آئين نامه اجرائي قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست

هيئت وزيران در جلسه مورخ 3/ 12/ 1354 بنا به پيشنهاد شماره 2092 ـ94 مورخ 3/ 10/ 1354 سازمان حفاظت محيط زيست به استناد ماده 21 قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست آئين نامه اجرائي قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست را به شرح زير تصويب نمودند:

ماده 1 ـ سازمان حفاظت محيط زيست و شورايعالي حفاظت محيط زيست در اين آئين نامه بترتيب سازمان و شورايعالي ناميده ميشوند.

ماده 2 ـ پارك ملي به محدوده اي از منابع طبيعي كشور اعم از جنگل و مرتع و بيشه هاي طبيعي و اراضي جنگلي و دشت و آب و كوهستان اطلاق ميشود كه نمايانگر نمونه هاي برجسته اي از مظاهر طبيعي ايران باشد و بمنظور حفظ هميشگي وضع زندگي و طبيعي آن و همچنين ايجاد محيط مناسب براي تكثير و پرورش جانوران وحشي و رشد رستنيها در شرايط كاملا طبيعي تحت حفاظت قرار ميگيرد.

ماده 3 ـ آثار طبيعي ملي عبارت از پديده هاي نمونه و نادر گياهي يا حيواني يا اشكال يا مناظر كم نظير و كيفيات ويژه طبيعي زمين يا درختان كهنسال يادگار تاريخي ميباشد كه با منظور داشتن محدوده متناسبي تحت حفاظت قرار ميگيرد.

ماده 5 ـ منطقه حفاظت شده به محدوده اي از منابع طبيعي كشور اعم از جنگل و مرتع و دشت و آب و كوهستان اطلاق ميشود كه از لحاظ ضرورت حفظ و تكثير نسل جانوران وحشي يا حفظ و يا احياء رستنيها و وضع طبيعي آن داراي اهميت خاصي بوده و تحت حفاظت قرار ميگيرد.

ماده 6 ـ هرگونه پيشنهاد براي تعيين مناطق مذكور در بند الف ماده 3 قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست به پيشنهاد سازمان و با رعايت شرايط ذيل صورت ميگيرد: الف ـ مشخص نمودن حدود دقيق منطقه مورد نظر و ارائه نقشه آن در مقياس مناسب. ب ـ توجيه پيشنهاد و تطبيق وضع طبيعي منطقه پيشنهادي با تعاريف مربوط بهر منطقه.

ماده 7 ـ تيراندازي و شكار در پاركهاي ملي ممنوع است. در موارد استثنائي كه مقتضيات حفظ نسل جانوران وحشي ايجاب نمايد سازمان ميتواند توسط مأمورين خود برحسب مورد اقدامات لازم معمول دارد.

ماده 9 ـ تجديد يا تمديد پروانه هاي اكتشاف و بهره برداري صادره براي معادن واقع در پاركهاي ملي و آثار طبيعي ملي ممنوع ميباشد.

ماده 10 ـ ورود بمناطق مذكور در بند الف ماده 3 قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست و عبور از آنها باستثناي جاده هاي عمومي تابع دستورالعمل سازمان خواهد بود.

ماده 13 ـ حدود مناطق مذكور در مواد 19 و 20 قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست توسط شورايعالي تعيين و از طرف سازمان آگهي خواهد شد.

ماده 14 ـ تعيين مناطق موضوع ماده 19 قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست منوط بحصول حداقل يكي از شرايط و ضوابط ذيل ميباشد: الف ـ وجود يك يا چند منبع مولد آلودگي در منطقه كه محيط را آلوده و يا در معرض آلودگي قرارميدهد. ب ـ بسبب فعاليتهاي مختلف انساني از قبيل صنعتي و كشاورزي و تجاري اثرات نامطلوب يا ديگرگوني [دديگرگوني] در محيط زيست و يا وضع طبيعي منطقه حاصل شده يا در معرض اينگونه خطرات قرار گرفته باشد. ج ـ وجود مراكز جمعيتي در منطقه و ضرورت پيشگيري از ايجاد آلودگيهاي مضر به بهداشت و سلامت مردم. د ـ قرارداشتن يك يا چند پارك ملي يا آثار طبيعي ملي يا پناهگاه حيات وحش و يا منطقه حفاظت شده در جوار يا داخل منطقه بمنظور پيشگيري از ديگرگوني و تخريب وضع خاص طبيعي مناطق چهارگانه مذكور.

ماده 15 ـ احراز هر يك از شرايط و ضوابط موضوع ماده 14 اين آئين نامه با سازمان ميباشد.

