قانون الحاق به كنوانسيون حفاظت از گونه هاي مهاجر وحشي

به دولت جمهوري اسلامي ايران اجازه داده مي ‌شود به كنوانسيون حفاظت از گونه‌هاي مهاجر وحشي ملحق شود و اسناد تصويب را به امين اسناد بسپارد.

در اجراي بند (2) ماده (13) كنوانسيون مذكور، اصل ‌يكصد و سي‌ و نهم (139) قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران رعايت خواهد شد.

بسم‌الله الرحمن الرحيم كنوانسيون حفاظت از گونه‌هاي مهاجر وحشي

طرفهاي متعاهد؛با اعتقاد به اين‌ كه جانوران وحشي در اشكال بي ‌شمار شان‌، بخش غير قابل جايگزين سيستم طبيعي كره زمين را تشكيل مي ‌دهند كه بايد براي سعادت بشريت حفظ شوند؛با آگاهي از اين ‌كه تمامي نسلهاي بشري بايد منابع كره زمين را براي نسلهاي آينده حفظ كنند و ملزم هستند كه از حفظ و بهره ‌برداري خردمندانه اين ميراث در جايي كه به‌ كار گرفته مي‌شود اطمينان حاصل نمايند؛با آگاهي از ارزش در حال رشد جانوران وحشي از نقطه نظر زيست محيطي‌، بوم‌ شناسي‌، نسل ‌شناسي‌، علمي‌، زيبايي‌ شناسي‌، تفريحي‌، فرهنگي‌، آموزشي‌، اجتماعي و اقتصادي‌؛با ابراز نگراني به ‌ويژه در مورد گونه‌هاي جانوران وحشي كه از فراز محدوده قلمرو ملي آنها و يا به خارج از آن مهاجرت مي‌كنند؛با تصديق اين كه دولتها، حامي گونه‌هاي مهاجر جانوران وحشي كه درون محدوده قلمرو ملي آنها زندگي مي ‌كنند و يا از فراز آنها عبور مي ‌كنند، هستند و بايد باشند؛با اعتقاد به اين كه حفاظت و مديريت كار آمد گونه‌هاي مهاجر جانوران وحشي كه بخشي از دورة زندگي خود را در محدوده قلمرو ملي آنها مي گذرانند، مستلزم اقدام هماهنگ تمامي دولتها است‌؛با ياد آوري توصيه سي و دو برنامه عمل مصوب كنفرانس محيط انساني سازمان ملل متحد (استكهلم - 1351 هجري شمسي برابر با 1972 ميلادي‌) و ذكر آن در بيست و هفتمين نشست مجمع عمومي سازمان ملل متحد، به شرح زير توافق نمودند:

تفسير

از نظر اين كنوانسيون‌:

« گونه‌هاي مهاجر » به تمام يا هر بخش جغرافيايي جداگانه از جمعيت هر گونه يا زير گونه جانوران وحشي‌، بخش قابل توجهي از جمعيت گونه‌هايي كه به ‌صورت دوره‌اي و قابل پيش ‌بيني از فراز محدوده قلمرو ملي يك يا چند كشور عبور مي‌كنند، اطلاق مي‌شود.

« وضعيت حفاظتي يك گونه مهاجر » به مجموعه عوامل مؤثر بر گونه‌هاي مهاجر اطلاق مي‌شود كه ممكن است بر توزيع و فراواني دراز مدت آنها اثر گذار باشد.

« وضعيت حفاظتي‌ » زماني مطلوب به حساب خواهد آمد كه‌: 1 - اطلاعات مربوط به پويايي جمعيت گونه‌هاي مهاجر نشان دهد كه آنها خودشان را در دراز مدت به‌ عنوان جزئي قابل دوام از زيست‌ بوم (اكو سيستم) حفظ مي‌كنند. 2 - در دراز مدت مسير مهاجرت گونه‌هاي مهاجر نه در حال كاهش يافتن باشد و نه احتمال كاهش پيدا كردن داشته باشد. 3 - زيستگاه كافي براي نگهداري جمعيت گونه‌هاي مهاجر در حال حاضر وجود داشته باشد و در آينده قابل پيش ‌بيني و در دراز مدت وجود خواهد داشت‌. 4 - تا اندازه‌اي كه به‌ صورت بالقوه زيست ‌بومهاي(اكو سيستمهاي) مناسب وجود دارد و تا اندازه‌اي كه مطابق با مديريت خردمندانه حيات وحش باشد، توزيع و فراواني گونه‌هاي مهاجر به ‌پوشش و سطح تاريخي خود نزديك شود.

