قانون موافقتنامه همكاري‌هاي بلندمدت اقتصادي،‌ بازرگاني، علمي، فني و فرهنگي بين دولت جمهوري‌اسلامي ايران و دولت تركمنستان

موافقتنامه همكاري‌هاي بلندمدت اقتصادي، بازرگاني، علمي، فني و‌فرهنگي بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت تركمنستان مشتمل بر يك مقدمه،‌هفت ماده و يك ضميمه به شرح پيوست تصويب و اجازه مبادله اسناد آن داده مي‌شود. ‌

بسم‌الله الرحمن الرحيم ‌ موافقتنامه همكاري‌هاي بلندمدت اقتصادي، بازرگاني،‌علمي، فني و فرهنگي بين دولت جمهوري اسلامي ايران‌و دولت تركمنستان

مقدمه ‌جمهوري اسلامي ايران و تركمنستان كه من‌بعد طرفين ناميده مي‌شوند، - با اعتقاد به اينكه مناسبات دوستي و تفاهم متقابل معيار همكاري‌هاي في‌مابين‌تلقي مي‌گردد، - با درنظر گرفتن علاقه متقابل جهت توسعه و تحكيم روابط في‌مابين، - با عنايت به اينكه همكاري‌هاي بلند مدت موجب تأمين منافع و افزايش سطح ‌رفاه مردم دو كشور خواهد شد، - با راهنمايي از طريق مفاد بيانيه بين جمهوري اسلامي ايران و تركمنستان ‌درخصوص دوستي و همكاري مورخ 2 آبان 1372 مطابق با 24 نوامبر 1993 و نيز‌ پروتكل سياسي بين جمهوري اسلامي ايران و تركمنستان مورخ 17 تير 1377 مطابق با‌ژوئيه 1998، در موارد ذيل توافق نمودند :

طرفين برنامه همكاري بلندمدت اقتصادي، بازرگاني، علمي، فني و‌فرهنگي بين جمهوري اسلامي ايران و تركمنستان را كه من‌بعد برنامه ناميده مي‌شود و‌جزء لاينفك اين موافقتنامه است براي يك دوره ده ساله اجرا خواهند نمود.

همكاري طرفين در زمينه‌هاي درنظرگرفته شده در برنامه، با رعايت اصول‌ شناخته شده جهاني و موازين حقوق بين‌الملل و قوانين ملي طرفين خواهد بود. طرفين‌ براي اجراي فعاليتهاي اقتصادي خارجي، و مشاركت متقابل در طرحهاي سرمايه‌گذاري،‌ شرايط لازم را ايجاد خواهند نمود. ‌

نظارت بر پيشرفت اجراي برنامه در چارچوب كميسيون مشترك‌همكاريهاي اقتصادي جمهوري اسلامي ايران و تركمنستان صورت خواهد گرفت. ‌

اختلاف نظر در خصوص تفسير و نحوه اجراي مفاد اين موافقتنامه از طريق‌ رايزني و مذاكره بين طرفين حل و فصل خواهد شد.

با توافق طرفين، تغييرات و اضافات در اين موافقتنامه از طريق ‌پروتكل‌هاي جداگانه‌اي كه جزء لاينفك اين موافقتنامه مي‌باشند انجام خواهد شد، و به‌صورت ذكر شده در ماده (7) اين موافقتنامه لازم‌الاجراء خواهد شد.

اجراي اين موافقتنامه بر تعهدات طرفين به موجب ساير پيمان‌هاي ‌بين‌المللي منعقده توسط آنها، تأثيري ندارد. ‌

