قانون موافقتنامه حمل و نقل هوايي بين دولت جمهوري‌اسلامي ايران و دولت جمهوري آذربايجان ‌

مقدمه دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري آذربايجان كه از اين پس طرفهاي‌ متعاهد ناميده مي‌شوند و عضو كنوانسيون هواپيمايي كشوري بين‌المللي مورخ 16 آذرماه1323 هجري شمسي برابر با 7 دسامبر 1944 ميلادي مي‌باشند، با تمايل به انعقاد‌ موافقتنامه‌اي كه مكمل كنوانسيون مذكور باشد، به منظور تأسيس سرويس‌هاي هوايي‌في‌مابين و ماوراي سرزمين‌هاي خود به شرح زير موافقت كردند :

تعاريف از نظر اين موافقتنامه جز در مواردي كه فحواي عبارت معني ديگري را ايجاب نمايد:

اصطلاح «‌كنوانسيون» به كنوانسيون هواپيمايي كشوري بين‌المللي كه در تاريخ16 آذر ماه 1323 هجري شمسي برابر 7 دسامبر 1944 ميلادي در شيكاگو براي امضاء مفتوح‌ گرديد، اطلاق مي‌شود و شامل هر ضميمه‌اي كه به موجب ماده (90) آن تصويب شده و هر‌اصلاحيه ضميمه يا كنوانسيون كه به موجب مواد (90) و (94) آن به تصويب رسيده و تا‌حدي كه براي طرفهاي متعاهد لازم‌الاجراء شده است، خواهد بود.

اصطلاح «‌مقامات هواپيمايي» در مورد جمهوري اسلامي ايران به «‌سازمان‌هواپيمايي كشوري» و هر شخص يا سازماني كه مجاز به انجام وظايف فعلي آن سازمان يا ‌وظايف مشابه آن باشد اطلاق مي‌گردد و در مورد دولت جمهوري آذربايجان به اداره‌هواپيمايي كشوري و هر شخص يا سازماني كه مجاز به انجام وظايف آن اداره يا وظايف‌ مشابه آن باشد، اطلاق مي‌شود.

اصطلاح «‌شركت هواپيمايي تعيين شده» به شركت هواپيمايي اطلاق مي‌شود كه ‌به موجب مفاد ماده (3) اين موافقتنامه تعيين شود و اجازه فعاليت بيابد.

اصطلاح «‌ظرفيت» در مورد هواپيما، به ميزان بارگيري مؤثر آن هواپيما در يك‌مسير يا قسمتي از مسير و اصطلاح «‌ظرفيت» در مورد «‌سرويس مورد توافق» به حاصل ‌ضرب ظرفيت هواپيما در چنين سرويسي در دفعات پرواز هواپيماي مزبور طي زمان معين‌ در تمام يا قسمتي از مسير، اطلاق مي‌شود.

اصطلاح «‌سرزمين» در مورد هر يك از طرفهاي متعاهد به مناطق خشكي و آبي ‌كه تحت حاكميت آن قرار دارد، اطلاق و شامل فضاي محاذي آنها نيز مي‌شود.

اصطلاحات «‌سرويس هوايي»، «‌سرويس هوايي بين‌المللي»، «‌شركت‌هواپيمايي» و «‌توقف به منظورهاي غيرحمل و نقل» داراي همان معاني است كه در ماده (96 )كنوانسيون براي آنها ذكر شده است.

اصطلاح «‌نرخ» به قيمتي اطلاق مي‌شود كه براي حمل مسافر، بار همراه و‌غيرهمراه پرداخت گردد و شامل شرايطي كه به موجب آن قيمتهاي مزبور اعمال مي‌شود از‌جمله قيمتها و شرايط مقرر براي نمايندگي‌ها و ساير خدمات جنبي به استثناء دستمزدها و‌شرايط حمل پست، مي‌باشد.

