قانون الحاق تشريفات (پروتكل) آمادگي، واكنش و همكاري منطقه‌اي در مبارزه با سوانح آلودگي نفتي الحاقي به كنوانسيون چهارچوب حفاظت از محيط زيست دريايي درياي خزر

ماده واحده ـ تشريفات (پروتكل) آمادگي، واكنش و همكاري منطقه‌اي در مبارزه با سوانح آلودگي نفتي الحاقي به كنوانسيون چهارچوب حفاظت از محيط‌زيست دريايي درياي خزر به شرح پيوست تصويب و به دولت جمهوري اسلامي ايران اجازه داده مي‌شود اسناد تصويب را نزد امين اسناد توديع نمايد.

تبصره ـ رعايت اصل يكصد و سي و نهم (139) قانون اساسي در اجراي ماده (16) و اصل هفتاد و هفتم (77) قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در اجراي ماده (18) اين تشريفات (پروتكل) الزامي است.

بسم الله‌الرحمن‌الرحيم تشريفات (پروتكل) آمادگي، واكنش و همكاري منطقه‌اي در مبارزه با سوانح آلودگي نفتي الحاقي به كنوانسيون چهارچوب حفاظت از محيط‌زيست دريايي درياي خزر

مقدمه دولتهاي ساحلي درياي خزر: جمهوري آذربايجان جمهوري اسلامي ايران جمهوري قزاقستان فدراسيون روسيه تركمنستان كه از اين پس «‌طرفهاي متعاهد‌» خوانده مي‌شوند، و عضو كنوانسيون چهارچوب حفاظت از محيط‌زيست دريايي درياي‌خزر، منعقده در تهران، جمهوري اسلامي ايران، به تاريخ13/8/1382 هجري‌شمسي (4 نوامبر 2003 ميلادي) مي‌باشند، كه از اين پس«‌كنوانسيون‌» خوانده مي‌شود؛ با اعلام تعهد به اجراي مقررات مربوط كنوانسيون؛ با تـصديق اين‌كه آلودگي درياي خزر با نفـت و سوانح آلودگي نفتي در دريا، محيط‌زيست دريايي را تهديد مي‌كند؛ با تصديق اين‌كه در صورت بروز سوانح آلودگي نفتي ناشي از كشتيها، خطوط لوله، سكوهاي ثابت و شناور، و چاههاي متروك و منابع آلودگي مستقر در خشكي، اقدامات ويژه‌اي ضرورت پيدا خواهد كرد؛ با عزم به اين‌كه در صورت بروز سوانح آلودگي نفتي در دريا به منظور كاهش صدمات ناشي از چنين حادثه‌اي، فوري و به­طور مؤثر وارد عمل شوند؛ با تأكيد بر اهميت آماده‌سازي واقعي در سطح ملي براي مقابله با سوانح آلودگي نفتي در دريا؛ همچنين با تصديق اهميت نهادينه شدن همياري متقابل و همكاري بين‌المللي بين طرفهاي متعاهد؛ همچنين با تأكيد بر اهميت اقداماتي كه به‌صورت انفرادي و مشترك به منظور به حداقل رساندن خطرات سوانح آلودگي نفتي در درياي خزر صورت گرفته است؛ با توجه به موافقتنامه‌هاي منطقه‌اي در ساير مناطق جهان كه هدف آنها …

ماده 1 ـ كاربرد اصطلاحات از نظر اين تشريفات (پروتكل)

الف ـ «‌سانحه آلودگي نفتي‌» از جمله «‌حوادث آلودگي نفتي‌» به معني واقعه يا سلسله وقايعي با منشأ يكسان است كه به تخليه نفت منجر شده يا بتواند منجر شود و محيط‌زيست دريايي يا خطوط ساحلي را تهديد نموده يا بتواند تهديد نمايد و اقدام اضطراري يا واكنش فوري ديگري را ايجاب نمايد.

ب ـ «‌نفت‌» به معني نفت به هر شكل از قبيل نفت خام، نفت سوخت، لجن نفت، ضايعات نفت، و فرآورده‌هاي تصفيه شده مي‌باشد.

