تصويب نامه در خصوص برنامه جامع مقابله با پديده گرد و غبار و برنامه عمل دستگاه هاي اجرايي مرتبط

هيئت وزيران در جلسه 1404/7/30 به پيشنهاد سازمان حفاظت محيط زيست و به استناد بند (ج) ماده (22) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403 تصويب كرد:

برنامه جامع مقابله با پديده گرد و غبار و برنامه عمل دستگاه هاي اجرايي مرتبط در چهارچوب قوانين به شرح پيوست كه تأييد شده به مهر دفتر هيئت دولت است، تعيين مي شود و دستگاه هاي مقرر در برنامه، موظف به اجراي اقدامات مربوط هستند.

محمدرضا عارف معاون اول رئيس جمهور

برنامه جامع مقابله با پديده گرد و غبار و برنامه عمل دستگاه هاي اجرايي مرتبط (برنامه هاي كوتاه مدت و ميان مدت پيشگيري، سازگاري و مقابله با پديده گردوغبار)

در اجراي بند (ج) ماده (۲۲) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403 و به منظور مديريت و مقابله با كانون هاي گرد و غبار و نيز ارتقاي سطح تاب آوري ملي در برابر اين پديده و با هدف كاهش آثار منفي محيط زيستي، اقتصادي، اجتماعي، بهداشتي ناشي از آن، برنامه جامع مقابله با پديده گرد و غبار و برنامه عمل دستگاه هاي اجرايي مرتبط مشتمل بر برنامه هاي كوتاه مدت و ميان مدت پيشگيري، سازگاري و مقابله با پديده گرد و غبار تدوين شده است.

اهداف كلان

مهار و كاهش منابع داخلي توليد گرد و غبار با تأكيد بر اقدامات پيشگيرانه و پايدار.

افزايش تعاملات و رايزني هاي بين المللي جهت مديريت كانون هاي گرد و غبار فرامرزي.

ارتقاي ظرفيت نهادي، مديريتي و اجرايي كشور براي پاسخ مؤثر و هماهنگ به پديده گرد و غبار.

پيش بيني و پايش مستمر گرد و غبار و توسعه سامانه هاي هشدار سريع مبتني بر داده و فناوري.

تقويت تاب آوري زيست بوم ها و جوامع محلي از طريق سياست هاي حمايتي و بين بخشي.

راهبردها برنامه جامع مقابله با پديده گرد و غبار در چهارچوب قوانين و با تكيه بر مصوبات، اهداف و سياست هاي كلان ستاد ملي سياست گذاري و هماهنگي مديريت پديده گردوغبار موضوع ماده (1) آيين نامه هماهنگي پيشگيري و مديريت پديده گرد وغبار، موضوع تصويب نامه شماره 27962/ت57929هـ مورخ 1400/3/12 كه در اين برنامه «ستاد ملي» ناميده مي شود، در قالب (10) راهبرد و برنامه هاي مرتبط به شرح زير تدوين گرديده است:

تحكيم نظام حكمراني يكپارچه و كارآمد سياست گذاري و هماهنگي مديريت پديده گرد و غبار جدول 1- برنامه هاي راهبرد تحكيم نظام حكمراني يكپارچه و كارآمد سياست گذاري و هماهنگي مديريت پديده گرد وغبار نام دستگاه برنامه اقدام اهداف كمي حجم عمليات واحد كوتاه مدت ميان مدت جمع 1403 1404 1405 1406 1407 سازمان حفاظت محيط زيست تدوين نظام نامه هماهنگي بين ستاد ملي، دستگاه ها و كارگروه هاي استاني گرد و غبار با هماهنگي شوراي برنامه ريزي و توسعه استان مربوط طراحي ساز و كار ارزيابي عملكرد سالانه دستگاه ها و رتبه بندي ميزان تحقق تعهدات پروژه - 1 - - - 1

