آيين نامه ايمني در جايگاه هاي عرضه سوخت

به استناد مواد (۸۵) و (۸۶) قانون كار جمهوري اسلامي ايران، با هدف ايمن سازي محيط كار در جايگاه هاي عرضه سوخت و پيشگيري از حوادث ناشي از كار، "آيين نامه ايمني در جايگاه هاي عرضه سوخت" كه در جلسه مورخ 14/ 05/ 1398 "شوراي عالي حفاظت فني" تدوين و توسط آن شورا پيشنهاد شده است، به شرح زير تصويب مي گردد.

ماده 1 ـ تعاريف: 1. جايگاه عرضه سوخت: تأسيساتي است كه انواع سوخت اعم از گاز طبيعي فشرده و يا سوخت مايع مانند گازوئيل، بنزين و گاز مايع را براي وسايل نقليه موتوري عرضه و توزيع مي نمايد . 2. جايگاه سوخت ساحلي / دريايي: جايگاه توزيع سوخت مستقر در ساحل و يا مجاور آن، اسكله، لنگرگاه يا يك بارانداز شناور كه سوخت را به داخل باك شناورهاي دريايي توزيع مي نمايد. 3. مرجع صدور مجوز جايگاه: شركت ملي پخش فرآورده هاي نفتي ايران، زيرمجموعه وزارت نفت است كه نسبت به صدور مجوزهاي لازم براي احداث، بهره برداري، تعمير و نگهداشت جايگاه اقدام مي كند. 4. مالك جايگاه (جايگاه دار): شخص حقيقي يا حقوقي است كه براي ساخت و بهره برداري جايگاه عرضه سوخت، سرمايه گذاري نموده و مالكيت آن را بر عهده دارد؛ مالك جايگاه مي تواند بهره بردار نيز باشد. 5. بهره بردار: شخص حقيقي يا حقوقي كه با اخذ مجوز بهره برداري از مرجع صدور مجوز جايگاه، مسئوليت ايمني، بهره برداري، تعميرات، نگهداري و عرضه سوخت در جايگاه را بر عهده دارد. كارفرما مي تواند مالك جايگاه و يا بهره بردار باشد. 6. كارگر مجرب: كارگري كه از آموزش، دانش فني، مهارت و تجربه لازم براي نظارت يا انجام كار ايمن در امور محوله برخوردار باشد . 7. كارگر مجاز: كارگر مجربي است كه داراي مجوزهاي معتبر، كتبي و رسمي از مراجع داراي صلاحيت براي انجام كار مشخص است. 8. گاز طبيعي: مخلوط گ…

ماده ۲ ـ هدف و دامنه شمول: اين آيين نامه با هدف ايمن سازي محيط كار در جايگاه هاي عرضه سوخت و پيشگيري از حوادث ناشي از كار تهيه شده و در كليه جايگاه هاي عرضه سوخت مشمول ماده ۸۵ قانون كار جمهوري اسلامي ايران، لازم الاجرا است.

الف ـ مقررات عمومي:

ماده ۳ ـ مسئوليت ايمني در جايگاه عرضه سوخت بر عهده كارفرما است و كارفرما مكلف به رعايت مصوبات شوراي عالي حفاظت فني و ديگر قوانين، مقررات، آيين نامه ها و دستورالعمل هاي ايمني و حفاظتي بوده و بايد از مراجع ذيربط، مجوزهاي مرتبط را دريافت نمايد. رعايت موارد فوق نافي قوانين، مقررات و الزامات وزارت نفت، سازمان ملي استاندارد ايران و ديگر سازمان هاي مرتبط نبوده و كارفرما ملزم به رعايت آن ها است.

ماده ۴ ـ وزارت نفت مرجع صدور مجوزهاي احداث، بهره برداري ايمن و تعميرات اساسي مربوط به ساختمان ها، مخازن، لوله كشي ها و ساير تاسيسات جايگاه هاي عرضه سوخت است.

ماده ۵ ـ كارفرما مكلف است در طراحي و اجراي جايگاه عرضه سوخت چند منظوره كه علاوه بر گاز طبيعي؛ ديگر سوخت ها مانند گازوئيل، بنزين و گاز مايع را نيز عرضه مي نمايد؛ اصول ايمني را بر اساس مخاطرات ناشي از هر سوخت رعايت كند.

ماده ۶ ـ كارفرما مكلف است، نسبت به بكارگيري مسئول ايمني داراي تأييد صلاحيت، مطابق با آيين نامه بكارگيري مسئول ايمني در كارگاه ها، اقدام نمايد.

ماده ۷ ـ تعمير تجهيزات جايگاه عرضه سوخت، بايد با مجوز مسئول ايمني و تأييد كارفرما و توسط شركت تعمير و نگهداشت معتبر، با رعايت دستورالعمل هاي شركت سازنده و به روش ايمن انجام پذيرد و يك نسخه از گواهينامه مربوطه و شرح عمليات در جايگاه ثبت و ضبط گردد.

