آيين نامه (ضوابط كلي) نحوه مديريت وجوه، ذخائر و سرمايه گذاري هاي دستگاههاي اجرايي دولتي و عمومي غيردولتي فعال در قلمروهاي مختلف نظام تأمين اجتماعي و سازمانها، مؤسسات و صندوقهاي بيمه اجتماعي و بازنشستگي كشور

شوراي‌ عالي رفاه و تأمين اجتماعي در جلسه مورخ ۲۴ /۶ /۱۳۹۸، بنا به پيشنهاد وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي و در اجراي بند «‌هـ» ماده (۱۵) قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمين اجتماعي (مصوب ۱۳۸۳) و به استناد قسمت اخير تبصره (۲) بند (الف) ماده (۵۷) قانون احكام دائمي برنامه‌ هاي توسعه كشور (مصوب ۱۳۹۵) "آيين‌ نامه (ضوابط كلي) نحوه مديريت وجوه، ذخائر و سرمايه ‌گذاري ‌هاي دستگاههاي اجرايي دولتي و عمومي غيردولتي فعال در قلمروهاي مختلف نظام تأمين اجتماعي و سازمانها، مؤسسات و صندوقهاي بيمه اجتماعي و بازنشستگي كشور" را به شرح زير تصويب نمود: در اجراي رهنمودهاي مقام معظم رهبري «مدظله ‌العالي» مبني ‌بر لزوم ساماندهي سرمايه‌ گذاري ‌ها و بنگاه ‌داري و به ‌منظور تدوين اصول كلي جهت حفظ سلامت مالي صندوق‌ هاي بازنشستگي، ايجاد شفافيت و يكپارچه ‌سازي قوانين و مقررات مربوط به چگونگي سرمايه ‌گذاري صندوقهاي بيمه ‌اي، تأمين امنيت پرتفوي سرمايه ‌گذاري، افزايش قدرت نقدشوندگي سرمايه گذاري‌ ها و حفظ توانگري مالي و حداكثرسازي سود صندوقهاي بازنشستگي، "آيين ‌نامه (ضوابط كلي) نحوه مديريت وجوه، ذخاير و سرمايه ‌گذاري‌ صندوق ‌هاي بازنشستگي كه با مشاركت وزارتخانه‌ هاي امور اقتصادي و دارايي، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي كشور، جهاد كشاورزي، راه و شهرسازي، آموزش و پرورش، صنعت، معدن و تجارت، دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، سا…

عبارات و اصطلاحات بكار رفته در اين مقررات به شرح ذيل تعريف مي‌ شود:

سرمايه ‌گذاري: تخصيص بخشي از وجوه و ذخاير به طرح ها و پروژه ‌ها و ساير فعاليت‌ هاي اقتصادي از سوي دستگاه ‌هاي مشمول به منظور كسب سود و با رعايت اصول و مقررات مندرج در اين ضوابط.

سبد سرمايه ‌گذاري: برنامه دستگاه مشمول جهت تعيين ميزان سرمايه ‌گذاري در هر يك از اجزاء موضوع ماده (6) اين ضوابط، با رعايت ساير مقررات آن.

وجوه و ذخاير: كليه منابع مالي مرتبط با سازمانها و صندوق ‌هاي بيمه ‌اي، موضوع بند (الف) ماده (7) قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمين اجتماعي و همچنين منابع مالي مرتبط با ساير دستگاههاي مشمول كه پس از كسر مبالغ مربوط به كفايت نقدينگي، قابل سرمايه ‌گذاري باشد.

كفايت نقدينگي: حداقل سرمايه نقدي و يا سرمايه ‌هاي با قابليت نقدشوندگي مورد نياز جهت اجراي ديون و تعهدات جاري و گذشته دستگاه مشمول نسبت به بيمه ‌شدگان و ساير اشخاص حقيقي و حقوقي و همچنين هزينه‌ هاي لازم جهت اداره امور آن. ميزان و مصاديق كفايت نقدينگي با توجه به وضعيت و ساختار هر يك از دستگاههاي مشمول از سوي نهاد ناظر اعلام مي ‌گردد.

