قانون تصويب تشريفات (پروتكل) حفاظت از درياي خزر در برابر آلودگي ناشي از منابع و فعاليتهاي مستقر در خشكي الحاقي به كنوانسيون چهارچوب حفاظت از محيط زيست دريايي درياي خزر

ماده واحده ـ تشريفات (پروتكل) حفاظت از درياي خزر در برابر آلودگي ناشي از منابع و فعاليت‌هاي مستقر در خشكي الحاقي به كنوانسيون چهارچوب حفاظت از محيط زيست دريايي درياي خزر مورخ ۲۲ /۹ /۱۳۹۱ هجري شمسي (برابر با ۱۲ /۱۲ /۲۰۱۲ ميلادي) مشتمل بر بيست و نه ماده و پنج پيوست، به شرح ضميمه تصويب مي‌شود.

تبصره ـ رعايت اصل يكصد و سي و نهم (۱۳۹) قانون اساسي در اجراي ماده (۲۱) و اصل هفتاد و هفتم (۷۷) قانون اساسي در اجراي ماده (۲۳) تشريفات (پروتكل) الزامي است.

تشريفات (پروتكل) حفاظت از درياي خزر در برابر آلودگي ناشي از منابع و فعاليت‌هاي مستقر در خشكي الحاقي به كنوانسيون چهارچوب حفاظت از محيط‌زيست دريايي درياي خزر

مقدمه دولتهاي ساحلي درياي خزر جمهوري آذربايجان جمهوري اسلامي ايران جمهوري قزاقستان فدراسيون روسيه تركمنستان كه از اين پس «طرفهاي متعاهد» خوانده مي‌شوند و عضو كنوانسيون چهارچوب حفاظت از محيط زيست دريايي درياي خزر، منعقده در تهران، جمهوري اسلامي ايران، به تاريخ ۱۳ /۸ /۱۳۸۲ هجري شمسي (۴ نوامبر ۲۰۰۳ميلادي)، مي‌باشند. با عزم به اجراي كنوانسيون، به ويژه مواد(۷) و بند(۱) ماده(۱۱) آن با در نظر گرفتن برنامه اقدام راهبردي كنوانسيون براي درياي خزر، منعقده در تهران، جمهوري اسلامي ايران، به تاريخ ۲۲ /۸ /۱۳۸۷ هجري شمسي (۱۲ نوامبر ۲۰۰۸ ميلادي) با تصديق ويژگي منحصر به‌فرد زيست‌بوم‌شناسي و آب‌شناسي درياي خزر به عنوان بزرگترين پيكره‌ آبي درون سرزميني در كره‌ زمين با ابراز تمايل به پيگيري حمايت و حفاظت از محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي و بهره‌برداري پايدار از منابع طبيعي درياي خزر به عنوان جزئي يكپارچه از فرآيند توسعه، كه پاسخگوي نيازهاي نسل‌هاي فعلي و آينده به شيوه‌اي منصفانه باشد، با آگاهي از خطرات جدي‌اي كه از جانب آلودگي ناشي از منابع و فعاليت‌هاي مستقر در خشكي متوجه محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي، منابع زنده و سلامت انساني مي‌شود، با مدنظر قرار دادن ويژه مشكلات زيست‌محيطي ناشي از تغييرات سطح آب دريا با توجه به اهميتي كه كشورهاي ساحلي درياي خزر براي برنامه جهاني اقدام براي حمايت از محيط زيست دريا…

ماده ۱ ـ هدف تشريفات (پروتكل) هدف از اين تشريفات (پروتكل)، پيشگيري، مهار و كاهش و تا حد امكان از ميان بردن آلودگي محيط زيست دريايي ناشي از منابع و فعاليت‌هاي مستقر در خشكي است تا اين كه محيط زيست دريايي درياي خزر از لحاظ زيست‌محيطي سالم شده و حفظ گردد.

ماده ۲ ـ كاربرد اصطلاحات از لحاظ اين تشريفات (پروتكل): الف ـ «اجلاس طرفهاي متعاهد» به معني نهاد موضوع ماده(۲۲) كنوانسيون است. ب ـ «دبيرخانه» به معني نهاد موضوع ماده(۲۳) كنوانسيون است. پ ـ «بهترين فنون موجود (بي.اِي.تي)» به معني جديدترين مرحله پيشرفت فرآيندها، تسهيلات يا روشهاي عملياتي است كه بيانگر مناسب بودن عملي يك اقدام خاص براي محدود كردن خروجي‌ها و ضايعات مي‌باشد. «فنون» شامل فناوري‌هاي مورد استفاده و روش طراحي‌، ساخت، نگهداري، بهره‌برداري و از كار انداختن تأسيسات مي‌شود. ت ـ «بهترين رويه‌هاي زيست‌محيطي (بي.اي.پي)» به معني اعمال مناسب‌ترين تركيب تدابير و راهبردهاي كنترل زيست‌محيطي مي‌باشد. ث ـ «منطقه ساحلي» به معني مناطق خشكي مجاور خط ساحلي است كه به علت نزديكي به دريا و بر اثر تغييرات سطح آب دريا آسيب‌پذير مي‌باشد. ج ـ «نقطه‌ بحراني» به معني بخش محدود و معيني از خشكي، پيشرفتگي آب سطحي، يا لايه‌ آبزي معيني است كه در معرض آلودگي بيش از حد بوده و نيازمند توجه همراه با اولويت است تا از آثار مخرب بالفعل يا بالقوه بر سلامت انساني، زيست بوم¬‌ها، يا منابع و عرصه‌هاي طبيعي داراي اهميت اقتصادي پيشگيري شده يا اين قبيل آثار كاهش يابند. چ ـ «آلودگي ناشي از منابع مستقر در خشكي» به معني آلودگي دريا از همه نوع منابع نقطه‌اي و پراكنده واقع در خشكي است كه از طريق آب، از طريق هوا يا به طور مستق…

