قانون موافقتنامه بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري آذربايجان در زمينه ساخت و بهره برداري از نيروگاه هاي برق آبي مارازاد و اردوباد

موافقتنامه بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري آذربايجان در زمينه ساخت و بهره‌ برداري از نيروگاههاي برق آبي مارازاد و اردوباد مشتمل بر يك مقدمه و بيست و سه ماده به شرح پيوست تصويب و اجازه تسليم اسناد آن داده مي ‌شود.

در اجراي ماده (۲۲) و (۲۳) اين موافقتنامه رعايت اصول يكصد و سي و نهم (۱۳۹)، هفتاد و هفتم (۷۷)، هفتاد و هشتم (۷۸) و يكصد و بيست و پنجم (۱۲۵) قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران الزامي است.

بسم‌ الله‌ الرحمن‌ الرحيم موافقتنامه بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري آذربايجان در زمينه ساخت و بهره‌ برداري از نيروگاههاي برق آبي مارازاد و اردوباد

دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري آذربايجان كه از اين پس «طرفها» خوانده خواهند شد؛ با عنايت به توسعه روابط دوستانه ميان دو كشور بر اساس احترام متقابل، تفاهم و حسن همجواري، با احترام به اصول عدم مداخله در امور داخلي يكديگر، حاكميت، احترام به تماميت ارضي و قوانين ملي؛ با ابراز علاقه نسبت به تداوم استفاده مساوي از ظرفيت‌ هاي آب و انرژي در مناطق مرزي مشترك رود ارس طبق موافقتنامه‌ هاي معتبر ميان دو كشور؛ با تأكيد بر اصول و اهداف منشور سازمان ملل متحد؛ با در نظر گرفتن قرارداد ترتيب تصفيه اختلافات و حوادث مرزي بين دولت ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي مورخ ۲۴ ارديبهشت ۱۳۳۶ هجري شمسي برابر با ۱۴ مي ۱۹۵۷ ميلادي؛ با تأكيد بر ضرورت رعايت مفاد موافقتنامه حل مسائل مرزي و مالي بين دولتهاي ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي مورخ ۱۱ آذر ۱۳۳۳ برابر با ۲ دسامبر ۱۹۵۴ ميلادي و اسناد و نقشه هاي پيوست آن در مورد تعيين و تجديدنظر در شكل خطوط مرزي مورخ ۱۳۳۶ برابر با ۱۹۵۷ و با در نظر گرفتن مفاد يادداشت تفاهم پيرامون بهره‌ برداري از ظرفيت برق آبي رود ارس بين دولتهاي جمهوري اسلامي ايران و جمهوري آذربايجان مورخ ۷ بهمن ۱۳۸۳ برابر با ۲۶ ژانويه ۲۰۰۵ و تشريفات (پروتكل ‌هاي) كميسيون فني مشترك تشكيل شده بر اساس يادداشت تفاهم مذكور در زمينه ساخت و بهره‌ برداري از نيروگاههاي برق آبي مارازاد و اردوباد، در…

طرفها در خصوص مطالعه، طراحي، ساخت و بهره‌ برداري از نيروگاههاي برق آبي مارازاد در قلمرو جمهوري اسلامي ايران و اردوباد در قلمرو آذربايجان كه (از اين پس «نيروگاهها» خوانده خواهند شد) با استفاده از منابع آبي رود مرزي ارس توافق نموده اند.

طرفها جهت ساخت سد، مخزن و نيروگاه مارازاد در جمهوري اسلامي ايران در محدوده ميله هاي مرزي ۳ /۲۸ تا ۳ /۲۹ و ساخت سد، مخزن و نيروگاه اردوباد در جمهوري آذربايجان در محدوده ميله هاي مرزي ۴ /۲۶ تا ۳ /۲۸ توافق نموده اند.

