آيين نامه چگونگي تشكيل ،حدود وظايف و اختيارات و چگونگي عملكرد انجمنهاي صنفي و كانونهاي مربوط، موضوع ماده (131) قانون كار جمهوري اسلامي ايران

هيأت وزيران در جلسه مورخ ۶ /۱۰ /۱۳۷۱ بنا به پيشنهاد شماره ۶۳۱۵۹ مورخ ۸ /۷ /۱۳۷۰ وزارت كار و امور اجتماعي، به استناد تبصره (۵) ماده (۱۳۱) قانون‌ كار جمهوري اسلامي ايران - مصوب ۱۳۶۹ - آيين ‌نامه زير را تصويب نمودند:

در اجراي ماده (۱۳۱) قانون كار جمهوري اسلامي ايران، به منظور حفظ حقوق و منافع مشروع و قانوني و بهبود وضع اقتصادي كارگران و كارفرمايان،‌ كه خود متضمن حفظ منافع جامعه نيز باشد، كارگران مشمول قانون كار و كارفرمايان هر حرفه يا صنعت مي ‌توانند با رعايت مقررات قانوني و اين آيين ‌نامه مبادرت‌ به تشكيل انجمن صنفي نمايند.

كمترين نصاب لازم براي تشكيل انجمن صنفي كارگري در سطح كارگاه ده نفر و در صنف، دست كم پنجاه عضو از صنف مربوط، از كارگاههاي مختلف ‌مي ‌باشد. انجمن صنفي كارفرمايي، دست كم با عضويت ده شخصيت حقوقي يا حقيقي تشكيل مي ‌شود.

عضويت كارگران و كارفرمايان به اعتبار شغل و فعاليتهاي مختلف در انجمنهاي صنفي متفاوت مجاز است، ولي آنها نمي ‌توانند در بيش از يك انجمن ‌صنفي كارگري يا كارفرمايي به عنوان عضو هيأت مديره يا بازرس انتخاب شوند.

به منظور هماهنگي در انجام وظايف محول شده و قانوني، انجمنهاي صنفي كارگري و كارفرمايي هر صنعت يا حرفه يك استان مي ‌توانند مطابق اين‌ آيين‌ نامه نسبت به تشكيل كانون انجمنهاي صنفي آن صنعت يا حرفه در آن استان اقدام نمايند.

كانونهاي انجمنهاي صنفي حرفه يا صنعت خاص در استانها از اجتماع اعضاي اصلي هيأت مديره دست كم پنج انجمن صنفي مربوط تشكيل مي ‌شود. (‌اين كانونها مي ‌توانند داراي تشكيلات مركزي در سطح كشور باشند.)

تبصره 2 (منسوخه 11ˏ05ˏ1377) ـ تا زماني كه تعداد انجمنهاي صنفي خاص حرفه يا صنعت يك استان جهت تشكيل كانون انجمنهاي صنفي خاص استان مربوط به حد نصاب لازم نرسيده باشد، بر اساس تبصره (1) اين ماده انجمنهاي صنفي خاص حرفه يا صنعت حداقل پنج استان مي توانند به طور مجزا نسبت به تشكيل كانون انجمنهاي صنفي صنعت يا حرفه خاص سراسر كشور اقدام كنند.

تبصره 3 (منسوخه 11ˏ05ˏ1377) ـ مجمع كانون عالي انجمنهاي صنفي كارگري يا كارفرمايي توسط نمايندگان معرفي شده از سوي كانونهاي انجمنهاي صنفي حرفه يا صنعت خاص سراسر كشور به تعداد انجمنهاي صنفي عضو و نمايندگان معرفي شده از طرف انجمنهاي صنفي حرفه يا صنعت كه موفق به تشكيل كانون سراسري مربوط نشده اند تشكيل مي شود.

تبصره 4 (منسوخه 11ˏ05ˏ1377) ـ تعداد (5) نفر از (9) نفر اعضاي اصلي و دو نفر از چهار نفر اعضاي علي البدل هيات مديره كانون عالي انجمنهاي صنفي را كانون انجمنهاي صنفي صنايع انتخاب و معرفي مي كند. هر كانون انجمنهاي صنفي حرفه يا صنعت خاص حداكثر مي تواند يك نفر از اعضاي هيات مديره كانون عالي انجمنهاي صنفي كارگري يا كارفرمايي را انتخاب كند.