ماده ۳ ـ دامنه شمول اين تشريفات (پروتكل) طبق ماده(۳) كنوانسيون و به موجب ماده(۱) اين تشريفات (پروتكل) در موارد زير اعمال مي‌شود: الف ـ خروجي مواد آلوده‌كننده ناشي از منابع نقطه‌اي و پراكنده مستقر در خشكي كه آثار مخربي بر محيط زيست دريايي و يا مناطق ساحلي درياي خزر به‌جا گذارده يا بتواند به‌جاي گذارد. اين خروجي‌ها، شامل موادي مي¬باشند كه از جمله از طريق رودخانه‌ها، كانال‌ها يا ساير مجراهاي آبي، جريانهاي آبي زيرزميني، زباله‌ها و فاضلاب‌هاي ساحلي، زباله‌هاي دفن شده در زيربستر دريا كه از خشكي به آن دسترسي وجود داشته باشد يا از طريق هرزآب‌ها، به محيط زيست دريايي شامل آبهاي لب شور، باتلاق‌هاي شوره‌زار و تالاب‌هاي ساحلي برسد. ب ـ ورود مواد آلوده‌كننده از منابع مستقر در خشكي كه تحت شرايط مذكور در پيوست شماره(۳)، كه از طريق جو وارد محيط زيست دريايي درياي خزر شود. پ ـ آلودگي ناشي از فعاليت‌هايي از قبيل تغيير فيزيكي وضعيت طبيعي خط ساحلي و تغيير يا انهدام مناظر يا زيستگاهها، به محيط زيست دريايي و يا مناطق ساحلي درياي خزر صدمه وارد نمايد.

ماده ۴ ـ تعهدات كلي ۱ـ طرفهاي متعاهد به طور انفرادي يا مشترك كليه تدابير لازم را به‌موجب مقررات كنوانسيون به منظور پيشگيري، مهار، كاهش و تا حد امكان از بين بردن آلودگي و هر اثر مخرب ديگر بر محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي درياي خزر ناشي از فعاليت‌هاي مستقر در خشكي به عمل خواهند آورد. ۲ـ طرفهاي متعاهد، به‌ويژه اقدامات زير را به عمل خواهند آورد: الف ـ اعمال اصل پيشگيري كه به موجب آن هرگاه تهديد آسيب جدي يا غيرقابل جبران به محيط زيست دريايي يا سلامت عمومي وجود داشته باشد، فقدان قطعيت كامل علمي نمي‌تواند دليلي بر به تعويق انداختن اقدامات مقرون به صرفه براي جلوگيري از چنين آسيبي محسوب شود. ب ـ اعمال اصل پرداخت هزينه‌ها از سوي آلوده كننده، كه به‌موجب آن هزينه‌هاي اقدامات پيشگيري، مهار و كاهش آلودگي بايد از سوي آلوده‌كننده پرداخت شود. پ ـ ترويج همكاري بين طرفهاي متعاهد در ارزيابي آثار زيست‌محيطي در خصوص فعاليت‌هايي كه احتمال مي‌رود آثار نامطلوب چشمگيري بر محيط زيست دريايي درياي خزر به‌جا بگذارد. ت ـ اطمينان از اين كه در جريان تدوين طرحها و برنامه‌ها، عوامل زيست‌محيطي، از جمله جنبه‌هاي مرتبط با سلامت، به‌طور كامل مدنظر قرار گيرند. ث ـ اجراي اقدامات پيشگيرانه براي به حداقل رساندن خطر آلودگي ناشي از حوادث صنعتي و بلاياي طبيعي از طريق برنامه آمادگي و واكنش نسبت به بلايا ج ـ اتخاد تدابير حفاظتي…

ماده ۵ ـ اقدامات اجرائي ۱ـ هر طرف متعاهد يك مقام ملي صالح را براي هماهنگي اجراي اين تشريفات (پروتكل) تعيين خواهد كرد و مراتب را از طريق دبيرخانه به اطلاع ساير طرفهاي متعاهد خواهد رساند. ۲ـ در اجراي اين تشريفات (پروتكل)، طرفهاي متعاهد موارد زير را انجام خواهند داد: الف ـ تصويب برنامه‌ها يا طرحهاي اقدام منطقه‌اي و يا ملي مبتني بر كنترل منبع آلودگي و اقدامات مهاركننده، و در صورت اقتضاء، تدوين جدولهاي زماني براي تكميل اين طرحها و برنامه‌ها. در جريان تدوين اين قبيل برنامه‌ها يا طرح‌ها، طرفهاي متعاهد مي‌توانند توصيه‌هاي برنامه اقدام جهاني براي حفاظت از محيط زيست دريايي ناشي از فعاليت‌هاي مستقر در خشكي و مقررات مربوط برنامه اقدام راهبردي درياي خزر را مدنظر قرار دهند. ب ـ مدنظر قرار دادن فعاليتها و مواد مندرج در پيوست شماره (۱) از طريق تدوين، تصويب و اجراي تدريجي موارد زير: اول ـ كنترل خروجي¬ها، از جمله محدوديت مقادير خروجي مواد مربوط، استانداردهاي كيفيت زيست‌محيطي و اهداف كيفي زيست‌محيطي، و همچنين رويه‌هاي مديريتي مبتني بر عوامل مندرج در پيوست شماره (۱) و دوم ـ جداول زماني دستيابي به اين محدوديت‌ها، رويه‌هاي مديريتي و اقدام‌هاي مورد توافق طرفهاي متعاهد پ ـ بكارگيري يا ترغيب بهترين فنون موجود و بهترين رويه‌هاي زيست‌محيطي و اجراء، دسترسي و انتقال فناوريهايي كه از لحاظ زيست‌محيطي سالم باشند،…