پ ـ «‌كشتي‌» به معني شناور از هر نوع، از جمله هواناو (هاوركرافت)، قايقهاي پرنده (هيدروفويل)، زيردريايي‌ها، و قايقهايي مي‌باشد كه يدك كشيده شده يا خود متحرك باشند و در محيط‌زيست دريايي عمل مي‌كنند.

ت ـ «‌واحد فراساحلي‌» به معني هرگونه سكو يا سازه‌هاي ساخت دست بشر در مناطق فراساحل، اعم از تأسيسات يا سازه‌هاي ثابت يا شناور فراساحلي كه به عمليات كاوش، بهره‌برداري يا توليد منابع هيدروكربني يا تخليه يا بارگيري اين منابع اختصاص دارند.

ث ـ «‌بنادر دريايي و تأسيسات مرتبط با نفت‌» به معني هر گونه تأسيساتي از جمله بنادر دريايي، پايانه‌‌‌هاي نفتي، خطوط لوله و هر نوع تأسيسات مرتبط با نفت است كه در معرض خطر سانحه آلودگي نفتي باشد.

ج ـ «‌مقام صالح ملي‌» به معني مقام ملي منصوب از سوي هر طرف متعاهد است كه مسؤوليت آماده‌سازي و واكنش نسبت به سوانح آلودگي نفتي را عهده‌دار است و همچنين مسؤول اجراء و تحقق تعهدات مندرج در اين پروتكل مي‌باشد.

ماده 2 ـ دامنه شمول منطقه‌اي كه اين تشريفات (پروتكل) در مورد آن اعمال مي‌شود، عبارت است از محيط‌زيست دريايي درياي خزر با در نظر گرفتن تغييرات سطح آب آن، اراضي‌اي كه به علت نزديكي به دريا تأثير پذيرفته‌اند و آلودگي نفتي دريايي ناشي از منابع مستقر در خشكي است.

ماده 3 ـ هدف هدف اين تشريفات (پروتكل) تحقق اقدامات منطقه­اي به منظور آمادگي، واكنش و همكاري براي حفاظت از درياي خزر در قبال آلودگي نفتي ناشي از فعاليتهاي مذكور در مواد(8) و (9) كنوانسيون و آلودگي نفتي ناشي از منابع مستقر در خشكي مي‌باشد.

ماده 4 ـ مقررات عمومي 1ـ طرفهاي متعاهد به صورت انفرادي يا مشترك تمام اقدامات براي آمادگي و واكنش نسبت به سوانح آلودگي نفتي را كه براي اجراي اين پروتكل ضرورت دارد، انجام خواهند داد. 2ـ طرفهاي متعاهد به صورت مشترك دستورالعمل‌هايي را براي جنبه‌هاي عملي، عملياتي و فني اقدام مشترك، تدوين و وضع خواهند كرد. 3ـ طرفهاي متعاهد سازوكاري منطقه‌اي را ايجاد خواهند كرد. آيين‌نامه‌هاي مربوط به اين سازوكار در اجلاس طرفهاي متعاهد بررسي و متعاقباً تصويب خواهد شد. 4 ـ از نظر اجراي عملياتي اين تشريفات (پروتكل)، طرح درياي خزر در زمينه همكاري منطقه‌اي جهت مقابله با آلودگي نفتي در مواقع اضطراري توسط طرفهاي متعاهد وضع خواهد شد.

ماده 5 ـ نظامهاي ملي و طرحهاي اضطراري مقابله با سوانح آلودگي نفتي

1 ـ هر طرف متعاهد نظام ملي واكنش عملياتي نسبت به آلودگي نفتي را برقرار خواهد كرد. اين نظام حداقل شامل تعيين موارد زير خواهد بود: الف ـ مقام صالح ملي با مسؤوليت آمادگي و واكنش نسبت به سوانح آلودگي نفتي ب ـ نقطه تماس عملياتي ملي با مسؤوليت دريافت و انتقال اطلاعات مربوط به سوانح آلودگي نفتي به گونه مذكور در بند (4) ماده (7) اين تشريفات (پروتكل) پ ـ مقام صالح ملي كه از جانب طرف متعاهد اختيار درخواست كمك يا تصميم به ارائه كمك درخواست‌شده را داشته باشد.

