آيين نامه اجرايي مربوط به نوع دفاتر، اسناد و مدارك و روش هاي نگهداري آنها اعم از ماشيني (مكانيزه) و دستي و نمونه اظهارنامه مالياتي و نيز نحوه ارائه آنها براي رسيدگي و تشخيص درآمد مشمول ماليات موضوع ماده 95 اصلاحي مصوب 31 /04 /1394 قانون ماليات هاي مستقيم

وزير امور اقتصادي و دارايي به پيشنهاد شماره ۲۳۰۱۳ مورخ ۲۸ /۱۱ /۱۳۹۴ سازمان امور مالياتي كشور و به استناد ماده ۹۵ اصلاحيه قانون ماليات هاي مستقيم مصوب ۳۱ /۰۴ /۱۳۹۴ آيين نامه اجرايي اين ماده را به شرح زير تصويب نمود:

آيين نامه اجرايي مربوط به نوع دفاتر، اسناد و مدارك و روش هاي نگهداري آنها اعم از ماشيني (مكانيزه) و دستي و نمونه اظهارنامه مالياتي و نيز نحوه ارائه آنها براي رسيدگي و تشخيص درآمد مشمول ماليات موضوع ماده ۹۵ اصلاحي مصوب ۳۱ /۰۴ /۱۳۹۴ قانون ماليات هاي مستقيم»

در اين آيين نامه اصطلاحات زير در معاني مشروح ذيل، به كار مي روند: سازمان: سازمان امور مالياتي كشور. قانون: قانون ماليات هاي مستقيم مصوب سال ۱۳۶۶ و اصلاحيه هاي بعدي آن. دفتر روزنامه: دفتر روزنامه دفتري است كه كليه معاملات و رويدادهاي مالي و محاسباتي با رعايت اصول و ضوابط مربوط به تنظيم دفاتر تجاري مربوط به تنظيم دفاتر تجاري موضوع قانون تجارت، اصول و ضوابط و استانداردهاي حسابداري، در آن ثبت مي گردد. دفتر مذكور مي تواند به صورت دستي يا ماشيني (مكانيزه - الكترونيكي) باشد. دفتر كل: دفتري است كه عمليات ثبت شده در دفتر يا دفاتر روزنامه برحسب سرفصل يا كدگذاري حسابها در صفحات مخصوص آن ثبت مي شود به ترتيبي كه تنظيم صورت هاي مالي لازم از آن امكان پذير باشد. دفتر مذكور مي تواند به صورت دستي يا ماشيني (مكانيزه - الكترونيكي) باشد. دفتر روزنامه و كل مشترك: دفتري است كه داراي ستون هايي براي سرفصل حساب هاي متفاوت باشد، به طوري كه اشخاص حقوقي و حقيقي با ثبت و نگهداري دفتر مذكور بر طبق اصول و ضوابط و استانداردهاي حسابداري بتوانند نتايج عمليات خود را از آن استخراج و صورت هاي مالي لازم تهيه نمايند. دفتر معين: دفتري است دستي يا ماشيني (مكانيزه - الكترونيكي) كه براي تفكيك و مجزا ساختن هر يك از حساب هاي دفتر كل برحسب مقتضيات و شرايط حساب ممكن است نگهداري شود. كارت هاي حساب در حكم دفاتر معين است. ساير دفات…

صاحبان مشاغل بر اساس شاخص ها و معيارهايي از قبيل نوع و يا حجم فعاليت به شرح ذيل گروه بندي مي شوند: ۱ - گروه اول ۲ - گروه دوم ۳ - گروه سوم

حجم فعاليت: گروه شرح اول مجموع مبلغ فروش كالا و خدمات سال قبل يا ده برابر درآمد مشمول ماليات قطعي شده (قبل از كسر معافيت) طبق آخرين برگ ماليات قطعي (مجموع اصلي و متمم) عملكرد سال ۱۳۹۱ و به بعد كه تا تاريخ پايان دي ماه سال قبل از شرون سال مالياتي ابلاغ شده باشد، هر كدام بيشتر از مبلغ سي ميليارد و بيشتر باشد. دوم مجموع مبلغ فروش كالا و خدمات سال قبل يا ده برابر درآمد مشمول ماليات قطعي شده (قبل از كسر معافيت) طبق آخرين برگ ماليات قطعي (مجموع اصلي و متمم) عملكرد سال ۱۳۹۱ و به بعد كه تا تاريخ پايان دي ماه سال قبل از شرون سال مالياتي ابلاغ شده باشد. هر كدام بيشتر از مبلغ ده ميليارد و تا سي ميليارد ريال باشد. سوم مودياني كه در گروه هاي اول و دوم قرار نمي گيرند، جز گروه سوم محسوب مي شوند.