بنگاه: واحد اقتصادي كه در توليد كالا يا خدمت فعاليت مي ‌كند، اعم از آنكه داراي شخصيت حقوقي يا حقيقي باشد.

سهام مديريتي: ميزاني از سهام يا سهم ‌الشركه يا سرمايه يك بنگاه كه دارنده آن طبق اساسنامه اختيار تعيين حداقل يك عضو را در هيأت مديره بنگاه دارد.

سهام كنترلي: حداقل ميزاني از سهام يا سهم‌ الشركه يا سرمايه مورد نياز براي آنكه دارنده آن قادر به تعيين اكثريت اعضاء هيأت مديره بنگاه باشد.

بنگاه ‌داري: تملك مستقيم يا غيرمستقيم هرگونه سهام مديريتي بيش از سقف تعيين شده در اين ضوابط و يا داشتن سهام كنترلي در هر بنگاه و يا دارابودن مالكيت بنگاه ‌هايي كه به صورت غيرشركتي تأسيس و يا اداره مي‌ شوند.

تملك مستقيم: دارا بودن مالكيت سهام، سهم الشركه و يا دارايي و سرمايه در بنگاه توسط دستگاه هاي مشمول.

تملك غيرمستقيم: دارا بودن مالكيت سهام، سهم ‌الشركه و يا دارايي و سرمايه در بنگاه توسط ساير بنگاه‌ هاي اقتصادي كه دستگاه‌ هاي مشمول تمام يا بخشي از سهام، سهم‌ الشركه يا سرمايه آن را در تملك دارد.

بنگاه تابعه و وابسته: هر بنگاهي كه مالكيت بيش از پنجاه درصد (50%) سهام يا سهم‌ الشركه يا سرمايه آن متعلق به دستگاه ‌هاي مشمول باشد.

دستگاه‌ هاي مشمول: كليه موارد مذكور در ماده (2) اين ضوابط.

صندوق سرمايه‌ گذاري: نهادي مالي موضوع بند (20) ماده (1) قانون بازار اوراق بهادار و بند (هـ) ماده (1) قانون توسعه ابزارها و نهادهاي مالي جديد است كه فعاليت اصلي آن سرمايه ‌گذاري در اوراق بهادار مي‌ باشد و مالكان آن به نسبت سرمايه‌ گذاري خود، در سود و زيان صندوق شريك هستند .

صندوق سرمايه‌ گذاري خطرپذير: صندوق سرمايه‌ گذاري است كه با هدف جمع ‌آوري سرمايه از سرمايه ‌گذاران و سرمايه ‌گذاري در سهام شركت‌ هاي در شرف تأسيس و يا نوپاي داراي پتانسيل رشد زياد و سريع با هدف كسب بيشترين بازده اقتصادي ممكن در برابر پذيرش ريسك بالا تأسيس شده و اساسنامه آن مطابق نمونه اساسنامه صندوق سرمايه ‌گذاري جسورانه مصوب هيأت‌ مديره سازمان بورس و اوراق بهادار مي‌ باشد.

صندوق سرمايه ‌گذاري قابل معامله (ETF): صندوق سرمايه ‌گذاري است كه واحدهاي سرمايه‌ گذاري آن قابل معامله در بورس يا خارج از بورس بوده و اساسنامه آن مطابق نمونه اساسنامه صندوق سرمايه ‌گذاري قابل معامله مصوب هيأت‌ مديره سازمان بورس و اوراق بهادار مي ‌باشد.

صندوق سرمايه‌ گذاري با درآمد ثابت: صندوق سرمايه‌ گذاري است كه موضوع فعاليت اصلي آن، سرمايه‌ گذاري در انواع اوراق بهادار از جمله اوراق با درآمد ثابت، سپرده‌ ها وگواهي هاي سپردة بانكي و سهام وحق تقدم سهام پذيرفته شده در بورس تهران و فرابورس ايران و گواهي سپرده كالايي است و اساسنامه آن مطابق نمونه اساسنامه صندوق سرمايه‌ گذاري با درآمد ثابت مصوب هيأت ‌مديره سازمان بورس و اوراق بهادار مي‌ باشد.

