قانون موافقتنامه همكاري بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري آذربايجان در زمينه ادامه ساخت، بهره برداري و استفاده از منابع آب و انرژي سدها و نيروگاههاي برق آبي خداآفرين و قيزقلعه سي بر روي رودخانه ارس

ماده واحده ـ موافقتنامه همكاري بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري آذربايجان در زمينه ادامه ساخت، بهره برداري و استفاده از منابع آب و انرژي سدها و نيروگاههاي برق آبي خداآفرين و قيزقلعه سي بر روي رودخانه ارس، مشتمل بر يك مقدمه و هفده ماده به شرح پيوست تصويب و اجازه تسليم اسناد آن داده مي شود.

تبصره ـ در اجراي اين موافقتنامه رعايت اصول هفتاد و هفتم (۷۷)، هفتاد و هشتم (۷۸) و يكصد و سي و نهم (۱۳۹) قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران الزامي است.

بسم الله الرحمن الرحيم موافقتنامه همكاري بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري آذربايجان در زمينه ادامه ساخت، بهره برداري و استفاده از منابع آب و انرژي سدها و نيروگاههاي برق آبي خداآفرين و قيزقلعه سي بر روي رودخانه ارس

دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري آذربايجان كه از اين پس "طرفها" ناميده خواهند شد، با پيروي از اصول تساوي و عدم دخالت در امور داخلي يكديگر و احترام به حاكميت و تماميت ارضي دو كشور و تلاش متقابل در راستاي توسعه و تحكيم بيش از پيش همكاري هاي فني و اقتصادي مبتني بر نفع متقابل؛ با تأكيد بر توسعه روابط موجود بين دو كشور براساس احترام متقابل، تفاهم و حسن همجواري، با پيروي از معاهده اصول مناسبات دوستانه و همكاري منعقده در تاريخ ۳۰ ارديبهشت ۱۳۸۱ (۲۰ مي ۲۰۰۲) بين جمهوري اسلامي ايران و جمهوري آذربايجان، مفاد قرارداد ترتيب تسويه اختلافات و حوادث مرزي منعقده بين ايران و شوروي مورخ ۲۴ / ۲/ ۱۳۳۶ (۱۴ مي ۱۹۵۷) و با در نظر گرفتن موافقتنامه راجع به استفاده مساوي از رودخانه هاي ارس و اترك مورخ ۲۰ / ۵/ ۱۳۳۶ (۱۱ اوت ۱۹۵۷) بين ايران و شوروي و يادداشت تفاهم منعقده در تاريخ ۱۱ تير ۱۳۷۳ (۲ جولاي ۱۹۹۴) بين جمهوري اسلامي ايران و جمهوري آذربايجان درخصوص همكاري در زمينه آب و برق؛ با تأييد كليه توافق هاي انجام شده توسط طرفها درخصوص سدهاي خداآفرين و قيزقلعه سي؛ با تأكيد بر حقوق مساوي هر دو طرف نسبت به تمامي منابع آب و انرژي بخشهاي رودخانه مرزي ارس در سراسر سدهاي خداآفرين و قيزقلعه سي؛ با يادآوري اهميت ادامه ساخت و تكميل سدها و نيروگاههاي برق آبي خداآفرين و قيزقلعه سي براساس اقدامات انجام گرفته توسط طرف ايرا…

ماده ۱ ـ طرفها براساس حاكميت و تماميت ارضي و منافع هر دو كشور در رابطه با ادامه ساخت و بهره برداري از سدها و نيروگاههاي برق آبي "خداآفرين" و "قيزقلعه سي" بر روي رودخانه مرزي "ارس" در محدوده مرزي دو كشور فعاليت مشترك انجام خواهند داد. طرف ايراني ساخت سدها و نيروگاههاي برق آبي را براساس اين موافقتنامه ادامه مي دهد. بهره برداري، حفاظت، نگهداري، استفاده از منابع آب و انرژي از سدها و نيروگاههاي برق آبي طبق مفاد اين موافقتنامه انجام خواهد شد.