ماده 8 ـ تجهيزات جايگاه عرضه سوخت بايد به گونه اي نصب گردد كه كارگران مجاز، همواره دسترسي ايمن به محل اين تجهيزات را داشته باشند.

ماده ۹ ـ ورود كارگران مجاز، به داخل مخازن جايگاه عرضه سوخت بايد با تأييد كارفرما، اخذ مجوز از مسئول ايمني و رعايت دستورالعمل هاي ايمني و اجرايي شركت سازنده و با وسايل حفاظت فردي متناسب با نوع فعاليت انجام گيرد .

ماده 10 ـ كارفرماي جايگاه عرضه سوخت مكلف است، به طور مستمر نسبت به انجام مديريت ريسك اقدام و سوابق و مستندات مرتبط را در پرونده جداگانه اي در محل جايگاه عرضه سوخت، ثبت و نگهداري نمايد.

ماده ۱۱ ـ كارفرما مكلف است الزامات و استانداردهاي فواصل بين ساختمان ها، تأسيسات، تجهيزات، محل تخليه سوخت، محل تردد كارگران، افراد عادي و خودروها را در طراحي و ساخت جايگاه ها رعايت نمايد.

ماده ۱۲ ـ رعايت قوانين، مقررات و آيين نامه هاي حفاظت و بهداشت كار مصوب شوراي عالي حفاظت فني براي ساختمان ها و تأسيسات جانبي جايگاه عرضه سوخت مانند دفاتر، انبارها، رستوران، فروشگاه، پاركينگ، نمايشگاه، تعميرگاه ها و ديگر قسمت ها توسط كارفرمايان الزامي است.

ماده ۱۳ ـ مسيرهاي تردد كارگران و افراد متفرقه در جايگاه عرضه سوخت بايد از محل عبور تانكرها و تريلرهاي سوخت رساني مجزا و با رعايت فاصله ايمن باشد.

ماده ۱۴ ـ در صورتيكه محوطه داخلي جايگاه عرضه سوخت براي حصاربندي نياز به ديوار، فنس و يا موارد مشابه داشته باشد، كارفرما بايد با توجه به محل نصب تجهيزات، يك راه خروج اضطراري، علاوه بر مسير ورود و خروج اصلي تعبيه نمايد .

ماده ۱۵ ـ استفاده از تجهيزات ضد انفجار مناسب در مناطق با احتمال وجود گاز قابل انفجار، الزامي است.

ماده ۱۶ ـ در جايگاه عرضه سوخت كه احتمال تجمع گازهاي قابل احتراق وجود دارد، استفاده از تجهيزات گرمايشي يا بخاري با شعله باز، افروختن هرگونه آتش و يا شعله، استفاده از كبريت، فندك، مصرف دخانيات و موارد مشابه، ممنوع است.

ماده ۱۷ ـ كارفرما مكلف است با حفاظ هايي مانند فنس، ديوار و نظاير آن ها كه از جنس مواد غيرقابل اشتعال، مقاوم به آتش يا خود اطفاء، از دسترسي افراد غيرمجاز به محوطه هاي عملياتي، جز در محوطه سوخت گيري به خودروها، ممانعت بعمل آو رد .

ماده ۱۸ ـ نصب حفاظ هاي مقاوم و ديگر وسايل ايمني براي محافظت از تجهيزات، مخازن، تأسيسات و سوخت رساني كه در معرض آسيب هاي ناشي از برخورد وسايل نقليه قرار دارند، الزامي است.

ماده ۱۹ ـ كليه دستگاه ها، تجهيزات و تأسيسات عرضه سوخت بايد كاملاً سالم، بدون نشتي، شكستگي، پوسيدگي و يا ايرادات فني باشند.

ماده ۲۰ ـ نازل دستگاه توزيع كننده سوخت، بايد سالم و مجهز به قطع كن جريان باشد به نحوي كه در زمان سوخت گيري و به محض پر شدن باك، جريان نازل سوخت قطع گردد.

ماده ۲۱ ـ كف قسمت هاي مختلف جايگاه عرضه سوخت بايد به نحوي شيب بندي شود تا جمع آوري و تخليه آب، سوخت يا پسآب به سهولت امكان پذير باشد؛ همچنين كف محوطه، اتاق ها، محل مخازن، اتاق ژنراتور بايد با مصالح غيرلغزنده و قابل شستشو پوشيده شده و همواره نظافت گردد و مطابق مقررات سازمان حفاظت محيط زيست، داراي كانالي براي جمع آوري و انتقال ايمن پسآب حاصل به بيرون از جايگاه باشد.