ماده ۶ ـ دستورالعمل‌ها و استانداردهاي مشترك ۱ـ به موجب ماده(۱۸) كنوانسيون، طرفهاي متعاهد به‌تدريج، و در صورت لزوم با همكاري سازمان‌هاي صلاحيتدار بين‌المللي، دستورالعمل‌هاي مشترك، و در صورت اقتضاء، استانداردها يا معيارهاي مشترك را به ويژه در موارد زير تنظيم و تصويب خواهند كرد: الف ـ طول، عمق و موقعيت خطوط لوله براي پسماندهاي ساحلي، به‌ويژه با توجه به روشهاي مورد استفاده براي تصفيه خروجي‌ها ب ـ الزامات خاص براي خروجي‌هايي كه نياز به تصفيه جداگانه دارند. پ ـ كيفيت آب دريا كه براي حفاظت از سلامت انساني، منابع زنده و زيست‌بومهاي مورد استفاده براي مقاصد خاص ضرورت دارد. ت ـ كنترل، و در صورت لزوم، جايگزيني تدريجي محصولات، تأسيسات و فرآيندهاي صنعـتي و ساير فرآيندهايي كه موجـب آلودگي مهم محيط زيـست دريايي و مناطق ساحلي مي‌گردد. ث ـ الزامات خاص مربوط به كميت مواد تخليه شده (مذكور در پيوست شماره ۱)، ميزان تراكم آنها در مواد خروجي و روشهاي تخليه آنها ۲ـ برنامه‌ها و طرحهاي اقدام منطقه‌اي موضوع جزء (الف) بند(۲) ماده(۵) اين تشريفات (پروتكل) با رعايت موارد زير تدوين و اجراء خواهند شد: الف ـ طرفهاي متعاهد مقادير مشترك محدوديت خروجي‌ها، استانداردهاي كيفيت زيست‌محيطي يا اهداف كيفي زيست‌محيطي، و همچنين جداول زماني اجراي تدابير اتخاذ شده را با هدف پيشگيري، كاهش يا، در صورت اقتضاء، محو آلودگي ناشي از منا…

ماده ۷ ـ آلودگي از منابع نقطه‌اي ۱ـ طرفهاي متعاهد اطمينان حاصل خواهند نمود كه كنترل خروجي منابع نقطه‌اي آلودگي با مواد مذكور در پيوست شماره (۱)، كه واجد آثار مخربي بر محيط زيست دريايي يا مناطق ساحلي بوده يا بتواند داشته باشد، مبتني بر بهترين فنون موجود و بهترين رويه‌هاي زيست‌محيطي يا مقادير مربوط به محدوديت خروجي‌ها مي‌باشد. ۲ـ طرفهاي متعاهد طرحهاي اقدام ملي همراه با جدول‌هاي زماني براي تحقق كاهش اساسي ورودي آلوده‌كننده‌ها از منابع نقطه‌اي را بر مبناي فهرست نقاط بحراني كه توسط اجلاس طرفهاي متعاهد تصويب و هر دو سال يكبار مورد بازبيني و تجديد نظر قرار خواهد گرفت، تصويب و اجراء خواهند كرد. ۳ـ خروجي مواد از منابع نقطه‌اي منوط به مجوز يا مقررات تنظيم‌كننده از سوي مقامات صلاحيتدار ملي طرفهاي متعاهد با در نظر گرفتن مفاد اين تشريفات (پروتكل)، پيوست شماره (۴) آن، و تصميم‌ها و توصيه‌هاي مربوط اجلاس طرفهاي متعاهد خواهد بود. ۴ـ به اين منظور، طرفهاي متعاهد، سامانه(سيستم) بازرسي منظمي توسط مقامات صلاحيتدار ملي خود را براي ارزيابي ميزان رعايت مجوزها و مقررات تنظيم كننده ميزان خروجي مواد به محيط زيست وضع خواهند كرد. طرفهاي متعاهد براي حصول اطمينان از اجراي اين مجوزها و مقررات، ضمانت‌اجراهاي مناسبي را وضع خواهند كرد.

ماده ۸ ـ آلودگي از منابع پراكنده ۱ـ طرفهاي متعاهد اطمينان حاصل خواهند نمود كه روشهاي كنترل منابع پراكنده آلودگي با مواد مندرج در پيوست شماره (۱) كه به محيط زيست دريايي يا مناطق ساحلي درياي خزر لطمه وارد كرده يا مي‌توانند لطمه وارد كنند مبتني بر بهترين فنون موجود و بهترين رويه‌هاي زيست‌محيطي باشند. ۲ـ طرفهاي متعاهد به منظور رعايت استاندارد كيفيت زيست‌محيطي و هدف كيفيت زيست‌محيطي مورد توافق براي مواد مندرج در پيوست شماره (۱)اين تشريفات (پروتكل) طبق معيارهاي مذكور در پيوست شماره (۲)، كليه تدابير مقتضي را به عمل خواهند آورد تا حجم آلودگي ناشي از فعاليت‌هاي كشاورزي كه به محيط زيست دريايي يا مناطق ساحلي درياي خزر لطمه وارد مي‌كنند به‌طور اساسي كاهش پيدا كند.

ماده ۹ ـ آلودگي ناشي از ساير فعاليتها ۱ـ طرفهاي متعاهد اطمينان حاصل خواهند نمود كه فعاليتهايي كه آثار مخربي بر محيط زيست دريايي يا مناطق ساحلي درياي خزر وارد نموده يا بتوانند وارد نمايند و مشمول مواد (۷) و (۸) اين تشريفات (پروتكل) قرار نمي‌گيرند، بر مبناي بهترين فنون موجود و بهترين رويه‌هاي زيست‌محيطي صورت گيرند. ۲ـ طرفهاي متعاهد كليه تدابير مقتضي را به عمل خواهند آورد تا از آلودگي محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي در نتيجه تغييرات سطح آب دريا پيشگيري كنند و آن را كنترل و كاهش داده و تا حد امكان محو نمايند. به اين منظور، آنها از تأسيسات نفتي و شيميايي و اراضي آلوده به نفت كه در معرض تهديد بالقوه آبگرفتگي باشند حفاظت به عمل خواهند آورد، و تأسيسات و انبارهاي ذخيره متروك ساحلي را برخواهند چيد.

