قانون موافقتنامه همكاري در زمينه پيشگيري و واكنش به شرايط اضطراري در درياي خزر

رعايت اصول هفتاد و هفتم (77) و يكصد و سي و نهم (139) قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در اجراي اين موافقتنامه الزامي است.

دولتهاي جمهوري آذربايجان، جمهوري اسلامي ايران، جمهوري قزاقستان، فدراسيون روسيه و تركمنستان كه از اين پس «طرفها» ناميده مي ‌شوند؛ بر اساس روابط دوستانه و همكاري بين كشورهاي ساحلي درياي خزر و مردمان خود و با تأكيد بر تعهد خود براي توسعه بيشتر آن؛ با تأكيد بر نقش سازمان ملل متحد و ديگر سازمان ‌هاي بين‌ المللي در امدادرساني براي پيشگيري و واكنش به شرايط اضطراري؛ با تصديق احتمال شرايط اضطراري با منشأ طبيعي و انساني كه امكان واكنش به آن توسط يك طرف ميسر نمي ‌باشد و نيازمند عمليات هماهنگ كشور طرفها به ‌منظور پيشگيري و واكنش به آنها است؛ با آگاهي از خطري كه شرايط اضطراري ايجاد مي ‌كند؛ با در نظر گرفتن مفاد كنوانسيون چهارچوب حفاظت از محيط زيست دريايي درياي خزر (كنوانسيون تهران) مورخ سيزدهم آبان 1382 برابر با چهارم نوامبر 2003؛ با تصديق مسؤوليت در برابر نسلهاي آتي در زمينه حفظ زيست ‌بوم منحصر به ‌فرد درياي خزر؛ در تلاش براي توسعه همكاري علمي فني در زمينه پيشگيري و واكنش به شرايط اضطراري؛ در موارد زير توافق نمودند:

تعاريف اصطلاحاتي كه در اين موافقتنامه به‌ كار برده شده اند، داراي معاني زير مي ‌باشند: «شرايط اضطراري »: وضعيتي كه در نتيجه حادثه، بلا يا سانحه اي با منشأ طبيعي يا انساني رخ مي دهد و باعث يا ممكن است باعث آسيب به سلامتي انسانها، محيط زيست، تأسيسات زيربنايي اجتماعي و صنعتي، زيان مادي قابل ‌توجه و اختلال در زندگي روزانه شود؛ «طرف درخواست ‌كننده »: طرفي كه از طرفهاي ديگر درخواست اعزام گروههاي امدادرسان، تجهيزات و وسايل امدادي را مي‌ نمايد؛ «طرف تأمين ‌كننده »: طرفي كه درخواست طرف درخواست‌ كننده را در مورد ارسال گروههاي امدادرسان، تجهيزات و وسايل امدادي اجابت مي ‌نمايد؛ «منطقه شرايط اضطراري »: محدوده اي كه در آن شرايط اضطراري رخ داده است؛ «مقام صلاحيتدار »: مقامي كه از سوي هر يك از طرفها براي هماهنگ‌ سازي فعاليت هاي مربوط به اجراي اين موافقتنامه تعيين شده است؛ «واكنش به شرايط اضطراري »: عمليات نجات و ديگر اقدامات اضطراري كه در صورت بروز شرايط اضطراري صورت مي‌ گيرد و هدف از آنها نجات دادن جان افراد و حفظ سلامتي آنها، حفاظت از محيط زيست و كاهش ميزان خسارت‌ ها و صدمات مادي است و مناطق شرايط اضطراري را نيز در بر مي ‌گيرد. «گروه امدادرسان »: گروه سازمان ‌يافته اي از كارشناسان مجهز به تجهيزات لازم كه از سوي طرف تأمين‌ كننده براي كمك ‌رساني درنظر گرفته شده اند. «تجهيزات »: مواد، وسايل حمل ونقل، ابزارفني، تجهيزات گروه امداد رسان و تجهيزات شخصي اعضاي گروه از جمله داروها و تجهيزات پزشكي لازم براي كمك به گروه امدادرسان در طي دوره عمليات امداد و نجات؛ «وسايل امدادي »: اقلامي كه براي توزيع رايگان در بين اشخاص آسيب ‌ديده از شرايط اضطراري درنظر گرفته شده اند؛ «پيشگيري از شرايط اضطراري »: مجموعه اقدامات پيشگيرانه اي كه به ‌منظور به حداقل رساندن تا سر حد امكان خطر بروز شرايط اضطراري و اثرات آن بر سلامتي انسانها و محيط زيست صورت مي گيرد؛ «طرف‌ گذري »: طرفي به غير از طرف درخواست ‌كننده كه از طريق قلمرو آن، گروه امدادرسان، تجهيزات و وسايل امدادي، گذر مي كنند.