« وضعيت حفاظتي ‌» زماني نامطلوب است كه هر كدام از شرايط ذكر شده در جزء(ج‌) اين بند تأمين نشود. هـ - « در خطر » در رابطه با يك گونه مهاجر خاص بدين معني است كه آن‌ گونه مهاجر در سراسر يا بخش قابل توجهي از مسير خود در خطر انقراض قرار دارد.

« مسير مهاجرت ‌» به تمامي مناطق خشكي و آبي اطلاق مي‌شود كه يك ‌گونه مهاجر در آن سكني گزيده‌، موقتاً توقف كرده يا از فراز آنها در هر زماني از مسير عادي مهاجرتش عبور مي‌كند.

« زيستگاه » به هر منطقه‌اي در مسير مهاجرت يك‌ گونه مهاجر اطلاق مي‌شود كه داراي شرايط مناسب زيستي براي آن گونه باشد.

« كشور مسير مهاجرت‌ » براي يك گونه مهاجر خاص به‌ هر كشوري (و در صورت اقتضاء هر طرف متعاهد ديگر موضوع جزء (ك‌) اين بند) كه بر قسمتي از مسير مهاجرت يك گونه مهاجر اعمال صلاحيت مي‌كند يا كشور صاحب پرچم كشتي‌هايي كه خارج از محدوده قلمرو ملي مشغول صيد آن گونه مهاجر مي‌باشد، اطلاق مي‌شود.

« صيد » به گرفتن‌، شكار، صيد، اسارت‌، آزار، كشتن عمدي يا تلاش براي انجام هر عملي از اين قبيل اطلاق مي‌شود.

واژه « موافقتنامه‌ » به موافقتنامه بين‌المللي كه در ارتباط با حفظ يك يا چند گونه مهاجر مي‌باشد، همان ‌گونه كه در مواد (4) و (5) اين كنوانسيون پيش ‌بيني شده‌، اطلاق مي‌شود، و

« طرف متعاهد » به يك كشور يا هر سازمان وحدت اقتصادي منطقه‌اي تأسيس شده توسط كشورهاي مستقل اطلاق مي‌شود كه در زمينه مذاكره‌، انعقاد و اعمال موافقتنامه‌هاي بين‌المللي در خصوص موضوعات مشمول اين كنوانسيون داراي صلاحيت است و اين كنوانسيون در مورد آن لازم ‌الاجراء است .

سازمانهاي وحدت اقتصادي منطقه‌اي كه طرف متعاهد اين كنوانسيون هستند در مورد موضوعات مشمول صلاحيت خود بايد حقوق مربوط را به ‌نام خود استفاده كنند و وظايفي را كه اين كنوانسيون به كشورهاي عضو آن سازمان محول كرده‌، انجام دهند. در چنين مواردي كشورهاي عضو اين سازمانها حق ندارند كه از اين حقوق به صورت انفرادي استفاده كنند.

هر جا در اين كنوانسيون اتخاذ تصميم‌ گيري با اكثريت دو سوم يا اتفاق آراء « طرفهاي متعاهد حاضر و رأي دهنده ‌» پيش ‌بيني شده باشد به معني « طرفهاي متعاهد حاضري است كه رأي مثبت يا منفي مي‌دهند ». طرفهاي متعاهدي كه از رأي ‌گيري امتناع مي ‌ورزند در شمار « طرفهاي متعاهد حاضر و رأي ‌دهنده‌ » براي تعيين اكثريت به حساب نمي‌آيند.

