اهداف واصول تشكيل خانواده وسياستهاي تحكيم وتعالي آن

شوراي عالي انقلاب فرهنگي در جلسه 564 مورخ 7/4/84 به پيشنهاد شوراي فرهنگي و اجتماعي زنان، اهداف و اصول تشكيل خانواده و سياستهاي تحكيم و تعالي آن را به شرح ذيل تصويب نمود:

مقدمه خانواده از ابتداي تاريخ تاكنون در بين تمامي جوامع بشري، به عنوان اصلي ترين نهاد اجتماعي؛ زيربناي جوامع و منشأ فرهنگ ها، تمدن ها و تاريخ بشر بوده است، پرداختن به اين بناي مقدس و بنيادين و حمايت و هدايت آن به جايگاه واقعي و متعالي اش، همواره سبب اصلاح خانواده بزرگ انساني و غفلت از آن موجب دور شدن بشر از حيات حقيقي و سقوط به ورطه هلاكت و ضلالت بوده است. اسلام به عنوان مكتبي انسان ساز بيشترين عنايت را به تكريم، تنزيه و تعالي خانواده دارد و اين نهاد مقدس را كانون تربيت و مهد مودت و رحمت مي شمرد و سعادت و شقاوت جامعه انساني را منوط به صلاح و فساد اين بنا مي داند و هدف از تشكيل خانواده را تأمين نيازهاي مادي، عاطفي و معنوي انسان از جمله دستيابي به سكون و آرامش برمي شمارد. دستيابي به اين اهداف والاي مكتب اسلام و حفظ و حراست دقيق و مستمر از آن، نيازمند توجه جدي به خانواده و پياده كردن قوانين مربوط به آن در اسلام است و ضروري است كليه برنامه ريزي ها و سياستگذاري ها در تمام سطوح، حق مدارانه و ملهم از نگرش توحيدي و در راستاي تعالي و مصالح خانواده باشد. شوراي فرهنگي ـ اجتماعي زنان براساس بند سوم شرح وظائف خود مبني بر «سياستگذاري و برنامه ريزي جهت تقويت نهاد مقدس خانواده بر مبناي آسان كردن تشكيل خانواده، پاسداري از قداست آن و استوار ساختن روابط خانوادگي بر پايه حقوق و اخلاق اسلامـي » و نيز ب…

1ـ نظام زوجيت از اركان عالم خلقت و از آيات و نشانه هاي الهي است و وحدت زن و مرد در ابعاد انساني و اختلاف آنها در بعد بشري از شاهكارهاي خلقت و موجب تداوم و تكامل حيات آنان مي باشد؛ 2ـ زن و مرد بر اساس حكمت الهي با لحاظ تفاوت هاي طبيعي آنها بايد از حقوق انساني، اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي عادلانه برخوردار شوند؛ 3ـ خانواده واحد بنيادين جامعه و كانون اصلي رشد و تعالي انسان است، قوانين و مقررات و برنامه هاي كشور بايد در جهت آسان كردن تشكيل خانواده، حمايت و پاسداري از قداست آن و استواري روابط خانوادگي بر پايه حقوق و اخلاق اسلامي باشد؛ 4ـ نتايج ازدواج ايجاد مؤدت، رحمت و آرامش ميان زن و شوهر است و با تكريم و احسان توسط فرزندان و رحمت و تربيت توسط والدين تداوم و تكامل مي يابد؛ 5ـ اعضاي خانواده بويژه والدين نسبت به حفظ حرمت و صيانت خانواده از آفات و آسيب ها و توانا نمودن اعضا در ابعاد شناختي و رفتاري جهت هدايت آنها در مسير الي الله و حصول به حيات طيبه مسئول مي باشند؛ 6ـ تربيت و عواطف اجتماعي به عنوان مهمترين ويژگي هاي نظام انساني از خانواده نشأت مي گيرد و توجه به نقش محوري زن به عنوان محور عاطفه و تربيت و نقش محوري مرد در امر تربيت و تأمين معيشت و اداره زندگي، امري ضروري است.