حيطه شمول

اين موافقتنامه، همكاري ميان طرفها در صورت بروز شرايط اضطراري با منشأ طبيعي و انساني در درياي خزر را تنظيم مي ‌نمايد.

اين موافقتنامه به‌ منظور پيشگيري و يا واكنش به شرايط اضطراري در درياي خزر در صورتي اعمال خواهد شد كه يك طرف به‌ تنهايي نتواند با آن مقابله كند. در چنين شرايطي، طرف مزبور حق دارد از طرف يا طرفهاي ديگر درخواست كمك نمايد. همچنين اين موافقتنامه چنانچه طرف درخواست ‌كننده بر اين باور باشد كه شرايط اضطراري ايجاد شده در خشكي آن طرف، ممكن است بر درياي خزر تأثير منفي داشته باشد، اعمال خواهد شد.

اصول طرفها، در زمينه پيشگيري و واكنش به شرايط اضطراري طبق قوانين ملي خود و موازين كلي پذيرفته‌ شده بين ‌المللي و بر اساس اصول زير همكاري خواهند كرد: 1 - برابري و عمل متقابل؛ 2 - استقلال در تصميم ‌گيري در سطح داخلي؛ 3 – امداد رساني از سوي طرفها طبق امكانات آنها؛ 4 - توزيع وسايل امدادي بين اشخاص آسيب ‌ديده، بدون تبعيض از نظر نژادي، قوميتي، مذهبي، سياسي يا موارد ديگر.

شكلهاي همكاري همكاري ميان طرفها به ‌موجب اين موافقتنامه شامل موارد زير مي ‌شود: - ايجاد و بهبود نظام همكاري به ‌منظور پيشگيري و واكنش به شرايط اضطراري؛ - همكاري بين طرفها در مورد پيش‌ بيني و نظارت بر شرايط اضطراري؛ - اطلاع ‌رساني (هشدار) در مورد خطر بروز شرايط اضطراري كه ممكن است بر طرف ديگر تأثير بگذارد؛ - امداد رساني در واكنش به شرايط اضطراري؛ - مساعدت لازم براي تجهيز گروههاي امداد رسان؛ - تبادل تجربه در زمينه سازماندهي آموزش رفتاري در شرايط اضطراري؛ - تبادل اطلاعات، منابع علمي فني، نتايج كارهاي تحقيقاتي و فناورانه در زمينه پيشگيري و واكنش به شرايط اضطراري؛ - برگزاري فراهمايي ‌هاي مشترك، كارگاهها، جلسات آموزشي و تمرين و نمايشگاههاي تخصصي؛ - آموزش تخصصي در مؤسسات آموزشي، تبادل كارآموز، استاد، دانشمند و كارشناس؛ - فعاليت‌ هاي ديگر در زمينه پيشگيري و واكنش به شرايط اضطراري طبق توافق طرفها.

مقامهاي صلاحيتدار

طرفها، مقامهاي صلاحيتدار زير را به ‌منظور اجراي اين موافقتنامه تعيين مي ‌نمايند: از طرف جمهوري آذربايجان - وزارت شرايط اضطراري جمهوري آذربايجان؛ از طرف جمهوري اسلامي ايران - وزارت كشور جمهوري اسلامي ايران (سازمان مديريت بحران كشور)؛ از طرف جمهوري قزاقستان - وزارت كشور جمهوري قزاقستان؛ وزارت سرمايه‌ گذاري و توسعه جمهوري قزاقستان؛ از طرف فدراسيون روسيه - وزارت امور دفاع مدني، شرايط اضطراري و رفع پيامدهاي بلاياي طبيعي فدراسيون روسيه، وزارت حمل و نقل فدراسيون روسيه؛ از طرف تركمنستان - وزارت دفاع (اداره شرايط اضطراري و عمليات نجات اداره كل عمليات نجات و حفاظت غيرنظامي) تركمنستان.