اين موافقتنامه منوط به تصويب است واز تاريخ مبادله اسناد تصويب‌ لازم‌الاجراء شده و از زمان لازم‌الاجراشدن آن به مدت ده سال اعتبار دارد. ‌هر يك از طرفين مي‌توانند اين موافقتنامه را با ارسال يك اعلاميه كتبي به طرف ‌ديگر، فسخ نمايند. در اين صورت، موافقتنامه اعتبار خود را پس از شش ماه از تاريخ ‌دريافت اين اعلاميه، از دست مي‌دهد. ‌ در هر صورت، فسخ اين موافقتنامه برانجام طرحهايي كه براساس برنامه در حال ‌اجراء مي‌باشند، تأثيري نخواهد داشت. ‌اين موافقتنامه در تاريخ 3 ارديبهشت 1381 مطابق با 23 آوريل 2002 در شهر‌عشق‌آباد در دو نسخه اصلي هر يك به زبان‌هاي فارسي، تركمني و انگليسي امضاء و تمام‌ متون داراي اعتبار يكسان مي‌باشند. ‌در صورت اختلاف نظر در تفسير مفاد اين موافقتنامه، متن انگليسي ملاك مي‌باشد. ‌ازطرف دولت جمهوري اسلامي ايران ‌ازطرف تركمنستان ‌ سيدمحمد خاتمي صفر مرادنيازوف ‌رئيس جمهوري اسلامي ايران ‌رئيس‌جمهور تركمنستان

ضميمه موافقتنامه في‌مابين جمهوري اسلامي ايران و‌تركمنستان درخصوص همكاريهاي بلندمدت اقتصادي،‌ بازرگاني، علمي، فني و فرهنگي ‌برنامه همكاريهاي بلند مدت اقتصادي، بازرگاني، علمي، فني ‌و فرهنگي بين جمهوري اسلامي ايران و تركمنستان ‌برنامه همكاريهاي بلندمدت اقتصادي، بازرگاني، علمي، فني و فرهنگي بين‌ جمهوري اسلامي ايران و تركمنستان كه از اين پس برنامه ناميده مي‌شود، پايه‌اي براي‌تحكيم روابط في‌مابين دو كشور خواهد بود.

اهداف برنامه : ‌اين برنامه به‌منظور انجام سلسله اقدامات مورد توافق به منظور حمايت دولتي براي ‌گسترش همكاريهاي متقابل مفيد اقتصادي، بازرگاني، علمي، فني و فرهنگي به ميزان چند ‌برابر بين جمهوري اسلامي ايران و تركمنستان تنظيم مي‌گردد. ‌اين برنامه براي اجراي اين اهداف، رفتار متقابل وزارتخانه‌ها، ادارات، سازمانها و‌شركتهاي جمهوري اسلامي ايران و تركمنستان در زمينه‌هاي ذيل را درنظر مي‌گيرد: - اقتصادي - بازرگاني - نفت و گاز - برق - حمل و نقل - ارتباطات - كشاورزي و آب - آموزشي، علمي و فرهنگي - محيط زيست - جهانگردي و ورزش

زمينه‌هاي اصلي همكاري:

بازرگاني: ‌ طرفين با ابراز رضايت از همكاريهاي موجود اقتصادي و تجاري و اينكه گسترش‌همكاريها در اين بخش مي‌تواند در روند توسعه روابط في‌مابين نقش مؤثري داشته باشد، ‌نسبت به موارد ذيل توافق نمودند : 1 - باتوجه به اهميت مكانيزم بانكي در گسترش همكاريهاي اقتصادي - بازرگاني‌بين دو كشور، طرفين موافقت نمودند نسبت به گسترش فعاليتهاي بانكي براساس قوانين‌بانكي دو كشور و نيز عرف بانكداري بين‌المللي كه به طور عمومي پذيرفته شده، اقدام‌نمايند. 2 - با درنظرگرفتن همكاري تنگاتنگ بين گمركات دو كشور، طرفين توافق نمودند‌كه از اين پس نيز اين همكاري را گسترش دهند و اسناد و اطلاعات اداري و قانوني ملي ‌جديد گمركي را تبادل نمايند. 3 - تحويل كالا و ارائه خدمات براساس منافع متقابل و تسويه حساب بر مبناي‌قواعد پذيرفته شده در عرف بازرگاني، مالي و بانكي بين‌المللي و همچنين قوانين جاري‌طرفين صورت خواهد پذيرفت. 4 - طرفين آمادگي خود را جهت همكاري و مشاركت فعال در مناطق آزاد اقتصادي- تجاري دو كشور اعلام نمودند. 5 - طرف ايراني موافقت نمود تمامي ترتيبات لازم براي بهره‌گيري طرف تركمني از‌ظرفيتها و امكانات مناطق آزاد تجاري و مناطق ويژه اقتصادي جمهوري اسلامي ايران به ‌صورت تأسيس دفاتر و شعبات سازمانهاي اقتصادي تركمنستان، مشاركت در تأسيس‌ شركتهاي حمل و نقل، مراكز دائمي نمايشگاهها و نيز تأسيس شركتهاي مستقل و يا مشترك‌ سرمايه…