2 ـ هر طرف متعاهد يك طرح اضطراري ملي را براي آمادگي و واكنش نسبت به سوانح آلودگي نفتي تهيه و اجراء خواهد كرد. طرح اضطراري ملي، از جمله، شامل موارد زير خواهد بود: الف ـ شرح سازمان اداري مربوط به آماده‌سازي و مقابله با سوانح آلودگي نفتي، و مسؤوليت‌هاي هر كدام از مقامهاي تشكيل دهنده آن ب ـ شناسايي منابع احتمالي تخليه نفت پ ـ فهرست اقلام تجهيزات و منابع انساني كه براي مقابله با سوانح آلودگي نفتي در دسترس خواهند بود. ت ـ تعيين امكانات نگهداري موقت و دفع نهائي نفت گردآوري شده

3 ـ هر طرف متعاهد در صورت لزوم با همكاري نهادهاي صنايع نفت و كشتيراني، مقامات بندري و ساير نهادهاي ذي‌ربط، حداقل تجهيزات از قبل نصب شده لازم براي مقابله مؤثر با تخليه نفت را تهيه كرده و در شرايط عملياتي نگاه خواهد داشت. تعداد اين تجهيزات بايد متناسب با خطر آلودگي باشد.

4 ـ هر طرف متعاهد، به صورت انفرادي يا در چهارچوب همكاري دوجانبه يا چندجانبه ، برنامه‌هايي را براي تمرين و آموزش كاركنان به ‌منظور بهبود وضعيت آمادگي نهادهاي مسؤول مقابله با سوانح آلودگي نفتي تدوين خواهد كرد.

ماده 6 ـ اشاعه و تبادل اطلاعات هر طرف متعاهد گزارش اجراي اين تشريفات (پروتكل) را به دبيرخانه تسليم خواهد كرد و متعهد خواهد شد اطلاعات زير را به طور مستقيم يا از طريق ساز و كار منطقه‌اي در اختيار ساير طرفهاي متعاهد قرار دهد: الف ـ اطلاعات مذكور در بند(1) و جزء (الف) بند(2) ماده (5) اين تشريفات (پروتكل) ب ـ اطلاعات مربوط به راههاي جديد جلوگيري از آلودگي دريا با نفت و اقدامات جديد مؤثر براي مقابله با آلودگي، از جمله نتايج برنامه‌هاي پژوهشي پ ـ اطلاعات مربوط به سوانح عمده آلودگي نفتي

ماده 7 ـ نظام‌نامه‌هاي گزارش آلودگي

1 ـ هر طرف متعاهد اطمينان حاصل خواهد نمود كه اشخاصي كه مسؤوليت كشتيهاي حامل پرچم آن را برعهده دارند اطلاعات مربوط به هر واقعه اضطراري در كشتي خود كه با تخليه، رهاسازي يا نشت نفت همراه است يا هر گونه تخليه، رهاسازي يا نشت احتمالي نفت را بدون تأخير به اطلاع مقامات ملي ذي‌ربط برساند.

2 ـ هر طرف متعاهد دستورالعمل‌هايي را براي اشخاص مسؤول واحدهاي فراساحلي، بنادر دريايي و تأسيسات مرتبط با نفت خود صادر خواهد كرد تا به­موجب آن مقامهاي ملي را بدون تأخير از هرگونه واقعه‌اي كه ناشي از فعاليتهاي آنها در ارتباط با تخليه، رهاسازي، يا نشت نفت يا هر گونه احتمال تخليه، رهاسازي يا نشت نفت است، مطلع سازند.

3 ـ هر طرف متعاهد دستورالعمل‌هايي براي: الف ـ فرماندهان يا ساير اشخاص مسؤول كشتيهاي حامل پرچم خود ب ـ كشتيها و هواپيماهاي تجسس دريايي خود پ ـ خلبانان هواپيماهاي كشوري خود؛ و ت ـ اشخاص مسؤول واحدهاي فراساحلي، بنادر دريايي و تسهيلات مرتبط با نفت خود صادر خواهد كرد تا بدون تأخير هر گونه حادثه‌ مشاهده شده در دريا، بنادر دريايي يا تسهيلات مرتبط با نفت را كه به نشت نفت مي‌انجامد، به مقامهاي صالح ملي گزارش نمايند و همچنين وجود هرگونه لكه نفتي شناور را گزارش كنند.