در مواردي كه صرفا ارائه خدمات باشد، ۵۰ ٪ مبالغ تعيين شده ملاك عمل مي باشد.

در مشاركت مدني جمع مبلغ فروش كالا و خدمات و يا درآمد مشمول ماليات قطعي شده كليه شركاء ملاك عمل مي باشد.

مجموع مبلغ فروش كالا و خدمات سال قبل بر اساس فعاليت مودي در سال قبل مي باشد.

نوع فعاليت: اشخاص ذيل فارغ از حجم فعاليت موضوع بند الف فوق از لحاظ انجام تكاليف موضوع اين آيين نامه جزء مؤديان گروه اول محسوب مي شوند. ۱ - دارندگان كارت بازرگاني (واردكنندگان و صادركنندگان)؛ ۲ - صاحبان كارخانه ها و واحدهاي توليدي و بهره برداران معادن داراي جواز تأسيس و پروانه بهره برداري از وزارتخانه ذي ربط؛ ۳ - صاحبان هتل هاي سه ستاره و بالاتر؛ ۴ - صاحبان بيمارستان ها، زايشگاه ها، كلينيك هاي تخصصي؛ ۵ - صاحبان مشاغل صرافي؛ ۶ – فروشگاه هاي زنجيره اي داراي مجوز فعاليت از وزارتخانه ذي ربط؛

مؤديان مالياتي كه در هر گروه قرار مي گيرند تا سه سال بعد، از نظر انجام تكاليف قانوني در طبقات پايين تر قرار نخواهند گرفت.

در دو سال اول شروع فعاليت صاحبان مشاغل به استثنا مؤدياني كه بر اساس نوع فعاليت در گروه اول قرار مي گيرند، انتخاب گروه و انجام تكاليف قانوني مربوط به انتخاب مؤدي خواهد بود.

صاحبان مشاغلي كه در گروه هاي دوم يا سوم قرار مي گيرند، مي توانند در هر سال مالياتي نسبت به انجام تكاليف گروه بالاتر اقدام نمايند. در اين صورت مكلف به رعايت مقررات مربوط خواهند بود.

فرم اظهارنامه هاي مالياتي براي صاحبان مشاغل موضوع اين آيين نامه براي هر يك از گروه هاي اول، دوم و سوم بايد حداقل شامل موارد زير باشد: گروه اول: ۱ - اطلاعات هويتي: ۱ – ۱ - اطلاعات هويتي و مكاني. ۲ – ۱ - مجوزهاي فعاليت اقتصادي. ۲ - درآمد مشمول ماليات، بخشودگي هاي مالياتي، معافيت هاي قانوني و ماليات متعلق. ۳ - موجودي مواد و كالا در اول و پايان دوره. ۴ - واردات و صادرات كالاها و خدمات. ۵ - صورت حساب سود و زيان. ۶ - ترازنامه. ۷ - اطلاعات شركاء. ۸ - اطلاعات حساب هاي بانكي مربوط به فعاليت شغلي. گروه دوم: ۱ - اطلاعات هويتي: ۱ – ۱ - اطلاعات هويتي و مكاني. ۲ – ۱ - مجوزهاي فعاليت اقتصادي. ۲ - درآمد مشمول ماليات، بخشودگي هاي مالياتي، معافيت هاي قانوني و ماليات متعلق. ۳ - موجودي مواد و كالا در اول و پايان دوره. ۴ - صورت درآمد و هزينه (اطلاعات خريد و فروش كالا و خدمات و هزينه هاي مربوط). ۵ - اطلاعات اموال و دارايي ها مربوط به فعاليت شغلي. ۶ - اطلاعات شركاء. ۷ - اطلاعات حساب هاي بانكي مربوط به فعاليت شغلي. گروه سوم: ۱ - اطلاعات هويتي: ۱ – ۱ -اطلاعات هويتي و مكاني. ۲ – ۱ - مجوزهاي فعاليت اقتصادي. ۲ - درآمد مشمول ماليات ،بخشودگي هاي مالياتي ،معافيت هاي قانوني و ماليات متعلق. ۲ – ۱ - خلاصه درآمد و هزينه (اطلاعات خريد و فروش كالا و خدمات و هزينه هاي مربوط). ۲ – ۲ - اطلاعات شركاء. ۳ – ۲ - اطلاعات حساب…