1ـ تحقق ديدگاه اسلام در خصوص اهميت جايگاه، منزلت و كاركردهاي خانواده در نظام اسلامي؛ 2ـ حمايت از تشكيل، تحكيم و تعالي نهاد خانواده و پيشگيري از تزلزل و فروپاشي آن؛ 3ـ ارتقاء سطح فرهنگي و تربيتي اعضاي خانواده به منظور ايفاي نقش آن در سلامت و بهبود فرهنگي جامعه؛ 4ـ همگرايي و هماهنگي در كليه سياست ها و برنامه ريزي ها در موضوع خانواده به منظور بهبود وضعيت تشكيل، تحكيم و تعالي خانواده؛ 5ـ آگاهي افراد خانواده نسبت به حقوق و وظايف يكديگر و زدودن نگرش هاي غلط جامعه؛ 6ـ گسترش و تعميق ارزش هاي اصيل اسلامي در خانواده براي تربيت نسل سالم، با ايمان، مسئول و مؤثر در رشد خود، خانواده و جامعه؛ 7ـ ايمن سازي خانواده از آسيب و بحران هاي اجتماعي و حمايت از خانواده هاي آسيب ديده؛

تحقق ديدگاه اسلام در خصوص اهميت جايگاه، منزلت و كاركردهاي خانواده در نظام اسلامي

1- ترسيم الگوي خانواده متعادل و تبيين ويژگيهاي الگويي خانواده آرماني در اسلام ؛ 2- تحكيم مباني اعتقادي خانواده و تواناسازي آن در ابعاد شناختي و اخلاقي جهت هدايت خانواده در مسير الهي و تقويت فرهنگ اسلامي؛ 3- توسعه آگاهي هاي جامعه و اعضاي خانواده نسبت به اهميت، كاركردها و تأثير آن بر بنيانهاي شخصيت فرزندان و توسعه انساني جوامع به عنوان عامل مهم انتقال فرهنگ و ارزشها؛ -4 ارتقاي امنيت و تأمين نيازهاي مادي، معنوي و مصونيت بخشي خانواده در ابعاد فرهنگي، رواني، اقتصادي و اجتماعي؛ 5- تأمين نيازهاي مادي، معنوي، عاطفي فرزندان در خانواده به منظور افزايش احساس تعلق اعضاي خانواده به يكديگر؛ 6- تأمين و ارتقاء سلامت روحي، جسمي، اجتماعي زنان در مراحل مختلف زندگي و ايجاد تسهيلات مورد نياز و ارائه خدمات مناسب در اين مراحل (دوران بارداري، تغذيه، نوع كار، حضانت كودك و….)؛] 7- تقويت شخصيت و جايگاه واقعي زن و مرد به عنوان پدر، مادر و همسر و توجه به نقش اساسي آنها در توسعه انساني و تربيت نسل بالنده در خانواده ؛ 8- توسعه آگاهي زنان و اعضاي خانواده در خصوص ايجاد الگوي صحيح اقتصادي و تنظيم درآمدها و هزينه هاي خانواده و تأثير آن بر اقتصاد كشور .