ايجاد و نهادينه سازي نظام يكپارچه داده، پايش و پيش آگاهي رخدادهاي گرد وغبار و مستندسازي آن جدول 2- برنامه هاي راهبرد ايجاد و نهادينه سازي نظام يكپارچه داده، پايش و پيش آگاهي رخدادهاي گرد و غبار و مستندسازي آن نام دستگاه برنامه اقدام اهداف كمي حجم عمليات واحد كوتاه مدت ميان مدت جمع 1403 1404 1405 1406 1407 سازمان حفاظت محيط زيست تهيه نقشه هاي موضوعي مرتبط با گرد و غبار تدوين دستورالعمل ارزيابي اثربخشي اقدامات انجام شده توسط دستگاه ها و گزارش هاي ساليانه دستورالعمل و گزارش ساليانه 1 1 1 1 1 5 اعمال مديريت هدفمند (منشاء محور) منابع غبار ارزيابي كارآمدي، اثر بخشي، شبكه مناطق حفاظتي كشور گزارش - 1 1 1 - 3 سازمان هواشناسي كشور استقرار سامانه يكپارچه ملي گرد و غبار و چندمنظوره پايش هوايي با قابليت هاي تحليل مكاني، زماني و عملكردي بهينه سازي و واسنجي (كاليبراسيون) شبكه سنجش گرد و غبار پروژه - - 1 - - 1 وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح (سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح) استقرار سامانه يكپارچه ملي گرد و غبار و چندمنظوره پايش هوايي با قابليت هاي تحليل مكاني، زماني و عملكردي شناسايي محلي كانون هاي گرد و غبار با همكاري سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح و زيرساخت هاي استراتژيك در قالب همكاري با سازمان حفاظت محيط زيست مطالعه - - 1 - - 1 سازمان زمين شناسي و …

الزام به تأمين مؤثر و پايدار آب موردنياز تالاب ها و دشت هاي با منشأ غبارخيزي در چهارچوب مقررات و تعهدات ملي مطابق با طرح هاي مصوب در ستاد ملي جدول 3- برنامه هاي راهبرد الزام به تأمين مؤثر و پايدار آب موردنياز تالاب ها و دشت هاي با منشأ غبارخيزي در چارچوب مقررات و تعهدات ملي مطابق با طرح هاي مصوب در ستاد ملي نام دستگاه برنامه اقدام اهداف كمي حجم عمليات واحد كوتاه مدت ميان مدت جمع 1403 1404 1405 1406 1407 سازمان حفاظت محيط زيست تعيين و تامين نياز آبي محيط زيستي تالاب هاي منشاء گرد و غبار با همكاري دستگاه هاي ذي ربط با توجه به شرايط اقليمي سالانه تعيين و تدقيق نياز آبي محيط زيستي تالاب هاي منشاء گردوغبار و نظارت بر تخصيص و تامين آب محيط زيستي تالاب - 2 2 2 2 8 اولويت بندي كانون هاي تالابي گرد و غبار بر اساس ميزان حساسيت آنها به وقوع اين پديده و پتانسيل احيا تهيه نقشه هاي زماني - مكاني غبارخيزي تالاب ها تعداد تالاب مورد مطالعه - 2 13 10 - 25 وزارت نيرو تعيين و تامين نياز آبي محيط زيستي تالاب هاي منشاء گردوغبار با همكاري دستگاه هاي ذي ربط با توجه به شرايط اقليمي سالانه تامين آب مورد نياز تالاب هاي با منشا گردوغبار با همكاري دستگاه­هاي ذي ربط با توجه به شرايط اقليمي سالانه تعداد تالاب - - 1 3 1 5 احداث و بهره برداري ايستگاه هاي هيدرومتري آنلاين در ورود…