اصطلاح «‌هزينه‌هاي مصرف كننده» به هزينه‌اي اطلاق مي‌شود كه توسط مقامات ‌صلاحيتدار براي شركتهاي هواپيمايي وضع شده يا اجازه وضع آن براي تهيه امكانات و‌تسهيلات فرودگاهي يا تسهيلات هوانوردي از جمله سرويس‌ها و تسهيلات مربوط براي‌هواپيما، خدمه، مسافرين و بار آن داده شده است. تفاهم حاصل است كه عناوين مواد اين موافقتنامه معني هيچ يك از مقررات آن را به‌نحوي از انحاء محدود نمي‌كند يا توسعه نمي‌دهد.

اعطاي حقوق

هر طرف متعاهد جهت انجام سرويس‌هاي هوايي بين‌المللي منظم به وسيله ‌شركت هواپيمايي تعيين شده طرف متعاهد ديگر حقوق زير را به طرف متعاهد ديگر اعطاء ‌مي‌نمايد : الف - پرواز بدون فرود از فراز سرزمين طرف متعاهد ديگر، ب - توقف در سرزمين مذكور به منظورهاي غيرحمل و نقل، و پ - توقف در سرزمين مذكور به‌منظور سوار و پياده‌كردن مسافر، بارگيري و تخليه‌بار و پست در حمل و نقل بين‌المللي در نقاط مشخص شده در جدول مسير پيوست اين‌موافقتنامه.

هيچ يك از مفاد اين موافقتنامه نبايد به نحوي تفسير شود كه به شركت هواپيمايي ‌يك طرف متعاهد اين حق را اعطاء كند كه در داخل سرزمين طرف متعاهد ديگر از نقطه‌اي به ‌نقطه ديگر مبادرت به حمل مسافر، بار و پست در قبال مزد يا كرايه نمايد.

چنانچه به دليل مخاصمات مسلحانه، اغتشاشات يا رويدادهاي سياسي يا‌موقعيت ويژه و غيرعادي، شركت هواپيمايي تعيين شده يك طرف متعاهد قادر به انجام ‌سرويس در مسير عادي خود نباشد، طرف متعاهد ديگر نهايت سعي خود را براي تسهيل‌ ادامه چنين سرويسي از طريق برنامه‌ريزي مجدد مناسب و موقت مسيرها خواهد كرد. انجام ‌سرويس‌هاي مزبور منوط به تصويب مقامات صلاحيتدار خواهد بود.

تعيين و اجازه

هر طرف متعاهد حق دارد با ارسال اعلاميه كتبي به طرف متعاهد ديگر يك‌شركت هواپيمايي را براي انجام سرويس‌هاي مورد توافق در مسيرهاي مشخص شده‌ تعيين، و هر شركت هواپيمايي تعيين شده را با ارسال اعلاميه كتبي حذف كند يا تغيير دهد.

پس از دريافت اعلاميه مذكور مقامات صلاحيتدار طرف متعاهد ديگر بايد با ‌رعايت مفاد بندهاي (3) و (4) اين ماده اجازه مقتضي را بدون تأخير به شركت هواپيمايي‌ تعيين شده مزبور اعطاء كنند.

مقامات هواپيمايي يك طرف متعاهد مي‌توانند از شركت هواپيمايي تعيين شده ‌طرف متعاهد ديگر بخواهند كه آنان را مجاب سازد كه شرايط مقرر در قوانين و مقرراتي را‌كه معمولاً به موجب مفاد كنوانسيون توسط آن مقامات در مورد سرويس‌هاي هوايي‌بين‌المللي اعمال مي‌گردد، دارا مي‌باشد.

هر طرف متعاهد حق دارد در هر مورد كه مجاب نشده باشد، مالكيت عمده و‌ كنترل مؤثر شركت هواپيمايي تعيين شده در اختيار اتباع طرف متعاهد ديگر را كه از اعطاي‌ اجازه بهره‌برداري موضوع بند (2) اين ماده امتناع ورزد و يا هر شرطي را كه براي اعمال ‌حقوق مذكور در ماده (2) اين موافقتنامه توسط آن شركت هواپيمايي تعيين شده لازم بداند، ‌وضع نمايد.

شركت هواپيمايي كه بدين نحو تعيين شده و اجازه كسب نموده مي‌تواند در هر‌زمان پس از رعايت مفاد بندهاي (1) و (2) اين ماده بهره‌برداري از سرويس‌هاي مورد توافق ‌را آغاز كند مشروط بر آنكه بهره‌برداري از اين سرويس‌ها مادامي كه نرخي مطابق ضوابط ‌ماده (10) اين موافقتنامه در مورد سرويس‌هاي مزبور وضع نشده و مجري نباشد، انجام‌نپذيرد.