ماده ۲ ـ طرفها به منظور انجام وظايف مندرج در ماده (۱)، "كميسيون فني مشترك" را تأسيس مي نمايند. وظايف اين كميسيون به شرح زير خواهد بود:

الف ـ مشخص كردن مطابقت نقـشه هاي منعكس كـننده كارهاي انجام شده با وضعيت واقعي

ب ـ پيگيري و نظارت بر انجام برآورد حجم كارهاي انجام شده در احداث سدها

پ ـ مشخص كردن وضعيت موجود عمليات ساخت و سرعت بخشيدن به روند عمليات اجرائي

ت ـ مشخص نمودن قيمت هاي كارهاي ساختماني با توجه به توافق هاي اوليه درخصوص هزينه ها و تعرفه هاي مربوط به احداث و اعلام آن به مراجع مربوط

ث ـ مشخص نمودن و توافق در مورد ميزان خسارت وارده ناشي از ساخت سدها در چهارچوب توافق هاي اوليه

ج ـ همكاري با كميسيون دائمي بهره برداري از منابع آب و انرژي رودخانه ارس در تهيه و تدوين نظام و دستورالعمل واحد براي بهره برداري و نگهداري از سدها و نيروگاههاي برق آبي احداث شده بر روي رودخانه ارس (ارس، خداآفرين و قيزقلعه سي و ميل ـ مغان)

چ ـ تهيه و تدوين دستورالعمل هاي مرتبط با بهره برداري و نگهداري از سدها و نيروگاههاي برق آبي خداآفرين و قيزقلعه سي (در شرايط عادي و شرايط غيرمترقبه طبيعي)

ماده ۳ ـ طرفها، تركيب كميسيون فني مشترك مذكور در ماده (۲) را حداكثر ظرف مدت يك ماه پس از لازم الاجراء شدن اين موافقتنامه از طريق مجاري ديپلماتيك به يكديگر اعلام خواهند نمود. تاريخ و محل برگزاري جلسات كميسيون فني مشترك و دستور كار آن از طريق مجاري ديپلماتيك توافق خواهد شد. مرجع صلاحيتدار كميسيون فني مشترك، از طرف جمهوري اسلامي ايران وزارت نيرو و از طرف جمهوري آذربايجان وزارت انرژي خواهد بود.

ماده ۴ ـ پس از مشخص شدن هزينه هاي مالي مشترك طرفها در رابطه با احداث سدها و نيروگاههاي برق آبي خداآفرين و قيزقلعه سي توسط كميسيون فني مشترك، نحوه بازپرداخت سهم جمهوري آذربايجان به طرف ايراني از محل انرژي برق توليدشده در نيروگاههاي برق آبي سدهاي مزبور متعلق به طرف آذربايجاني يا از روشهاي ديگر در مدت هجده ماه از زمان آغاز فعاليت كميسيون فني مشترك، مورد توافق قرار گرفته و به مرجع صلاحيتدار هر كشور ارائه خواهد گرديد. اين مدت در صورت ضرورت با توافق متقابل طرفها قابل تمديد مي باشد. خسارت وارده به طرفها در اثر احداث سدها و نيروگاههاي برق آبي خداآفرين و قيزقلعه سي در محاسبات متقابل درنظر گرفته خواهد شد.

ماده ۵ ـ مسؤوليت حفظ ، نگهداري و بهره برداري از سدها و نيروگاههاي برق آبي به صورت مساوي برعهده طرفها خواهد بود. جمهوري اسلامي ايران تا برقراري تماميت ارضي جمهوري آذربايجان طبق مفاد قطعنامه هاي سازمان ملل متحد اين مسؤوليت را در وضعيت كنوني به جز در شرايط رويداد اجتناب ناپذير برعهده خواهد گرفت. در اين رابطه طرف آذربايجاني سهم خود در مورد هزينه­هاي مربوط كه توسط طرف ايراني اعلام مي شود را پس از تأييد توسط كميسيون فني مشترك به طرف ايراني پرداخت خواهد كرد.