- معرفي و ارائه الگو از زنان و مردان موفق جامعه، با لحاظ موفقيت آنها در نقش مادري، پدري و همسري؛ - تكريم و تجليل از خانواده هاي ايثارگر انقلاب اعم از شهدا، جانبازان، اسرا و تأمين نيازهاي مادي و معنوي آنان؛ - تكريم و بزرگداشت خانواده از طريق تخصيص ايامي از سال به خانواده و معرفي خانواده هاي نمونه؛ - هدايت زنان در پذيرفتن نقش هاي اجتماعي هماهنگ با نقش مادري و همسري به منظور ارج گذاري و كارآمدسازي فعاليت هاي خانوادگي؛ - ترسيم كاركردهاي زيستي، تربيتي، رواني و عاطفي خانواده به عنوان مهمترين بستر رشد فرهنگي جامعه از طريق رسانه ها و كتب درسي؛ - بازنمايي روحيه همكاري و وفاداري متقابل زن و مرد در زندگي مشترك و بحران هاي خانوادگي و پرهيز از ترويج روحيه مردستيزي و يا زن ستيزي در برنامه ها ؛ - بازنمايي ضرورت توجه والدين نسبت به تخصيص زمان كافي جهت تربيت فرزندان و تأمين نيازهاي عاطفي آنان و بيان پيامدهاي بي توجهي به اين امر ؛ - آگاهي بخشي زنان در خصوص تأثير تغذيه مناسب، ورزش و رعايت بهداشت و تأمين سلامت جسمي و نشاط روحي و برنامه ريزي دولت جهت تأمين آنها؛ - ايجاد روحيه پس انداز و آينده نگري در خانواده بر محور قناعت و ايجاد مراكز مناسب جهت انجام فعاليت هاي توليدي و خود اشتغالي در كنار وظائف خانه داري جهت كمك به اقتصاد خانواده

حمايت از تشكيل، تحكيم و تعالي نهاد خانواده و پيشگيري از تزلزل و فروپاشي آن.

1- تسهيل در امر ازدواج به عنوان پيمان الهي و تشويق جوانان به تشكيل خانواده همراه با تعديل توقعات و كاهش تشريفات و تأثير آن بر صيانت نفس و سلامت فرد و جامعه؛ 2- توسعه آگاهي هاي جوانان درخصوص نقش تناسب اعتقادي و فرهنگي زوجين در ايجاد تفاهم و تحكيم خانواده و روش ها و معيارهاي شرعي انتخاب همسر؛- 3-توسعه نقش سازنده، هدايتي و حمايتي والدين در امر ازدواج جوانان و حفظ تناسب فرهنگي خانواده ها؛ 4- توسعه و جهت دهي نظام آموزشي با توجه به نقش ها و ويژگي هاي مشترك و اختصاصي زنان و مردان و توانمند كردن دختران جهت ايفاي نقش مادري و همسري و پسران جهت ايفاي نقش پدري و آموزش روابط حقوقي آنها به يكديگر؛ 5- توسعه آگاهي هاي زوجين نسبت به تأثير روابط جنسي سالم در تقويت پيوندهاي عاطفي، نشاط روحي و افزايش رضايت مندي آنان از زندگي و اختصاص علائق زوجيت به همسر قانوني؛ 6- افزايش آگاهي هاي زوجين در زمينه حقوق و تكاليف يكديگر، احكام زناشويي و تنظيم خانواده، تلطيف روابط حقوقي توأم با حسن خلق و معاشرت ؛ 7- اصلاح الگوي مشاركت و نقشهاي فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي زنان متناسب با نقش هاي خانوادگي آنان با حفظ ارزش ها و منزلت زن؛ 8- تقويت اخلاق، معنويت، محبت و صميميت در روابط اعضاي خانواده ؛ 9 - اتخاذ تدابير مناسب جهت اصلاح قوانين و ساختارهاي حقوقي، اقتصادي و فرهنگي براي پيشگيري از وقوع طلاق ؛ 10- اتخاذ تدابير مناسب جهت …