‌طرفين با تأكيد بر امكانات و توانمندي‌هاي موجود در دو كشور، آمادگي خود را‌براي گسترش همكاري‌ها در زمينه نفت و گاز اعلام و در موارد ذيل توافق نمودند : 1 - طرفين علاقمندي خود را درخصوص همكاري بيشتر براساس منافع متقابل در‌زمينه‌هاي نفت و گاز دو كشور ابراز نمودند. 2 - طرفين مسيرهاي مختلف صادرات نفت و فرآورده‌هاي نفتي تركمنستان از‌طريق خاك جمهوري اسلامي ايران به كشورهاي ديگر را بررسي خواهند نمود. 3 - با درنظرگرفتن طرح امكان سنجي تهيه شده از سوي شركتهاي عامل طرفين‌درخصوص طرح خط لوله نفت تا پالايشگاه تهران (‌مرحله اول) و تا خليج فارس (‌مرحله‌دوم)، طرفين گروه كاري مشترك درخصوص تنظيم اقدامات بعدي اجراي اين طرح،‌ تشكيل خواهند داد. 4 - در چارچوب ترتيبات به عمل آمده (يادداشت‌هاي تفاهم و موافقتنامه‌ها)، ‌طرفين اقدامات بعدي را براي توسعه و اجراي طرح خط لوله گاز سراسري ايران براي ‌صدور گاز طبيعي تركمنستان به جمهوري تركيه و متعاقباً به اروپا با مشاركت شركتهاي‌علاقمند خارجي مورد بررسي قرار خواهند داد. 5 - طرفين امكانات بهره‌برداري مشترك از ميادين نفت و گاز آينده‌دار را بررسي ‌خواهند نمود. 6 - طرفين براساس قوانين ملي خود امكانات توسعه همكاري متقابل مفيد در‌زمينه عرضه تجهيزات و لوازم صنعت نفت و گاز را بررسي خواهند نمود.

‌به منظور حصول اطمينان از صدور برق از تركمنستان به بازارهاي جهاني به‌صورت‌ ترانزيت از قلمرو جمهوري اسلامي ايران و اجراي طرح مذكور، طرفين درخصوص انجام‌موارد ذيل به توافق رسيدند : 1 - گسترش همكاري در چارچوب موافقتنامه مورخ 1372/10/6 برابر با 6 ژانويه1994 بين جمهوري اسلامي ايران و تركمنستان درخصوص صدور برق از تركمنستان به‌كشورهاي ثالث به صورت ترانزيت از قلمرو جمهوري اسلامي ايران. 2- همكاري در زمينه تأمين و نگهداري تجهيزات و فناوري موردنياز در صنعت‌ برق. 3 - بررسي مبادله فصلي برق بين دو كشور. 4 - مطالعه امكانات ارائه خدمات متقابل فني - مهندسي براي طرحهاي برق و‌بهره‌برداري از اين امكانات. 5 - مطالعه امكانات مشاركت متقابل پيمانكاران و متخصصان دو كشور در اجراي ‌طرحهاي صنعت برق.

