دستور العمل نحوه اعمال رياست و نظارت مقامات قضايي بر ضابطان دادگستري

در اجراي ماده ۳۲ قانون آيين دادرسي كيفري، ۱۳۹۲با اصلاحات و الحاقات بعدي و ساير مقررات قانوني ، برنامه هاي تحولي قوه قضائيه و به منظور تعيين سازوكار و چهارچوب همكاري ضابطان با مقامات قضايي و استفاده بهينه از توان و ظرفيت ضابطان دادگستري در تحقق عدالت قضايي، دستورالعمل «نحوه اعمال رياست و نظارت مقامات قضايي بر ضابطان دادگستري » به شرح آتي است .

معاني اصطلاحات به كار رفته در اين دستورالعمل به شرح زير است :

ضابط / ضابطان : ضابطان عام و خاص دادگستري

كميسيون : كميسيون نحوه اعمال رياست و نظارت مقامات قضايي بر ضابطان، موضوع ماده ۲ اين دستورالعمل؛

كميته استان : كميته نحوه اعمال رياست و نظارت مقامات قضايي بر ضابطان در استان ها؛

كميته شهرستان : كميته نحوه اعمال رياست و نظارت مقامات قضايي بر ضابطان در شهرستان ها؛

كميته بخش : كميته نحوه اعمال رياست و نظارت مقامات قضايي بر ضابطان دادگستري در بخشها

به منظور ايجاد هماهنگي و فراهم كردن هر چه بيشتر زمينه اعمال رياست و نظارت دادستانها و ساير مقامات قضايي حسب وظيفه قانوني بر ظابطان از حيث وظايفي كه به عنوان ضابط بر عهده دارند و رفع مشكلات و چالش هاي مربوط و نظارت بر حسن اجراي وظايف ضابطان و اجراي صحيح دستورهاي قضايي ، به ويژه در حوزه هاي مبارزه با جرايم امنيتي ، اقتصادي و جرايم سازمان يافته و ايجاد هماهنگي و هم افزايي بيشتر بين ضابطان براي كشف توطئه ها، جلوگيري از نفوذ دشمن و شناسايي باندهاي سازمان يافته؛ «كميسيون با عضويت مقامات ذيل تشكيل مي گردد :

دادستان كل كشور (رئيس كميسيون)؛

رئيس مركز حفاظت و اطلاعات قوه قضاييه؛

رئيس سازمان قضايي نيروهاي مسلح؛

وزير اطلاعات؛

فرمانده كل انتظامي؛

رئيس سازمان اطلاعات سپاه پاسداران.

جلسات كميسيون هر دو ماه يكبار در دادستاني كل كشور تشكيل و در صورت ضرورت با درخواست هر يك از اعضاء و پيشنهاد دبير و موافقت رئيس كميسيون جلسه فوق العاده تشكيل مي شود .

به تشخيص رييس كميسيون از ساير مقامات و اشخاص براي حضور در جلسه دعوت به عمل مي آيد .

معاون نظارت بر دادسراها و ضابطان دادستاني كل كشور به عنوان دبير كميسيون وظيفه هماهنگي، دعوت از اعضاء تهيه و تنظيم صورت جلسه و ابلاغ مصوبات را بر عهده دارد.

وظايف و اختيارات كميسيون به شرح زير است :

اتخاذ تدابير لازم براي تعيين حدود ماموريت ضابطان در انجام وظايف مرتبط با امور قضايي و انجام تكاليف قانوني؛

بررسي و ارائه پيشنهاد به منظور رفع موانع اجرايي مرتبط با وظايف ضابطان؛

بررسي نقاط ضعف و قوت ضابطان در اجراي وظايف محوله ئ ارائه راهكارهاي لازم؛

ايجاد هماهنگي و هم افزايي بين مراجع قضايي و ضابطان به ويژه در جرايم اقتصادي عمده و كلان، امنيتي و سازمان يافته و جلوگيري از موازي كاري و تداخل وظايف ضابطان؛

طرح مشكلات و چالش هاي ضابطان در اجراي وظايف محوله، توسط اعضاي كميسون و ارائه راهكارهاي لازم؛

ساير اموري كه توسط رييس قوه قضاييه ارجاع مي شود.

