قانون اهداف، وظايف و تشكيلات وزارت علوم، تحقيقات و فناوري

به استناد ماده (۹۹) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و ‌فرهنگي جمهوري اسلامي ايران ۱۷ /۱ /۱۳۷۹ و به منظور انسجام بخشيدن به ‌امور اجرائي و سياستگذاري نظام علمي، تحقيقاتي و فناوري كشور، اهداف وزارت علوم،‌ تحقيقات و فناوري به شرح زير تعيين مي ‌گردد:

توسعه علوم، تحقيقات و فناوري و تقويت روحيه تحقيق و تتبع و ترويج فكر ‌خلاق و ارتقاء فرهنگ علم دوستي.

اعتلاي موقعيت آموزشي، علمي و فني كشور.

تعميق و گسترش علوم، معارف، ارزش‌ هاي انساني و اسلامي و اعتلاي ‌جلوه ‌هاي هنر و زيبائي ‌شناسي و ميراث علمي تمدن ايراني و اسلامي.

تأمين نيروي انساني متخصص و توسعه منابع انساني كشور.

ه ـ - ارتقاء سطح دانش و مهارت‌ هاي فني و توسعه و ترويج فرهنگ تفكر علمي در ‌جامعه.

حفظ و تحكيم آزادي علمي و استقلال دانشگاهها، مراكز علمي و تحقيقاتي.

مأموريت‌ هاي اصلي و حدود اختيارات وزارت علوم، تحقيقات و فناوري‌ به شرح زير مي ‌باشد:

در زمينه انسجام امور اجرائي و سياستگذاري نظام علمي و امور‌ تحقيقات و فناوري

شناسائي مزيت‌ هاي نسبي، قابليت ‌ها، استعدادها و نيازهاي پژوهش و فناوري ‌كشور بر مبناي آينده ‌نگري و آينده ‌پژوهي و معرفي آن به واحدهاي توليدي، تحقيقاتي، ‌دانشگاهها و مراكز آموزشي و تحقيقاتي جهت بهره ‌برداري.

بررسي اولويت ‌هاي راهبردي تحقيقات و فناوري با همكاري يا پيشنهاد ‌دستگاههاي اجرائي ذي ‌ربط و پيشنهاد به شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري.

حمايت از توسعه تحقيقات بنيادي و پژوهش ‌هاي مرتبط با فناوري ‌هاي نوين ‌براساس اولويت‌ ها.

برنامه ‌ريزي براي تدارك منابع مالي توسعه فناوري كشور و مشاركت در ايجاد، ‌توسعه و تقويت فناوري ملي و حمايت از توسعه فناوري ‌هاي بومي.

اتخاذ تدابير لازم به منظور افزايش كارائي و اثربخشي تحقيقات كشور و توسعه ‌تحقيقات كاربردي با همكاري دستگاههاي ذي ‌ربط.

اتخاذ تدابير و تهيه پيشنهادهاي لازم در خصوص انتقال فناوري و دانش فني و‌ برنامه ‌ريزي به منظور بومي‌ كردن فناوريهاي انتقال يافته به داخل كشور و ارائه آنها به ‌شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري.

ايجاد زمينه‌ هاي مناسب براي عرضه فناوري در داخل و خارج كشور و حمايت‌ از صدور فناوري‌ هاي توليد شده در كشور و كمك به ايجاد انجمن ‌ها و شركت ‌هاي ‌غيردولتي علمي، تحقيقاتي و فناوري.

تمهيد ساز و كارهاي لازم براي ايجاد هم ‌سويي ميان فعاليت ‌هاي آموزشي،‌ تحقيقاتي و فناوري، تقويت ارتباط دانشگاهها و مراكز تحقيقاتي با بخشهاي اقتصادي، ‌اجتماعي و فرهنگي كشور.

اتخاذ راهكارهاي مناسب براي كمك به توسعه پژوهش و فناوري در بخشهاي ‌غيردولتي.

ارزيابي جامع عملكرد نظام ملي علوم، تحقيقات و فناوري شامل پيشرفت ‌ها،‌ شناخت موانع و مشكلات و تدوين و ارائه گزارش سالانه.

اتخاذ تدابير و ارائه پيشنهادهاي لازم جهت حفظ دانشمندان و محققان و‌ تأمين امنيت شغلي آنان و استفاده بهينه از توانمندي ‌هاي آنها.

در زمينه اداره امور دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي تحت پوشش‌ وزارت علوم، تحقيقات و فناوري

پيشنهاد ضوابط و معيارهاي كلي پذيرش دانشجو به مراجع ذي ‌صلاح.

تعيين راهكارهاي لازم و برنامه‌ ريزي و حمايت از ايجاد و گسترش دانشگاهها،‌ مؤسسات آموزش عالي، مراكز تحقيقاتي و فناوري و ديگر مراكز فعاليتهاي علمي - پژوهشي همانند شهركهاي تحقيقاتي، آزمايشگاههاي ملي، موزه‌ هاي علوم و فنون با ‌استفاده از منابع دولتي و غيردولتي و مشاركت ‌هاي مردمي متناسب با نيازها و ضرورتهاي ‌كشور.