صندوق كالايي: صندوق سرمايه ‌گذاري است كه موضوع فعاليت اصلي آن سرمايه ‌گذاري در انواع اوراق بهادار مبتني بر كالاهايي است كه در بورس كالا پذيرفته شده است و اساسنامه آن مطابق نمونه اساسنامه صندوق سرمايه ‌گذاري در اوراق بهادار مبتني ‌بر كالا، مصوب هيأت ‌مديره سازمان بورس و اوراق بهادار مي ‌باشد.

شوراي عالي: شوراي عالي رفاه و تأمين اجتماعي.

وزارت: وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي.

نهاد ناظر: دبيرخانه شوراي‌ عالي رفاه و تامين اجتماعي مستقر در وزارت كه نظارت بر حسن اجراي اين ضوابط را بر عهده دارد.

دستگاه اجرايي: كليه دستگاه ‌هاي اجرايي موضوع ماده (5) قانون مديريت خدمات كشوري، نهادها و مؤسسات انقلاب اسلامي، بنيادهاي تعاون و قرارگاه ‌هاي سازندگي نيروهاي مسلح، آستان‌ هاي مقدس، سازمان‌ ها و مؤسسات حاكميتي و يا وابسته به قواي سه ‌گانه.

كليه دستگاه ‌هاي اجرايي، صندوق‌ ها و نهادهاي دولتي و عمومي فعال در قلمروهاي مختلف نظام تأمين اجتماعي، صندوق ‌هاي بيمه ‌اي خاص كاركنان دستگاه‌ هاي اجرايي، صندوق ‌هاي بيمه ‌اي صنفي و همچنين بنگاه ‌هاي تابعه و وابسته به تمامي موارد مذكور مشمول مقررات اين ضوابط خواهند بود. اسامي برخي مشمولين به شرح ذيل مي ‌باشد: ۱ ـ سازمان تأمين اجتماعي . ۲ ـ صندوق بازنشستگي كشوري . ۳ ـ صندوق بيمه اجتماعي كشاورزان، روستائيان و عشاير . ۴ ـ صندوق بازنشستگي و رفاه كاركنان صنعت نفت . ۵ ـ صندوق بازنشستگي وظيفه، از كارافتادگي و پس انداز كاركنان بانك ‌ها . ۶ ـ صندوق بازنشستگي بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران. ۷ ـ صندوق بازنشستگي شركت بيمه ايران . ۸ ـ صندوق بازنشستگي بيمه مركزي ايران . ۹ ـ صندوق بازنشستگي و وظيفه مستخدمين سازمان بنادر و دريانوردي . ۱۰ ـ صندوق حمايت و بازنشستگي آينده ساز . ۱۱ ـ صندوق بازنشستگي صنايع مس ايران . ۱۲ ـ مؤسسه صندوق حمايت و بازنشستگي كاركنان فولاد ايران . ۱۳ ـ صندوق بازنشستگي شهرداري تهران . ۱۴ ـ صندوق حمايت وكلا و كارگشايان دادگستري . ۱۵ ـ صندوق بازنشستگي هواپيمايي جمهوري اسلامي ايران . ۱۶ ـ صندوق بازنشستگي سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران. ۱۷ ـ صندوق بازنشستگي كاركنان وزارت اطلاعات. ۱۸ ـ سازمان تأمين اجتماعي نيروهاي مسلح.

سرمايه ‌گذاري وجوه و ذخائر دستگاه ‌هاي مشمول اين ضوابط و نظامات تصميم ‌سازي، تصميم ‌گيري، اجرايي و نظارتي و انتصابات اركان آنها بايستي با رعايت اصول مربوطه از جمله امانت ‌داري، پاكدستي، حاكميت مديريت حرفه ‌اي و تخصصي، اداره اقتصادي امور، تناسب اختيار و مسئوليت، صرفه در مقياس، هم ‌افزايي و گردش دروني منابع و مصارف صورت پذيرد.