مصوبات كميسيون جهت اجرا به كميته استان، شهرستان و بخش ابلاغ مي شود.

به منظور تحقق اهداف اين دستورالعمل كميته استان، كميته شهرستان و كميته بخش به ترتيب در هر استان، شهرستان و بخش زير نظر كميسيون تشكيل مي شود. كميته هاي استان، شهرستان و بخش با تركيب اعضاي متناظر كميسيون تشكيل مي شود. رياست كميته استان و شهرستان با دادسراي عمومي و انقلاب و كميته بخش با رياست حوزه قضايي بخش خواهد بود .

به تناسب موضوع و دستور جلسه؛ در صورت لزوم از ضابطان و ساير مقامات و اشخاص، با پيشنهاد دبير يا هر يك از اعضاي كميته ها و موافقت رئيس كميته دعوت به عمل مي آيد.

رئيس كميته ها يكي از مقامات قضايي را به عنوان دبير كميته تعيين مي كند.

جلسات كميته ها هر دو ماه يكبار تشكيل مي شود و در صورت ضرورت با پيشنهاد هر يك از اعضاي كميته و موافقت رئيس كميته؛ جلسه بصورت فوق العاده تشكيل مي شود.

روساي كميته بخش و شهرستان، ضمن بيان مسائل و مشكلات، گزارش مصوبات و اقدامات انجام شده را به كميته استان ارسال مي كنند. رييس كميته استان نيز ضمن جمع بندي آنها، يشنهادات خودرا به كميسيون اعلام مي كنند.

به منظور جلوگيري از تداخل امور و ايجاد پنجره واحد براي پيگيري انجام تحقيقات مقدماتي ضابطان خاص و امنيتي نماينده اي بعنوان رابط حسب مورد به دادستان عمومي و انقلاب و رييس حوزه قضايي بخش معرفي مي نمايند تا امور قضايي، ارسال پرونده و درخواست هاي قانوني ضابطان از طريق وي و به صورت كتبي به مرجع قضايي و شعب مربوط ارسال و پيگيري شود.

در صورت ورود و اقدام هم زمان ضابطان در موضوع واحد، مقام قضايي ذيربط تعيين تكليف خواهد كرد در صورت ضرورت، وي مي تواند موضوع را جهت ارائه راه حل مناسب به كميته مربوط منعكس نمايد.

دادستان هاي مراكز استان يكي از معاونين خود را براي نظارت بر امور ضابطان اختصاص مي دهند. در شهرستان هاي غير مركز استان، دادستان يكي از معاونين يا دادياران را جهت انجام اين وظيفه تعيين مي نمايد. در حوزه قضايي بخش اين وظيفه بر عهده رياست حوزه قضايي و در غياب وي با دادرس دادگاه مي باشد.

دادستان به طور مستمر جلسات هم انديشي بين قضات و ضابطان و دوره هاي آموزشي حين خدمت را براي كليه ضابطان، خصوصاً ضابطان خاص برگزار مي نمايد. در جهت بازدهي آموزش و استفاده بهينه از توان و ظرفيت ضابطان، آموزش هاي لازم، از جمله موارد زير مورد اهتمام قرار مي گيرد:

تحليل نقاط ضعف و قوت روابط كاري بين ضابط و قاضي؛

تعيين چهار چوب ها و چگونگي انجام وظايف قانوني ضابط؛

رعايت حفظ استقلال دستگاه قضايي، هماهنگي و هم افزايي بين مقامات قضايي و ضابطان به منظور كشف توطئه ها و جلوگيري از نفوذ دشمن، شناسايي باند هاي سازمان يافته و جرائم مرتبط با ضابطان خاص؛

موانع و علت انجام ناقص دستورات قضايي توسط ضابطان خاص به منظور جلوگيري از اطاله تحقيقات مقدماتي و دادرسي.