شيوه هاي حفاظت‌و استفاده پايدار از منابع زيستي همكاري كرده و آن را تشويق كنند.

آگاه‌سازي و آموزش عمومي ‌كشورهاي عضو بايد: ‌الف - به ارتقاي درك بيشتر اهميت حفاظت از تنوع زيستي و اقدامات ضروري براي تحقق آن كمك كرده وآن را تشويق كنند و از طريق رسانه ها براي آن تبليغ كرده و اين موضوعات را در برنامه هاي آموزشي خود بگنجانند ب - در زمينه توسعه برنامه هاي آموزشي و گسترش آگاهي عمومي در رابطه با حفاظت و استفاده پايدار از تنوع زيستي با ساير كشورها و سازمآنهاي‌ بين‌المللي به گونه مناسب همكاري كنند.

ارزيابي تأثيرات و كاهش اثرات زيانبار

هر يك از كشورهاي عضو در حد امكان و به گونه مناسب، بايد:

روش هاي مناسب در زمينه لزوم ارزيابي اثرات محيط زيستي پروژه هاي خود را كه ممكن است اثرات زيانبار قابل توجهي بر تنوع زيستي داشته‌باشند با هدف اجتناب از ايجاد چنان تأثيراتي در پيش گرفته و مشاركت مردمي را آن گونه كه بايد در اين روشها در نظر بگيرد.

اقدامات لازمي را انجام دهد تا تضمين نمايد كه پيامدهاي محيط زيستي آن دسته از برنامه ها و سياستهاي آن كه اثرات زيانباري بر تنوع زيستي‌دارند، مد نظر قرار مي‌گيرند،

در زمينه فعاليتهاي تحت صلاحيت يا كنترل خود كه احتمالا اثرات زيانبار قابل ملاحظه‌اي بر تنوع زيستي ساير كشورها يا مناطق ماوراي قلمرو‌داخلي آن دارند بر اساس رفتار متقابل، با عقد قراردادهاي دو جانبه، منطقه‌اي يا چند جانبه مناسب، ارايه و تبادل اطلاعات و مشاوره را تشويق كند،

در صورت بروز خطر يا خسارت آني يا كشنده براي تنوع زيستي در منطقه تحت صلاحيت يا كنترل ساير دولتها يا مناطق خارج از محدوده‌ صلاحيت ملي خود فوري دولتهايي را كه بطور بالقوه در معرض خطر قرار مي‌گيرند، آگاه كرده و اقدامات لازم براي جلوگيري يا كاهش خطرات و‌خسارت ياد شده را آغاز كند،