4 ـ هر طرف متعاهد در صورت اطلاع از هر سانحه آلودگي نفتي، از جمله هرگونه اطلاعات دريافتي طبق بندهاي (1) تا (3) اين ماده را فوري از جمله از طريق ساز و كار منطقه‌اي، مراتب بروز حادثه و اقدامات انجام شده و در دست اقدام را به طرفهاي متعاهدي كه احتمال مي‌رود از اين حادثه آسيب ببينند اعلام خواهد نمود.

ماده 8 ـ اقدامهاي عملياتي

1 ـ هر طرف متعاهد ذي‌ربط در راستاي نظامهاي ملي آمادگي و واكنش نسبت به نشت نفت، متعهد مي‌شود كه در صورت بروز نشت نفت اقدامهاي زير را به­عمل آورد: الف ـ ارزيابي‌هاي ضروري در خصوص ماهيت، گستره و پيامدهاي احتمالي سانحه آلودگي نـفتي يا، حسب مورد، نوع و مقدار تقريـبي نفت و جهت و سرعت گسترش نشت نفت ب ـ هر اقدام عملي ممكن به منظور پيشگيري، كاهش و تا حد امكان، محو آثار سانحه آلودگي نفتي پ ـ نظارت بر آلـودگي نفتي و مطلع ساختن ساير طرفهاي متعاهد از تحولات مربوط به سانحه آلودگي نفتي و اقداماتي كه به‌عمل آمده يا برنامه‌ريزي شده است. ت ـ تشويق و حمايت از اجراي برنامه درياي خزر در زمينه همكاري منطقه‌اي جهت مقابله با آلودگي نفتي در موارد اضطراري

2 ـ هنگامي كه اقدامهايي براي مقابله با آلودگي ناشي از موارد اضطراري به‌عمل مي‌آيد، كليه تدابير ممكن جهت حفظ موارد زير به‌عمل خواهد آمد: الف ـ جان انسانها ب ـ كشتي يا واحد فراساحلي، چنانچه كشتي يا واحد فراساحلي در يك حادثه آلودگي نفتي درگير باشد، ضمن رعايت ضرورت پيشگيري يا به حداقل رساندن آسيب به محيط زيست هر طرف متعاهد كه اقدام مزبور را اتخاذ مي‌كند، سازمان بين‌المللي دريانوردي را به­طور مستقيم يا از طريق سازوكار منطقه‌اي مطلع خواهد نمود.

ماده 9 ـ طرحهاي اضطراري آلودگي نفتي در كشتيها، واحدهاي فراساحلي، بنادر دريايي و تأسيسات مرتبط با نفت

1 ـ هر طرف متعاهد اقدامهاي لازم را به‌عمل خواهد آورد تا اطمينان حاصل نمايد كه كشتيهاي حامل پرچم آن طرح اضطراري آلودگي نفتي را به‌گونه­ اي كه مطابق مقررات مربوط‌ بين‌المللي از جمله جزء (الف) بند (1) ماده (3) كنوانسيون بين‌المللي آمادگي، مقابله و همكاري در برابر آلودگي نفتي مورخ 1369هجري‌شمسي برابر 1990 ميلادي مصوب 29/4/1376 هجري‌شمسي و مقرره شماره (37) ضميمه اول كنوانسيون بين‌المللي جلوگيري از آلودگي دريا ناشي از كشتيها مورخ 1973 (مارپل 78 و1973 ميلادي)(1352 هجري‌شمسي)، اصلاح شده به‌موجب پروتكل‌الحاقي مورخ1978ميلادي (1357 هجري‌شمسي) مصوب 26/10/1380 موردنياز است، همراه داشته باشد.

2 ـ هر طرف متعاهد فرماندهان كشتيهاي حامل پرچم خود را موظف خواهد كرد كه در صورت بروز سانحه آلودگي نفتي از نظام‌نامه‌هاي مندرج در طرح اضطراري تبعيت كرده و به ويژه اطلاعات دقيق راجع به كشتي و محموله آن كه مرتبط با اقداماتي است كه قرار است به موجب ماده (8) اين تشريفات (پروتكل) اتخاذ شود را به اطلاع مقامهاي صالح ملي برسانند و با اين مقامات همكاري نمايند.