پيشگيري از شكل گيري و گسترش كانون هاي جديد گرد وغبار با رويكرد مديريتي، مبتني بر آمايش سرزمين و همكاري بين بخشي جدول 4- برنامه هاي راهبرد پيشگيري از شكل گيري و گسترش كانون هاي جديد گرد وغبار با رويكرد مديريتي، مبتني بر آمايش سرزمين و همكاري بين بخشي نام دستگاه برنامه اقدام اهداف كمي حجم عمليات واحد كوتاه مدت ميان مدت جمع 1403 1404 1405 1406 1407 سازمان حفاظت محيط زيست پيشگيري از شكل گيري و گسترش كانون هاي جديد حفاظت، قرق، خريد حقوق عرفي و مستثنيات و مستحدثات و مديريت چرا سامان عرفي 7 9 11 8 6 41 سازمان منابع طبيعي و آبخيزداري كشور پيشگيري از شكل گيري و گسترش كانون هاي جديد اجراي پروژه پايش و ساماندهي چراي دام و حفاظت و قرق در مراتع درجه سه هزار هكتار 3942 4609 4609 4609 4609 22378 مهار و نفوذ رواناب هكتار 45929 45929 45929 45929 45929 229645 اجراي پروژه هاي مشاركتي مبتني بر توسعه پايدار روستايي هكتار 0 50000 70000 80000 90000 290000 وزارت كشور (سازمان شهرداري ها و دهياري هاي كشور)* حفظ و احياي فضاي سبز شهري و احداث كمربند سبز در اطراف مناطق مسكوني و تاسيسات زيربنايي مبتني بر رويكردهاي كم آب بر احداث كمربند فضاي سبز در اطراف شهرها و روستاهاي متاثر از گردوغبار و اطراف تصفيه خانه‏ ها و تاسيسات حياتي آب شرب شهرها و روستاهاي متاثر با همكاري سا…

پايش (كنترل) و احياي كانون ها و تاب آوري زيرساختي در برابر پديده گرد و غبار جدول 5- برنامه هاي راهبرد پايش (كنترل) و احياي كانون ها و تاب آوري زيرساختي در برابر پديده گرد وغبار نام دستگاه برنامه اقدام اهداف كمي حجم عمليات واحد كوتاه مدت ميان مدت جمع 1403 1404 1405 1406 1407 سازمان حفاظت محيط زيست پايش (كنترل) و احياي كانون هاي داخلي تحت مديريت پايش (كنترل) و احياي كانون هاي داخلي (مناطق تحت مديريت) هكتار - 2000 3000 5000 6000 16000 وزارت نفت (با همكاري سازمان حفاظت محيط زيست و سازمان منابع طبيعي و آبخيزداري كشور)* ارتقاي تاب آوري زيرساختي در برابر پديده گرد و غبار پايش (كنترل) گرد و غبار در حاشيه تاسيسات نفتي از طريق اقدامات بيولوژيك و غيربيولوژيك هزار هكتار - 54.5 60 62 25 201.5 وزارت نيرو (بخش برق) تاب آوري زيرساختي در برابر پديده گردوغبار خريد و تعويض زنجيره مقره هاي سيليكوني در خطوط انتقال و فوق توزيع تعداد زنجيره مقره - 4000 4500 5500 7000 21000 اجراي پوشش سيليكوني مقره ها تعداد پست - 20 20 20 20 80 وزارت جهاد كشاورزي كشاورزي حفاظتي اجراي اصول سه گانه كشاورزي حفاظتي هكتار 3000 8000 10000 15000 20000 56000 آموزش و ترويج دوره - 1.295 1.984 2.635 3.282 9196 سازمان منابع طبيعي و آبخيزداري پايش(كنترل) و احياي كانون هاي دا…