اصول بنيادي 1 - طرفهاي متعاهد ضمن تصديق اهميت حفاظت از گونه‌هاي مهاجر و توافق كشورهاي مسير مهاجرت براي اقدام در اين خصوص‌، هر زمان كه امكانپذير و مناسب باشد، به‌ گونه‌هاي مهاجري كه وضعيت حفاظتي آنها نامطلوب است‌، توجه ويژه خواهند نمود و اقدامات لازم و مقتضي را براي حفاظت اين قبيل گونه‌ها و زيستگاههاي آنان به‌ صورت انفرادي و يا با همكاري ديگران اتخاذ خواهند كرد. 2 - طرفهاي متعاهد ضرورت به‌ كار گيري اقداماتي به منظور اجتناب از در معرض خطر افتادن گونه‌هاي مهاجر را تصديق مي‌نمايند. 3 - طرفها به ‌ويژه : الف - بايد تحقيقات مربوط به گونه‌هاي مهاجر را ارتقاء داده‌، در آن همكاري نموده و از آن حمايت نمايند. ب - در تأمين حفاظت فوري از گونه‌هاي مهاجر مشمول پيوست (1) تلاش خواهند كرد. ج - در انعقاد موافقتنامه‌هاي پوشش ‌دهنده حفاظت و مديريت گونه‌هاي مهاجر مشمول پيوست (2) تلاش خواهند كرد.

گونه‌هاي مهاجر در معرض خطر انقراض‌: پيوست (1)

پيوست (1) گونه‌هاي مهاجري را شامل مي‌شود كه در معرض خطر انقراض هستند.

يك گونه مهاجر به‌ شرط اين ‌كه شواهد معتبر، شامل بهترين شواهد علمي در دسترس نشان دهد كه گونه مورد نظر در معرض خطر انقراض قرار دارد، مي‌تواند در فهرست (1) قرار گيرد.

يك گونه مهاجر زماني از پيوست (1) حذف مي‌شود كه كنفرانس طرفهاي متعاهد تعيين كند كه : الف - شواهد معتبر، شامل بهترين شواهد علمي در دسترس‌، نشان مي‌دهد كه گونه مورد نظر بيش از اين در معرض خطر انقراض قرار ندارد، و ب - گونه مورد نظر احتمال ندارد به دليل حذف از پيوست (1) و در نتيجه توقف حفاظت آن‌، مجدداً در معرض خطر انقراض قرار گيرد.

طرفهاي متعاهدي كه در ميان كشورهاي مسير مهاجرت يك گونه فهرست شده در پيوست (1) قرار دارند در جهت نيل به موارد زير تلاش خواهند نمود: الف - حفاظت و جايي كه عملي و مناسب است‌، احياي زيستگاه گونه‌اي كه در حذف خطر انقراض گونه‌، از اهميت برخوردارند. ب - در صورت اقتضاء، جلو گيري‌، حذف يا كاهش تأثيرات منفي فعاليتها يا موانعي كه به ‌طور جدي از مهاجرت گونه جلو گيري يا ممانعت به عمل مي‌آورند‌؛ و ج - تا اندازه‌اي كه عملي و مناسب است‌، جلو گيري‌، كاهش يا كنترل عواملي كه گونه‌ها را در معرض خطر و يا احتمالاً در معرض خطر بيشتر قرار مي‌دهند، ازجمله نظارت شديد بر معرفي و كنترل يا حذف‌ گونه‌هاي بيگانه كه اخيراً معرفي شده‌اند.

طرفهاي متعاهدي كه در ميان كشورهاي مسير مهاجرت يك گونه فهرست شده در پيوست (1) قرار دارند صيد جانوران متعلق به چنين گونه‌اي را ممنوع خواهند ساخت‌. استثنائات اين ممنوعيت تنها موارد زير است‌: الف - صيد براي مقاصد علمي باشد. ب - صيد براي تقويت تكثير يا بقاي گونة متأثر باشد. ج - صيد براي امرار معاش سنتي استفاده‌ كنندگان از اين گونه باشد، يا د - رويدادهاي غير عادي پيش بيايد، به شرط اين كه اين استثنائات در مقدار معين و در زمان و مكان محدود باشند. اين قبيل صيد كردن نبايد به زيان گونه مورد نظر باشد.

كنفرانس طرفهاي متعاهد ممكن است به طرفهاي متعاهدي كه در ميان كشورهاي مسير مهاجرت يك گونه فهرست شده در پيوست (1) قرار دارند توصيه كند كه اقدامات بيشتري را در صورت اقتضاء به ‌نفع گونه مورد نظر اتخاذ كنند.

طرفها، دبير خانه را در اسرع وقت از هر گونه استثناء به‌ كار گرفته شده براساس بند (5) اين ماده آگاه خواهند كرد.