تعليق و لغو

هر طرف متعاهد مي‌تواند در موارد مشروحه زير مجوز بهره‌برداري را لغو يا‌ استفاده از حقوق مندرج در ماده (2) اين موافقتنامه را در مورد شركت هواپيمايي تعيين شده ‌طرف متعاهد ديگر معلق، يا هر شرطي را كه براي استفاده از اين حقوق لازم مي‌داند وضع‌كند : الف - در هر مورد چنانچه قانع نشود كه مالكيت عمده و كنترل مؤثر شركت‌هواپيمائي مذكور متعلق و در اختيار طرف متعاهدي كه شركت هواپيمايي را تعيين نموده يا‌ اتباع وي مي‌باشد، يا ب - چنانچه شركت هواپيمائي مذكور قوانين و يا مقررات طرف متعاهدي كه اين‌ حقوق را اعطاء نموده است رعايت نكند ، يا پ - چنانچه شركت هواپيمايي مذكور در انجام عمليات بهره‌برداري از شرايط مقرر‌به موجب اين موافقتنامه تخطي كند.

لغو يا تعليق يا وضع شرايط مذكور در بند (1) اين ماده جز در مواردي كه براي ‌جلوگيري از نقض بيشتر قوانين و يا مقررات فوريت داشته باشد، فقط پس از مشورت با‌طرف متعاهد ديگر صورت خواهد گرفت. ‌

شمول قوانين و مقررات

قوانين و مقررات يك طرف متعاهد در مورد ورود يا خروج هواپيماهايي كه به ‌امرهوانوردي بين‌المللي اشتغال دارند و نيز قوانين و مقررات مربوط به بهره‌برداري و‌هوانوردي اين قبيل هواپيماها مادام كه برفراز يا داخل سرزمين آن طرف متعاهد مي‌باشند، ‌در مورد هواپيماهاي شركت هواپيمايي تعيين شده طرف متعاهد ديگر اعمال خواهد شد.

قوانين و مقررات يك طرف متعاهد كه ناظر به ورود، اقامت موقت و خروج‌ مسافرين، خدمه، بار يا پست از سرزمين آن مي‌باشد از قبيل تشريفات ورود و خروج،‌ مهاجرت و همچنين مقررات گمركي و بهداشتي در مورد مسافرين، خدمه، بار يا محمولات‌پستي هواپيماي شركت هواپيمايي تعيين شده طرف متعاهد ديگر مادام كه در سرزمين‌مذكور باشند اعمال خواهد شد.

هر طرف متعاهد بنا به تقاضاي طرف متعاهد ديگر نسخه‌اي از قوانين و مقررات‌ مذكور در اين ماده را دراختيار آن قرار خواهد داد.

شركت هواپيمايي تعيين شده هر طرف متعاهد حق دارد دفاترنمايندگي خود را‌در سرزمين طرف متعاهد ديگر دائرنمايد، در صورت نصب عامل كل يا عامل فروش كل اين‌ نماينده براساس قوانين و مقررات حاكم مربوط هر طرف متعاهد صورت خواهد گرفت.

انتقال درآمدهاي حاصله توسط شركت هواپيمايي تعيين شده هر طرف متعاهد ‌در سرزمين طرف متعاهد ديگر طبق مقررات تسعير ارزهاي خارجي كشور طرف متعاهد‌ ديگر صورت خواهد گرفت. طرفها بيشترين تلاش خود را براي تسهيل درآمدها براساس‌ مقررات ملي آنها پس از كسر هزينه‌ها به عمل خواهند آورد.

