آيين نامه شناسايي و طبقه بندي مطالبات موسسات بيمه و نحوه محاسبه ذخاير آن ها (آيين نامه شماره 101)

شوراي عالي بيمه در جلسه مورخ 1399/11/06 ، در اجراي ماده ۱۷ قانون تأسيس بيمه مركزي ايران و بيمه گري آيين نامه «شناسايي و طبقه بندي مطالبات موسسات بيمه و نحوه محاسبه ذخاير آنها» را مشتمل بر ۸ ماده و ۳ تبصره به شرح ذيل تصويب نمود:

كلمات و اصطلاحات زير صرف نظر از هر مفهوم ديگري كه داشته باشند در اين آيين نامه با تعاريف زير استفاده شده اند:

بيمه مركزي: بيمه مركزي جمهوري اسلامي ايران

مؤسسه بيمه: مؤسسه بيمه دولتي و غيردولتي داخلي در سرزمين اصلي كه مجاز به انجام عمليات بيمه در ايران است.

مطالبات: شامل مطالبات حق بيمه، ساير مطالبات بيمه اي و مطالبات غيربيمه اي است.

مطالبات حق بيمه: بخشي از دارايي هاي مؤسسه بيمه كه ناشي از عمليات بيمه اي آن و معرف طلب بابت حق بيمه از بيمه گذاران، نمايندگان بيمه، كارگزاران رسمي بيمه و ساير بيمه گران است.

4 - مطالبات حق بيمه جاري: بخشي از مطالبات بيمه اي كه بيمه نامه هاي مربوط به آنها منقضي نشده است.

4 - مطالبات حق بيمه سررسيد گذشته: بخشي از مطالبات بيمه اي كه بيمه نامه هاي مربوط به آنها منقضي شده است و بر اساس مدت سپري شده از انقضاي بيمه نامه به صورت زير طبقه بندي مي شوند: مطالبات طبقه اول: بيش از شش ماه و حداكثر يكسال از انقضاي بيمه نامه هاي مربوط آنها گذشته باشد. مطالبات طبقه دوم: بيش از يكسال و حداكثر دو سال از انقضاي بيمه نامه هاي مربوط آنها گذشته باشد. مطالبات طبقه سوم: بيش از دو سال از انقضاي بيمه نامه هاي مربوط آنها گذشته باشد.

ساير مطالبات بيمه اي: بخشي از دارايي هاي مؤسسه بيمه كه ناشي از عمليات بيمه اي آن مي باشد و معرف طلب موسسه بيمه از ساير بيمه گران بابت خسارت و كارمزد است و بر اساس مدت سپري شده از انقضاي موعد پرداخت به صورت زير طبقه بندي مي شوند: مطالبات طبقه اول: بيش از شش ماه و حداكثر يكسال از موعد پرداخت آنها گذشته باشد. مطالبات طبقه دوم: بيش از يكسال و حداكثر دو سال از از موعد پرداخت آنها گذشته باشد. مطالبات طبقه سوم: بيش از دو سال از موعد پرداخت آنها گذشته باشد.

مطالبات غيربيمه اي: آن بخش از دارايي هاي مؤسسه بيمه كه ناشي از ساير فعاليت هاي آن مي باشد و معرف طلب بابت سود دريافتني، اسناد دريافتني و... است كه بر اساس مدت سپري شده از موعد پرداخت (سررسيد) آن به صورت زير طبقه بندي مي شوند. مطالبات طبقه اول : از موعد پرداخت (سررسيد) آن حداكثر يكسال گذشته باشد. مطالبات طبقه دوم: بيش از يكسال و حداكثر دو سال از موعد پرداخت (سررسيد) آن گذشته باشد. مطالبات طبقه سوم: بيش از دو سال و حداكثر سه سال از موعد پرداخت (سررسيد) آن گذشته باشد. مطالبات طبقه چهارم: بيش از سه سال از موعد پرداخت (سررسيد) آن گذشته باشد.

تجزيه سني مطالبات: تفكيك مطالبات در پايان هر دوره مالي است كه وفق ضوابط اين آيين نامه انجام مي شود.

ذخيره مطالبات: درصدي از مطالبات طبقه بندي شده است كه بر اساس اين آيين نامه محاسبه و در صورت هاي مالي موسسه بيمه درج مي شود.

