مصوبه شوراي اقتصاد در خصوص لزوم ارائه برنامه جامع صيانتي و ازدياد برداشت از مخازن هيدروكربوري به منظور ارتقاي ضريب بازيافت مخازن كشور از طريق تقويت شركت ها/ظرفيت هاي دانش بنيان و فناور در حوزه توسعه فناوري در بخش بالادستي نفت

شوراي اقتصاد در جلسه 8/ 4/ 1401درخواست شماره 800 – 2/ 20 مورخ 14/ 10/ 1400 وزارت نفت را به استناد ماده 12 قانون رفع موانع توليد رقابت پذير و ارتقاي نظام مالي كشور و همچنين، ماده 48 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران مبني بر لزوم ارائه برنامه جامع صيانتي و ازدياد برداشت از مخازن هيدروكربوري به منظور ارتقاي ضريب بازيافت مخازن كشور از طريق تقويت شركت ها/ظرفيت هاي دانش بنيان و فناور در حوزه توسعه فناوري در بخش بالادستي نفت، ايجاد اشتغال براي نيروهاي تحصيل كرده و افزايش توليد نفت، بررسي و ضمن تصويب توجيه فني، اقتصادي و زيست محيطي طرح احياي چاه هاي نفتي كم بازده/غيرفعال/بسته توسط شركت هاي فناور به كمك شركت هاي خدمات چاه (Well Services Company)، مشروط به رعايت قوانين و مقررات، موارد زير را تصويب نمود:

تعاريف:

1 - پارك: منظور پارك فناوري و نوآوري نفت و گاز است كه مطابق اساسنامه، زيرمجموعه شركت ملي نفت ايران مي­باشد.

1 - شركت فناور: استارت آپ ها (نوپا)، شركت هاي دانش بنيان و خلاق مي باشند كه توسط معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري يا پارك تأييد و پارك حسب نياز و ضرورت از ميان آنها انتخاب مي نمايد.

1 - طرف قرارداد: شركت هاي فناور با صلاحيت كه در اجراي اين مصوبه توسط پارك به نيابت از شركت ملي نفت ايران با آن قرارداد منعقد مي شود.

1 - احياي چاه ها: همه اقداماتي است كه توسط طرف قرارداد انجام شده و منجر به توليدي شدن چاه هاي بسته/ غيرفعال يا افزايش توليد از چاه هاي موجود كم بازده مي شود.

1 - فناوري: منظور از فناوري در اين مصوبه، مجموعه عملياتي است كه توسط شركتهاي فناور طرف قرارداد براي احياي چاه ها انجام مي شود.

1 - نفت خام اضافي توليدي: مقدار نفت خامي است كه پس از انجام اقدامات احياي چاه توسط طرف قرارداد از چاه(هاي) موضوع قرارداد، توليد شده و يا بر ميزان توليد قبلي آن پيش از عقد قرارداد افزوده مي شود. مبناي سنجش نفت خام اضافي توليدي هر چاه پس از اندازه گيري و تأييد توسط كارگروه فني- اقتصادي اين مصوبه تعيين مي شود. مبناي سنجش نفت خام اضافي توليدي چاه هاي بسته توسط كارگروه فني - اقتصادي تعيين مي گردد.

1 - كارگروه فني - اقتصادي: كارگروهي كه كليه تصميمات فني و اقتصادي در خصوص پيشنهادهاي شركت هاي فناور و ديگر مسائل لازم براي عملياتي كردن اين مصوبه را اتخاذ خواهد كرد. شرح وظايف و اعضاي اين كارگروه، كه از بين متخصصين واجد شرايط حوزه نفت و گاز تعيين مي شوند، توسط مدير عامل شركت ملي نفت ايران، ابلاغ خواهد شد.

به شركت ملي نفت ايران اجازه داده مي شود با امضاي تفاهم نامه، راهبري طرح افزايش توليد از طريق احياي چاه ها را به پارك واگذار نمايد. طرح هاي ياد شده از طريق واگذاري اجراي آن ها به شركت هاي فناور انجام خواهد شد. در اين مرحله به هر طرف قرارداد، حداكثر 5 حلقه چاه براي احيا واگذار مي گردد.