ماده ۱۰ ـ رهيافت يكپارچه در قبال توسعه مناطق ساحلي ۱ـ طرفهاي متعاهد به طور انفرادي و در صورت اقتضاء، مشترك رهيافتي يكپارچه را در قبال توسعه مناطق ساحلي، از جمله بر مبناي برنامه‌ريزي مناطق ساحلي اتخاذ خواهند نمود. آنها تدابير تعديل‌كننده‌اي را تصويب و اجراء خواهند كرد تا اثرات منفي بلاياي طبيعي، از قبيل تغييرات بلندمدت سطح آب دريا، طوفانها، هجوم امواج، زمين‌لرزه، و فرسايش ساحل، بر ساكنان و زيرساخت‌هاي مناطق ساحلي، كاهش يابد. ۲ـ طرفهاي متعاهد كليه تدابير لازم را براي كاهش و معكوس كردن روند جنگل‌زدايي و تخريب اراضي مناطق ساحلي به عمل خواهند آورد و طرحها و برنامه‌هاي ملي را با هدف احياي جنگل‌ها و مقابله با بيابان زايي تدوين و اجراء خواهند كرد.

ماده ۱۱ ـ آثار فرامرزي ۱ـ هر گاه احتمال برود كه آلودگي ناشي از فعاليت¬ها و منابع مستقر در خشكي كه منشأ آن هر طرف متعاهد باشد، بتواند به مناطق ساحلي يك يا چند طرف متعاهد ديگر يا محيط زيست دريايي درياي خزر صدمه بزند، طرف متعاهد ذي‌ربط به منظور حل اين مسأله، طرفهاي متعاهدي را كه احتمالاً در معرض اين صدمات قرار گيرند، آگاه و با آنها مشورت خواهد نمود. ۲ـ چنانچه جريان يك آبراه كه از قلمرو دو يا چند طرف متعاهد عبور كرده يا مرز بين آنها را تشكيل مي‌دهد، موجب آلودگي محيط زيست دريايي درياي خزر شده يا بتواند موجب چنين آلودگي‌اي شود، طرفهاي متعاهد ذي‌ربط با يكديگر به منظور حصول اطمينان از اجراي كامل اين تشريفات (پروتكل) همكاري خواهند نمود و از جمله در صورت اقتضاء، مبادرت به تأسيس نهادهاي مشترك مسؤول شناسايي و رفع مشكلات آلودگي خواهند كرد. ۳ـ يك طرف متعاهد در قبال آلودگي‌اي كه منشأ آن در قلمرو دولت يا دولت‌هاي غيرمتعاهد باشد، مسؤول نخواهد بود.

ماده ۱۲ ـ ارزيابي آثار زيست‌ محيطي ۱ـ طرفهاي متعاهد به موجب ماده (۱۷) كنوانسيون، دستورالعمل‌هاي منطقه‌اي و دستورالعمل‌هاي مرتبط ملي راجع به ارزيابي آثار بالقوه زيست‌محيطي پروژه‌ها و فعاليت‌هاي مستقر در خشكي از جمله آثار فرامرزي را تنظيم و تصويب خواهند كرد و اين دستورالعمل‌ها را بازبيني و در صورت اقتضاء، روزآمد خواهند كرد. ۲ـ هر طرف متعاهد رويه‌‌هاي ارزيابي آثار زيست‌محيطي فعاليت‌ها يا پروژه‌هاي طرح‌ريزي شده مستقر در خشكي واقع در قلمرو خود را كه احتمال مي‌رود موجب آثار مخرب چشمگير بر محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي درياي خزر شود را تنظيم و اعمال نمايد. ۳ـ اجراي فعاليت‌ها و پروژه‌هاي مذكور در بند(۲) فوق منوط به مجوز كتبي قبلي از مقامهاي صلاحيتدار طرف متعاهد خواهد بود كه يافته‌ها و توصيه‌هاي ارزيابي آثار زيست‌محيطي را به‌طور كامل مدنظر قرار خواهند داد.

ماده ۱۳ ـ جمع‌آوري اطلاعات و داده‌ها، پايش و ارزيابي ۱ـ طرف‌هاي متعاهد در چهارچوب مقررات و برنامه‌هاي پايشي مذكور در ماده(۱۹) كنوانسيون، و در صورت لزوم با همكاري سازمان‌هاي بين‌المللي صلاحيتدار، تا حدامكان نسبت به موارد زير اقدام به عمل خواهند آورد: الف ـ جمع‌آوري داده‌ها و اطلاعات و تهيه و نگهداري بانك اطلاعاتي ملي در خصوص شرايط ويژگي‌هاي فيزيكي، زيست شناسي و شيميايي محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي درياي خزر ب ـ جمع‌آوري داده‌ها و اطلاعات و تهيه و نگهداري بانك اطلاعاتي ملي از ورود مواد مذكور در پيوست شماره (۱) ناشي از منابع مستقر در خشكي، از جمله اطلاعات مربوط به توزيع منابع و كميت مواد وارد شده به محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي درياي خزر پ ـ اجراي ارزيابي منظم منطقه‌اي (حداقل هر پنج سال يكبار) در خصوص وضعيت محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي درياي خزر ت ـ ارزيابي نظام ‌يافته سطح آلودگي در سواحل خود، به‌ويژه در خصوص فعاليت‌ها و مواد مذكور در پيوست شماره (۱) و ارائه دوره‌اي اين اطلاعات به دبيرخانه ۲ـ طرفهاي متعاهد در زمينه تعيين عناصر برنامه‌هاي پايش منطقه‌اي و نيز برنامه‌هاي مشابه پايشي ملي، كه شامل كنترل تحليلي كيفيت، و ترغيب ذخيره، استخراج و مبادله اطلاعات باشد، همكاري خواهند نمود. ۳ـ اطلاعات موضوع بند (۱) اين ماده از طريق دبيرخانه در اختيار ساير طرفهاي متعاهد قرار خواهد گرفت.

ماده ۱۴ ـ مبادله اطلاعات طرفهاي متعاهد به موجب ماده (۲۱) كنوانسيون، به طور مستقيم، يا از طريق دبيرخانه، اقدام به مبادله منظم داده‌ها و اطلاعات مربوط به وضعيت محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي و اطلاعات مربوط به اجراي اين تشريفات (پروتكل) خواهند نمود. طرفهاي متعاهد سامانه¬ها و شبكه‌هايي را براي تبادل اطلاعات ايجاد خواهند نمود.