ماده 16 ـ پس از لازم الاجراء شدن مقررات مواد 11 و 12 قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست در صورتيكه صاحب يا مسئول كارخانه و يا كارگاهي كه موجبات آلودگي محيط زيست را فراهم مينمايد با دلائل و مدارك قابل قبول سازمان اثبات نمايد كه ظرف مهلت مقرر در اخطار سازمان رفع آلودگي عملي نميباشد سازمان مجاز است فقط براي يكبار مهلت اضافي براي اينگونه كارخانجات و كارگاهها قائل شود.

ماده 17 ـ محول نمودن اجراي مقررات مواد 11 و 12 و 13 قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست بشهرداريها يا هر سازمان دولتي ذيربط در صورتي امكان پذير است كه قبلا مناطق مورد نظر طبق ماده 19 قانون مذكور تعيين و اعلام شده باشد.

ماده 18 ـ در صورتيكه باستناد ماده 20 قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست اجراي قسمتي از وظايف و اختيارات سازمان نسبت باجراي مواد 11 و 12 و 13 قانون مذكور بشهرداريها و يا هر سازمان دولتي ذيربط محول گردد. سازمان مراتب را برحسب مورد كتباً بمراجع مربوط اعلام خواهد داشت.

ماده 19 ـ وظائف و اختياراتي كه طبق ماده 18 اين آئين نامه به شهرداريها يا سازمانهاي ذيربط دولتي محول ميگردد بايد بطور تفكيك تعيين و مشخص شده باشد.

ماده 21 ـ كليه امور اداري شورايعالي توسط دبيرخانه شورا كه زير نظر رئيس سازمان اداره ميگردد انجام خواهد شد. كارمندان دبيرخانه شورايعالي از ميان كاركنان سازمان توسط رئيس سازمان انتخاب ميشوند. شرح وظائف دبيرخانه شورايعالي به پيشنهاد رئيس سازمان به تصويب شورايعالي خواهد رسيد.

ماده 22 ـ سازمان بمنظور تنوير و هدايت افكار عمومي در زمينه حفظ و بهسازي محيط زيست برنامه هاي آموزشي خاصي تنظيم و بمرحله اجراء خواهد گذاشت.

ماده 23 ـ سازمان ترتيبي اتخاذ خواهد نمود كه با همكاري مراجع ذيربط در برنامه هاي درسي دوره هاي ابتدائي ـ راهنمائي ـ متوسطه و عالي مسائل مربوط بلزوم و نحوه حفظ و بهسازي محيط زيست گنجانيده شود.

ماده 24 ـ سازمان ميتواند با تصويب شورايعالي و كسب اجازه از مراجع قانوني مربوط جهت آموزش مؤسسات و آموزشگاه هاي خاصي در زمينه حفاظت و بهسازي محيط زيست داير نمايد.

ماده 25 ـ سازمان ميتواند در صورت درخواست سازمانها و مؤسسات كشور اعم از دولتي و خصوصي در زمينه آموزش كاركنان آنها نسبت به تهيه و تنظيم و اجراي برنامه هاي آموزشي مربوط به مسائل حفاظت و بهسازي محيط زيست اقدام نمايد.

ماده 26 ـ بمنظور جلب نيروي انساني متخصص سازمان ميتواند به دانشجويان برجسته ايراني كه در دانشگاه ها و مؤسسات عالي آموزشي داخل يا خارج از كشور در رشته هاي مورد نياز سازمان بتحصيل اشتغال دارند با توجه بقانون تأمين وسائل و امكانات تحصيل اطفال و جوانان ايراني مصوب مردادماه 1353 و آئين نامه اجرائي آن سالانه تعدادي بورس تحصيلي اختصاص دهد.

ماده 28 ـ گارد محيط زيست داراي لباس متحدالشكل و تجهيزات لازم ميباشد.

ماده 29 ـ نوع لباس و تجهيزات و علائم و نشانهاي تشويقي گارد محيط زيست توسط سازمان تعيين خواهد شد.

ماده 30 ـ كليه امور استخدامي گارد محيط زيست از قبيل تعيين درجات، شرايط ارتقاء و مقررات انضباطي در آئين نامه استخدامي سازمان تعيين خواهد شد.

ماده 31 ـ دستورالعمل خدمتي گارد محيط زيست توسط سازمان تهيه و بموقع اجراء گذارده خواهد شد.

ماده 32 ـ افراد گارد محيط زيست به سلاح مناسبي كه نوع آن با موافقت وزارت جنگ تعيين ميشود مجهز ميگردند.

ماده 33 ـ سازمان مكلف است دوره هاي آموزشي لازم براي مأموريني كه بايد در گارد محيط زيست انجام وظيفه نمايند دائر كند.