در صورت تعيين مقام صلاحيتدار ديگر يا تغيير نام آن، طرف مربوط، امين اسناد را جهت اطلاع ‌رساني به طرفهاي ديگر آگاه خواهد كرد.

درخواست امداد رساني

امداد رساني بر اساس درخواست كتبي يك طرف صورت مي ‌گيرد. در موارد استثنائي درخواست ‌ها مي ‌تواند به ‌صورت شفاهي و با تأييد كتبي بعدي ارائه گردد. طرف درخواست‌ كننده اطلاعات زير را در درخواست امداد ‌رساني مشخص خواهد كرد: الف) محل، زمان وقوع شرايط اضطراري، ابعاد آن و وضعيت فعلي منطقه شرايط اضطراري؛ ب) اقداماتي كه تا لحظه درخواست صورت گرفته است، توصيف دقيق كمك درخواستي، اولويت ‌هاي واكنش به شرايط اضطراري؛

طرف درخواست ‌شونده در اسرع وقت، طرف درخواست ‌كننده را از امكانات خود، ميزان و شرايط كمكها يا عدم امكان تأمين كمك آگاه خواهد كرد.

طرف درخواست ‌كننده در حد امكان اطلاعات مذكور در بند (2) اين ماده را به‌ روز مي ‌نمايد و فوري آن را به طرف تأمين ‌كننده انتقال خواهد داد.

هماهنگي و تعامل در هنگام شرايط اضطراري

در قلمرو طرف درخواست ‌كننده، هماهنگ ‌سازي، مديريت و كنترل عمليات گروههاي امدادرسان توسط مقام صلاحيتدار طرف درخواست ‌كننده از طريق رؤساي گروهها صورت مي ‌پذيرد.

طرف درخواست‌ كننده اطلاعات به ‌موقع را در مورد وضعيت منطقه شرايط اضطراري، محل مركز واكنش به شرايط اضطراري و مترجمان، در اختيار رؤساي گروههاي امدادرسان قرار خواهد داد. همچنين طرف درخواست‌ كننده از امنيت و ايمني گروههاي امدادرسان اطمينان حاصل نموده و مركز بهداشتي و تجهيزات ارتباطاتي را در اختيار آنها قرار خواهد داد.

مدت اقامت گروههاي امدادرسان در قلمرو كشور طرف درخواست‌ كننده بر اساس توافق طرفهاي ذي‌ ربط تعيين خواهد شد.

پس از اتمام عمليات واكنش، رئيس گروه امدادرسان گزارشي را در رابطه با فعاليت گروه خود در واكنش به شرايط اضطراري و نتايج كار به مقام صلاحيتدار كشور طرف درخواست ‌كننده ارائه خواهد داد.

گذر

كشور طرف گذري، گذر گروههاي امدادرسان، تجهيزات و وسايل امدادي از طريق قلمرو خود را طبق قوانين ملي خود و قواعد حقوق بين ‌الملل تسهيل خواهد نمود و اقدامات اداري و حقوقي لازم را در زمينه‌ هاي كمك به موارد زير اتخاذ مي ‌نمايد: الف - ورود و خروج و استفاده از قلمروي كشور آن توسط كليه وسايل حمل و نقل درنظر گرفته‌ شده براي واكنش به شرايط اضطراري؛ ب - حركت سريع گروههاي امدادرسان، تجهيزات و وسايل امدادي براي واكنش به شرايط اضطراري به قلمرو كشور آن، از طريق قلمروي آن كشور يا خروج از كشور آن.