سرمايه‌ گذاري وجوه و ذخائر دستگاههاي مشمول بايد صرفاً در راستاي تأمين حقوق و منافع و رعايت صرفه و صلاح نسل‌ هاي جامعه تحت پوشش آنها باشد و هرگونه سرمايه ‌گذاري به نحوي كه مستقيم يا غيرمستقيم موجب تعارض منافع گردد، ممنوع است .

انجام سرمايه ‌گذاري‌ هاي جديد توسط هر يك از دستگاههاي مشمول منوط به رعايت چارچوب اين ضوابط، مفاد اساسنامه و اسناد تشكيل آنها و طي مراحل مقرر (نظير؛ گزارش توجيهي فني ـ اقتصادي، تأييد حسابرس و بازرس قانوني، تصويب مراجع ذيربط و ...)، مي ‌باشد.

انواع سرمايه ‌گذاري ‌هاي مجاز موضوع اين ضوابط براي دستگاههاي مشمول به شرح زير مي ‌باشد:

۱ ـ سپرده ‌هاي سرمايه ‌گذاري مدت ‌دار در بانك‌ و مؤسسات مالي و اعتباري غيربانكي مجاز، اوراق مشاركت، صكوك و ساير اوراق بهادار با درآمد ثابت يا علي ‌الحساب منتشره توسط بانكها و مؤسسات مالي و اعتباري غيردولتي مجاز، دولت، شهرداري ‌ها، ساير نهادهاي عمومي و يا داراي مجوز از سازمان بورس و اوراق بهادار، حسب مورد بطور مستقيم يا از طريق صندوق ‌هاي با درآمد ثابت يا صندوق‌ هاي قابل معامله در بورس (ETF) و يا صندوق‌ هاي كالايي داراي مجوز از سازمان بورس و اوراق بهادار.

۲ ـ تملك سهام شركت ‌هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار و فرابورس ايران بطور مستقيم و يا صندوق‌ هاي سرمايه ‌گذاري مشترك.

۳ ـ مشاركت در تأسيس و يا خريد سهام شركت‌ هاي خارج از بورس اوراق بهادار در قالب صندوق سرمايه‌ گذاري خطرپذير و صندوق سهام خصوصي داراي مجوز از سازمان بورس و اوراق بهادار.

۴ ـ مشاركت در طرح ‌هاي عمراني و يا عمليات پيمانكاري و مهندسي مشاوره‌ ساختماني در قالب مجوزها و قراردادهاي مربوط و يا تحصيل يا تملك اراضي، املاك و مستغلات در قالب ‌صندوق‌ هاي زمين و ساختمان داراي مجوز از سازمان بورس و اوراق بهادار.

تملك اراضي، املاك و مستغلات مورد نياز واحدهاي عملياتي دستگاههاي مشمول (اعم از عين يا منفعت) به ميزان متعارف و مطابق با سطح ‌بندي و استانداردهاي مربوطه و با تأييد مراجع داخلي ذيربط از شمول اين بند مستثني است.

5 ـ سرمايه گذاري در بازارهاي مالي بين ‌المللي شامل سهام در قالب صندوق ‌هاي سرمايه‌ گذاري مشترك.

۶ ـ ساير ابزارهاي مالي مورد تأييد سازمان بورس و اوراق بهادار.

۷ ـ مشاركت در تأسيس و يا تملك سرمايه و سهام بانك ‌ها، مؤسسات مالي و اعتباري غيربانكي مجاز، صرافي‌ ها، مؤسسات و اسپاري (ليزينگ)، تعاوني‌ هاي اعتباري و ساير نهادهاي پولي مورد تأييد بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران.

8 ـ مشاركت در تأسيس يا تملك سرمايه و سهام هرگونه بنگاه كه دستگاههاي مشمول داراي مجوز فعاليت اقتصادي در آن مي ‌باشد يا امكان فعاليت به موجب قوانين و مقررات مربوطه در آن بلامانع باشد.