واگذاري طرح ها به شركت هاي فناور در قالب عقد قرارداد پارك با شركت هاي فناور خواهد بود. پارك از محل اين عمليات درآمدي نخواهد داشت. واگذاري كار و عقد قرارداد توسط پارك با شركت هاي فناور به طور مستقيم و بدون واسطه خواهد بود.

انجام تمام عملياتي كه در اجراي قراردادهاي ياد شده، مستلزم ورود به چاه ها مي باشد، بايد توسط طرف قرارداد به شركت هاي صاحب صلاحيت در فهرست بلند وزارت نفت/ شركت ملي نفت ايران واگذار گردد.

تمام عمليات طرف قرارداد بايد تحت نظارت كارفرمايي پارك و عمليات ورود به چاه تحت نظارت شركت بهره بردار به نيابت از شركت ملي نفت ايران، صورت پذيرد.

در چارچوب اين طرح، اقدامات موردنياز جهت احياي چاه ها از طرف شركت هاي فناور (ظرف مدت حداكثر 5/ 1 سال براي هر چاه از زمان عقد قرارداد با هر شركت فناور توسط پارك) انجام خواهد شد و پرداخت دستمزد طرف قرارداد (و هزينه هاي مربوط به پياده سازي فناوري مورد استفاده توسط شركت هاي فناور)، حسب مورد پس از تحقق نفت خام اضافي توليدي با اعلام شركت هاي فناور طرف قرارداد و تاييد كارگروه فني– اقتصادي انجام خواهد شد.

اعمال هرگونه محدوديت براي توليد از چاه/ چاه هاي موضوع قرارداد كه خارج از اراده و غيرمرتبط با عملكرد طرف قرارداد باشد (مانند اعمال كاهش تكليفي، بروز مشكل يا محدوديت كلي يا جزئي در انتقال و جمع آوري نفت يا در واحد بهره برداري/ نمك زدايي)، مانع پرداخت دستمزد به طرف قرارداد نخواهد شد.

كليه تجهيزات تأسيسات و ادوات تأمين شده توسط واحد فناور جهت احياي چاه ها طي دوره قرارداد در مالكيت واحد فناور خواهد بود و در صورت موفقيت عمليات احيا و خاتمه دوره قرارداد به شركت ملي نفت ايران منتقل مي گردد.

زمان اجراي هر قرارداد حداكثر 3 سال و دوره پرداخت دستمزد در هر مورد 900 روز تقويمي پس از شروع افزايش توليد (مجموعاً 5/ 5 سال) خواهد بود. زمان بندي سرمايه گذاري و پرداخت دستمزدها مطابق جدول شماره (1) پيوست (ممهور به مهر دبيرخانه شوراي اقتصاد) است. تغيير زمان بندي پرداخت دستمزد متناسب با برنامه اجرايي طرح با تأييد كارگروه فني- اقتصادي بلامانع است.

با توجه به ماهيت فعاليت هاي دريايي و ريسك هاي ذاتي انجام عمليات در فراساحل و نيز پيچيدگي هاي ناشي از شرايط محيطي در دريا، دوره پرداخت دستمزد در خصوص چاه هاي فراساحل مي تواند يك و نيم سال بيشتر لحاظ شده كه در اين صورت تعيين دستمزد پس از تاييد كارگروه فني– اقتصادي مطابق تبصره 1 ماده 9 انجام خواهد شد.

سقف تعهد دولت جهت انجام عمليات موضوع اين مصوبه، پانصد (500) ميليون دلار مطابق جدول شماره (5) پيوست (ممهور به مهر دبيرخانه شوراي اقتصاد) است كه با تأييد و اعلام پارك، توسط شركت ملي نفت ايران از محل حداكثر تا پنجاه (50) درصد منابع حاصل از كل نفت خام اضافي توليدي از چاه(هاي) موضوع قرارداد در وجه شركت هاي ذي ربط طرف قرارداد پرداخت خواهد شد.

