تصويب نامه در خصوص شرايط عمومي، ساختار و الگوي قراردادهاي بالادستي نفت و گاز

هيأت وزيران در جلسه 8/ 7/ 1394 به پيشنهاد شماره 302819 - 2/ 20 مورخ 29/ 6/ 1393 وزارت نفت و به استناد جزء (3) بند (ت) ماده (3) و ماده (7) قانون وظايف و اختيارات وزارت نفت - مصوب 1391 - شرايط عمومي، ساختار و الگوي قراردادهاي بالادستي نفت و گاز را به شرح زير تصويب كرد:

اصطلاحات زير در اين تصويب نامه در معاني مشروح مربوط به كار مي روند و ساير اصطلاحاتي كه در اين تصويب نامه تعريف نشده است، تابع تعاريف مندرج در قانون نفت - مصوب -۱۳۶۶- و قانون اصلاح قانون نفت - مصوب ۱۳۹۰- بوده و در ساير موارد، تعاريف تابع قوانين و مقررات مربوط در ايران مي باشند و در مواردي كه در قوانين و مقررات تعاريفي وجود ندارد، تابع عرف تخصصي در صنعت جهاني نفت مي باشد.

شرايط عمومي: اصول و شرايط عمومي و ساختارهاي حاكم بر قراردادهاي بالادستي.

نفت: هيدروكربورهايي كه به صورت نفت خام، ميعانات گازي، گاز طبيعي، قير طبيعي، پلمه سنگ هاي نفتي و ماسه هاي آغشته به نفت به حالت طبيعي يافت شده و يا طي عمليات بالادستي به دست مي آيد.

ميدان نفتي يا گازي: هر يك از منابع و يا مخازن زيرزميني يا روزميني در تقسيمات داخل سرزمين، آب هاي داخلي، ساحلي، فلات قاره و بين المللي مجاور مرزهاي كشور و آب هاي آزاد بين المللي كه احتمال وجود نفت در آن است و مشخصات فني و مختصات جغرافيايي آن توسط وزارت نفت مشخص مي گردد.

ميدان يا مخزن تجاري: ميدان يا مخزني كه با رعايت توليد صيانتي و با لحاظ نمودن قيمت هاي نفت و ديگر محصولات جانبي آن ميدان يا مخزن بتواند كليه هزينه هاي مستقيم، غيرمستقيم و تأمين مالي پيش بيني شده جهت اكتشاف، توسعه، بهره برداري، همچنين دستمزد و سود طرف دوم و ديگر هزينه هاي جانبي مربوط در طول دوره قرارداد را پوشش داده و نرخ هاي بازگشت سرمايه مورد انتظار و منطقي براي هر يك از طرف هاي قرارداد را تأمين نمايد. اثبات تجاري بودن ميدان يا مخزن بر عهده پيمانكار است. مباني و شاخص هاي متداول و خودكار جهت تعيين تجاري بودن ميدان يا مخزن توسط وزارت نفت تعيين شده و در اسناد مناقصه حسب مورد به اطلاع متقاضيان رسيده و در قرارداد مربوط نيز منظور مي گردد.

ميدان كشف شده (Green Field) : ميدان نفتي يا گازي كشف شده توسط شركت ملي نفت ايران يا توسط شركت هاي ديگر براي شركت ملي نفت ايران كشف شده و آماده ورود به مرحله توسعه مي باشد.

ميدان در حال توليد (Brown Field) : ميداني كه قبلاً به بهره برداري و توليد رسيده است.

مخزن: هر كدام از تاقديس ها و يا ساختمان هاي چينه اي و يا هرگونه تله ساختاري حاوي هيدروكربور و يا تركيبي از آنها كه داراي خواص سنگ، سيال و فشار مستقل باشد.

مخزن در حال توليد (Brown Reservoir) : مخزني كه تاريخچه توليد تجاري هيدروكربور داشته باشد.

