آيين نامه ايمني كار با ابزارهاي دستي و دستي قدرتي

هدف از اين آيين ‌نامه، تدوين الزامات ايمني در بكارگيري ابزار‌هاي دستي و دستي قدرتي براي پيشگيري و كاهش حوادث ناشي از كار مي‌ باشد.

مقررات اين آيين ‌نامه به استناد مواد ۸۵ و ۸۶ قانون كار جمهوري اسلامي ايران تدوين گرديده و براي كليه كارگاه‌ ها، كارفرمايان، كارگران و كارآموزان مشمول قانون مذكور لازم الاجرا مي‌ باشد.

[پاورقي 1] ابزاري است كه فقط با نيروي اعمال شده توسط كاربر مورد استفاده قرار مي ‌گيرد و شامل انواع آچار، انبردست، پيچ‌ گوشتي، چكش و غيره مي ‌باشد.

پاورقي 1 - Hand Tool

[پاورقي 2] ابزاري است كه علاوه بر نيروي كاربر با نيروي قدرت بيروني به كار گرفته مي ‌شود. در انواع ابزارهاي دستي قدرتي از موتور الكتريكي، موتور احتراق دروني، هواي فشرده، موتور بخار، احتراق مستقيم سوخت و پيشران‌ ها استفاده مي ‌شود. نوع ابزار دستي قدرتي توسط منبع قدرت آن تعيين مي ‌گردد كه شامل انواع الكتريكي، بادي، سوخت مايع، هيدروليكي و پيشران پودري مي ‌باشد.

پاورقي 2 - Powre Tool

ابزاري كه نيروي محركه آن از انرژي الكتريكي فراهم مي ‌گردد. نظير دريل برقي

[پاورقي 3] ابزاري كه نيروي محركه آن از هواي فشرده فراهم مي ‌گردد. نظير ميخكوب بادي

پاورقي 3 - Pneumatic Tools

ابزاري كه نيروي محركه آن از احتراق سوخت فراهم مي ‌گردد. نظير چمن ‌زن و اره زنجيري

ابزاري كه نيروي محركه آن به وسيله عملكرد كنترل شده يك خرج حاوي ماده شيميايي پودري فراهم مي گردد. نظير تفنگ شليك ميخ يا بست در فولاد يا بتن

ابزاري كه نيروي محركه آن از راه انتقال فشار سيالات فراهم مي ‌گردد. نظير جك هيدروليكي

ماده ۱ ـ كارفرما مكلف است نسبت به شناسايي و ارزيابي ابزار و شرايط محيط كار، اقدام نموده و اقدامات كنترلي مناسب را در جهت حذف مخاطرات احتمالي به عمل آورد.

ماده ۲ ـ كارفرما بايد ابزار ايمن، متناسب و مناسب براي انجام كار مورد نظر را تهيه و در اختيار كارگران قرار دهد و بر نحوه استفاده از آنها نظارت نموده و ابزارها بايد همواره مورد بازرسي قرار گرفته و در صورت وجود عيب، برچسب گذاري و از كارگاه خارج گردد.

ماده ۳ ـ كارفرما مكلف است آموزش ‌هاي لازم براي انتخاب و استفاده صحيح و ايمن كار با ابزار را براي كارگران از طريق مراجع داراي صلاحيت فراهم نمايد.

ماده ۴ ـ كارفرما مكلف است دستورالعمل صحيح و ايمن استفاده از ابزار را تهيه و در اختيار كارگران قرار دهد.

ماده ۵ ـ ابزارهاي مورد استفاده بايد مطابق با شرايط و اصول ارگونومي باشد.

ماده ۶ ـ كارگران مكلف به استفاده و حفظ ابزارهاي ايمن و مناسب تهيه شده توسط كارفرما بوده و استفاده از ابزارهاي معيوب و غيرايمن ممنوع و موارد معيوب بايد فورا به اطلاع كارفرما رسانده شود.

ماده ۷ ـ ابزار‌هاي برش بايد همواره تيز و تيغه آن به نحوي محافظت شده باشد تا از تماس‌ هاي ناخواسته و ايجاد جراحت پيشگيري شود.