در مواردي كه هر يك از اقلام اطلاعاتي فرم اظهارنامه مالياتي صاحبان مشاغل براي هر يك از موديان فاقد موضوعيت باشد، عدم تكميل آن خللي به اعتبار اظهارنامه وارد نخواهد كرد.

موديان موضوع اين آيين نامه مكلفند اظهارنامه مالياتي خود را براي هر سال مالياتي (بصورت انفرادي يا مشاركت) در موعد مقرر قانوني بصورت الكترونيكي از طريق درگاه هاي الكترونيكي سازمان تسليم نمايند. سازمان مي تواند در مواردي كه مقتضي بداند تسليم اظهارنامه غير الكترونيكي را بپذيرد.

تسليم اظهارنامه در اجراي ماده 178 قانون مورد پذيرش مي باشد.

انواع دفاتر موضوع اين آيين نامه عبارتند از: ۱ - دفتر روزنامه. ۲ - دفتركل. ۳ - دفتر روزنامه و كل مشترك. ۴ - دفتر معين. ۵ - ساير دفاتر.

مقررات مربوط به روش هاي نگهداري دفاتر و اسناد و مدارك:

صاحبان مشاغلي كه در گروه اول قرار مي گيرند و كليه اشخاص حقوقي مكلف به نگهداري دفاتر روزنامه و كل يا ساير دفاتر حسب مورد دستي يا ماشيني (مكانيزه - الكترونيكي) متكي به اسناد و مدارك با رعايت موارد زير مي باشند:

رويدادهاي مالي بايد بر اساس استانداردهاي حسابداري و روزانه به ترتيب تاريخ وقوع در دفتر روزنامه ثبت و حداكثر تا پانزدهم ماه بعد به دفتر كل منتقل گردد.

مؤدياني كه دفاتر دستي نگهداري مي نمايند، مكلفند براي هر سال مالياتي فقط از دفاتري كه طي سال مالياتي قبل نزد مراجع قانوني ذي ربط ثبت شده استفاده نمايند. در مواردي كه دفاتر ثبت شده مذكور در هر سال براي ثبت عمليات مالي موديان تا پايان سال مالياتي كفايت ننمايد، مجاز به استفاده از دفاتر ثبت شده طي همان سال مي باشند.

موديان براي استفاده از سيستم الكترونيكي (نرم افزار) جهت ثبت رويدادهاي مالي خود، مكلفند از نرم افزارهاي مورد قبول كه داراي ويژگي ها، معيارها و ضوابط اعلامي سازمان باشد استفاده نمايند. سازمان موظف است ويژگي ها، معيارها و ضوابطي كه نرم افزار بايد دارا باشد را اعلان عمومي كند. ۱ – ۳ - استفاده از نرم افزارهاي قبلي تا مدت سه سال از لازم الاجرا شدن اصلاحيه قانون (۱ /۱ /۱۳۹۵) مجاز خواهد بود. استفاده از نرم افزارهاي مذكور بعد از مهلت فوق الذكر منوط به مطابقت آن با ويژگي ها، معيارها و ضوابط اعلامي از سوي سازمان است. موديان مكلفند تا قبل از مطابقت نرم افزار مورد استفاده با ويژگي ها، معيارها و ضوابط اعلامي از سوي سازمان، حداقل ماهي يك بار خلاصه عمليات داده شده به ماشين هاي الكترونيكي را در دفتر روزنامه ثبت و حداكثر تا پانزدهم ماه بعد به دفتر كل منتقل كنند. در اجراي اين بند، سازمان مي تواند به منظور بررسي انجام وظايف محوله از ظرفيت علمي و تخصصي اشخاص حقوقي دولتي و غيردولتي استفاده نمايد.

