قانون تصويب كنوانسيون ميناماتا در مورد جيوه

تبصره ۱ ـ سازمان حفاظت محيط زيست مسؤول اجراي كنوانسيون مي‌باشد و تغيير آن بر عهده دولت است.

تبصره 2 ـ رعايت اصل يكصد و سي‌ و نهم(139) قانون اساسي جمهوري ‌اسلامي ‌ايران براي ارجاع هرگونه اختلاف به داوري در اجراي ماده (25) كنوانسيون و رعايت اصل هفتاد و هفتم (77) قانون يادشده براي هرگونه اصلاح كنوانسيون يا پيوست‌هاي ‌آن در اجراي مواد (26) و (27) كنوانسيون، الزامي ‌است.

اعضاي اين كنوانسيون: با تصديق اين مطلب كه جيوه يك ماده شيميايي است كه نگراني جهاني را به خاطر دامنه وسيع انتقال، پايداري در محيط زيست در ارتباط با انسان، توان آن در انباشت زيستي در بوم سازگان و اثرات منفي مهم آن بر سلامت بشر و محيط زيست معطوف خود ساخته است. با يادآوري تصميم شماره 5 /25 مورخ 20 فوريه 2009 (2 /12 /1387) شوراي حكام برنامه محيط زيست سازمان ملل متحد براي شروع اقدام بين المللي جهت مديريت جيوه به شيوه اي كارآمد، مؤثر و منسجم با يادآوري بند (221) سند برون‌ده فرآهمايي (كنفرانس) توسعه پايدار سازمان ملل متحد با نام «آينده‌اي كه ما مي‌خواهيم»، كه نتيجه‌اي موفق از مذاكرات درخصوص سند الزام‌آور جهاني در مورد جيوه است كه مربوط به خطرات آن براي سلامت انسان و محيط زيست است. با يادآوري تأييد مجدد اصول اعلاميه ريو در مورد محيط زيست و توسعه توسط فرآهمايي توسعه پايدار سازمان ملل متحد از جمله و به‌ويژه مسؤوليت‌هاي مشترك اما متمايز و تصديق شرايط و توانايي‌هاي مربوط به دولت‌ها و نياز به اقدام جهاني؛ با آگاهي از نگراني‌هاي بهداشتي به ويژه در كشورهاي در حال توسعه، ناشي از قرارگيري در معرض جيوه جمعيت آسيب‌پذير، به‌ويژه زنان، كودكان و از طريق آنها، نسلهاي آتي؛ با توجه به آسيب‌پذيري‌هاي خاص بوم‌سازگان‌هاي قطب شمال و جوامع بومي به دليل بزرگنمايي زيستي جيوه و آلودگي غذاهاي سنتي و با نگراني در مورد جوامع بومي و به طور كلي‌تر در ارتباط با اثرات جيوه؛ با تصديق درسهاي اساسي از بيماري ميناماتا، به ويژه اثرات جدي بهداشتي و زيست‌محيطي ناشي از آلودگي جيوه، و نياز به حصول اطمينان از مديريت مناسب جيوه و جلوگيري از چنين رويدادهايي در آينده؛ با تأكيد بر اهميت حمايت‌هاي مالي، فني، فن‌آوري، و ظرفيت‌سازي، به ويژه براي كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي با اقتصاد در حال گذار به منظور تقويت توانايي‌هاي ملي مديريت جيوه و ارتقاي اجراي مؤثر كنوانسيون؛ همچنين با تصديق فعاليت‌هاي سازمان بهداشت جهاني در حفاظت از سلامت انسان در ارتباط با جيوه و نقش موافقتنامه‌هاي زيست‌محيطي چندجانبه مربوط به ويژه كنوانسيون بازل درباره كنترل انتقالات برون‌مرزي مواد زايد زيان‌بخش و دفع آنها و كنوانسيون روتردام درمورد آيين اعلام رضايت قبلي براي برخي مواد شيميايي و سموم دفع آفات خطرناك در تجارت بين‌المللي؛ با تصديق اينكه اين كنوانسيون و ديگر موافقتنامه‌هاي بين‌المللي در زمينه محيط‌زيست و تجارت مورد حمايت متقابل هستند. با تأكيد بر اينكه هيچ چيز در اين كنوانسيون براي تأثير بر حقوق و تعهدات برگرفته هر عضو از هر موافقتنامه بين‌المللي موجود در نظر گرفته نشده است. با درك اينكه محتويات اسناد فوق براي ايجاد يك سلسله مراتب ميان اين كنوانسيون و ساير اسناد بين‌المللي در نظر گرفته نشده‌اند. با توجه به اينكه هيچ چيز در اين كنوانسيون مانع از اتخاذ اقدامات اضافي داخلي يك عضو طبق مفاد اين كنوانسيون در تلاش براي حفاظت از سلامت انسان و محيط‌زيست در قبال قرار گرفتن در معرض جيوه طبق ديگر تعهدات آن عضو به موجب حقوق بين‌الملل حاكم نمي‌گردد. به شرح زير توافق نمودند:

ماده ۱ ـ هدف هدف اين كنوانسيون حفاظت از سلامت انسان و محيط زيست از انتشار و رهاسازي جيوه و تركيبات جيوه از منابع انسان‌ساز آن است.