‌طرفين توافق نمودند در زمينه حمل و نقل در موارد زير همكاري نمايند :

حمل و نقل ريلي: 1 - طرف تركمني براساس يادداشت تفاهم امضاء‌شده در ملاقات مورخ 9 خرداد 1375 مطابق با 14 مه 1996 توسط سران سه كشور جمهوري اسلامي ايران، تركمنستان و‌ قزاقستان در باره همكاري جهت اجراي پروژه راه‌آهن يراليو - تركمنباشي - بندر تركمن، ‌ظرف مدت سه ماه نسخه‌اي از تحقيق امكان‌سنجي خود را درخصوص طرح ساخت‌راه‌آهن يراليو - تركمنباشي - بندر تركمن، به طرف ايراني ارائه خواهد نمود. 2 - دو طرف با تأكيد بر ضرورت اجراي موافقتنامه بين دولتين جمهوري اسلامي‌ايران و تركمنستان درخصوص ارتباطات بين‌المللي راه‌آهن مورخ 1375/11/24 برابر با12 فوريه 1997 آمادگي خود را براي گسترش همكاريها در چارچوب موافقتنامه مذكور‌اعلام نمودند. 3 - طرفين تلاش خواهند نمود حجم كالاهاي ترانزيتي در مسير تجن - سرخس -‌ مشهد و بالعكس افزايش يابد.

حمل و نقل جاده‌اي : 1 - دو طرف تلاش خواهند نمود با رعايت اصول و قواعد بين‌المللي و‌موافقتنامه‌هاي حمل و نقل بين‌المللي جاده‌اي في‌مابين، مساعدت لازم جهت افزايش‌حمل جاده‌اي كالا، ترانزيت كالا و همچنين افزايش تردد مسافران بين دو كشور را به عمل‌آورند. 2 - طرفين تأكيد نمودند جهت ترانزيت محمولات از طريق جمهوري اسلامي ايران‌و تركمنستان با درنظر گرفتن موافقتنامه‌هاي دو و سه جانبه، موارد ذيل موردنياز است: - توسعه همكاري‌ها در چارچوب موافقتنامه بين جمهوري اسلامي ايران و‌تركمنستان درخصوص حمل و نقل بين‌المللي جاده‌اي مورخ 1372/8/2 برابر با 24 اكتبر1993 و از جمله افزايش حجم و كيفيت خدمات در مسيرهاي مسافربري بين دو كشور، - افزايش جابجايي مسافران در مسيرهاي عشق‌آباد - مشهد ، عشق‌آباد - گرگان، ‌مرو- مشهد، تركمن‌آباد - مشهد و بالكان آباد - گرگان، - توسعه حمل و نقل ترانزيتي از قلمرو جمهوري اسلامي ايران و تركمنستان‌براساس موافقتنامه‌هاي منعقده دوجانبه و چند جانبه، - افزايش ظرفيت تردد در نقاط مرزي جمهوري اسلامي ايران و تركمنستان و بهبود‌كيفيت ارائه خدمات توسط ارگان‌هاي مختلف ذي‌صلاح در نقاط مرزي دو كشور.

حمل و نقل هوايي: ‌طرفين در زمينه توسعه همكاري‌هاي حمل و نقل هوايي بين دو كشور، موارد ذيل را‌مورد توافق قرار دادند : 1 - بررسي امكان تهيه موافقتنامه‌هاي اينترلاين و موافقتنامه خدمات آژانسي، 2 - افزايش تعداد پروازها در مسيرهاي هوايي توافق شده تا شش پرواز در هفته و‌نيز افزايش ظرفيت هواپيماها، 3 - بررسي امكان اعطاي متقابل حق آزادي پنجم براي شركتهاي هواپيمايي تعيين‌شده در مسيرهاي جداگانه توسط مقامات هواپيمايي دو كشور، 4 - برقراري ارتباط مستقيم تلفني بين مراكز كنترل پرواز تهران - عشق‌آباد، 5 - انجام مشاوره مستمر سالانه درخصوص آموزش متخصصان هواپيمايي، 6 - سازماندهي ديدارهاي سالانه متخصصان هواپيمايي كشوري دو كشور به‌منظور مذاكره درباره بهبود مقررات ترافيك هوايي،