نگهداري دفتر روزنامه واحد براي ثبت كليه عمليات و يا دفاتر روزنامه متعدد براي هر بخش از عمليات مجاز است.

اشتباه در شماره گذاري صفحات و همچنين اشتباهات ناشي از ثبت دفاتر در مراجع قانوني ذي ربط در صورت احراز، خللي به اعتبار دفاتر وارد نخواهد كرد.

نوشتن دفاتر با وسايلي كه به سهولت قابل محو است (مانند مواد گرافيت) در دفاتر دستي ممنوع است.

دفاتر و اسناد حسابداري مي بايست بر اساس واحد پول رايج كشور و همچنين به زبان فارسي تحرير گردد.

در مواردي كه دفاتر موضوع اين آيين نامه توسط مقامات قضايي يا ساير مراجع قانوني و يا به عللي خارج از اختيار مودي از دسترس مودي خارج شود صاحب دفاتر مي بايد از تاريخ وقوع اين امر حداكثر ظرف دو ماه دفاتر جديد ثبت و عمليات آن مدت را در دفاتر جديد تحرير كند و تاخير تحرير عمليات در اين مدت به اعتبار دفاتر خللي وارد نخواهد كرد.

تاخير تحرير دفاتر در مورد اشخاص حقوقي جديدالتاسيس از تاريخ ثبت شخص حقوقي و در مورد ساير اشخاص از تاريخ شروع فعاليت تا دو ماه مجاز خواهد بود.

اشخاصي كه داراي شعبه هستند مكلفند با توجه به روش هاي حسابداري مورد عمل ،خلاصه عمليات شعبه يا شعب خود را در صورتي كه داراي دفاتر ثبت شده باشند، لااقل سالي يكبار (تا قبل از بستن حساب ها) ودر غير اين صورت عمليات هر ماه را تا پايان ماه بعد در دفاتر مركز ثبت كنند.

ثبت دفاتر ضمن سال مالي مشروط بر اينكه تا تاريخ ثبت هيچگونه فعاليت مالي و پولي صورت نگرفته باشد، مجاز است.

ارائه دفاتر سفيد و نانويي در حكم عدم ارائه دفاتر محسوب مي شود.

مؤديان مكلف به نگهداري دفاتر، بايد نسبت به نگهداري دفاتر و اسناد و مدارك اقدام و در صورت درخواست اداره امور مالياتي ارائه نمايند. در مورد نگهداري دفاتر و اسناد و مدارك به صورت ماشيني، اطلاعات بايد به همان قالبي (فرمتي) كه توليد، ارسال يا دريافت شده، نگهداري شود.

صاحبان مشاغلي كه در گروه دوم قرار مي گيرند، مكلفند براي هر سال مالياتي اسناد و مدارك مربوط به معاملات خود از قبيل اسناد درآمدي فروش كالا يا ارائه خدمات و ساير درآمدها و اسناد خريد كالا، خدمات و دارايي و ساير اسناد هزينه هاي انجام شده را به تفكيك و به ترتيب تاريخ وقوع هر يك از رويدادهاي مالي نگهداري و صورت درآمد و هزينه خود را ماهانه به شرح فرم پيوست (۱) بر اساس آن تنظيم نمايند.

صاحبان مشاغلي كه در گروه سوم قرار مي گيرند مكلفند براي هر سال مالياتي اسناد و مدارك مربوط به معاملات خود از قبيل اسناد درآمدي فروش كالا يا ارائه خدمات و ساير درآمدها و اسناد خريد كالا و خدمات و ساير اسناد هزينه هاي انجام شده را نگهداري و خلاصه درآمد و هزينه سالانه خود را به شرح فرم پيوست (۲) بر اساس آن تنظيم نمايند.

ت ‌ - مؤدياني كه رويدادهاي مالي خود را به صورت ماشيني (مكانيزه - الكترونيكي) ثبت و نگهداري مي نمايند (به استثناي مؤديان گروه اول)، نيازي به ارائه دفاتر به صورت دستي ندارند. نگهداري اسناد و مدارك حساب به صورت ماشيني يا دستي الزامي است.