موسسه بيمه موظف است به منظور جبران زيان ناشي از عدم وصول مطالبات، ذخيره مطالبات را به شرح زير تعيين و در دفاتر و حسابهاي خود اعمال نمايد: نوع مطالبات طبقه بندي درصد ذخيره گيري مطالبات حق بيمه و ساير مطالبات بيمه اي طبقه اول 35 طبقه دوم 70 طبقه سوم 100 مطالبات غيربيمه اي طبقه اول 25 طبقه دوم 50 طبقه سوم 75 طبقه چهارم 100

موسسه بيمه مي تواند ذخيره مطالبات بيمه اي خود از دستگاههاي اجرايي موضوع ماده 5 قانون مديريت خدمات كشوري كه از بودجه دولتي استفاده مي كنند را صفر درصد و ذخيره مطالبات بيمه اي از ساير دستگاههاي اجرايي موضوع ماده مذكور را حداكثر 50 درصد كمتر از ميزان مقرر در اين ماده در دفاتر و حسابها اعمال نمايد.

چنانچه طبق نظر حسابرس، مطالبه در هر طبقه اي لاوصول باشد، موسسه بيمه موظف است 100 درصد آن را به عنوان ذخيره مطالبات در دفاتر و حسابهاي خود اعمال نمايد.

مؤسسه بيمه موظف است تجزيه سني مطالبات خود را جداگانه در يادداشت هاي پيوست صورتهاي مالي پايان دوره به شرح جدول زير افشا نمايد: مطالبات حق بيمه و ساير مطالبات بيمه اي مطالبات غيربيمه اي جمع كل مطالبات ناخالص مطالبات طبقه چهارم ناخالص مطالبات طبقه سوم ناخالص مطالبات طبقه دوم ناخالص مطالبات طبقه اول ناخالص مطالبات از عملكرد سال جاري جمع ناخالص مانده (مطالبات طبق صورتهاي مالي ) كسر مي شود: ذخيره مطالبات جمع خالص مانده مطالبات طبق صورتهاي مالي يادداشت شماره

موسسه بيمه موظف است ضمن شناسايي ذخيره مطالبات موضوع اين آيين نامه، ارقام مربوط را در صورتهاي مالي خود افشا و كليه مستندات و اطلاعات مربوط را از طريق سامانه سنهاب به بيمه مركزي ارسال نمايد.

موسسه بيمه موظف است اطلاعات بيمه گذاران بدهكار خود اعم از اينكه بيمه نامه هاي مربوط به آنها منقضي شده يا نشده باشد را به ترتيبي كه بيمه مركزي مشخص مي كند در سامانه بدهكاران بزرگ صنعت بيمه ثبت نمايد. موسسات بيمه موظفند در انعقاد قرارداد بيمه با بيمه گذاران خود، بر مبناي اين اطلاعات اقدام نمايند.

در صورت عدم پرداخت حق بيمه توسط بيمه گذار، بيمه گر مكلف است در چارچوب شرايط عمومي بيمه نامه مربوط و قرار دارد فيمابين، نسبت به صدور اخطار فسخ و در صورت لزوم فسخ قرارداد اقدام نمايد.

مسئوليت صحت اطلاعات موضوع اين آيين نامه و حسن اجراي آن بر عهده مديرعامل و هيئت مديره موسسه بيمه است. در صورت عدم رعايت مفاد اين آيين نامه ، بيمه مركزي مي تواند حسب مورد يكي از اقدامات زير را انجام دهد:

تذكر كتبي به هيئت مديره يا مديرعامل و يا مسئول امور مالي يا كنترلي مربوط

منع پرداخت پاداش به هيئت مديره و مديران موسسه بيمه و سود تقسيمي تا ميزان ذخيره مطالبات.

محدود نمودن عمليات صدور بيمه

محدود نمودن صدور بيمه نامه با حق بيمه قسطي با رعايت مقررات مربوط

منع فعاليت موسسه بيمه در برخي از رشته هاي بيمه

سلب صلاحيت حرفه اي هيات مديره يا مديرعامل و يا مسئول امور مالي يا كنترلي مربوط

موسسه بيمه موظف است مطالبات ناشي از عمليات بيمه اي و ساير فعاليت هاي موسسه بيمه كه از ابتداي سال مالي ۱۳۹۹ ايجاد شده است، را با رعايت مقررات اين آيين نامه در حسابهاي خود اعمال نمايد.

در خصوص مطالبات ناشي از عمليات بيمه اي و ساير فعاليت هاي موسسه بيمه كه قبل از سال ۱۳۹۹ ايجاد شده است، موسسه بيمه موظف است ذخيره مطالبات را وفق اين آيين نامه محاسبه و حداكثر ظرف چهار سال در حساب هاي خود اعمال نمايد مشروط بر اينكه در هر سال حداقل ۲۵ درصد ذخيره مقرر در حساب هاي موسسه بيمه اعمال شود.