مخزن كشف شده و توسعه نيافته (Green Reservoir) : مخزن كشف شده اي كه تاكنون توليد تجاري هيدروكربور در آن صورت نگرفته است.

طرف اول قرارداد: شركت ملي نفت ايران يا شركت هاي تابعه آن به نمايندگي از آن شركت كه در اين تصويب نامه به عنوان «كارفرما» نيز ناميده مي شود.

طرف دوم قرارداد: شركت يا مشاركتي از شركت هاي صاحب صلاحيت نفتي كه جهت سرمايه گذاري و انجام هريك از عمليات اكتشاف، توصيف، توسعه، توليد و بهره برداري و اجراي طرح هاي بهبود و يا افزايش ضريب بازيافت يا همه آنها به صورت پيوسته، طي فرآيند قانوني انتخاب و قرارداد مربوط را امضا كرده كه در اين تصويب نامه به عنوان «پيمانكار» نيز ناميده مي شود.

بلوك يا محدوده اكتشافي: منطقه جغرافيايي تعريف شده توسط شركت ملي نفت ايران كه به تأييد وزارت نفت رسيده و جهت انجام عمليات اكتشافي نفت انتخاب شده و منطقه قرارداد با طرف دوم قرارداد جهت كشف ميدان يا مخزن تجاري مي باشد.

حداقل تعهدات اكتشافي (Minimum Exploration Obligation) :حداقل عمليات اكتشافي شامل انواع عمليات لازم مانند مطالعات زمين شناسي، ثقل سنجي، لرزه نگاري، حفاري، ارزيابي مخازن با هدف كشف ميدان يا مخزن تجاري و انجام حداقل سرمايه گذاري لازم جهت عمليات مذكور در مدت مقرر در قرارداد كه توسط طرف دوم قرارداد تعهد مي گردد.

برنامه توسعه (Development Plan (DP)) : برنامه توسعه ميدان يا مخزن كه در شروع مرحله توسعه اعم از ميدان ها يا مخزن هاي كشف شده، انجام عمليات بهبود و افزايش ضريب بازيافت ميدان ها يا مخزن هاي در حال توليد مورد تأييد طرفين قرارداد واقع شده و متناسب با يافته هاي جديد در هنگام توسعه و رفتار واقعي ميدان يا مخزن در مراحل توليد قابل بازنگري است.

توليد اوليه (First Production) : ميزان توليد تعريف شده در برنامه توسعه ميدان يا مخزن كه در مرحله اول عمليات توسعه يا عمليات بهبود و يا افزايش ضريب بازيافت و بر اساس برنامه مربوط حاصل مي گردد.

هزينه هاي مستقيم سرمايه اي (Direct Capital Cost (DCC)): كليه هزينه هاي سرمايه اي لازم جهت توسعه، بهبود و يا افزايش ضريب بازيافت مخزن، از جمله كليه هزينه هاي مهندسي، حفاري، احداث تمام تأسيسات روزميني و زيرزميني لازم براي قابل بهره برداري كردن ميدان يا مخزن نظير تأسيسات فرآوري، انتقال، تزريق، تأسيسات فرآيندي و جنبي و راه اندازي كليه واحدها، هزينه انجام شده در مرحله اكتشاف در صورت تجاري بودن ميدان و نيز انجام مرمت، بازسازي ها و نوسازي هاي لازم در ميدان ها يا مخزن هاي در حال توليد.

هزينه هاي غيرمستقيم (Indirect Cost (IDC)) : كليه هزينه هايي كه به دولت، وزارتخانه ها و مؤسسات عمومي از جمله شهرداري ها از قبيل انواع ماليات ها، عوارض، گمرك و بيمه تأمين اجتماعي و نه محدود به آنها پرداخت مي شود.

هزينه تأمين مالي (Cost of Money (CoM)) : هزينه هاي تأمين مالي طرف دوم قرارداد به ميزان و شرايطي كه در قرارداد تعيين مي شود.