حمل و نقل دريايي : ‌در زمينه حمل و نقل دريايي، طرفين در موارد زير توافق نمودند: 1 - گسترش همكاري در كليه زمينه‌هاي ممكن حمل و نقل دريايي، 2 - افزايش حمل و نقل كالا بين بنادر جمهوري اسلامي ايران و تركمنستان‌ بدين‌منظور افزايش تردد كشتي‌ها بين بنادر دو كشور و نيز بازسازي بندر تركمنباشي، به اين‌امر كمك خواهد كرد، 3 - سازماندهي حمل و نقل تركيبي بار با استفاده از انواع وسايل نقليه به كشورهاي‌ ثالث از طريق بنادر دو كشور. ‌

ه ـ - خدمات فني - مهندسي: ‌طرفين توافق نمودند در زمينه مطالعات، طراحي و احداث پروژه‌هاي بخش حمل‌و نقل در موارد ذيل همكاري و اقدام نمايند : 1 - معرفي شركتهاي معتبر راهسازي و پيمانكاران پروژه‌هاي حمل و نقلي، 2 - تبادل تجربيات علمي در زمينه‌هاي احداث پل، تونل و راهسازي، 3 - تعيين و مطلع نمودن يكديگر از اصول و چارچوب‌هاي حقوقي و قانوني لازم‌درخصوص نحوه همكاري شركتهاي ساختماني و مهندسان مشاور دو كشور در زمينه‌هاي‌حمل و نقل، 4 - طراحي و ساخت پل‌هاي جديد و بازسازي پل‌هاي موجود، 5 - مبادله اطلاعات بين طرفين در زمينه تجهيزات فني امنيتي، آلودگي محيط‌ زيست (‌گازهاي مختلف، آلودگي‌هاي صوتي و غيره) و زيرساخت‌هاي حاشيه جاده‌ها.

‌طرفين توافق نمودند در زمينه ارتباطات، همكاري‌هاي ذيل را گسترش دهند: 1 - گسترش همكاري فني و مبادله اطلاعات و برگزاري سمينارها درخصوص تبادل ‌تجربه در ارتباط با تسريع در ارسال مرسولات پستي، 2 - همكاري در زمينه بهره‌برداري از سيستم‌هاي مخابراتي و پستي جمهوري‌اسلامي ايران و تركمنستان براساس مفاد اسناد اتحاديه جهاني پست و پيشنهادات اتحاديه‌ بين‌المللي ارتباط الكترونيكي، 3 - همكاري در زمينه بهره‌برداري از بخش‌هاي مليTAE ‌ (خط فيبرنوري) جمهوري‌اسلامي ايران و تركمنستان. 4 - همكاري در زمينه مخابرات، نصب و راه‌اندازي سيستم‌هاي مخابراتي ‌بادرنظرگرفتن همكاري تنگاتنگ قبلي ايجاد شده بين دو كشور و از طريق تأسيس شركت‌مشترك. 5 - تشكيل گروه‌هاي مشترك كاري درخصوص : - مطالعه و تبادل‌نظر در زمينه راههاي ارتقاي سطح كيفي سيستم‌هاي مخابراتي و‌پستي جمهوري اسلامي ايران و تركمنستان، - بررسي مسائل مربوط به استفاده از دياپازون‌هاي فركانس‌هاي راديويي در مناطق‌ مرزي دو كشور، - مطالعه نيازهاي مربوط به تعداد كانال‌هاي ارتباطي بين دو كشور و نيز‌مشخص‌نمودن برنامه ترانزيت مخابرات، - مطالعه و تبادل‌نظر به منظور افزايش حجم مبادلات پستي بين دو كشور و نيز‌ترانزيت مرسولات پستي به كشورهاي ثالث.