طرفها توافق نموده اند تا دو سد مشترك براي انحراف آب به سمت نيروگاههاي مارازاد و اردوباد بر روي رود ارس احداث نمايند. سد مارازاد براي انحراف آب به سمت نيروگاه مارازاد با هزينه جمهوري اسلامي ايران و سد اردوباد براي انحراف آب به سمت نيروگاه اردوباد با هزينه جمهوري آذربايجان ساخته خواهد شد. مديريت اين دو سد به صورت مشترك خواهد بود و هر يك از طرفها هزينه هاي نگهداري سد مربوط به نيروگاه خود را پرداخت خواهد نمود.

منابع آبي مورد نياز فعاليت نيروگاههاي مارازاد و اردوباد و از منابع آبي رود ارس با رعايت موافقتنامه هاي معتبر بين دو طرف تأمين خواهد شد. هر يك از طرفها با توجه به شرايط خاص، اقدامات مقتضي را در هر زمان براي ساخت نيروگاه و سدهاي انحرافي در طرف خود بر اساس مفاد اين موافقتنامه و بدون توافق طرف ديگر به عمل خواهد آورد. چنانچه يكي از طرفها از حقوق خود بر اساس اين موافقتنامه نسبت به طرف ديگر ديرتر استفاده نمايد، اين امر به هيچ وجه مانع استفاده آن طرف از حقوق خود نخواهد بود.

ساخت و بهره ‌برداري از نيروگاهها، ساخت سدهاي انحرافي و تأسيسات آن به گونه اي خواهد بود كه هيچ ‌گونه تغييري در خط مرز تعيين شده بين دو كشور طبق مفاد موافقتنامه حل مسائل مرزي و مالي بين دولتهاي ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي مورخ ۱۳۳۳ برابر با ۱۹۵۴ ميلادي و اسناد و نقشه هاي پيوست آن در مورد تعيين و تجديدنظر در شكل خطوط مرزي مورخ ۱۳۳۶ برابر با ۱۹۵۷ ايجاد نگردد. پس از ساخت سدها، خط مرز رسمي دو كشور بر روي آنها مشخص خواهد شد. در صورت هر گونه تغيير در خطوط مرزي، بستر رود بلافاصله بر اساس مسيرهاي تعيين ‌شده كه در نقشه هاي تشريفات (پروتكل) پيوست موافقتنامه هاي مذكور در فراز اول همين ماده، با حضور نمايندگان ذي ‌صلاح دو كشور به بستر قبلي بازگردانده و خط مرز رسمي دو كشور بر روي آب علامت ‌گذاري خواهد شد. پس از تشكيل مخزن پشت سدهاي انحرافي، نوار مرز كنوني بر اساس روشهاي به كار برده‌ شده در سد ارس و سد ميل مغان، روي سطح آب مشخص و علامتگذاري شده و به عنوان مرز دولتي دو كشور محسوب خواهد شد.

ساخت و بهره ‌برداري از نيروگاههاي مارازاد و اردوباد هيچ ‌گونه تغييري در حقآبه طرفها از منابع آبي رود ارس ايجاد نخواهد نمود. بر همين اساس، طرفها از نيروگاهها و تأسيسات آن به نحوي بهره‌ برداري خواهند نمود كه حقآبه ها در محدوده مرزي مشترك طبق موافقتنامه ها و تشريفات (پروتكل‌ هاي) ميان دو كشور رعايت گردد. طرفها متعهد مي باشند كه آبي را كه جهت استفاده در نيروگاهها از رود ارس منحرف مي كنند به همان اندازه و با همان كيفيت به مسير رود بازگردانند.