هزينه هاي بهره برداري (Operating Costs(Opex)): كليه مبالغي كه طرف دوم قرارداد طبق قرارداد، براي انجام عمليات بهره برداري و بر اساس شرايط مندرج در قرارداد واستانداردهاي حسابداري هزينه مي كند.

دستمزد(Fee) : رقمي كه متناسب با هر بشكه توليد اضافي نفت خام از ميدان ها يا مخزن هاي نفتي و يا هر هزار فوت مكعب توليد اضافي گاز از ميدان ها يا مخزن هاي گازي مستقل و حسب مورد هر بشكه ميعانات گازي اضافي، ناشي از عمليات طرف دوم قرارداد تعيين مي شود.

شركت عملياتي مشترك (Joint operating company)يا موافقت نامه عملياتي مشترك(Joint Operating Agreement) : شركت و يا هرگونه مشاركت مجاز كه براساس قوانين جمهوري اسلامي ايران توسط طرف دوم قرارداد در ايران (با مشاركت شركت هاي صاحب صلاحيت ايراني) به ثبت رسيده و يا منعقد مي گردد و تحت نظارت و با پشتيباني كامل فني و مالي طرف دوم قرارداد، مسؤوليت انجام كليه عمليات توسعه و بهره برداري از تأسيساتي كه به موجب قرارداد براي توليد نفت و گاز و ديگر فرآورده هاي جنبي احداث مي شود را بر عهده مي گيرد. تشكيل اين شركت و واگذاري اجراي قرارداد به آن، رافع هيچ يك از مسئوليت هاي طرف دوم قرارداد نيست.

خط پايه تخليه (Depletion Base Line) : در برنامه و نمودار توليد هر ميدان يا مخزن نفتي يا گازي (Production Profile) كه بر اساس شرايط مخزني طراحي مي گردد، خط فرايند تخليه ميدان يا مخزن پس از عبور از دوره توليد حداكثر تا تخليه كامل ميدان يا مخزن در حالت عدم اجراي طرح هاي بهبود و يا افزايش ضريب بازيافت (EOR & IOR) كه مورد پذيرش طرف هاي اول و دوم قرارداد قرار مي گيرد به عنوان خط پايه تخليه در قراردادهاي مربوط تعريف مي شود.

نفت، گاز يا ميعانات گازي اضافي (Incremental Oil, Gas, Condensate) : ميزان توليد نفت يا گاز ميدان يا مخزن براي هر دوره مالي از ميدان ها يا مخزن هاي كشف شده و يا ميزان نفت، گاز و يا ميعانات گازي توليد شده مازاد بر خط پايه تخليه از ميدان يا مخزن در حال توليد نفت، گاز و يا ميعانات گازي اضافي.

در مواردي نظير ميدان ها يا مخزن هاي گازي در حال توليد و براي عمليات بهبود و يا افزايش ضريب بازيافت حسب مورد ميعانات گازي اضافي نسبت به خط پايه تخليه مي تواند مبناي محاسبه قرار گيرد.

عمليات بهبود ضريب بازيافت Improved Oil Recovery (IOR))) : مجموعه اي از عمليات كه منجر به نگهداشت توليد يا بهبود ضريب بازيافت و يا سرعت دربهره برداري مي گردد و مي تواند در همه مراحل توليد در طول عمر ميدان يا مخزن حسب مورد انجام شود (از قبيل انجام مطالعات تكميلي زمين شناسي، مهندسي نفت و مخازن، اجراي طرح هاي ژئوفيزيك و لرزه نگاري هاي سه و يا چهاربعدي حسب نياز، طراحي و اجراي پروژه هايي نظيرحفاري هاي جديد (infill Drilling) ، به كارگيري فناوري هاي پيشرفته حفاري نظير استفاده ازحفاري هاي چندجانبه و هوشمند، تزريق هاي گاز (Gas Lift) و آب به ميدان ها يا مخزن ها، ايجاد شكاف در مخزن (Fracturing)، استفاده از پمپ هاي درون چاهي، بهبود روش هاي حفاري و استفاده حداكثر از حفاري هاي افقي و نظاير آن).