3 ـ هر طرف متعاهد از: الف ـ مسؤولان واحدهاي فراساحلي ب ـ مقامها يا مسؤولان بنادر دريايي پ ـ مسؤولان تأسيسات مرتبط با نفت خود خواهد خواست كه طرحهاي اضطراري آلودگي نفتي را تهيه نمايند كه با نظام ملي وضع شده به موجب ماده (5) اين تشريفات (پروتكل) هماهنگ شده و طبق نظام‌نامه‌هاي وضع شده توسط مقام صالح ملي به تأييد رسيده باشد.

ماده 10 ـ كمك 1ـ طرف متعاهدي كه براي مقابله با يك سانحه آلودگي نفتي يا تهديد ناشي از چنين آلودگي نياز به كمك داشته باشد، مي‌تواند از ساير طرفهاي متعاهد درخواست كمك نمايد. طرف متعاهد درخواست‌كننده‌ كمك، نوع مساعدت مورد درخواست، كه ممكن است شامل مشاوره كارشناسي، كاركنان متخصص و گروههاي ضربت، تجهيزات، محصولات، كشتي و هواپيما باشد را مشخص خواهد نمود. طرفهاي متعاهدي كه به موجب اين ماده از آنها درخواست كمك شده است، حداكثر مساعي خود را به‌عمل خواهند آورد تا جايي كه امكانات آنها اجازه مي‌دهد اين كمكها را ارائه دهند. 2ـ هر طرف متعاهد تدابير حقوقي و اداري لازم را براي تسهيل موارد زير به­كار خواهد بست: الف ـ كشتيها، هواپيماها و ساير انواع وسايل حمل و نقلي كه در امر واكنش نسبت به سانحه آلودگي نفتي مشاركت داشته يا به حمل كالاها، مواد و تجهيزات مورد نياز براي مقابله با اين سوانح مي‌پردازند، بتوانند به قلمرو آنها وارد شده، از آن قلمرو استفاده كرده و از آن خارج شوند. ب ـ ورود، تردد و خروج سريع كاركنان، كالاها، مواد و تجهيزات موضوع جزء (الف) در قلمرو خود

ماده 11 ـ بازپرداخت هزينه‌هاي كمك

1 ـ طرفهاي متعاهد هزينه‌هاي اقدامهاي مربوط خود در مقابله آلودگي طبق بندهاي (2)، (3) و (4) اين ماده را متقبل خواهند شد مگر چنانچه قبل از بروز سانحه آلودگي نفتي موافقتنامه‌اي دوجانبه يا چندجانبه در خصوص ترتيبات مالي حاكم بر اقدامات طرفهاي متعاهد براي مقابله با سوانح آلودگي نفتي منعقد شده باشد.

2 ـ اقدامهاي يك طرف متعاهد براي كمك به طرف متعاهد ديگر جهت مقابله با يك سانحه آلودگي نفتي به ­موجب درخواست كتبي از سوي طرف متعاهد دريافت‌كننده‌ كمك صورت خواهد گرفت.

3 ـ طرف درخواست‌كننده‌ كمك هزينه فعاليتهاي ارائه كمك براي مقابله با سوانح نشت نفت را كه هر طرف متعاهد بنا به درخواست طرف متعاهد ديگر تقبل مي‌كند، جبران خواهد نمود. چنانچه درخواست كمك لغو گردد، طرف متعاهد درخواست‌كننده، هزينه‌هايي را كه از قبل توسط طرف متعاهد كمك‌كننده صورت گرفته يا تعهد شده است، تقبل خواهد كرد.

4 ـ چنانچه يك طرف متعاهد به ابتكار خود براي ارائه كمك اقدام كرده باشد و چنانچه طرف متعاهد ديگر نسبت به آن اعتراض ننمايد، طرف متعاهد كمك‌كننده، هزينه اقدامهاي خود را تقبل خواهد نمود.

5 ـ اصول مذكور در بندهاي (2)، (3) و (4) اين ماده در صورتي اعمال مي‌شود كه طرفهاي متعاهد ذي‌ربط در هر مورد خاص به گونه ديگري توافق ننموده باشند.