گونه‌هاي مهاجر موضوع موافقتنامه‌ها: پيوست (2) 1 - پيوست (2) گونه‌هاي مهاجري را فهرست خواهد كرد كه وضعيت حفاظتي نامطلوبي داشته و حفاظت و مديريت آنها موافقتنامه‌هاي بين‌المللي را مي‌طلبد و همچنين گونه‌هايي كه وضعيت حفاظتي آنها به گونه‌اي است كه همكاريهاي بين‌المللي حاصل از همكاري بين‌المللي‌، منفعت قابل توجهي به آنها مي‌رساند. 2 - در صورت اقتضاء، يك گونه مهاجر ممكن است در پيوست (1) و پيوست‌ (2) فهرست شود. 3- طرفهاي متعاهدي كه در ميان كشورهاي مسير مهاجرت گونه‌هاي فهرست شده در پيوست ‌(2) قرار دارند بايد در انعقاد موافقتنامه‌هايي كه به نفع گونه‌ها بوده تلاش نموده و به گونه‌هايي كه در وضعيت حفاظتي نامطلوبي قرار دارند، اولويت بدهند. 4 - طرفهاي متعاهد تشويق مي‌شوند تا اقداماتي را در زمينه انعقاد موافقتنامه‌هاي مربوط به هر جمعيت يا هر بخش جداي جغرافيايي جمعيت هرگونه يا زير گونه جانوران وحشي كه به صورت دوره‌اي از فراز يك يا چند محدوده قلمرو ملي عبور مي‌ كنند، به ثمر برسانند. 5 - يك نسخه از هر موافقتنامه منعقده به موجب مفاد اين ماده در اختيار دبير خانه قرار خواهد گرفت‌.

راهبردهاي موافقتنامه‌ها

هدف هر موافقتنامه احياي گونه مهاجر مورد نظر در يك وضعيت حفاظتي مطلوب يا حفظ آن در وضعيت موجود خواهد بود. هر موافقتنامه بايد با جوانبي از حفاظت و مديريت گونه مهاجر سروكار داشته باشد كه به منظور نيل به هدف فوق به‌ كار گرفته شده است‌.

هر موافقتنامه بايد تمامي مسير مهاجرت گونه را پوشش داده و براي الحاق تمامي كشورهاي مسير مهاجرت آن گونه‌، گرچه عضو اين كنوانسيون نباشد، مفتوح باشد.

موافقتنامه بايد در صورت امكان با بيش از يك گونه مهاجر سروكار داشته باشد.

هر موافقتنامه بايد: الف - گونه مهاجر تحت پوشش را شنا ساسي كند. ب - مسير مهاجرت گونه مورد نظر را تشريح نمايد. ج - پيش ‌بيني نمايد كه هر طرف متعاهد، مرجع ملي مربوط جهت اجراي موافقتنامه را تعيين نمايد. د - در صورت نياز و براي كمك به اجراي اهداف موافقتنامه‌، پايش آن و تهيه گزارشهايي براي كنفرانس متعاهدين تشكيلات مناسبي ايجاد كند. هـ - رويه‌هايي براي حل و فصل دعاوي ميان طرفهاي موافقتنامه ايجاد نمايد. و - حداقل هر نوع صيد گونه‌هاي پستانداران دريايي را كه در ديگر موافقتنامه‌هاي چند جانبه اجازه داده نشده ممنوع سازد و امكان الحاق كشورهايي را كه در مسير مهاجرت گونه مورد نظر مهاجر قرار ندارند به موافقتنامه‌، فراهم نمايد.