تحكيم ديپلماسي محيط زيست و توسعه همكاري هاي منطقه اي براي مديريت كانون هاي فرامرزي گرد وغبار جدول 6- برنامه هاي راهبرد تحكيم ديپلماسي محيط زيست و توسعه همكاري هاي منطقه اي براي مديريت كانون هاي فرامرزي گرد و غبار نام دستگاه برنامه اقدام اهداف كمي حجم عمليات واحد كوتاه مدت ميان مدت جمع 1403 1404 1405 1406 1407 وزارت امور خارجه تقويت ديپلماسي محيط زيست در حوزه گرد و غبار با كشورهاي منطقه و آژانس هاي بين المللي مرتبط تقويت ديپلماسي محيط زيست در حوزه گرد و غبار با كشورهاي منطقه و آژانس هاي بين المللي مرتبط از طريق رايزني هاي دو و يا چند جانبه مورد 2 7 5 4 4 22 سازمان حفاظت محيط زيست تقويت ديپلماسي محيط زيست در حوزه گرد و غبار با كشورهاي منطقه و آژانس هاي بين المللي مرتبط اجراي پروژه بين المللي مشترك در موضوع مقابله با طوفان هاي ماسه اي و گرد وغبار تعداد پروژه 1 1 - - 1 3

ارتقاي تاب آوري اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جوامع محلي در مناطق غبارخيز جدول 7- برنامه هاي راهبرد ارتقاي تاب آوري اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جوامع محلي در مناطق غبارخيز نام دستگاه برنامه اقدام اهداف كمي حجم عمليات واحد كوتاه مدت ميان مدت جمع 1403 1404 1405 1406 1407 سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران توسعه دانش، ترويج و تبادل تجربه‌هاي موفق - مستندسازي، ترويج و تبادل تجربه‌هاي موفق ملي و بين‌المللي - توليد مستندهاي كوتاه و قطعات كوتاه نمايشي با رويكرد آموزشي و اطلاع رساني در خصوص پديده گرد و غبار. مورد - 4 4 4 4 16

ارتقاي آمادگي، تاب آوري و سازگاري نظام سلامت در برابر پيامدهاي بهداشتي طوفان هاي گرد وغبار جدول 8- برنامه هاي راهبرد ارتقاي آمادگي، تاب آوري و سازگاري نظام سلامت در برابر پيامدهاي بهداشتي طوفان هاي گرد و غبار نام دستگاه برنامه اقدام اهداف كمي حجم عمليات واحد كوتاه مدت ميان مدت جمع 1403 1404 1405 1406 1407 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي آگاهي بخشي، آموزش و هشدار ارتقاي سطح آگاهي و مهارت هاي نيروهاي بهداشتي درماني و فوريت­هاي پزشكي (اورژانس) براي مديريت بيماران متأثر از گرد و غبار تعداد دوره آموزشي - 20 40 50 50 160 افزايش آگاهي عمومي، خودمراقبتي و پيش آگاهي، تدوين و اجراي برنامه هاي آموزشي براي مردم درباره اقدامات پيشگيرانه با توجه به زيرساخت هاي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تعداد برنامه آموزشي - 30 40 50 50 170 ارتقاي نظارت و پايش بهداشت محيط تحليل داده هاي مرتبط با آلودگي هوا و تأثير گرد و غبار بر سلامت عمومي و تهيه گزارش درباره وضعيت سلامت در اثر گرد و غبار تعداد شهر - 10 10 20 20 60

ارتقاي سطح سواد محيط زيستي و مشاركت اجتماعي در مديريت گرد و غبار جدول 9: برنامه هاي راهبرد ارتقاي سطح سواد محيط زيستي و مشاركت اجتماعي در مديريت گرد و غبار به تفكيك اهداف فيزيكي و ريالي در طول برنامه نام دستگاه برنامه اقدام اهداف كمي حجم عمليات واحد كوتاه مدت ميان مدت جمع 1403 1404 1405 1406 1407 وزارت كشور توليد محتوا جهت ارتقاي آگاهي و مشاركت عمومي در مديريت پديده گردوغبار در آحاد جامعه و ارزيابي اثربخشي آنها برگزاري كارگاه هاي آموزشي براي شوراها، دهياران، فعالان و تشكل هاي مردم نهاد در (100) شهرستان غبارخيز؛ كارگاه - 20 30 40 40 130 سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران توليد محتوا جهت ارتقاي آگاهي و مشاركت عمومي در مديريت پديده گرد وغبار در آحاد جامعه و ارزيابي اثربخشي آنها - طراحي و اجراي پويش هاي اجتماعي (محلي، ملي و منطقه اي) - توليد محتواي مربوط به پويش ها در قالب موشن گرافي، فوتوكليپ و پخش دوره اي از شبكه هاي سيما مورد پويش - 2 3 3 3 11 ارزيابي اثربخشي برنامه هاي آموزشي از طريق نظرسنجي، گزارش هاي رسانه اي و مشاركت در طرح هاي محلي ارزيابي - 2 2 2 2 8