- حمايت از ايجاد تشكلهاي غيردولتي و مردمي با محوريت مؤسسات و شخصيت هاي علمي و مذهبي و استفاده از مشاركت زنان در راستاي حمايت از تشكيل خانواده در اين تشكلها؛ - انجام فعاليت هاي فرهنگي و تبليغي در امر آسان سازي ازدواج با رويكرد فرهنگي، با مشاركت كليه دستگاههاي تبليغي و فرهنگي كشور و نمايش معايب زندگي در تجرد و تنهايي؛ - ايجاد تسهيلات لازم جهت حمايت مادي و معنوي خصوصاً از خانواده هاي جوان در دوران تحصيل و سربازي؛ - تقويت مشاركت خانواده ها و اقدام در تأمين نيازهاي اقتصادي و مادي زوج هاي جوان به هنگام ازدواج ؛ - ترويج ديدگاه هاي صحيح اجتماع در خصوص تقليل هزينه هاي ازدواج از قبيل جهيزيه سبك، مهريه متناسب و كاهش هزينه هاي جشن ازدواج و پرهيز از تحميل هزينه هاي سنگين؛ - توسعه مراكز رسمي آموزشي و مشاوره خانواده قبل و بعد از ازدواج با حمايتهاي دولت؛ - تواناسازي اعضاي خانواده از طريق كسب مهارت هاي لازم، به منظور تأمين نيازهاي اساسي خانواده از طريق نظام آموزش رسمي و فرهنگ عمومي؛ - فرهنگسازي و آموزش درخصوص گسترش فرهنگ عفاف و پاي بنديهاي اخلاقي به منظور تحكيم بنيان خانواده و جلوگيري از بروز ناهنجاري هاي اجتماعي؛ - پيشگيري از مفاسد اخلاقي و اجتماعي و مبارزه قانوني با عوامل اصلي مفسده انگيز به منظور حفظ كيان خانواده؛ - ايجاد و توسعه مراكز امداد و ارشاد در كنار دادگاه هاي خانواده و تقويت آنها؛ - باز…

ارتقاي سطح فرهنگي و تربيتي اعضاي خانواده به منظور ايفاي نقش آن در سلامت و بهبود فرهنگي جامعه

1- تبيين نگاه نظام مند دين درخصوص جايگاه زن در خانواده و تأكيد بر ارتقاء نقش زن در تربيت و فرهنگسازي و استحكام و پويايي خانواده و اجتماع؛ 2- هماهنگي و توسعه كمي و كيفي فعاليتها و توليدات كليه نهادهاي فرهنگي و گروههاي مرجع به منظور ارتقاي جايگاه و نقش خانواده ؛ 3- توسعه تحقيقات در خصوص مسائل و مشكلات خانواده و كاركردهاي آن و انعكاس يافته هاي آن به جامعه، مسئولين و برنامه ريزان كشور ؛ 4- توسعه آگاهي هاي خانواده جهت حفظ حرمت اعضاي خانواده بويژه سرپرستي، نگهداري و تأمين معاش پدر و مادر ناتوان و از كار افتاده؛ 5- توسعه و ترويج وجوه مثبت آداب و سنن ملي و محلي در ارتباط با خانواده به منظور ارتقاء فرهنگ خانواده و جامعه؛ 6- توسعه فرهنگ ساده زيستي، قناعت، خوداتكايي، توليد و ارائه الگوي مناسب مصرف به منظور تصحيح فرهنگ اقتصادي خانواده ؛

- آموزش زنان و مردان درخصوص اهميت نقش آنان در تربيت فرزندان متناسب با مقتضيات زمان و مراحل مختلف رشد آنان؛ - بررسي الگوهاي ارائه شده از زنان و خانواده در انواع فيلم هاي سينمايي، مطبوعات، كتب و ساير رسانه ها و ميزان تأثير آنها در افزايش ناهنجاري هاي فرهنگي و اخلاقي و ارائه راهكارهاي مناسب جهت اصلاح گروههاي مرجع؛ - بررسي و شناخت مسائل و مشكلات فرهنگي، حقوقي و اقتصادي اعضاي خانواده ؛ - بازنمايي و ريشه يابي صحيح و اصولي علل گسست فرهنگي بين نسل ها از طريق تحقيقات جامع ملي و استفاده از يافته هاي تحقيقات به ويژه در توليدات فرهنگي و هنري؛ - تبيين و احياي فرهنگ احترام به پدر و مادر و قدرشناسي و حمايت از آنها همراه با حفظ كرامت سالمندان در برنامه هاي رسانه ها؛ - تأمين امكانات لازم جهت بهره برداري بهينه از اوقات فراغت و ارتقاء فرهنگي اعضاي خانواده؛ - كاهش تبليغات تجاري و مصرفي رسانه ها به منظور جلوگيري از ترويج روحيه مصرف گرايي؛ - تشويق زنان به استفاده بهينه از دارايي و اندوخته شخصي در چرخه اقتصادي خانواده و كشور؛