ماده ۶ ـ طرفها واگذاري موقت يا دائمي حفاظت و بهره برداري از منابع آب و انرژي سدها و نيروگاههاي برق آبي خداآفرين و قيزقلعه سي به اشخاص حقيقي و حقوقي كشور ثالث را ممنوع خواهند كرد.

ماده ۷ ـ بهره برداري طرفها از منابع سدهاي خداآفرين و قيزقلعه سي براساس اصل تساوي صورت خواهد گرفت و انرژي حاصل از نيروگاههاي برق آبي هر طرف متعلق به همان كشور خواهد بود. از تاريخ آغاز بهره برداري از سدها و نيروگاههاي برق آبي براساس اصل تساوي و روش مورد توافق طرفها، طرف آذربايجاني تا زماني كه امكان برداشت آب از سدها را نداشته باشد به ميزان آبي كه طرف ايراني از سد قيزقلعه سي خواهد گرفت، از آب رودخانه در محل سدهاي "ميل مغان" و "بهرام تپه" واقع بر روي رودخانه ارس و با كسر تلفات مسير استفاده خواهد كرد.

ماده 8 ـ برق توليد شده در نيروگاههاي برق آبي خداآفرين و قيزقلعه سي متعلق به جمهوري آذربايجان تا برقراري تماميت ارضي جمهوري آذربايجان طبق مفاد قطعنامه هاي سازمان ملل متحد فقط در قلمرو جمهوري اسلامي ايران و براساس توافق متقابل مورد استفاده قرار خواهد گرفت. طرف آذربايجاني حق انتقال گذري (ترانزيت) برق توليدشده در نيروگاههاي مزبور طبق توافق متقابل را دارد. در پايان هر سال سهم نيروي برق آذربايجان توسط كميسيون فني مشترك مشخص خواهد شد و از طريق توافق در مورد تعرفه ها محاسبات انجام خواهد گرفت.

ماده ۹ ـ در شرايط فعلي تا برقراري تمامي ارضي جمهوري آذربايجان طبق مفاد قطعنامه هاي سازمان ملل متحد، جمهوري اسلامي ايران مسؤول اتخاذ تدابير لازم براي فراهم كردن دسترسي متخصصان جمهوري آذربايجان براي نظارت بر عمليات ساخت و مشاركت آنها در بهره برداري خواهد بود. كميسيون فني مشترك ضوابط تحقق موضوع فوق را تعيين خواهد نمود.

ماده ۱۰ ـ پس از اجراي مفاد فوق الذكر اين موافقتنامه و ارائه گزارش نهائي و دستورالعمل و مقررات بهره برداري سدهاي خداآفرين و قيزقلعه سي توسط كميسيون فني مشترك و تأييد اين اسناد توسط مراجع صلاحيتدار دو كشور، كميسيون مشترك دائمي بهره برداري از منابع آب و انرژي رودخانه ارس (سدهاي ارس و ميل مغان) مسؤول اجراي دستورالعمل و مقررات مربوط به بهره برداري از سدها و نيروگاههاي برق آبي خداآفرين و قيزقلعه سي خواهد بود.

ماده ۱۱ ـ طرفها برنامه اقدامات مربوط به مرمت، حفظ و نگهداري پلهاي تاريخي خداآفرين را تهيه خواهند نمود. جمهوري اسلامي ايران در شرايط فعلي اجراي برنامه فوق را به جز در شرايط رويداد اجتناب ناپذير به طور يكجانبه بر عهده مي گيرد. هزينه سهم جمهوري آذربايجان از بابت اجراي برنامه مذكور پس از توافق در كميسيون فني مشترك توسط طرف آذربايجاني به طرف ايراني پرداخت خواهد شد. طرفين به طور مشترك اسناد مربوط را جهت قرار گرفتن پلهاي تاريخي خداآفرين در فهرسـت ميراث جهاني تهيه و جـهت ثبت به مركز ميراث جهاني يونسكو ارائه خواهند نمود.