عمليات افزايش ضريب بازيافت (Enhanced Oil Recovery): به كارگيري انواع فناوري هاي پيشرفته روز دنيا شامل مطالعات و طراحي روش هاي بهينه مهندسي مخازن وبهره برداري، به كارگيري انواع تزريق ها حسب نياز ميدان يا مخزن مانند تزريق بخار، مواد شيميايي همچون پليمرها، تزريق CO2 و نظاير آن، كاربرد فناوري هاي تكميلي درهر مرحله حسب ضرورت و نظاير آن كه منجر به افزايش ضريب بازيافت نفت، گاز و يا ميعانات گازي در طول عمر ميدان يا مخزن مي گردد.

منطقه قراردادي (Contract Area) : منطقه جغرافيايي با مختصات معين كه در قرارداد براي انجام عمليات موضوع قرارداد تعيين مي گردد.

سقف باز هزينه هاي سرمايه اي (Open Capex) : انعطاف پذير بودن ميزان هزينه هاي سرمايه اي نسبت به رفتار و واقعيت هاي ميدان، تحولات واقعي بازار در چارچوب برنامه مالي عملياتي سالانه تصويب شده و همچنين نياز به سرمايه گذاري هاي ضروري بعدي جهت بهبود راندمان و بهره وري ميدان.

برنامه مالي عملياتي سالانه : برنامه اي كه در چارچوب طرح هاي عملياتي و اصلاحات و بازنگري هاي لازم ناشي از واقعيت هاي پروژه و رفتار واقعي ميدان توسط طرف دوم قرارداد تهيه و به تصويب طرف اول قرارداد مي رسد. تصويب اين برنامه از سوي طرف اول قرارداد نهايي بوده و جهت اجرا توسط طرف دوم قرارداد ابلاغ مي گردد.

قراردادهاي موضوع اين تصويب نامه به سه دسته تقسيم مي شوند:

دسته اول: قراردادهاي اكتشاف و در صورت كشف ميدان يا مخزن تجاري، توسعه ميدان يا مخزن و در ادامه، بهره برداري از آن به ترتيب و تا مدت مقرر در قرارداد مي باشد. در اين دسته واگذاري عمليات توسعه و بهره برداري، به صورت پيوسته با عمليات اكتشاف در صورت كشف ميدان يا مخزن تجاري توسط طرف دوم قرارداد و با در نظر گرفتن برنامه هاي برداشت صيانتي از مخازن نفت و گاز مجاز مي باشد. در اين دسته از قراردادها حداقل تعهدات شركت هاي پيشنهاد دهنده براي عمليات و سرمايه گذاري در محدوده اكتشافي مورد نظر به روشني تعيين و از سوي طرف دوم قرارداد تعهد مي شود.

دسته دوم: قراردادهاي توسعه ميدان ها يا مخزن هاي كشف شده و در ادامه،بهره برداري از آنها به ترتيب و تا مدت مقرر در قرارداد مي باشد.

دسته سوم: قراردادهاي انجام عمليات بهبود و يا افزايش ضريب بازيافت (EOR/IOR) در ميدان ها يا مخزن هاي در حال بهره برداري (Brown Field) بر پايه مطالعات مهندسي مخزن و در ادامه، بهره برداري از آنها به ترتيب و تا مدت مقرر در قرارداد مي باشد.

در تمامي قراردادهايي كه بر اساس اين تصويب نامه منعقد مي گردند، اصول زيرحاكم مي باشد:

حفظ حاكميت و اعمال تصرفات مالكانه دولت جمهوري اسلامي ايران از طريق وزارت نفت بر منابع و ذخاير نفت و گاز طبيعي كشور.