در صورت اقتضاء و امكان‌، هر موافقتنامه بايد موارد زير را تأمين نمايد: الف - بررسي دوره‌اي وضعيت حفاظتي گونه مهاجر مورد نظر و شناسايي عواملي كه ممكن است براي اين وضعيت مضر باشند. ب‌ - طرحهاي حفاظتي و مديريتي هماهنگ‌. ج - تحقيق در زمينه بوم‌ شناسي و پويايي جمعيت گونه مهاجر مورد نظر با توجه ويژه به مهاجرت‌. د - تبادل اطلاعات مربوط به گونه مهاجر مورد نظر، با توجه ويژه به تبادل نتايج تحقيقات و آمارهاي مرتبط‌. هـ - حفاظت و در صورت نياز و امكان احياي زيستگاههاي با اهميت در ابقاء وضعيت حفاظتي مطلوب و حراست از زيستگاهها در مقابل اختلالاتي كه براي گونه مهاجر مورد نظر مضر است‌، ازجمله كنترل شديد معرفي گونه‌هاي بيگانه جديد و يا كنترل گونه‌هاي بيگانه معرفي شده سابق‌. و- نگهداري شبكه‌اي از زيستگاههاي مناسب كه به نحو مقتضي در مسيرهاي مهاجرت قرار گرفته باشند. ز - جايي كه به ‌نظر مناسب مي‌آيد، ايجاد زيستگاههاي مطلوب جديد براي گونه مهاجر مورد نظر يا معرفي مجدد گونه مورد نظر در زيستگاههاي مطلوب‌. ح - تا سر حد امكان‌، حذف يا جبران فعاليتها يا موانعي كه از مهاجرت ممانعت به‌ عمل مي‌آورند. ط - جلوگيري‌، كاهش يا كنترل رها سازي مواد مضر براي گونه مهاجر در زيستگاههاي آنها. ي - اتخاذ اقداماتي مبتني بر اصول بوم‌ شناسي به منظور كنترل و مديريت صيد گونه مهاجر مورد نظر : ك - تدوين روشهايي براي اقدامات هماهنگ جهت …

كشورهاي مسير مهاجرت 1 - دبير خانه با استفاده از اطلاعات واصله از طرفهاي متعاهد، فهرستي از كشورهاي مسير مهاجرت گونه‌هاي فهرست شده در پيوستهاي (1) و (2) را به ‌صورت روز آمد نگهداري خواهد نمود. 2 - طرفهاي متعاهدي كه در مسير مهاجرت گونه‌هاي فهرست شده در پيوستهاي (1) و (2) قرار دارند دبيرخانه را از اين موضوع مطلع ساخته و اطلاعات مربوط به كشتي‌هاي صاحب پرچمي كه خارج از محدوده قلمرو ملي آنها مشغول صيد گونه مهاجر مورد نظر بوده و در صورت امكان اطلاعات مربوط به طرحهاي آينده در مورد چنين صيدي را تأمين خواهند نمود. 3 - طرفهاي متعاهدي كه در زمره كشورهاي مسير مهاجرت گونه‌هاي فهرست شده در پيوستهاي (1) و (2) مي‌باشند بايد كنفرانس طرفهاي متعاهد را از طريق دبير خانه و حداقل شش ماه قبل از برگزاري نشست‌هاي عادي كنفرانس‌، از اقداماتي كه براي اجراي مواد اين كنوانسيون در خصوص اين گونه‌ها اتخاذ كرده‌اند، مطلع سازند.

كنفرانس طرفهاي متعاهد

كنفرانس طرفهاي متعاهد، ركن تصميم‌ گيرنده اين كنوانسيون مي‌باشد.

دبيرخانه بايد نشست كنفرانس طرفهاي متعاهد را در مدت زمان دو سال پس از لازم‌ الاجراء شدن اين كنوانسيون تشكيل دهد.

پس از آن دبيرخانه بايد نشستهاي عادي كنفرانس طرفهاي متعاهد را در فواصل حداقل سه ساله تشكيل دهد مگر اين ‌كه كنفرانس طرفهاي متعاهد تصميم ديگري اتخاذ نمايد و نشستهاي فوق‌العاده در هر زماني كه حداقل يك سوم طرفهاي متعاهد به صورت كتبي درخواست نمايند، تشكيل خواهد شد.

كنفرانس طرفهاي متعاهد بايد مقررات مالي اين كنوانسيون را ايجاد و آن را تحت بررسي داشته باشد. كنفرانس طرفهاي متعاهد در هر نشست عادي خود، بودجه دوره مالي آتي را تصويب خواهد نمود. هر طرف بايد مطابق ميزاني كه به ‌وسيله كنفرانس توافق مي‌شود به اين بودجه كمك كند. مقررات مالي‌، از جمله مقررات مربوط به بودجه و ميزان كمكها و نيز تغيير و تعديل آن با اتفاق آراء طرفهاي متعاهد حاضر و رأي دهنده تصويب خواهد شد.