معافيت از حقوق گمركي، سود بازرگاني و ساير عوارض

هواپيماهاي شركت هواپيمايي تعيين شده طرف متعاهدي كه سرويس‌هاي‌ بين‌المللي را انجام مي‌دهد و مواد سوختي، روغن موتور، ساير مواد مصرفي فني، وسايل‌يدكي، لوازم موردنياز جاري و خواروبار موجود در هواپيماهاي شركت هواپيمايي يك‌طرف متعاهد كه مجاز به استفاده از مسيرها و سرويس‌هاي موضوع اين موافقتنامه مي‌باشند ‌به هنگام ورود يا خروج از سرزمين طرف متعاهد ديگر براساس عمل متقابل از پرداخت ‌حقوق گمركي و سود بازرگاني و هزينه‌هاي بازرسي و سايرعوارض وهزينه‌هاي ملي معاف‌خواهند بود حتي اگر مواد مذكور زماني مورد استفاده قرار گيرد يا به مصرف برسد كه‌ هواپيماهاي مزبور برفراز آن سرزمين در پرواز باشند.

سوخت، روغن موتور، ساير مواد مصرفي فني، وسايل يدكي، لوازم موردنياز‌جاري و خواروبار كه توسط يك طرف متعاهد يا اتباع آن به سرزمين طرف متعاهد ديگر‌وارد شود و صرفاً به منظور استفاده در هواپيماهاي شركت هواپيمايي تعيين شده آن طرف‌ متعاهد باشد براساس عمل متقابل از پرداخت حقوق گمركي و سود بازرگاني و هزينه‌هاي‌ بازرسي و ساير عوارض و هزينه‌هاي ملي معاف خواهد بود.

سوخت، روغن موتور، ساير مواد مصرفي فني، وسايل يدكي، لوازم موردنياز‌جاري و خواروبار كه در سرزمين يك طرف متعاهد بارهواپيماهاي شركت هواپيمايي ‌تعيين شده طرف متعاهد ديگر مي‌شود و در سرويس‌هاي بين‌المللي مورداستفاده قرار‌مي‌گيرد براساس عمل متقابل از پرداخت حقوق گمركي و سود بازرگاني، مالياتها و‌هزينه‌هاي بازرسي و ساير عوارض و هزينه‌هاي ملي معاف خواهد بود.

تجهيزات هوانوردي موردنياز جاري، و همچنين مواد و كالاهاي نگهداري شده ‌در هواپيماهاي شركت هواپيمايي تعيين شده هر طرف متعاهد تنها با موافقت مقامات‌ گمركي طرف متعاهد ديگر در آن سرزمين قابل تخليه است. در اين صورت مي‌توان آنها را تا‌زماني كه طبق مقررات گمركي مجدداً صادر مي‌شوند و يا ترتيب ديگري در مورد آن داده‌شود تحت نظارت مقامات نامبرده قرار داد.

مسافران، اثاثيه مسافران و باري كه از سرزمين يك طرف متعاهد در ترانزيت‌ مستقيم قرار دارند و از حريمي كه در فرودگاه بدين‌منظور اختصاص يافته خارج نمي‌شوند،‌ فقط مشمول كنترل ساده‌اي خواهند بود. اثاثيه مسافر و بار تا زماني كه در ترانزيت مستقيم‌است از حقوق گمركي و سود بازرگاني و هرگونه ماليات معاف خواهد بود.

اسناد رسمي حاوي آرم رسمي شركت هواپيمايي مانند برچسب چمدان، بليط‌هواپيما، بارنامه، كارت اجازه ورود به هواپيما و جدول زمانبندي كه به داخل سرزمين هر‌طرف متعاهد براي استفاده اختصاصي شركت هواپيمايي تعيين شده طرف متعاهد ديگر‌وارد مي‌شود، از كليه حقوق گمركي و سود بازرگاني و يا مالياتها براساس عمل متقابل معاف‌ خواهد بود.

تسهيلات و هزينه‌هاي فرودگاهي

هر يك از طرفهاي متعاهد در سرزمين خود فرودگاه يا فرودگاههايي را جهت‌استفاده شركت هواپيمايي تعيين شده طرف متعاهد ديگر در مسير مشخص شده تعيين‌خواهد كرد، و تسهيلات ارتباطي، هوانوردي، هواشناسي و ساير خدماتي را كه براي‌بهره‌برداري سرويس‌هاي موردتوافق لازم است دراختيار شركت هواپيمايي تعيين شده‌ طرف متعاهد ديگر قرار خواهد داد.