تبصره 5 (منسوخه 11ˏ05ˏ1377) ـ در صورتي كه در يك استان بيش از يك انجمن صنفي در يك صنعت يا حرفه تشكيل شود، با توجه به تعداد اعضا، كليه انجمنهاي صنفي داراي حق راي بوده و نماينده استان با نظر و انتخاب اعضاي انجمنها در كانون عالي انتخاب مي شوند.

كانونهاي انجمنهاي صنفي صنعت يا حرفه خاص در هر استان مي‌ توانند جداگانه نسبت به تشكيل كانون انجمنهاي صنفي صنايع و كانون انجمنهاي ‌صنفي حرف آن استان اقدام نمايند.

كانون انجمنهاي صنفي صنايع يا حرف در هر استان توسط نمايندگان معرفي شده از سوي كانونهاي انجمنهاي صنفي صنعت يا حرفه خاص آن استان به‌ تعداد انجمنهاي صنفي عضو و نمايندگان معرفي شده از طرف انجمنهاي صنفي كه كانون مربوط را ندارند، تشكيل مي ‌شود.

كانون انجمنهاي صنفي هر استان از نمايندگاني كه كانون انجمنهاي صنفي صنايع و كانون انجمنهاي صفي حرف آن استان معرفي مي‌ كنند، تشكيل ‌مي‌ شود.

تعداد پنج نفر از نه نفر اعضاي اصلي و دو نفر از چهار نفر اعضاي علي ‌البدل هيأت مديره كانون استان را، كانون انجمنهاي صنفي صنايع انتخاب و‌ معرفي مي‌ كند.

كانون عالي انجمنهاي صنفي سراسر كشور توسط هيأت مديره كانون انجمن‌ هاي صنفي دست كم پنج استان تشكيل مي ‌شود.

به منظور تأسيس انجمنهاي صنفي و كانونهاي مربوط، هيأتي به نام هيأت مؤسس مركب از دست كم سه نفر از افراد ذي ربط با توجه به نوع تشكل،‌ انجمنهاي صنفي و كانونهاي مربوط، براي فراهم آوردن مقدمات لازم تشكيل مي ‌شود.

وظايف هيأت مؤسس عبارتند از: 1 - تهيه پيش ‌نويس اساسنامه با رعايت مواد (12) و (13) اين آيين ‌نامه. 2 - تهيه فهرست مشخصات داوطلبان عضويت. 3 - دعوت از اعضاء جهت شركت در مجمع عمومي به منظور تصويب اساسنامه و انجام انتخابات.

اركان انجمن صنفي عبارت است از: 1 - مجمع عمومي. 2 - هيأت مديره. 3 – بازرسان.

چگونگي تشكيل مجامع عمومي، حدود وظايف و اختيارات هيأت مديره و بازرسان در اساسنامه انجمن تعيين خواهد شد.

اركان كانون انجمن ‌هاي صنفي استان به شرح زير مي ‌باشد: 1 - مجمع عمومي نمايندگان. 2 - هيأت مديره كانون استان. 3 – بازرسان.

چگونگي تشكيل مجمع عمومي نمايندگان، حدود وظايف و اختيارات هيأت مديره كانون استان و بازرسان در اساسنامه انجمن تعيين مي ‌شود.

اركان كانون عالي انجمنهاي صنفي سراسر كشور بدين شرح است: 1 - مجمع عمومي سراسري نمايندگان. 2 - هيأت مديره كانون عالي. 3 – بازرسان.

چگونگي تشكيل مجمع عمومي سراسري نمايندگان، حدود وظايف و اختيارات هيأت مديره كانون عالي بازرسان در اساسنامه كانون عالي تعيين‌ خواهد شد.

هيأت مديره انجمنهاي صنفي و كانونهاي مربوط مكلفند دست كم سه ماه قبل از پايان دوره، مجمع عمومي را براي تجديد انتخابات دعوت نمايند. هيأت مديره انجمنهاي صنفي و كانونهاي مربوط تا تعيين هيأت مديره جديد كليه مسووليتهاي قبلي را به عهده خواهند داشت.

بازرسان يا يك سوم از اعضاء مي‌ توانند در هر زماني كه تشخيص مي‌ دهند نسبت به تشكيل جلسه مجمع عمومي اقدام نمايند.

حداكثر دو ماه پس از پايان دوره، بازرس نسبت به تشكيل مجمع عمومي و تجديد انتخابات اخطار مي ‌دهد. يك سوم اعضاء حداكثر تا چهار ماه‌ فرصت دارند تا نسبت به تشكيل مجمع عمومي و تجديد انتخابات اقدام نمايند.

