تصويب نامه در خصوص برنامه ملي توسعه خوشه هاي صنعتي

مقدمه: با عنايت به جزء (2) بند (ح) ماده (۴۸) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403، «برنامه ملي توسعه خوشه هاي صنعتي» مشتمل بر اصول، فرآيند، ساختار، اهداف، منابع، تقسيم كار نهادي، احصا و رفع موانع توسعه خوشه ‏هاي صنعتي و كسب و كار، متناسب با راهبرد ملي پيشرفت صنعتي و ارتقاي زنجيره هاي ارزش كشور، تدوين شده است.

تعاريف:

خوشه: مجموعه اي از واحدهاي صنعتي و يا كسب و كار داراي شخصيت حقوقي كه در يك محدوده جغرافيايي در يك گرايش مشخصي از كسب و كار فعال بوده و امكان همكاري در تكميل و تجميع فعاليت‏هاي توليدي و خدماتي همديگر را داشته و از چالش‏ ها و فرصت‏هاي مشترك برخوردار باشند.

نهادهاي پشتيبان: كليه دستگاه هاي اجرايي موضوع بند (پ) و مؤسسات و نهادهاي عمومي غيردولتي موضوع بند (ت) ماده (1) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران كه داراي مأموريت ارائه خدمات و تسهيلات زيرساختي، آموزشي، بازرگاني و غيره به خوشه ها هستند.

كارگروه: «كارگروه هماهنگي و اجرايي سازي سند راهبرد ملي پيشرفت صنعتي و ارتقاي زنجيره هاي ارزش كشور» موضوع «سند راهبرد ملي پيشرفت صنعتي و ارتقاي زنجيره هاي ارزش كشور».

اصول و هدف توسعه خوشه ‏ها:

اصول توسعه خوشه ‏ها

الف -1- بهبود اعتماد و همكاري و ايجاد و توسعه خوشه هاي صنعتي و كسب و كار بين ذي نفعان اصلي.

الف -2- تسهيل شرايط دسترسي ذي نفعان خوشه‏ هاي صنعتي و كسب و كار به خدمات توسعه.

الف -3- تقويت مشاركت نهادهاي پشتيبان در فرآيند توسعه خوشه ‏ها.

الف -4- رعايت اولويت‏ها و تكاليف مندرج در بندهاي (10) و (12) «سند راهبرد ملي پيشرفت صنعتي و ارتقاي زنجيره ‏هاي ارزش كشور».

هدف توسعه خوشه ‏ها تقويت رقابت پذيري و ارتقاي جايگاه خوشه ‏ها در توسعه بازارهاي صادراتي و جذب سرمايه خارجي.

هدف كمي توسعه خوشه‏ ها توسعه خوشه ها از (200) خوشه فعال در سال 1404 به (260) خوشه فعال در سال 1407.

برنامه اجرايي خوشه ها ظرف سه ماه از زمان ابلاغ اين برنامه، به پيشنهاد وزارت صنعت، معدن و تجارت به تصويب كارگروه خواهد رسيد.

موانع توسعه خوشه ‏ها و تقسيم كار نهادي. به موانع و چالش‏ هايي كه بر فضاي كسب و كار كشور حاكم هستند بر اساس زمينه فعاليت، بازار، محل تمركز جغرافيايي، ساختار اقتصادي و پيشينه تاريخي و فرهنگي، سطح و نوع فناوري و ساختار توليد و كسب و كار خوشه ‏ها مي‏توانند شرايط و زمينه‏ هاي توسعه آنها را تحت الشعاع قرار دهند. با اين حال برخي از اين موانع و تنگناها از يك طرف سهم و نقش پررنگ تري در تضعيف فضاي توسعه خوشه ‏ها ايفا مي‏ نمايند و از طرف ديگر مي‏ توان در چهارچوب الگوي (مدل) توسعه خوشه ‏ها نسبت به رفع آنها اقدام نمود. موانع توسعه، راهبردها و دستگاه هاي اصلي و همكار به شرح جدول ذيل ارائه شده است: رديف موانع راهبرد رفع موانع دستگاه هاي اصلي دستگاه هاي همكار 1 محدوديت در دسترسي به مواد اوليه ساماندهي و ارتقاي نظام تأمين مواد اوليه - وزارت صنعت و معدن و تجارت - بورس كالاي ايران - گمرك جمهوري اسلامي ايران - بانك مركزي 2 ناترازي زيرساخت و انرژي تأمين زير ساخت و انرژي - وزارت نيرو - وزارت نفت - وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات - وزارت صنعت و معدن و تجارت 3 ضعف در بازاريابي توسعه بازار و اتصال زنجيره ارزش خوشه ‏ها به زنجيره ارزش جهاني - وزارت صنعت، معدن و تجارت - اتاق بازرگاني، صنايع، معادن و كشاورزي ايران - وزارت امور خارجه 4 محدوديت منابع مالي تسهيل و تقويت تأمين مالي و سرمايه گذاري (داخلي و خارجي) - بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران - وزارت صنعت، معدن و تجارت (صندوق هاي حمايتي) - وزارت امور اقتصادي و دارايي 5 عدم رسوخ فناوري و دانش ارتقاي فناوري، نظام نوآوري و بهره وري - معاونت علمي ، فناوري و اقتصاد دانش بنيان رئيس جمهور - وزارت صنعت، معدن و تجارت - وزارت علوم، تحقيقات و فناوري - سازمان ملي استاندارد ايران - سازمان اداري و استخدامي كشور (سازمان ملي بهره وري ايران) 6 كمبود آموزش، فرهنگ سازي، مديريت دانش و نظام آماري ارتقاي آموزشي، فرهنگي و توسعه نظام مديريت دانش و آمار - وزارت صنعت، معدن و تجارت - وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي (سازمان آموزش فني و حرف- سازمان برنامه و بودجه كشور (مركز آمار ايران) - سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي - وزارت علوم، تحقيقات و فناوري

ساختار اجراي برنامه توسعه خوشه: سياست گذاري، راهبري، برنامه ريزي و هماهنگي، اطلاع رساني متمركز و نظارت بر فرآيند توسعه خوشه ها توسط كارگروه انجام خواهد شد.

فرآيند توسعه خوشه: فرآيند (3) تا (5) ساله توسعه خوشه شامل سه مرحله به شرح زير است:

مطالعه فراگير و شناسايي خوشه‏ ها

امكان سنجي توسعه خوشه ها

اجراي پروژه توسعه خوشه كه دستورالعمل آن حداكثر ظرف سه ماه پس از تصويب اين برنامه توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت (سازمان صنايع كوچك و شهرك ‏هاي صنعتي ايران) تدوين و به تصويب و اجراي كارگروه خواهد رسيد.

منابع مالي: پياده سازي اين برنامه از محل منابع زير تأمين مي ‏گردد:

منابع داخلي بنگاه هاي فعال در خوشه.

تسهيلات نظام بانكي.

منابع عمومي مصوب مربوط دستگاه‏ ها و نهادهاي پشتيبان از جمله طرح كمك به ايجاد و توسعه خوشه هاي صنعتي.

منابع داخلي سازمان صنايع كوچك و شهرك ‏هاي صنعتي ايران و شركت ‏هاي تابعه استاني.

منابع صندوق هاي حمايتي از جمله منابع حاصل از اجراي ماده (37) قانون رفع موانع توليد رقابت پذير و ارتقاي نظام مالي كشور مصوب 1394 و قانون جهش توليد دانش بنيان مصوب 1401.

ساير منابع دستگاه ‏ها و نهادهاي پشتيبان توسعه خوشه اي از محل اعتبارات مصوب مربوط.