ماده ۱۵ ـ مشاركت عمومي ۱ـ هر طرف متعاهد، طبق ماده(۲۱) كنوانسيون و قوانين ملي خود، مشاركت مقامهاي محلي و عموم مردم را در اقداماتي كه براي حفاظت از محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي درياي خزر در مقابل آلودگي ناشي از منابع و فعاليت‌هاي مستقر در خشكي، ضرورت داشته باشد از جمله ارزيابي‌هاي آثار زيست‌محيطي و فرآيندهاي تصميم‌گيري مربوط به اجراي اين تشريفات (پروتكل) ترغيب خواهد نمود. ۲ـ هر طرف متعاهد، طبق ماده(۲۱) كنوانسيون و قوانين ملي خود، دسترسي عموم به اطلاعات مربوط به شرايط محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي درياي خزر، اقدامات صورت گرفته يا برنامه‌ريزي شده براي پيشگيري، مهار و كاهش آلودگي، را با در نظر گرفتن مفاد موافقتنامه‌هاي بين¬المللي موجود در خصوص دسترسي عمومي به اطلاعات زيست‌محيطي كه در آن عضويت دارد، تسهيل خواهد كرد.

ماده ۱۶ ـ همكاري و كمك ۱ـ طرفهاي متعاهد به‌صورت منطقه‌اي از طريق دبيرخانه، يا در صورت اقتضاء، به‌صورت دوجانبه در امر پيشگيري، مهار و كاهش، و تا حدامكان براي محو، آلودگي محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي ناشي از منابع و فعاليت‌هاي مستقر در خشكي، همكاري خواهند نمود. ۲ـ طرفهاي متعاهد با رعايت ماده(۲۰) كنوانسيون، همكاري‌هاي علمي و فناورانه در خصوص آلودگي ناشي از منابع و فعاليت‌هاي مستقر در خشكي، به ويژه در زمينه تحقيق در خصوص كميت و كيفيت ورودي‌ها، راهها، وضعيت نهائي و آثار آلوده‌كننده‌ها بر محيط زيست و تدوين روشها و فنون جديد پيشگيري، كاهش و محو آلودگي از جمله تدوين و اجراي رهيافت‌هاي توليد پاك‌تر بدين منظور را تشويق خواهند كرد. ۳ـ طرفهاي متعاهد كوشش خواهند نمود تا به طور مستقيم يا از طريق دبيرخانه، با طرفهاي متعاهدي كه تقاضاي مساعدت مي‌نمايند، به ويژه در زمينه‌هاي زير همكاري كنند: الف ـ تدوين برنامه‌هاي علمي، فني، آموزشي و آگاه‌سازي عمومي، و آموزش كاركنان علمي، فني و اداري ب ـ ارائه مشورت‌هاي فني، اطلاعات و ساير كمكها ۴ـ طرفهاي متعاهد با سازمان‌هاي بين‌المللي، برنامه‌ها و موافقتنامه‌هاي بين‌المللي مربوط به پيشگيري، كاهش و مهار آلودگي محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي ناشي از منابع و فعاليت‌هاي مستقر در خشكي همكاري خواهند نمود.

ماده ۱۷ ـ گزارش دهي ۱ـ هر طرف متعاهد گزارش‌هايي از اقداماتي را كه براي اجراي اين تشريفات (پروتكل) انجام داده است، به شكل تعيين شده توسط اجلاس طرفهاي متعاهد، به دبيرخانه ارائه خواهد نمود. دبيرخانه گزارشهاي دريافتي را براي كليه طرفهاي متعاهد ارسال خواهد نمود. ۲ـ اين قبيل گزارش‌ها، از جمله، شامل موارد زير خواهد بود: الف ـ اطلاعات مربوط به تدابير قانوني و تنظيم‌‌كننده، برنامه‌هاي اقدام، برنامه‌ها و ساير گامهاي برداشته شده براي اجراي اين تشريفات (پروتكل)، پيوست‌هاي آن و توصيه‌هاي تصويب شده به موجب آنها ب ـ داده‌هاي مربوط به كميت مواد نگراني آور موضوع پيوست شماره (۱) كه به درياي خزر تخليه شده باشد. پ ـ داده‌هاي آماري راجع به مجوزهاي صادره به موجب ماده(۷) اين تشريفات (پروتكل) ت ـ داده‌ها و اطلاعات ناشي از اقدامات پايشي موضوع ماده(۱۳) اين تشريفات (پروتكل) ث ـ اطلاعات مربوط به آلودگي ناشي از فعاليت‌هايي كه خطوط ساحلي را تغيير داده يا بتواند تغيير دهد و زيستگاههاي واقع در مناطق ساحلي را به طور نامطلوب تحت تأثير قرار دهد. ج ـ اطلاعات مربوط به نتايج حاصل از محو و مهار آلودگي در نقاط بحراني چ ـ اطلاعات مربوط به اجراي طرحهاي اقدام، برنامه‌ها و اقدامات مصوب به‌موجب اين تشريفات (پروتكل) جهت پيشگيري، مهار و كاهش آلودگي و تا حد امكان، محو آلودگي محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي ناشي از منابع و فعاليته…

ماده ۱۸ ـ رعايت ۱ـ طرفهاي متعاهد به منظور تسهيل اجراي اين تشريفات (پروتكل)، رويه‌هاي تضمين‌كننده را تنظيم خواهند نمود كه در اجلاس طرفهاي متعاهد به تصويب خواهد رسيد. ۲ـ اجلاس طرفهاي متعاهد: الف ـ بر مبناي گزارشهاي موضوع ماده(۱۷) و ساير اطلاعات ارائه شده توسط طرفهاي متعاهد، رعايت تشريفات (پروتكل) و تصميم‌ها و توصيه‌هاي مصوب به موجب آن را مورد بازبيني و ارزيابي قرار خواهد داد. ب ـ در صورت اقتضاء، تصميماتي را براي تضمين رعايت تشريفات (پروتكل) و تصميمات متخذه به موجب آن اخذ و اجراي توصيه‌ها از جمله اقداماتي براي كمك به يك طرف متعاهد به منظور اجراي تعهدات خود را ترغيب خواهد كرد.