همگرايي و هماهنگي در كليه سياستها و برنامه ريزي ها در موضوع خانواده به منظور بهبود وضعيت تشكيل، تحكيم و تعالي خانواده

1- اولويت دادن به خانواده به عنوان بنيادي ترين نهاد اجتماعي جامعه و توجه به مصالح آن در سياستگذاري، قانونگذاري و برنامه ريزي هاي مرتبط و مؤثر در خانواده؛ 2- ضرورت نگاه نظام مند برنامه هاي توسعه كشور نسبت به تقويت نهاد خانواده و بهينه سازي كاركردهاي آن بر اساس الگوي اسلامي ؛ 3- تقويت نگاه ديني و علمي در امر برنامه ريزي كلان كشور با رويكرد به امور زنان و كارآمد ساختن خانواده ؛

- استفاده از سازوكار مناسب توسط دولت با هدف برنامه ريزي و ايجاد هماهنگي بين دستگاههاي مختلف درخصوص اجراي سياست ها و برنامه هاي مرتبط با خانواده؛ - تعيين شاخص ها و ارزيابي كمي و كيفي برنامه هاي توسعه كشور و سنجش عملكرد دستگاههاي اجرايي و پيشرفت ها بر اساس نگاه منسجم و استوار به خانواده متعادل و مطلوب؛

آگاهي افراد خانواده نسبت به حقوق و وظائف يكديگر و زدودن نگرش هاي غلط جامعه

1- توسعه مشاركت اعضاء خانواده در تصميم گيري ها و تقويت روحيه مسئوليت پذيري، تعاون و همكاري اعضاي خانواده؛ 2- توسعه آگاهي هاي عمومي نسبت به الزامات شرايط اجتماعي و نقش هاي اعضاي خانواده و انعطاف آنان نسبت به انتظارات متقابل در جهت تحكيم خانواده؛ 3- ارتقاء آگاهي و اصلاح نگرش جامعه و خانواده درخصوص حقوق و مسئوليت هاي زنان در خانواده ؛

- اصلاح كتب درسي، متون آموزشي و توليدات فرهنگ عمومي در جهت آموزش آداب و اخلاق اسلامي و تبيين وظائف و حقوق اعضاي خانواده نسبت به يكديگر؛ - ترسيم آثار منفي ناشي از عدم آشنايي اعضاي خانواده نسبت به حقوق و وظائف خانوادگي و اجتماعي يكديگر و تأثير آن در ناكارايي و تزلزل خانواده؛ - انتقال فرهنگ كار، ابتكار و مسئوليت پذيري به فرزندان خانواده و تقبيح روحيه كاهلي و بيكاري در بين آنان؛ - توجه به آثار مثبت و منفي جهاني شدن در امر تشكيل خانواده.

گسترش و تعميق ارزش هاي اصيل اسلامي در خانواده براي تربيت نسل سالم، با ايمان، مسئول و مؤثر در رشد خود، خانواده و جامعه

1- هدايت و ترغيب زوجين، جهت تقويت ايمان مذهبي و فرهنگ اسلامي،آشنايي با تكاليف و آداب قبل از بارداري، دوران بارداري و شيوه هاي صحيح تربيت فرزندان در مقاطع مختلف سني آنان؛ 2- توسعه آگاهي والدين به منظور تأمين حقوق فرزندان در زمينه تغذيه، سلامت جسماني و رواني، تربيت و برخورداري آنان از رفتار عادلانه والدين؛ 3- كمك به والدين جهت رشد و آماده سازي فرزندان خود در راستاي پذيرش و ايفاي مسئوليت هاي فردي، خانوادگي و اجتماعي خود ؛ 4- توجه جدي و تقويت نقش الگويي والدين در تربيت صحيح فرزندان .