ماده 34 ـ در صورتيكه اجراي قسمتهائي از مقررات اين فصل مستلزم كسب موافقت ستاد بزرگ ارتشتاران باشد سازمان در اين زمينه اقدام خواهد كرد.

ماده 35 ـ ايجاد باغ وحش در هر يك از نقاط كشور مستلزم تحصيل پروانه از سازمان ميباشد. ضوابط و مقررات مربوط به باغ هاي وحش توسط سازمان تعيين خواهد شد. صاحبان يا مسئولان باغهاي وحش موجود مكلف به دريافت پروانه و رعايت ضوابط و مقررات مربوط ميباشند.

ماده 36 ـ سازمان ميتواند براي ايجاد باغ وحش با شهرداري ها مشاركت و همكاري نمايد.

ماده 37 ـ سازمان نسبت به ايجاد موزه ملي تاريخ طبيعي ايران در تهران اقدام و در صورت لزوم شعبي نيز در نقاط مناسب كشور تأسيس خواهد نمود.

ماده 38 ـ بمنظور تكميل موزه ملي تاريخ طبيعي ايران ضوابط زير در مورد جمع آوري و حفظ فسيلها و بقاياي جانوران و گياهان دوره هاي پيشين مقرر ميگردد: الف ـ هر شخصي كه از وجود فسيلها و بقاياي جانوران و گياهان دوره هاي پيشين در هر نقطه از كشور مطلع يا آثاري از آنها كشف يا بدست آورد در قبال تحويل و ارائه آن به سازمان چنانچه از نظر علمي حائز اهميت باشد جايزه متناسبي دريافت خواهد داشت. ب ـ صدور فسيلها و بقاياي جانوران و گياهان دوره هاي پيشين از ايران تابع ضوابطي است كه سازمان و وزارت فرهنگ و هنر و سازمان زمين شناسي كشور تعيين مينمايند. ج ـ سازمان با رعايت مقررات مربوط به حفاظت آثار تاريخي و باستاني و حفظ حقوق اشخاص مجاز است بمنظور كشف و گردآوري فسيلها و بقاياي جانوران و گياهان دوران پيشين هر يك از مناطق كشور را بررسي و حفاري و در صورت لزوم ضمن تعيين حدود و اعلام مراتب حفظ و نگاهداري نمايد.

ماده 39 ـ وزارتخانه ها و مؤسسات و شركتهاي دولتي و وابسته بدولت در صورتيكه در اجراي وظائف و طرحهاي خود بمناطقي كه داراي آثاري از فسليها و بقاياي جانوران و گياهان دوران پيشين باشند برخورد نمايند مراتب را به سازمان اعلام و در مورد حفظ و جمع آوري اينگونه آثار كه داراي ارزش علمي باشند با سازمان همكاري و تشريك مساعي خواهند نمود.

ماده 40 ـ سازمان مجاز است بمنظور تكميل موزه ملي تاريخ طبيعي ايران با مؤسسات مشابه خارجي و بين المللي در زمينه همكاريهاي علمي و فني و مبادله فسيل و بقاياي جانوران و گياهان با تصويب شورايعالي قرارداد هاي لازم منعقد نمايد.

ماده 41 ـ وزارتخانه ها و مؤسسات دولتي و وابسته به دولت و دانشگاهها و مؤسسات آموزشي و موزه ها در مورد اجراي ضوابط مربوط به اين فصل با سازمان همكاري و تشريك مساعي خواهند نمود.

ماده 42 ـ سازمان، فسيلها و بقاياي جانوران و گياهان دوره هاي پيشين را كه دانشگاهها و مؤسسات آموزشي و علمي كشور جهت تحقيقات و بررسيهاي علمي نياز دارند در صورت امكان تأمين خواهد نمود.

ماده 45 ـ سازمان از لحاظ معاملات تابع قانون محاسبات عمومي و آئين نامه معاملات دولتي ميباشد.

ماده 46 ـ اعطاء جايزه باشخاص و مؤسساتي كه بنحوي از انحاء به حفاظت و بهسازي محيط زيست خدمت نموده اند تابع مقرراتي است كه بتصويب شورايعالي ميرسد.

ماده 47 ـ سازمان دامپزشكي كشور در زمينه كنترل بيماريهاي واگير بين جانوران وحشي و اهلي و ساير امور مربوط به بهداشت حيوانات طبق ضوابطي كه توسط دو سازمان تنظيم ميشود همكاريهاي لازمه را با سازمان معمول خواهد داشت.

ماده 48 ـ سازمان جنگلها و مراتع كشور ضوابط مذكور در ماده 47 را در مورد صدور پروانه تعليف مراعات و برحسب مورد در تنظيم و اجراء اينگونه ضوابط با سازمان همكاري خواهد نمود.

وزير مشاور و معاون اجرائي نخست وزير ـ هادي هدايتي