ماده ۱۹ ـ مقررات سازماني ۱ـ از لحاظ اين تشريفات (پروتكل) و به‌موجب بند(۱۰) ماده(۲۲) كنوانسيون، اجلاس طرفها، از جمله موارد زير را انجام خواهد داد: الف ـ بازبيني مستمر اجراي تشريفات (پروتكل) ب ـ نظارت بر كار دبيرخانه و ارائه دستورالعمل در خصوص فعاليت‌هاي آن پ ـ بازبيني مستمر محتواي تشريفات (پروتكل) ت ـ بررسي و تصويب اصلاحات اين تشريفات (پروتكل) يا پيوست‌هاي آن و نيز تصويب پيوست‌هاي جديد ث ـ بررسي گزارش‌هاي ارائه شده از سوي دبيرخانه در خصوص موضوعات مربوط به اين تشريفات (پروتكل) ج ـ بررسي كارايي تدابير تصويب شده و ضرورت تصويب تدابير ديگر، از جمله تدابير مندرج در پيوست‌ها چ ـ تصويب و در صورت اقتضاء، مرور اقدامات، طرحهاي اقدام و برنامه‌هاي منطقه‌اي مربوط طبق ماده(۵) اين تشريفات (پروتكل) ح ـ تصويب و در صورت اقتضاء، مرور دستورالعمل‌ها، استانداردها يا معيارهاي منطقه‌اي طبق ماده (۶) اين تشريفات (پروتكل) خ ـ تصويب و در صورت اقتضاء، مرور رويه‌هاي تبادل اطلاعات و كمك به تدوين سامانه‌هاي اطلاعاتي و شبكه‌هاي تبادل اطلاعات طبق ماده(۱۴) اين تشريفات (پروتكل) د ـ بازبيني و ارزيابي اطلاعات ارائه شده از سوي طرفهاي متعاهد طبق مواد(۱۳)، (۱۴) و(۱۷) اين تشريفات (پروتكل) ذ ـ بازبيني و ارزيابي رعايت مفاد اين تشريفات (پروتكل)، تصميم‌ها و توصيه‌هاي متخذه به موجب آن توسط طرف‌هاي متعاهد به گونه پيش‌بيني شده در م…

ماده ۲۰ ـ تأمين بودجه ۱ـ طرفهاي متعاهد به منظور تحقق اهداف اين تشريفات (پروتكل)، تا حد امكان تأمين منابع مالي براي تدوين و اجراي برنامه‌ها، پروژه‌ها و اقدامات مربوط را تضمين خواهند كرد. به اين منظور، طرفهاي متعاهد: الف ـ منابع مالي داخلي موجود را تعهد خواهند نمود. ب ـ تدارك منابع مالي از منابع و سازوكارهاي تأمين بودجه دوجانبه يا چندجانبه، از جمله كمكها و وامها، را تشويق خواهند كرد. پ ـ به جستجوي روشها و مشوقهاي مبتكرانه براي تدارك و هدايت منابع، از جمله موارد مربوط به بنيادها، نهادهاي دولتي كشورهاي ديگر، سازمان‌هاي بين‌المللي، سازمان‌هاي غيردولتي، و نهادهاي بخش خصوصي، خواهند پرداخت ۲ـ مقررات مالي كنوانسيون، با اعمال اصلاحات لازم، در مورد اين كنوانسيون اعمال خواهد شد، مگر آنكه اجلاس طرفهاي متعاهد به گونه ديگري مقرر نمايد.

ماده ۲۱ ـ حل و فصل اختلافات هر گونه اختلاف بين طرفهاي متعاهد در ارتباط با اجراء يا تفسير مفاد اين تشريفات (پروتكل)، به موجب ماده (۳۰) كنوانسيون حل و فصل خواهد شد.

ماده ۲۲ ـ تصويب و لازم‌الاجراء شدن تشريفات (پروتكل) ۱ـ اين تشريفات (پروتكل) با تصميم به اتفاق آراي طرفهاي متعاهد طي اجلاس طرفهاي متعاهد تصويب خواهد شد. ۲ـ اين تشريفات (پروتكل) از تاريخ ۲۲ /۹ /۱۳۹۱ هجري شمسي (۱۲ دسامبر ۲۰۱۲ميلادي) تا ۲۲ /۳ /۱۳۹۲ هجري شمسي (۱۲ ژوئن ۲۰۱۳ ميلادي) در شهر تهران فقط براي امضاي دولتهاي ساحلي درياي خزر مفتوح مي‌باشد. ۳ـ اين تشريفات (پروتكل) منوط به تنفيذ، پذيرش يا تصويب دولتهاي ساحلي درياي خزر خواهد بود، و از تاريخي كه تشريفات (پروتكل) براي امضاء بسته مي‌شود، براي الحاق هر يك از دولتهاي ساحلي درياي خزر مفتوح خواهد بود. ۴ـ اسناد تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق نزد امين اسناد كنوانسيون توديع خواهد شد. ۵ ـ اين تشريفات (پروتكل) در نودمين روز پس از تاريخ توديع سند تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق توسط تمامي دولتهاي ساحلي درياي خزر لازم‌الاجراء خواهد شد.

ماده ۲۳ ـ تصويب اصلاحات و پيوست‌هاي تشريفات (پروتكل) و اصلاحات پيوستها هر يك از طرفهاي متعاهد مي‌تواند اصلاح اين تشريفات (پروتكل) يا افزودن پيوستهايي به آن يا اصلاح پيوست‌هاي آن را پيشنهاد نمايد. اين اصلاحات و پيوست‌ها توسط طرفهاي متعاهد تصويب و طبق مواد (۲۴) و (۲۵) كنوانسيون لازم‌الاجراء خواهند شد.

ماده ۲۴ ـ تأثير تشريفات (پروتكل) بر قوانين ملي مفاد اين تشريفات (پروتكل) بر حق طرفهاي متعاهد براي اتخاذ تدبير شديدتر ملي براي اجراي اين تشريفات (پروتكل) خدشه‌اي وارد نمي‌سازد.