ماده ۲ ـ تعاريف از نظر اين كنوانسيون:

الف ـ «معدن‌كاري طلاي مقياس كوچك و استحصال مقدماتي (آرتيزانال)» به معني معدن‌كاري طلا است كه توسط يك فرد يا مؤسسات كوچك با سرمايه‌گذاري و توليد محدود انجام مي‌شود.

ب ـ «بهترين فنون در دسترس» به معني فنوني است كه بيشترين اثر را بر جلوگيري و در صورت عدم امكان، در كاهش انتشار و رهاسازي جيوه به هوا، آب و خاك و همچنين بر تأثيرات چنين انتشار و رهاسازي بر محيط زيست به‌طور كلي، با توجه به ملاحظات اقتصادي و فني براي يك عضو مشخص يا تأسيسات مشخص در سرزمين آن عضو دارد. در اين زمينه: ۱ ـ «بهترين» به معني مؤثرترين در دستيابي به سطح كلي بالايي از حفاظت از محيط‌زيست به طور كلي است. ۲ ـ فنون «در دسترس» در مورد يك عضو مشخص يا تأسيسات مشخص در سرزمين آن عضو به معني فنوني هستند كه در سطحي توسعه يافته‌اند كه به آن عضو اجازه اجراء در يك بخش صنعت مربوط به موجب شرايط فني و اقتصادي پايدار و مناسب با توجه به هزينه‌ها و منافع را بدهد، خواه اين فنون در سرزمين آن عضو مورد استفاده قرار گيرند يا نگيرند، يا توسعه داده شوند يا نشوند، آن فنون طبق آنچه كه آن عضو تعيين نموده در دسترس‌كاربر تأسيسات قرارگيرد؛ و ۳ـ «فنون» به معني فن‌آوري‌هاي مورد استفاده، شيوه‌هاي عملياتي و روشهاي طراحي، ساخت، نگهداري، بهره‌برداري و خارج سازي از خط تأسيسات است.

پ ـ « بهترين شيوه‌هاي زيست محيطي » به معني كاربرد تركيبي از مناسب ترين راهبردها و اقدامات كنترلي زيست محيطي است.

ت ـ «جيوه » به معني عنصر جيوه (هاش‌جي‌اُ با شماره ثبت شناسايي ۶ـ۹۷ـ۷۴۳۹) است.

ث ـ «تركيب جيوه» به معني هر ماده شامل اتمهاي جيوه و يك يا چند اتم از عناصر شيميايي ديگر است كه تنها با واكنش‌هاي شيميايي مي‌تواند به تركيبات مختلف تفكيك گردد.

ج ـ «محصولات حاوي جيوه» به معني يك محصول يا جزئي از محصول است كه حاوي جيوه يا تركيبات جيوه هستند كه عمداً به آن اضافه شده‌اند.

چ ـ «عضو» عبارت از يك دولت يا سازمان همگرايي اقتصادي منطقه‌اي است كه رضايت خود را براي التزام به اين كنوانسيون اعلام كرده‌است وكنوانسيون در مورد آن لازم‌الاجراء است.

ح ـ «اعضاي حاضر و رأي دهنده» به معني اعضاي حاضر و رأي‌دهنده مثبت يا منفي در نشست اعضاء است.

خ ـ «معدن‌كاري مقدماتي جيوه» به معني معدن‌كاري است كه در آن ماده اصلي مورد كاوش، جيوه است.

د ـ «سازمان همگرايي اقتصادي منطقه‌اي» به معني سازماني است كه توسط دولتهاي حاكم در يك منطقه مشخصي ايجاد شده است و كشورهاي عضو آن در رابطه با موضوعاتي كه اين كنوانسيون ناظر بر آنها است، به آن سازمان صلاحيت داده‌اند و به آن اختيار داده شده است تا طبق مقررات داخلي خود براي امضا، تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق به كنوانسيون اقدام نمايد.

ذ ـ «استفاده مجاز» به معني هرگونه استفاده عضو از جيوه يا تركيبات جيوه طبق اين كنوانسيون، شامل اما نه محدود به استفاده‌هاي طبق مواد (۳)، (۴)، (۵)، (۶) و (۷) است.

ماده ۳ ـ منابع تأمين جيوه و تجارت آن

۱ ـ از نظر اين ماده: الف ـ اشاره به «جيوه» شامل تركيبات جيوه با ساير مواد از جمله آلياژهاي جيوه، با غلظت جيوه حداقل نود و پنج درصد (۹۵%) وزني است، و ب ـ «تركيب جيوه» به معني كلريد جيوه (۱) (به عنوان جيوه سفيد نيز شناخته مي‌شود)، اكسيد جيوه (۲)، سولفات جيوه (۲)، نيترات جيوه (۲)، سيماب و سولفيد جيوه است.