مقامهاي صلاحيتدار طرفها براي اجراي ‌اين ‌موافقتنامه به ‌شرح زير مي ‌باشند: از طرف جمهوري اسلامي ايران: وزارت نيرو از طرف جمهوري آذربايجان: وزارت انرژي

طرفها توافق نموده اند مسائل مربوط به ساخت و بهره ‌برداري از جمله مطالعه و طراحي نيروگاههاي مارازاد و اردوباد توسط كميسيون فني مشترك كه بر اساس يادداشت تفاهم پيرامون بهره ‌برداري از ظرفيت برق آبي رود ارس بين دولتهاي جمهوري اسلامي ايران و جمهوري آذربايجان مورخ ۷ بهمن ۱۳۸۳ برابر با ۲۶ ژانويه ۲۰۰۵ تشكيل شده (از اين پس «كميسيون» ناميده مي‌ شود) انجام شود. طرفها در صورت ضرورت مي توانند تركيب كميسيون را تغيير دهند و مراتب را به صورت رسمي به يكديگر اعلام نمايند.

نشستهاي كميسيون دائمي در زمان ساخت نيروگاهها، هر سه ماه يك ‌بار و پس از اتمام ساخت، سالي يك‌ بار و به صورت نوبه اي به ميزباني يكي از طرفها برگزار خواهد شد. نشستهاي فوق العاده به درخواست هر يك از طرفها برگزار مي گردد. اين نشستها به ميزباني طرف درخواست ‌كننده برگزار مي ‌گردد.

وظايف كميسيون به شرح زير مي باشد: - تكميل بررسي طرحهاي ساخت؛ - نظارت بر روند ساخت، حفاظت و بهره‌ برداري از سدها و شبكه (كانال)‌ هاي انتقال به نيروگاهها؛ - تهيه قواعد بهره ‌برداري و حفاظت از سدها و نيروگاهها و در صورت لزوم دستورالعمل ها و ساير اسناد مورد نياز؛ - محافظت از كيفيت آب و بوم ‌شناسي رود و تهيه جدول استفاده از آب و همكاري ميان طرفها به شكل مستمر درباره دبي آب منتقل‌ شده به نيروگاهها؛ - بررسي تكميل ساخت سدها و نيروگاهها و اعلام تاريخ آغاز بهره ‌برداري از آنها؛ - بررسي مشكلات فني احتمالي كه در آينده بروز خواهد نمود و ارائه پيشنهادهايي درباره حل آنها؛ - تعيين ميزان خسارات وارده به طرفها بر اثر ساخت سد و محدوده آب گرفتگي؛ - انجام ساير امور مربوط به ساخت و بهره‌ برداري از سدها و نيروگاهها

هر يك از طرفها هزينه هاي مربوط به ساخت، حفاظت، بهره‌ برداري و تعمير نيروگاه، تجهيزات و تأسيسات در قلمرو خود را پرداخت خواهد نمود.

خسارت وارده بر اثر ساخت سدها، نيروگاهها و استغراق اراضي پس از تعيين و تأييد آن توسط كميسيون از سوي طرف وارد كننده خسارت، به طرف خسارت‌ ديده پرداخت خواهد شد.

به منظور طراحي، ساخت، بهره ‌برداري، تعمير و نگهداري سدها، محدوده مشترك توسط كميسيون تعيين گرديده و ايمني اين محدوده توسط طرفها تأمين خواهد شد. مقررات مربوط به ورود كاركنان، روشهاي فني، تجهيزات و مصالح در محدوده مشترك در زمان ساخت، بهره‌ برداري، تعمير و نگهداري، توسط مرزبانان دو طرف به طور مشترك تعيين خواهد شد.

به منظور پيش ‌بيني حوادث غير مترقبه طبيعي (سيل، زلزله و غيره) و غير طبيعي (آتش‌ سوزي، انفجار، ريزش سازه ‌ها و غيره) احتمالي در مخزن ها و نيروگاهها و اتخاذ تدابير پيشگيرانه و اقدامات ضروري در مورد تأثيرات منفي و اطلاع ‌رساني به مردم، هماهنگي لازم براي موارد فوق از طريق ايجاد سامانه هشدار و پايش فعال انجام خواهد شد. برنامه اقدام مشترك تهيه و با نظارت كميسيون اجراء خواهد گرديد.