ماده ۲۵ ـ ارتباط با ساير موافقتنامه‌هاي بين‌المللي هيچ يك از مفاد اين تشريفات (پروتكل) به حقوق و تكاليف طرفهاي متعاهد به‌موجب ساير موافقتنامه‌ها لطمه‌اي وارد نمي‌سازد.

ماده ۲۶ ـ قيد تحديد تعهد هيچ گونه قيد تحديد تعهدي را نمي‌توان براي اين تشريفات (پروتكل) در نظر گرفت.

ماده ۲۷ ـ امين اسناد امين اسناد اين تشريفات (پروتكل)، همان امين اسناد كنوانسيون خواهد بود.

ماده ۲۸ ـ متون معتبر متون آذري، انگليسي، فارسي، قزاقي، روسي و تركمني اين تشريفات (پروتكل) داراي اعتبار يكسان مي‌باشد. در صورت بروز اختلاف در تفسير يا اجراي اين تشريفات (پروتكل)، متن انگليسي ملاك خواهد بود.

ماده ۲۹ ـ ارتباط با مذاكرات راجع به وضعيت حقوقي درياي خزر هيچ يك از مفاد اين تشريفات (پروتكل) به گونه‌اي تفسير نخواهد شد كه پيش قضاوت در مورد نتايج مذاكرات مربوط به وضعيت نهائي رژيم حقوقي درياي خزر باشد. در تأييد مراتب فوق، امضاءكنندگان زير كه به‌طور مقتضي بدين منظور مجاز شده‌اند، اين تشريفات (پروتكل) را امضاء نمودند. اين تشريفات (پروتكل) در شهر مسكو در روز بيست و دوم آذرماه يك هزار و سيصد و نود و يك هجري شمسي برابر با دوازدهم دسامبر دو هزار و دوازده ميلادي تنظيم گرديد.

پيوست ۱ فعاليت‌ها و طبقه ‌بندي مواد نگراني آور اين پيوست حاوي عناصري است كه از سوي طرفهاي متعاهد در تهيه طرح‌هاي اقدام، برنامه‌ها و تدابير پيشگيري، مهار و كاهش و تا حدامكان محو آلودگي ناشي از منابع و فعاليت‌هاي مستقر در خشكي، موضوع مواد(۵) و(۶) اين تشريفات (پروتكل) مدنظر قرار خواهند گرفت. هدف از اين قبيل طرح‌هاي اقدام، برنامه‌ها و تدابير، تحت پوشش قرار دادن فعاليت‌هاي مذكور در بخش(الف) و نيز تحت پوشش قرار دادن مواد مذكور در بخش(ب) است كه بر مبناي ويژگي‌هاي مذكور در بخش(پ) اين پيوست انتخاب شده‌اند. طرفهاي متعاهد در تهيه طرحهاي اقدام، برنامه‌ها و تدابير خود، مي‌توانند مفاد اسناد بين المللي مربوط را مدنظر قرار دهند. اولويت‌هاي اقدام، با ارزيابي اهميت نسبي آثار اين فعاليتها بر زيست بوم ها و منابع دريايي و ساحلي، سلامت عمومي، منافع اجتماعي و اقتصادي، از جمله ارزشهاي فرهنگي صورت خواهد گرفت.

الف ـ فعاليت‌ها موارد زير، كه بر مبناي احتمال آلوده‌كنندگي آنها بر محيط زيست دريايي احصا شده‌اند، فعاليت‌هاي نگراني‌آوري هستند كه طرفهاي متعاهد هنگامي كه به‌صورت انفرادي يا مشترك طرح‌هاي اقدام، برنامه‌ها و تدابير پيشگيري، مهار، كاهش و تا حد امكان محو آلودگي‌هاي مستقر در خشكي را تهيه مي‌كنند آنها را مدنظر قرار مي‌دهند. اين موارد به ترتيب اهميت فهرست بندي نشده‌اند. ۱ـ كشاورزي و دامداري ۲ـ صنعت: ـ كشت آبي ـ الكترونيك ـ توليد انرژي ـ توليد كود ـ فرآوري مواد غذايي ـ جنگلداري ـ هسته‌اي ـ صنايع فلزي ـ معدن ـ فعاليتهاي مرتبط با نفت و گاز ـ كاغذ و خمير كاغذ ـ صنايع دارويي ـ توليد مصالح ساختماني ـ توليد و فرمول بندي سموم ـ بازيافت ـ ساخت و تعمير كشتي ـ دباغي ـ نساجي ۳ـ مديريت ضايعات: ـ ضايعات خطرناك و سمي ـ پسابهاي صنعتي ـ پسابها و زباله‌هاي جامد شهري ـ ضايعات راديواكتيو ـ دفع فاضلاب ـ سوزاندن زباله‌ها و مديريت ضايعات بجا مانده ـ سوخت موشك ۴ـ گردشگري (توريسم) ۵ ـ حمل و نقل ۶ ـ ساخت و مديريت جزاير مصنوعي ۷ـ ساخت جاده و بزرگراه ۸ ـ انهدام سلاحها و مهمات شيميايي ۹ـ لايروبي ۱۰ـ ساخت بندرگاه و عمليات بندري ۱۱ـ تغيير وضعيت فيزيكي طبيعي خط ساحلي ۱۲ـ تأسيساتي كه ديگر مورد استفاده نيستند و در معرض تغييرات سطح آب دريا قرار مي‌گيرند.