ماده ۸ ـ دسته ابزار بايد مناسب براي گرفتن در دست كارگر باشد تا مانع ليز خوردن از دست وي در هنگام كار گردد.

ماده ۹ ـ ابزارها نبايد در لبه ميز قرار داده شود و ابزارهاي تيز نظير اره ‌ها، اسكنه ها و چاقوها كه بر روي ميز قرار دارند؛ نبايد نزديك به محل رفت و آمد قرار گيرند و دسته آنها به سمت لبه ميز باشد.

ماده ۱۰ ـ كارگران بايد همواره ابزارها را خشك و تميز نگه داشته و بعد از هر بار استفاده در جاي مناسب قرار دهند.

ماده ۱۱ ـ ابزارها بايد در جعبه ابزار محكم و مناسب به محل كار برده و برگردانده شود.

ماده ۱۲ ـ كارفرما مكلف است وسايل حفاظت فردي متناسب با مخاطرات كار با ابزار و محيط كار را تهيه و در اختيار كارگران قرار دهد. و كارگران مكلف به استفاده و حفظ آنها مي ‌باشند.

ماده ۱۳ ـ هنگام استفاده از ابزارهاي برشي، انجام برش به سمت بدن كاربر و ساير اشخاص ممنوع است.

ماده ۱۴ ـ هنگامي كه از ابزار برش يا پيچ گوشتي استفاده مي ‌شود؛ نگهداري قطعه كار در كف دست ديگرممنوع است.

ماده ۱۵ ـ هنگام رد و بدل كردن ابزار بايد از دسته آن استفاده نموده و پرت كردن ابزار ممنوع است.

ماده ۱۶ ـ زمان جابجايي در ارتفاع، نظير استفاده از نردبان، حمل ابزار توسط دست ممنوع بوده و در اين مواقع ابزارها بايد با استفاده از طناب يا وسايل ديگر به بالا و پايين حمل شود.

ماده ۱۷ ـ حمل ابزار برنده يا نوك تيز در جيب لباس ممنوع بوده و جابجايي ابزارهاي تيز و برنده بايد با استفاده از غلاف آنها، انجام گيرد.

ماده ۱۸ ـ استفاده از ابزار با دست و دستكش چرب ممنوع است.

ماده ۱۹ ـ مكاني كه گازها، ذرات و مايعات قابل احتراق و انفجار و ديگر مواد منفجره انبار يا استفاده مي ‌شود؛ بايد از ابزارهاي با درجه حفاظتي مناسب استفاده نمود.

ماده ۲۰ ـ جايگاه كاري كه كارگر در هنگام كار با ابزار روي آن قرار مي ‌گيرد؛ بايد ايمن و پايدار باشد.

ماده ۲۱ ـ كارگر در هنگام كار در ارتفاع بايد بدرستي مراقب كار با ابزار بوده تا مانع از افتادن ابزار و برخورد آن به اشخاص ديگر گردد.

ماده ۲۲ ـ استفاده از جعبه ابزار به عنوان ميز كار ممنوع است.

ماده ۲۳ ـ تمام ابزارها و لوازم جانبي آنها بايد در شرايط مناسب نگهداري شده و سرويس، تعمير و نگهداري آنها بايد توسط اشخاص صاحب صلاحيت و بر اساس دستورالعمل شركت سازنده به صورت منظم انجام گيرد.

ماده ۲۴ ـ قبل از استفاده از ابزار و لوازم جانبي بايد آن را مورد بررسي قرار داده تا از سالم بودن آن اطمينان حاصل شود.

ماده ۲۵ ـ ابزارها بايد تحت شرايط طراحي در نظر گرفته شده مورد استفاده قرار گيرند و اعمال نيرو، فشار، سرعت و دور بيشتر از آنچه كه سازنده تعيين نموده، ممنوع است.

ماده ۲۶ ـ سوئيچ ‌ها و قفل ماشه ابزارها بايد به صورت مستمر بررسي شوند؛ تا خراب و معيوب نباشد.