طرفها، مسؤوليت حفاظت، بهره‌ برداري، تعمير و نگهداري از نيروگاه و سدهاي انحرافي، مخزنها، تجهيزات و بناهاي موجود در قلمرو خود را برعهده دارند و از انجام هر اقدامي كه به بهره‌ برداري عادي نيروگاه خللي وارد كند، اجتناب خواهند نمود.

طرفها مي توانند بر اساس توافق متقابل، نسبت به تبادل انرژي آبي از طريق نيروگاهها اقدام نمايند.

طرفها جهت تسهيل در ساخت نيروگاهها مي توانند از فرصت‌ هاي فني يكديگر در چهارچوب قوانين دو كشور استفاده نمايند.

طرفها حق برداشت آب از سدهاي انحرافي، مخزن ها، آب‌ بَر (كانال)‌ ها، نيروگاهها و آب ‌بَر (كانال) برگشت آب به رود ارس را جز براي اهداف مندرج در اين موافقتنامه ندارند.

طرفها از انجام هر فعاليتي كه باعث آلودگي آب رود ارس در محدوده نيروگاهها، سدهاي انحرافي و مخزنها مي شود جلوگيري خواهند نمود و اجازه كاهش ظرفيت خودپالايي رود در پايين‌ دست را نخواهند داد. در صورت آلوده شدن رود ارس در نتيجه ساخت و بهره‌ برداري از نيروگاهها و مخزنها و سدهاي انحرافي توسط يكي از طرفها، طرف مذكور آلودگي را رفع و خسارات وارده را پس از تعيين توسط كميسيون جبران خواهد كرد.

طرفها، آبگيري مخزنها را پس از پاكسازي بستر رود، انجام عمليات زيست‌ محيطي، آماده‌ سازي محدوده آبگيري و تأييد آن توسط كميسيون، شروع خواهند نمود.

طرفها بدون اطلاع يا اخذ موافقت كتبي طرف ديگر، بهره‌ برداري از نيروگاه را به‌ طور كلي يا جزئي به كشور ثالث واگذار نخواهند كرد.

هرگونه اختلافي كه ممكن است از اجراء يا تفسير اين موافقتنامه ناشي شود، از طريق مذاكره و رايزني بين طرفها حل و فصل خواهد شد.

اين موافقتنامه براي مدت نامحدود منعقد شده است و از تاريخ دريافت آخرين اطلاعيه كتبي توسط طرفها مبني بر تأييد تكميل تشريفات داخلي مربوط به خود براي لازم‌ الاجراء شدن اين موافقتنامه، به مورد اجراء گذارده خواهد شد. اين موافقتنامه از طريق توافق‌ كتبي ميان طرفها قابل اصلاح خواهد بود. اصلاحيه‌ ها طبق فراز اول اين ماده لازم الاجراء خواهد شد.

اين موافقتنامه در يك مقدمه و بيست و سه ماده در شهر تهران در تاريخ 20 فروردين ماه 1393 هجري شمسي برابر با 9 آوريل 2014 ميلادي در دو نسخه اصلي به زبانهاي فارسي، آذربايجاني و انگليسي كه تمامي آنها داراي اعتبار يكسان مي ‌باشند، تنظيم گرديد در صورت اختلاف در تفسير، متن انگليسي ملاك خواهد بود.

از طرف دولت جمهوري اسلامي ايران از طرف دولت جمهوري آذربايجان وزير نيرو وزير اقتصاد و صنايع حميد چيت ‌چيان شاهين مصطفي‌ اف

قانون فوق مشتمل بر ماده‌ واحده و يك تبصره منضم به متن موافقتنامه، شامل مقدمه و بيست و سه ماده در جلسه علني روز چهارشنبه مورخ دهم شهريور ماه يكهزار و سيصد و نود و پنج مجلس شوراي اسلامي تصويب شد و در تاريخ ۲۴ /۶ /۱۳۹۵ به تأييد شوراي نگهبان رسيد.

رئيس مجلس شوراي اسلامي- علي لاريجاني