ماده ۲۲ ـ تأمين و ايجاد جايگاه كار ايمن براي دسترسي و استقرار كارگر در بالاي مخازن ضروري است.

ماده ۲۳ ـ دريچه ورودي به داخل جايگاه محل استقرار مخازن زميني سوخت به منظور پيشگيري از نفوذ و راهيابي آب باران، سيالات و موارد مشابه، بايد با رعايت اصول ايمني و كمي بالاتر از سطح زمين نصب و به سيستم اتصال زمين متصل گردد.

ماده ۲۴ ـ كليه مخازن براي مشاهده ميزان موجودي سوخت و دماي آن، بايد مجهز به سطح سنج و دماسنج از هر دو نوع الكترونيكي و مكانيكي باشند.

ماده ۲۵ ـ مخازن ذخيره سوخت بايد مجهز به سيستم جمع آوري گازهاي حاصله باشند تا از تجمع و يا انتشار گاز جلوگيري به عمل آيد.

ماده ۲۶ ـ تمام اتصالات، متعلقات، تجهيزات و همچنين در منهول مخازن بايد كاملاً آب بندي يا گازبندي باشند.

ماده ۲۷ ـ كف محل تخليه سوخت، سوخت گيري و توزيع كننده ها بايد كاملاً تراز بوده و سطح بتن آن سالم باشد.

ماده ۲۸ ـ نوار هشداري بايد حداقل ۱۵ سانتي متر زير سطح زمين و دقيقاً بالاي خط لوله و در امتداد كل طول لوله قرار داده شود، تا هشداري براي زمان حفاري باشد .

ماده ۲۹ ـ براي پيشگيري از آسيب و صدمه به سيستم لوله كشي بايد سطوح جانبي كانال ها و مواد پركننده داخل آن، عاري از سنگ هاي با لبه تيز باشد و اطراف لوله با لايه اي از ماسه به ضخامت ۱۵ سانتي متر پوشانده شود.

ماده ۳۰ ـ در جايگاه هاي عرضه سوخت داخل ساختمان، تردد و توقف وسايل نقليه فقط براي سوخت گيري مجاز است.

ماده ۳۱ ـ كارفرما مكلف است، لوله هاي تهويه خروجي را به نحوي ايمن نصب نمايد كه برابر مقررات سازمان حفاظت محيط زيست، عمل تخليه گاز در جهت بالا انجام شود. ضمناً دهانه خروجي بايد به گونه اي قرارگيرد تا گازهاي قابل اشتعال نتوانند در يك محل تجمع يافته يا وارد ساختمان ها شوند.

ماده ۳۲ ـ كارفرما مكلف است براي انجام بازرسي هاي روزانه، دوره اي و براي تعمير و نگهداري مخزن و متعلقات آن، فضاي كافي به ميزان حداقل ۶۰ سانتي متر، در اطراف مخزن (جز مخازن دفني) با ديوارها ايجاد نمايد.

ماده ۳۳ ـ مخازن دفني و ساير مخازني كه در پناهگاه و زيرزمين قرار دارند بايد درون يك محفظه جمع آوري سرريز قرار گيرند و از طريق اتصالاتي كه آب بند هستند، پر شوند. اختصاص فضاي مناسب در مجاورت محوطه خودرو حمل سوخت، براي دسترسي و تردد مسئولين تخليه و كارگران، براي محفظه مذكور كه حوضچه تخليه ناميده مي شود، الزامي است.

ماده ۳۴ ـ سيستم لوله كشي جايگاه عرضه سوخت بايد در مقابل صدمات فيزيكي و شيميايي، تنش هاي ناشي از ضربه، لرزش، انبساط، انقباض و نشتي، حفاظت و تقويت گردد. لوله تخليه بخارات مخزن بايد علاوه بر رعايت قوانين و مقررات سازمان حفاظت محيط زيست، حداقل 6 /3 متر از سطح زمين فاصله داشته و اگر داخل سايه بان يا متصل به آن باشد، حداقل 5 /1 متر از بالاترين نقطه سايه بان امتداد پيدا كند.

ماده ۳۵ ـ كف محوطه سوخت گيري جايگاه عرضه سوخت بايد از مصالح غيرقابل احتراق ساخته و در صورت استفاده از مصالح قابل احتراق؛ بايد با مصالح غيرقابل احتراق و غيرجاذب پوشش داده شود (استفاده از آسفالت براي پوشش كف، ممنوع است).

ماده ۳۶ ـ پناهگاه مخازن سوخت بايد به سيستم تشخيص گازهاي قابل اشتعال كه داراي وسايل هشداردهنده صوتي و تصويري (موجود در محل) و با باطري پشتيبان است، مجهز شود به نحوي كه با فعال شدن آن، يك هشداردهنده صوتي در محدوده خطر همان جايگاه و در مكاني مشخص و پر ازدحام به صدا درآيد .