شركت ملي نفت ايران مسئوليت و تعهدي در قبال پرداخت مجموع دستمزد طرح هايي كه به نتيجه نمي رسند و يا نتيجه آن ها در مدت قرارداد، پاسخ دستمزد مقرر براي طرف قرارداد را نمي دهد، نخواهد داشت.

نحوه تعيين و پرداخت دستمزد به طرف هاي قرارداد بر اساس جداول شماره هاي (2) تا (4) پيوست (ممهور به مهر دبيرخانه شوراي اقتصاد) و توضيحات مندرج در ماده 9 اين مصوبه خواهد بود. تغييرات در اين جداول در صورت نياز با پيشنهاد كميته اي متشكل از اعضاي كارگروه فني– اقتصادي و نماينده سازمان برنامه و بودجه كشور و پس از تاييد مدير عامل شركت ملي نفت ايران ابلاغ خواهد شد.

پرداخت دستمزد به واحد فناور به صورت نقدي (ريالي يا ارزي) يا تحويل نفت خام به انتخاب واحد فناور انجام خواهد شد.

پس از مشخص شدن چاه هايي كه در هر مرحله براي احيا تعيين مي ­شود، كارگروه فني- اقتصادي، دستمزد مبنا (α) براي احيا هر چاه را با توجه به جدول شماره (2) پيوست اين مصوبه، تعيين و اعلام خواهد كرد. پارك به نمايندگي از شركت ملي نفت ايران و بر اساس مقدار (α) تعيين شده براي هر چاه، بر مبناي عملكرد نهايي احياي چاه وفق ماده 12 و جدول شماره (4) پيوست، دستمزد قابل پرداخت را محاسبه و اعلام خواهد نمود.

در صورت تغيير مدت زمان پرداخت دستمزد به يك و نيم (5/ 1) سال براي چاه هاي فراساحل (موضوع تبصره ماده 5) جدول شماره (3) پيوست، به جاي جدول شماره 2 پيوست، براي تعيين (α) مورد استفاده قرار مي گيرد.

در صورتي كه پس از انجام موفقيت آميز عمليات احياي چاه و ارسال سيال به واحد بهره برداري، به دليل افت فشار سيال، امكان انتقال نفت خام اضافي به تأسيسات موجود فراهم نباشد، كارگروه فني– اقتصادي مي تواند با توجه به شرح كار موردنياز براي انتقال نفت خام به واحد بهره برداري يا نزديك ترين نقطه مورد قبول شركت ملي نفت ايران، دستمزد اضافي علاوه بر ارقام مندرج در جداول تعيين دستمزد، مشخص نموده تا از محل سرجمع توليد اضافي به طرف قرارداد پرداخت شود.

درصورتي كه بيش از يك متقاضي براي احياي يك چاه مراجعه كنند، ملاك انتخاب جهت عقد قرارداد، تركيبي از كيفيت فني پيشنهاد هر شركت فناور متقاضي و دستمزد پيشنهادي خواهد بود. حداكثر تأثير پيشنهاد فني در قيمت از 20 درصد فراتر نخواهد رفت. ساز وكار تركيب پيشنهاد فني و مالي، مطابق شيوه نامه اي خواهد بود كه توسط كارگروه فني– اقتصادي تهيه و با تاييد مديرعامل شركت ملي نفت ايران ابلاغ خواهد شد. تعيين و اولويت بندي چاه هاي موضوع اين مصوبه، به پيشنهاد شركت بهره بردار و تاييد كارگروه فني– اقتصادي انجام خواهد شد.

به منظور بررسي پايش و راهبري فني و اجرايي طرح شركت ملي نفت ايران مجاز است نسبت به اخذ مشاور صاحب صلاحيت اقدام نموده و هزينه مربوط را از سرجمع درآمد حاصل از افزايش توليد نفت خام پرداخت نمايد.