‌ طرفين درخصوص همكاري در بخش كشاورزي و آب، در موارد ذيل توافق نمودند: 1 - انجام اقدامات مشترك براي مبارزه با آفات كشاورزي و همكاري در زمينه ‌قرنطينه نباتات، 2 - انجام كارهاي مشترك براي مبارزه با بيابان‌زدايي و توسعه مراتع، 3 - ادامه احداث مشترك سد «‌دوستي» مطابق موافقتنامه بين جمهوري اسلامي ‌ايران و تركمنستان مورخ 28 مهر 1378 برابر با 20 اكتبر 1999 درخصوص احداث و‌بهره‌برداري از سد دوستي، 4 - احداث مشترك تأسيسات تقسيم آب در رودخانه اترك در منطقه داشلي‌برون‌ براساس پروتكل امضاء‌شده درخصوص احداث مشترك سد دوستي در رودخانه هريرود (‌تجن) في‌مابين وزارت نيروي جمهوري اسلامي ايران و وزارت كشاورزي و آب ‌تركمنستان در مورخ 4-3 ارديبهشت 1379 مطابق با 23-22 آوريل 2000 ميلادي. ‌

‌طرفين توافق نمودند براساس موافقتنامه همكاري‌هاي فرهنگي، علمي و آموزشي‌ منعقده در تاريخ 10 اسفند 1371 مطابق با مارس 1993 ميلادي، هر دو سال يكبار يك ‌برنامه مبادلات فرهنگي، آموزشي و علمي في‌مابين دو كشور، گسترش همكاري در زمينه ‌رسانه راديو و تلويزيون، هنري، باستان شناسي، نسخ خطي، ادبيات و توسعه زبان‌هاي‌ملي، جهانگردي، ورزشي و برگزاري كنفرانس‌هاي منطقه‌اي و بين‌المللي ذي‌ربط را تدوين‌نمايند.

‌طرفين با تأكيد بر اهميت حفظ محيط زيست، درخصوص موارد ذيل توافق نمودند: 1 - گسترش همكاري در زمينه حفاظت محيط زيست و ارائه مساعدت در اجراي ‌برنامه‌هاي موردپذيرش عمومي منطقه‌اي و جهاني مربوط به فعاليتهاي حفاظت از‌طبيعت، 2 - همكاري در زمينه تأمين حفاظت از تنوع گياهي، 3 - متحدنمودن تلاش‌ها در مورد ايجاد سيستم امنيت و حفاظت از محيط زيست، 4 - همكاري در مسائل نگهداري و گسترش محدوده جنگل‌ها و حفاظت آنها از‌آتش‌سوزي، آفات طبيعي (‌حشره‌هاي مضر) و بيماري‌ها. ‌

1 - با اشاره به همسايگي، موقعيت خاص جغرافيايي و نيز ميراث تاريخي، طرفين ‌تمايل خود را براي گسترش همكاري‌ها در زمينه جهانگردي و ورزش از جمله مبادله ‌گروهها و هيأتهاي توريستي، برنامه‌ريزي و برگزاري انواع مسابقات ورزشي، تربيت و‌مبادله متخصصان و مربي، مشاركت در سمينارها و كنفرانس‌هاي مربوط اعلام نمودند. 2 - در چارچوب يادداشت تفاهم بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت‌ تركمنستان درخصوص همكاري در زمينه جهانگردي مورخ 2 فروردين 1376 مطابق با 22‌مارس 1997 و پروتكل جلسه كاري مورخ 12 اسفند 1378 مطابق با 3 مارس 2000 در‌مورد اجراي يادداشت تفاهم بين دو كشور، طرفين علاقمندي خود را جهت تشكيل‌ گروههاي كاري ذيل اعلام نمودند : - در مورد تسهيلات و بازاريابي. - در مورد سرمايه‌گذاري. - در مورد آموزش و تحقيقات. 3 - طرفين تمايل خود را براي ايجاد نمايندگي رسمي جهانگردي در كشور مقابل بر‌طبق توافقاتي كه به دست خواهد آمد، اعلام نمودند.

قانون فوق مشتمل بر ماده واحده منضم به متن موافقتنامه شامل مقدمه و هفت‌ماده و يك ضميمه در جلسه علني روز سه‌شنبه مورخ بيست و سوم ارديبهشت ماه يكهزار‌و سيصد و هشتاد و دو مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 1382/2/31 به تأييد ‌شوراي نگهبان رسيده است. ‌

رئيس مجلس شوراي اسلامي – مهدي كروبي