- تبيين آثار مثبت تربيت مذهبي فرزندان در پيشبرد جامعه؛ - بازنمايي اثرات مثبت رعايت عدالت بين فرزندان و ضرورت اجتناب از هرگونه تبعيض براساس جنسيت؛ - نشان دادن نمادهائي از رفتار، سلوك و روحيات مذهبي پدر و مادر و تأثير آن در تربيت و انتقال مفاهيم ديني به فرزندان؛ - افزايش سطح آگاهي زنان و دختران نسبت به فرائض ديني و عمل به آنها بر اساس درك عميق، عالمانه و آگاهانه و نشان دادن آثار التزام عملي به آن با پرهيز از ارائه تصنعي اعمال عبادي؛ - تقويت ارتباط خانواده با نهادهاي آموزشي و پرورشي و ايجاد هماهنگي بيشتر در بين آنها به منظور ايفاي نقش بهتر در تربيت فرزندان.

ايمن سازي خانواده از آسيب و بحران هاي اجتماعي و حمايت از خانواده هاي آسيب ديده

1- ارتقاء آگاهي اعضاي خانواده نسبت به هنجارها، ناهنجاري ها و آسيب هاي اجتماعي و خانوادگي به منظور برخورد صحيح با مشكلات و بحران هاي زندگي 2- محافظت و جلوگيري از آسيب پذيري خانواده، از طريق مبارزه همه جانبه با ناهنجاري ها و آسيب هاي اجتماعي (اعتياد، طلاق، فرار و...)؛ -3 اتخاذ تدابير مناسب جهت حمايت از خانواده هاي آسيب ديده و كاهش ضايعات ناشي از بحران هاي خانوادگي و اجتماعي؛ 4- حمايت از زنان و كودكان در برابر هرگونه تعرض نسبت به حقوق آنان توسط اعضاي خانواده و ناهنجارهاي رفتاري

- آموزش هاي لازم به دختران و پسران در زمينه انتخاب همسر با در نظر گرفتن سلامت ديني، فكري، جسمي و رواني يكديگر به منظور پيشگيري از بروز آسيب هاي اجتماعي در زندگي؛ - بررسي علل افزايش ناهنجاري هاي فرهنگي و اخلاقي در بين اعضاي خانواده و ارائه راهكارهاي مناسب جهت رفع آن؛ - آموزش اعضاي خانواده در جهت حل منطقي مشكلات خود قبل از مراجعه به سازمانها و مراجع قانوني؛ - تدوين قوانين حمايتي و گسترش پوشش كامل بيمه هاي اجتماعي و اقتصادي براي مردان بيكار، زنان بيوه، سالخورده، سرپرست خانوار و كودكان بي سرپرست و زنان خانه دار؛ - تأمين نيازهاي مادي و معنوي خانواده هاي بي بضاعت و بي سرپرست به ويژه زنان سرپرست خانوار؛ - مقابله با بزه كاران اجتماعي، باندهاي فساد و فحشاء و متعرضان به نواميس مردم و مروجين فرهنگ ابتذال با هدف تأمين امنيت و حفظ كيان خانواده ها؛ با تصويب طرح: اهداف و اصول تشكيل خانواده و سياستهاي تحكيم و تعالي آن در جلسه 564 مورخ 7/4/84 شوراي عالي انقلاب فرهنگي كليه دستگاه ها و سازمانهاي اجرايي ذيربط موظف خواهند بود در حدود وظايف خود نسبت به تهيه آئين نامه ها، دستورالعمل ها و برنامه هاي اجرايي لازم مبتني بر طرح مذكور اقدام نموده و گزارش فعاليتهاي انجام شده را ساليانه به هيئت نظارت و بازرسي شوراي عالي انقلاب فرهنگي ارائه نمايند

رئيس جمهور و رئيس شوراي عالي انقلاب فرهنگي