ماده ۱۲ ـ طرفها براي حفاظت از محيط زيست حداكثر تلاش را خواهند نمود و اقدامات مربوط را در قالب تصميم هاي كميسيون فني مشترك اتخاذ خواهند كرد. طرفها خطرات احتمالي زيست محيطي در زمان بهره برداري از سدها و نيروگاههاي برق آبي خداآفرين و قيزقلعه سي را تحليل و براي جلوگيري از آنها اقدامات مورد توافق را به عمل خواهند آورد. كميسيون مشترك فني ضوابط حفاظت از منابع زيستي طبيعي مخازن آبي سدهاي خداآفرين و قيزقلعه سي و استفاده مشترك از آنها را تهيه و در مورد آن توافق خواهد نمود.

ماده ۱۳ ـ طرفها در زمينه پيشگيري از بروز حوادث غيرمترقبه طبيعي و فني، مقابله و كاهش اثرات آن همكاري خواهند نمود. كميسيون مشترك فني به منظور پيش بيني تأثيرات مضر ناشي از بروز حوادث غيرمترقبه طبيعي (سيل، زلزله و غيره) و فني (حريق، سانحه، انفجار، فروريختگي سازه ها و غيره) كه ممكن است در تأسيسات آبي ـ فني و نيروگاههاي برق آبي رخ دهد، ارتقاي سطح آگاهي مردم در اين رابطه و جلوگيري از حوادث غيرمترقبه، سامانه پايش و هشدار را ايجاد خواهد كرد و برنامه فعاليت مشترك با هدف اجراي اقدامات جامع پيشگيرانه، توسط كميسيون مشترك فني تهيه خواهد شد.

ماده ۱۴ ـ خط مرز كشوري كنوني پس از آبگيري سدها براساس روشهاي مورد توافق، روي سطح آب مشخص، علامت گذاري و به عنوان مرز كشوري بين دو كشور محسوب خواهد شد.

ماده ۱۵ ـ هرگونه تغيير و اصلاح در اين موافقتنامه مي تواند با رضايت متقابل طرفها و به صورت تشريفات (پروتكل هاي) جداگانه اي كه به عنوان جزء لاينفك اين موافقتنامه مي باشد، انجام شود و طبق مفاد ماده (۱۷) لازم الاجراء مي شود.

ماده ۱۶ ـ اختلاف هايي كه ممكن است از تفسير يا اجراي مفاد اين موافقتنامه ناشي شود در فضاي حسن تفاهم و همكاري متقابل از راه گفتگو و رايزني بين طرفها حل و فصل خواهد شد.

ماده ۱۷ ـ اين موافقتنامه براي زمان نامحدود منعقد شده است و پس از تاريخ دريافت آخرين اطلاعيه كتبي طرفها از طريق مجاري ديپلماتيك درخصوص تكميل تشريفات داخلي مقرر براي لازم الاجراء شدن آن، لازم الاجراء خواهد شد.

اين موافقتنامه در تاريخ ۴ /۱۲ / ۱۳۹۴ هجري شمسي برابر با ۲۳ فوريه ۲۰۱۶ ميلادي در شهر تهران در دو نسخه اصلي هر يك به زبانهاي فارسي، آذربايجاني و انگليسي كه همه متون داراي اعتبار يكسان مي باشد، امضاء گرديد. در صورت بروز اختلاف در تفسير اين موافقتنامه، متن انگليسي ملاك خواهد بود.

قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و يك تبصره منضم به متن موافقتنامه، شامل مقدمه و هفده ماده در جلسه علني روز چهارشنبه مورخ هفدهم آذرماه يكهزار و سيصد و نود و پنج مجلس شوراي اسلامي تصويب شد و در تاريخ ۸ /۱۰ / ۱۳۹۵ به تأييد شوراي نگهبان رسيد.

رئيس مجلس شوراي اسلامي - علي لاريجاني