توسعه پژوهش هاي مسئله محور و نوآوري فناورانه در پايش، هشدار و مهار (كنترل) پديده گرد و غبار جدول 10- برنامه هاي راهبرد توسعه پژوهش هاي مسئله محور و نوآوري فناورانه در پايش، هشدار و مهار (كنترل) پديده گرد و غبار نام دستگاه برنامه اقدام اهداف كمي حجم عمليات واحد كوتاه مدت ميان مدت جمع 1403 1404 1405 1406 1407 سازمان حفاظت محيط زيست (دبيرخانه) تدوين و بكارگيري فناوري هاي نوين و هوش مصنوعي در مديريت، پيشگيري و مقابله با پديده گرد و غبار مطالعه - 3 3 3 3 12 معاونت علمي، فناوري و اقتصاد دانش بنيان رئيس جمهور حمايت از اجراي طرح هاي توليدي و پژوهشي كاربردي مسأله محور فناورانه حمايت از اجراي طرح هاي توليدي و پژوهشي كاربردي مسأله محور فناورانه و قابل اجرا در حوزه شناسايي منشأ، پيش بيني، هشدار و مهار(كنترل) گرد وغبار با اولويت مناطق غبارخيز و بحراني تعداد طرح هاي پژوهشي - 2 2 2 2 8 ايجاد فراخوان هاي رقابتي براي جذب طرح هاي شركت هاي دانش بنيان در حوزه پايش، هشدار و مهار(كنترل) گردوغبار و حمايت از تجاري سازي آن ها در مناطق بحراني تعداد فراخوان - 1 1 1 1 4 وزارت نيرو ارزيابي طرح هاي توسعه منابع آب كشورهاي همسايه از جهت تاثير آنها بر كانون هاي خارجي و داخلي تعداد كشور - 1 1 1 1 4

سازمان منابع طبيعي و آبخيزداري كشور موظف است با همكاري سازمان حفاظت محيط زيست، در كانون هاي بحراني منشأ گرد و غبار، با هدف كاهش پتانسيل و شدت غبارخيزي به حداقل ممكن، نسبت به بازنگري در پروانه هاي چرا و برنامه هاي چراي دام و همچنين اجراي برنامه هاي مديريتي و عملياتي مربوط اقدام نمايد.

وزارت جهاد كشاورزي موظف است از طريق آموزش و ترويج بهره برداران و اجراي كشاورزي حفاظتي، با همكاري سازمان حفاظت محيط زيست و استانداري مربوط از سوزاندن باقيمانده محصولات كشاورزي در كانون هاي بحراني گرد و غبار و مناطق پيراموني آنها جلوگيري نمايد.

دستگاه هاي اجرايي عضو ستاد ملي موظفند در راستاي اجراي اين برنامه، گزارش هاي عملكرد سالانه را به دبيرخانه ستاد ملي ارائه نمايند.

دستگاه هاي اجرايي مكلفند برنامه ها و اقدامات مربوط را در چهارچوب مفاد بند (پ) ماده (13) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403 و ظرفيت هاي بودجه اي خود تهيه و اجرا نمايند.

مسئوليت اجرايي اين برنامه بر عهده بالاترين مقام دستگاه اجرايي مرتبط است. ستاد ملي مسئول نظارت بر حسن اجراي اين برنامه مي باشد.