ميزان توليد اضافي نفت از هر چاه پس از تاييد شركت ملي نفت ايران، اعلام مي شود.

12 - كارگروه فني- اقتصادي مي تواند براي چاههاي كم بازده در حال توليد، منحني پايه توليد تعيين و اعلام نمايد كه بر اساس اين منحني، مقدار افزايش توليد ناشي از فعاليت هاي طرف قرارداد مشخص خواهد شد. ميزان توليد اوليه يا همان خط پايه تخليه چاه هاي بسته (خارج از مدار توليد) بر اساس نظر كارگروه مذكور لحاظ ميگردد.

12 - مبناي پرداخت دستمزد، ميزان نفت خام اضافي توليدي در بازه زماني دو اندازه گيري متوالي با تاييد شركت ملي نفت ايران مي باشد. براي چاه هاي بسته، رقم دبي اندازه گيري شده هر چاه، پس از تحقق نفت خام اضافي توليدي (به درخواست طرف قرارداد)، مبناي پرداخت علي الحساب دستمزد به طرف قرارداد در ماه پس از آن خواهد بود.

ما به التفاوت دستمزد پرداختي به صورت علي الحساب به طرف قرارداد با ميزان دستمزد قطعي شده وي در يك ماه دوره، در پرداخت علي الحساب ماه دوره بعدي اعمال خواهد شد.

در فاصله زماني بين دو اندازه گيري، مسئوليت پايش تداوم توليد چاه بر عهده شركت بهره بردار تابعه شركت ملي نفت ايران مي باشد و درصورتي كه چاه به هر دليلي از سرويس خارج شد، مي بايست موضوع توسط شركت بهره بردار به پارك اعلام گردد.

تأمين مالي طرح از طرق مختلف از جمله سرمايه گذاري شركت هاي فناور، مشاركت مستقيم و يا غيرمستقيم با سرمايه گذاران بخش غيردولتي و نهادهاي مالي مانند صندوق نوآوري و شكوفايي و بانك ها، تسهيلات اعطايي از سوي بانك ها، تأمين مالي از بازار سرمايه، صندوق هاي جسورانه، SPVها و غيره انجام خواهد شد.

به ازاي هر بشكه نفت خام كه با مشاركت مالي 50 درصدي صندوق نوآوري و شكوفايي احيا مي شود، به ميزان 1 (يك) دلار مازاد بر سهم مشاركت اين صندوق در قرارداد احياي چاه مربوطه، مستقيما از محل سهم دولت به اين صندوق اختصاص خواهد يافت؛ مشروط بر آنكه در طول دوره طرح، منابع حاصل از اين مازاد اختصاص يافته مجددا در فناوري­ ها و پروژه هاي احياي چاه ها سرمايه گذاري شود و پس از خاتمه طرح نيز حداقل 50 درصد اين منابع مازاد را صرف حمايت از شركت هاي معرفي شده از سوي پارك و در راستاي فناوري هاي مورد نياز صنعت نفت نمايد. براي ميزان مشاركت كمتر و يا بيشتر از اين مقدار، سهم مازاد مذكور متناسباً كاهش و يا افزايش خواهد يافت. ساز و كار اجرايي اين تبصره توسط شركت ملي نفت ايران و صندوق نوآوري و شكوفايي تهيه و پس از تاييد مديرعامل شركت ملي نفت ايران ابلاغ خواهد شد.

تمام معاملات و عمليات مالي طرح هاي موضوع اين مصوبه صرفاً بر پايه مقررات مالي و معاملاتي پارك انجام خواهد شد.

اجراي اين مصوبه مشروط به اخذ مجوز زيست محيطي و رعايت ملاحظات و الزامات آن است.

وزارت نفت موظف است گزارش عملكرد اين مصوبه را هر شش ماه يكبار به سازمان برنامه و بودجه كشور ارسال نمايد.

سيدمسعود ميركاظمي

جدول (1) زمان بندي پرداخت دستمزد (مبالغ به ميليون دلار)

جدول (2)- نحوه تعيين دستمزد (α) به دلار