چنانچه حداكثر شش ماه پس از پايان دوره، تجديد انتخابات صورت نگرفته باشد، بازرسان مكلفند انحلال تشكل، انجمن صنفي يا كانون مربوط، را‌ به وزارت كار و امور اجتماعي و ساير مراجع ذي ربط اعلام نمايند.

كمترين اطلاعات و مشخصاتي كه بايد در اساسنامه انجمنهاي صنفي و كانونهاي مربوط درج شود، ظرف سه ماه از تاريخ تصويب اين آيين‌ نامه بنا به‌ پيشنهاد وزارت كار و امور اجتماعي به تصويب شوراي عالي كار خواهد رسيد.

كليه انجمنهاي صنفي و كانونهاي مربوط، كانون انجمنهاي صنفي در استان و كانون عالي انجمنهاي صنفي در كل كشور، به هنگام تشكيل موظف به ‌تنظيم اساسنامه با رعايت مقررات قانوني و طرح و تصويب آن در مجمع عمومي مربوط و ثبت در وزارت كار و امور اجتماعي مي ‌باشند.

ثبت اساسنامه انجمنهاي صنفي كارگري و كارفرمايي و كانونهاي مربوط و هرگونه تغيير يا اصلاح اساسنامه، همچنين انتخاب يا تغيير مسوولان، مستلزم تسليم مدارك زير به وزارت كار و امور اجتماعي است: 1 - دو نسخه تقاضانامه تأسيس انجمنهاي صنفي يا كانونهاي مربوط در مرحله اول. 2 - دو نسخه اساسنامه. 3 - دو نسخه صورتجلسه مجمع عمومي در خصوص تصويب يا اصلاح اساسنامه يا انتخاب يا تجديد انتخاب اعضاي هيأتهاي مديره، هيأتهاي‌ مديره كانون استان و كانون عالي و بازرسان. 4 - آگهي منتشر شده هيأت مؤسس مربوط به تأسيس انجمن صنفي كارگري يا كارفرمايي يا كانونهاي مذكور در اين آيين‌ نامه در يكي از روزنامه‌ هاي كثيرالانتشار ‌يا روزنامه ‌هاي محلي. 5 - يك نسخه صورت اسامي شركت ‌كنندگان در مجمع عمومي كه به امضاي ايشان رسيده باشد.

وزارت كار و امور اجتماعي پس از دريافت مدارك ياد شده در ماده (۱۴) در صورت تكميل و صحت مدارك ظرف يك ماه نسبت به ثبت، صدور ‌گواهي صحت انتخابات و انتشار آگهي ثبت در روزنامه رسمي كشور و يكي از روزنامه‌ هاي كثيرالانتشار به هزينه تشكل ذي ربط اقدام خواهد نمود.

وزارت كار و امور اجتماعي مكلف است هنگام ثبت، مراقبت نمايد كه وظايف مصوب در اساسنامه با ساير قوانيني كه وظايف خاصي را براي صنوف ‌پيش ‌بيني نموده است، از قبيل قوانين نظام صنفي، نظام پزشكي، كانون وكلاي دادگستري و ...، تداخل يا مغايرتي نداشته باشد.

ثبت دو تشكل، انجمن صنفي يا كانونهاي مربوط، با يك نام و تحت يك عنوان مجاز نيست.

انحلال انجمنهاي صنفي كارگري يا كارفرمايي يا كانونهاي مربوط موجب تضييع حق يا اسقاط تكليف دو طرف قرارداد در پيمانهاي دسته ‌جمعي منعقد ‌شده قبلي نخواهد بود.

ايفاي تعهدات و تصفيه حسابها به عهده هيأتهاي تصفيه تشكل، انجمن صنفي كارگري يا كارفرمايي يا كانونهاي مربوط، به انتخاب مجمع عمومي‌ خواهد بود. در صورت عدم انتخاب، بازرسان و رييس هيأت مديره اين وظيفه را عهده ‌دار خواهند بود.

پس از انحلال انجمن صنفي كارگري يا كارفرمايي يا كانونهاي مربوط ثبت آن از سوي وزارت كار و امور اجتماعي لغو و مراتب به هزينه آن تشكل در‌ روزنامه رسمي كشور و يكي از روزنامه‌ هاي كثيرالانتشار جهت اطلاع عموم درج خواهد شد.

انجمن هاي صنفي و كانونهاي مربوط مي توانند به منظور تأمين بخشي از هزينه هاي ثبت و آموزش انجمن ها، كمك هائي را به وزارت كار و امور اجتماعي اعطاء نمايند تا در موارد تعيين شده مصرف نمايد.