ب ـ طبقه‌بندي مواد موارد زير كه بر حسب ويژگي‌هاي خطرآفرين يا ساير ويژگي‌هاي مضرشان احصا شده‌اند، دسته‌هايي از مواد نگراني‌آور هستند كه طرفهاي متعاهد هنگامي كه به تهيه طرحهاي اقدام، برنامه‌ها و تدابير پيشگيري، مهار، كاهش و تا حدامكان محو آلودگي‌هاي مستقر در خشكي مي‌پردازند، آنها را مدنظر قرار مي‌دهند. اين موارد به ترتيب اهميت فهرست بندي نشده‌اند. ۱ـ تركيبات اسيدي و آلكالين كه ممكن است به كيفيت آب لطمه ‌زنند. ۲ـ سموم و مشتقات آنها كه از جهات ديگر مورد توجه قرار نگرفته‌اند. ۳ـ نفت خام و ساير هيدروكربن‌هاي با منشأ نفت و روغن‌هاي روان‌كننده استفاده شده ۴ـ سيانيدها و فلوريدها ۵ ـ فلزات سنگين و تركيبات آنها ۶ ـ زباله‌هاي دريايي (هر نوع ماده جامد مقاوم، كه توليد يا فرآوري شده، و رها شده يا بدور انداخته شده باشد) ۷ـ موادي كه ممكن است موجب كمبود اكسيژن آب در اثر رشد بي‌رويه موجودات زنده خاص شود. ۸ ـ شوينده‌ها و هر گونه ماده سطحي ديگري كه از طرق زيستي قابل تجزيه نباشند. ۹ـ مواد غيرسمي كه بر ميزان اكسيژن محيط زيست دريايي اثر مخرب گذاشته يا ممكن است تأثيرات نامطلوب بر ويژگي‌هاي فيزيكي يا شيميايي آب دريا بجا گذاشته يا موجب اختلال در استفاده‌هاي قانوني از دريا ‌شوند. ۱۰ـ تركيبات آلي هالوژن و موادي كه بتوانند موجب شكل‌گيري چنين تركيباتي در محيط زيست دريايي شوند. ۱۱ـ تركيبات آلي فسفري و موادي كه بت…

پ ـ ويژگي‌هاي مواد در تهيه طرحهاي اقدام، برنامه‌ها و تدابير پيشگيري، مهار، كاهش و تا حدامكان محو آلودگي از منابع مستقر در خشكي، طرفهاي متعاهد در صورت اقتضاء، ويژگي‌هاي زير مواد و عوامل را مدنظر قرار مي‌دهند. اين موارد به ترتيب اهميت فهرست‌بندي نشده‌اند. ۱ـ تجمع و بزرگنمايي در موجودات زنده ۲ـ تأثيرات مضاعف مواد ۳ـ الگوي توزيع مواد (يعني، مقادير، الگوي استفاده و احتمال رسيدن به محيط زيست دريايي) ۴ـ آثار وارده بر ويژگي‌هاي مؤثر بر موجودات زنده در محصولات دريايي كه داراي مصرف انساني مي‌باشند. ۵ ـ آثار وارده بر بو، رنگ، شفافيت، دما يا ساير ويژگي‌هاي آب دريا ۶ ـ آثار و خطرات وارده بر سلامت ۷ـ آثار منفي وارده بر حيات دريايي و استفاده پايدار منابع زنده يا ساير كاربردهاي قانوني دريا ۸ ـ استقامت مواد ۹ـ احتمال بروز كمبود اكسيژن آب در اثر رشد بي‌رويه موجودات زنده خاص ۱۰ـ ويژگي راديواكتيو ۱۱ـ نسبت بين تراكم‌هاي مشاهده شده و اثر تراكم مشاهده نشده ۱۲ـ خطر تغييرات نامطلوب در زيست بوم دريايي و برگشت‌ناپذيري يا دوام تأثيرات ۱۳ـ سمي بودن يا ساير ويژگي‌هاي زيانبار (مانند سرطان‌زايي، جهش‌زايي و قابليت ايجاد فرزندان ناقص الخلقه ۱۴ـ قابليت انتقال به مسافت‌هاي طولاني

پيوست ۲ منابع پراكنده آلودگي ناشي از كشاورزي

الف ـ تعاريف از لحاظ اين پيوست: ۱ـ «منابع پراكنده آلودگي از كشاورزي» به معني منابع آلودگي غيرنقطه‌اي است كه از كشت محصولات و پرورش حيوانات اهلي ناشي مي‌شود، به استثناي عمليات گسترده پرورش دام كه بتوان آنها را به عنوان منابع نقطه‌اي قلمداد نمود. ۲ـ «بهترين رويه‌ها» به معني تدابير داراي صرفه اقتصادي و قابل دسترس اعم از ساختاري يا غيرساختاري است كه به منظور پيشگيري، كاهش يا مهار نشت مواد آلوده‌كننده به محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي درياي خزر طراحي شده باشند.

ب ـ طرح‌هاي پيشگيري، مهار و كاهش منابع آلودگي پراكنده ناشي از كشاورزي در اولين فرصت پس از لازم‌الاجراء شدن اين تشريفات (پروتكل)، هر طرف متعاهد مبادرت به تدوين طرح‌ها و تدابيري براي آمادگي، مهار و كاهش منابع پراكنده آلودگي ناشي از كشاورزي خواهد نمود كه ممكن است به محيط زيست دريايي يا مناطق ساحلي درياي خزر لطمه بزند، اين قبيل طرح‌ها و برنامه‌ها به‌ويژه منابع پراكنده آلودگي را كه موجب كمبود اكسيژن آب مي شوند، سموم دفع آفات، رسوبات، و عوامل بيماري‌زا را مدنظر قرار خواهند داد. موارد زير عبارت از عناصر نگراني‌آور در هنگام تدوين اين قبيل برنامه‌ها مي‌باشد: ۱ـ ارزيابي منابع پراكنده آلودگي ناشي از كشاورزي كه مي‌تواند به طور نامطلوب بر محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي درياي خزر تأثير بگذارد، از جمله: الف ـ برآورد حجم موادي كه مي‌توانند به طور نامطلوب بر محيط زيست دريايي يا مناطق ساحلي درياي خزر تأثير بگذارد. ب ـ شناسايي خطرات بالقوه بر سلامت انساني پ ـ ارزيابي بهترين رويه‌هاي موجود و كارايي آنها ت ـ ايجاد برنامه‌هاي پايشي ۲ـ تدابير سياستگذاري، تقنيني و اقتصادي، از جمله: الف ـ ارزيابي كافي بودن طرح‌ها، سياست‌ها و سازوكارهاي حقوقي در جهت مديريت منابع پراكنده آلودگي ناشي از كشاورزي و تدوين برنامه‌اي براي اجراي اصلاحاتي كه ممكن است براي تحقق بهترين رويه‌ها ضروري باشد. ب ـ ارزيابي چهارچوب اداري موج…