سند حقوقی

پرداخت وجه به دیگری با علم به غیرقانونی بودن درخواست

پرسش

فردی با وعده انجام امری غیرقانونی اعم از اینکه این امر جرم و یا تخلف باشد و با توسل به وسائل متقلبانه وجوهی را از شاکی دریافت می‌کند. چنانچه شاکی در حالی که واقف به غیر قانونی بودن خواسته خود باشد، شکایت کلاهبرداری را مطرح نماید؛ آیا جرم کلاهبرداری محقق شده است؟ به عنوان مثال فرد برای اخذ گواهینامه بدون گذراندن مراحل قانونی وجوهی را پرداخت نماید.

نظر هیئت عالی

فرد متضرر از رفتار دیگری که علم به غیرقانونی بودن رفتار دارد نوعاً خود مجرم است مانند پرداخت رشوه به مأمور نظام وظیفه برای اخذ معافیت از خدمت بدون استحقاق یا به کارمند وزارت علوم و تحقیقات و اخذ مدرک لیسانس.

نظر اکثریت

اکثریت بر این عقیده بودند که چنانچه عناصر ثلاثه بزه کلاهبرداری تحقق یافته باشد. ولو اینکه امر مورد نظر غیرقانونی باشد، جرم محقق است چراکه اولاً قاعده اقدام در موضوعات حقوقی است و ثانیاً چنانچه چنین فردی را مجازات نکنیم بیم تجری متهمین می‌رود و حق جامعه نادیده گرفته می‌شود. همچنین بزه دیده گناهکار ارکان جرم را از بین نمی‌برد. ضمناً عنصر قانونی بزه کلاهبرداری نیز اطلاق دارد.

نظر اقلیت

اقلیت بر این نظر بودند که هدف قانونگذار از جرم‌انگاری رفتارها، حمایت از اعمال مشروع و قانونی است و اصل منع استناد به عمل خلاف قانون به ما اجازه نمی‌دهد که از چنین بزه‌دیده‌ای حمایت کنیم. از طرفی در چنین فرضی اساساً عنصر فریب منتفی است. برخی معتقد بودند که باید بین جنبه عمومی و خصوصی تفکیک قائل شویم در قسمت خصوصی با توجه به علم شاکی به غیرقانونی بودن عمل، رد مال منتفی باشد ولی از جنبه عمومی به جهت حفظ نظم جامعه و جلوگیری از تجری مجرمین فرد را مجازات کنیم. یک نظر نیز این بود که رفتار ارتکابی مصداق بزه تحصیل مال از طریق نامشروع است.
این روشنایی را به دوستی هدیه بدهید