برنامه ‌ريزي اجرائي، آموزشي و تحقيقاتي متناسب با نيازها و تحولات علمي و فني در جهان.

تعيين ضوابط، معيارها و استانداردهاي علمي مؤسسات آموزش عالي و ‌تحقيقاتي، رشته‌ ها و مقاطع تحصيلي با رعايت اصول انعطاف، پويايي، رقابت و نوآوري‌ علمي.

نظارت بر فعاليت ‌هاي دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و تحقيقاتي كشور.

ارزيابي مستمر فعاليت هرگونه واحد آموزش عالي و يا مؤسسه تحقيقاتي (اعم‌از دولتي و غيردولتي) و جلوگيري از ادامه فعاليت، تعليق فعاليت و يا انحلال هر يك از آنها ‌در صورت تخلف از ضوابط و يا از دست دادن شرايط ادامه فعاليت براساس اساسنامه‌ هاي‌ مصوب.

صدور مجوز تأسيس انجمن ‌هاي علمي و حمايت و ارزيابي مستمر از فعاليت ‌آنها براساس ضوابط مصوب مراجع ذي ‌صلاح.

تأييد اساسنامه و صدور مجوز تأسيس انجمن ‌ها و تشكل ‌هاي دانشجويان و‌ دانش ‌آموختگان دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و تحقيقاتي و ارزيابي فعاليت آنها و ‌اتخاذ تصميم در مورد امكان ادامه فعاليت آنها براساس ضوابط و مقررات مراجع ‌ذي‌ صلاح.

تأييد صلاحيت و صدور احكام اعضاي هيأت‌ هاي مميزه، هيأت ‌هاي امناء،‌ هيأت ‌هاي مؤسس، هيأت ‌هاي گزينش اعضاي هيأت علمي و هيأت‌ هاي انتظامي اعضاي ‌هيأت علمي دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي وابسته به وزارت علوم، تحقيقات و ‌فناوري، طبق ضوابط و مقررات موضوعه.

انتخاب و تأييد رؤساي دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و تحقيقاتي ‌براساس مفاد مندرج در وظايف شوراي عالي انقلاب فرهنگي خواهد بود.

ارزيابي و اعتبارسنجي علمي دانشگاهها، مؤسسات آموزش عالي و تحقيقاتي‌ به صورت مستقيم و يا از طريق حمايت از انجمن‌ هاي مستقل علمي، تخصصي و ‌فرهنگستان ‌ها در ارزيابي علمي دانشگاهها و مؤسسات و انتشار نتايج در محافل علمي و ‌ارائه گزارش سالانه به كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس شوراي اسلامي و ساير مراجع‌ ذي ‌صلاح.

تأييد اساسنامه و صدور مجوز ايجاد يا توسعه هرگونه واحد آموزش عالي يا‌ مؤسسه تحقيقاتي (اعم از دولتي يا غيردولتي)، رشته‌ ها و مقاطع تحصيلي.

ارزيابي سالانه عملكرد مالي دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و تحقيقاتي دولتي.

بررسي و پيشنهاد اولويت ‌هاي تخصيص منابع در حوزه‌ هاي علوم، تحقيقات ‌و فناوري به سازمان مديريت و برنامه ‌ريزي كشور.

توسعه همكاري‌ هاي علمي بين ‌المللي و اتخاذ تدابير لازم به منظور نهادينه ‌كردن همكاري‌ ها و مبادلات علمي بين مراكز علمي - تحقيقاتي داخل كشور با مراكز‌ علمي - تحقيقاتي منطقه ‌اي و بين ‌المللي در چارچوب ضوابط و مقررات مصوب مراجع ‌ذي ‌صلاح.

دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي مجازند با تصويب هيأت ‌امناء و تأييد وزير ذي‌ ربط و روابط تحقيقاتي، علمي و فني با مؤسسات و مراكز صنعتي و ‌سازمان ‌هاي مشابه خارجي برقرار نمايند و يا به عضويت مؤسسات و سازمان ‌هاي مذكور ‌درآيند. حق عضويت مراكز مذكور در اين قبيل مؤسسات با تصويب هيأت امناء قابل ‌پرداخت خواهد بود.

صدور مجوز «تأسيس دانشگاهها و مراكز تحقيقاتي دولتي و غيردولتي با ‌مشاركت دانشگاهها و مراكز علمي خارج از كشور» براساس ضوابط مصوب مراجع ‌ذي ‌صلاح.

ساير موارد:

مشاركت فعال در فرآيند سياستگذاري نظام آموزش و توسعه نيروي انساني ‌كشور به منظور ايجاد هماهنگي لازم بين برنامه ‌هاي سطوح مختلف آموزش كشور.