طرف تأمين ‌كننده كشور طرفهاي گذري را از مسير جابه‌ جايي گروههاي امدادرسان و مسيرهاي ارسال تجهيزات و وسايل امدادي آگاه خواهد كرد.

نحوه ورود، خروج و اقامت گروههاي امدادرسان در قلمرو كشور طرف درخواست ‌كننده

پيش از رسيدن گروه امدادرسان به قلمرو كشور طرف درخواست ‌كننده و يا كشور گذري، مقام صلاحيتدار طرف تأمين ‌كننده فهرست اعضاي گروه را با درج مشخصات و اسناد هويتي آنها به طرف درخواست ‌كننده يا كشور گذري ارسال خواهد كرد.

طرف درخواست ‌كننده و كشور گذري، طبق قوانين ملي و تعهدات بين‌ المللي خود، ترتيباتي را براي تشريفات ورود و خروج اولويت‌ دار براي گروههاي امدادرسان طرف تأمين ‌كننده برقرار خواهند كرد.

ورود اعضاي گروه امدادرسان به قلمروي طرف درخواست ‌كننده يا كشور گذري و خروج از آن، از طريق مبادي ورودي مورد توافق طرفها با استفاده از اسناد هويتي معتبر به رسميت شناخته ‌شده توسط كشور طرف درخواست ‌كننده و كشور گذري انجام خواهد شد.

در صورت لزوم طرف درخواست ‌كننده و كشور گذري، رواديد اعضاي گروههاي امدادرسان را در اسرع وقت صادر خواهند كرد.

نحوه حمل و نقل سگهاي نجات به ‌عنوان بخشي از گروه امدادرسان و اقامت آنها در قلمروي كشور طرف درخواست ‌كننده و كشور گذري طبق قواعد قرنطينه طرف درخواست‌ كننده و كشور گذري تعيين خواهد شد.

اعضاي گروههاي امدادرسان در زمان اقامت خود در قلمروي كشور طرف درخواست ‌كننده و كشور گذري، قوانين ملي كشورهاي مربوط را رعايت خواهند كرد.

طرف درخواست‌ كننده هر گونه مساعدتي را براي ورود هر چه سريعتر گروههاي امدادرسان، تجهيزات و وسايل امدادي به منطقه شرايط اضطراري به‌ عمل خواهد آورد.

گروههاي امدادرسان بايد براي فعاليت مستقل طي مدت حداقل هفتاد و دو ساعت از لحظه ورود به محل شرايط اضطراري آمادگي داشته باشند. پس از مدت هفتاد و دو ساعت، طرف درخواست ‌كننده منابع لازم براي كارگروه امدادرسان را تأمين خواهد نمود، مگر آنكه به ‌گونه ديگري توسط طرفها توافق شده باشد.

طرف درخواست‌ كننده امنيت غذايي و وسايل زندگي اوليه ‌اي كه در اختيار گروه امدادرسان قرار گرفته است را تضمين مي ‌نمايد.

استفاده از حمل و نقل هوايي

جابه ‌جايي گروههاي امدادرسان، تجهيزات و وسايل امدادي را مي ‌توان از طريق هوايي انجام داد.

در صورت اتخاذ تصميم مبني بر استفاده از حمل و نقل هوايي، مقام صلاحيتدار كشور طرف تأمين ‌كننده، نوع و علائم پروازي هواپيما، مسير پرواز، فرودگاه مقصد، تعداد اعضاي خدمه پرواز، فهرست مسافرين با ذكر جزئيات وظيفه آنها و توصيف بار را به آگاهي طرف درخواست ‌كننده و كشور گذري مي‌ رساند.

پروازها طبق قواعد سازمان بين ‌المللي هواپيمايي كشوري (ايكائو) و قوانين ملي كشور طرفها صورت خواهد گرفت.

هواپيماي كشور طرف تأمين‌ كننده كه به‌ موجب اين موافقتنامه در اقدامات واكنش مشاركت دارد از هر نوع پرداخت ماليات براي پرواز، فرود، برخاستن و توقف در زمان اقامت و خدمات ناوبري طرف درخواست‌ كننده و طرفهاي گذري معاف خواهد بود.