عدم تضمين تعهدات ايجاد شده در قرارداد توسط دولت، بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران و بانك هاي دولتي.

بازپرداخت كليه هزينه هاي مستقيم، غيرمستقيم، هزينه هاي تامين مالي و پرداخت دستمزد و هزينه هاي بهره برداري طبق قرارداد از طريق تخصيص بخشي (حداكثر پنجاه درصد) از محصولات ميدان و يا عوايد حاصل از اجراي قرارداد بر پايه قيمت روز فروش محصول منوط مي باشد.

كليه خطرات، ريسك ها و هزينه ها در صورت عدم كشف ميدان يا مخزن تجاري يا عدم دستيابي به اهداف مورد نظر قراردادي و يا ناكافي بودن محصول ميدان يا مخزن براي استهلاك تعهدات مالي ايجاد شده بر عهده طرف دوم قرارداد مي باشد، ولي در صورت عدم كفايت ميزان توليد تخصيص داده شده براي بازپرداخت هزينه هاي انجام شده توسط پيمانكار در دوره قرارداد، هزينه هاي بازپرداخت نشده در دوره طولاني تري كه در قرارداد تعريف خواهد شد، بازپرداخت مي گردد.

پذيرش دستمزد متناسب با شرايط و توليد اضافي ناشي از هر طرح با هدف ايجاد انگيزه در طرف دوم قرارداد براي به كارگيري روش هاي بهينه و فناوري هاي نوين و پيشرفته در اكتشاف، توسعه و بهره برداري.

تعهد طرف دوم قرارداد به برداشت صيانتي از مخازن نفت وگاز در طول دوره قرارداد بابه كارگيري فناوري هاي نوين و پيشرفته و سرمايه گذاري هاي لازم از جمله اجراي طرحهاي بهبود و يا افزايش ضريب بازيافت متناسب با پيچيدگي هاي ميدان يا مخزن.

تمام عمليات پيمانكار از تاريخ شروع قرارداد به نام و از طرف كارفرما انجام خواهد شد و كليه اموال اعم از ساختمان ها‏، كالاها، تجهيزات، چاه ها و تأسيسات سطح الارضي و تحت الارضي از همان تاريخ متعلق به كارفرما است.

انجام مطالعات ارزيابي زيست محيطي و رعايت مقررات و ملاحظات ايمني، بهداشتي، زيست محيطي و اجتماعي در اجراي طرح ها.

در صورت وقوع شرايط فورس ماژور (قوه قهريه) در هر كدام از دوره هاي توسعه و توليد كه ممكن است موجب سقوط تعهد، تعليق و يا فسخ قرارداد شود، تسويه حساب در مورد هزينه هايي كه پيمانكار طبق قرارداد مستحق دريافت آنها مي باشد تا زمان رفع شرايط فورس ماژور معلق گرديده و پس از رفع اين شرايط در چارچوب ضوابط قرارداد صورت مي پذيرد.

چنانچه وزارت نفت تصميم به كاهش سطح توليد و يا توقف آن به هر دليلي به جز دلايل فني مربوط به ميدان يا مخزن داشته باشد، اولويت اعمال چنين كاهشي از سطح توليد ميدان ها يا مخزن هايي كه متعهد به بازپرداخت نيستند، مي باشد و در صورتي كه اين تصميم در مورد ميدان يا مخزن موضوع قرارداد اتخاذ شود، نبايد در بازپرداخت هزينه ها و دستمزد متعقله به پيمانكار تأثير بگذارد.

به منظور انتقال و ارتقاي فناوري ملي در حوزه عمليات بالادستي نفت و اجراي طرح هاي بزرگ و توانمندسازي شركت هاي ايراني براي اجراي پروژه هاي بزرگ داخلي و نيز حضور در بازارهاي منطقه اي و بين المللي، قراردادهاي موضوع اين تصويب نامه به شيوه هاي زير اعمال مي گردد.

در هر قرارداد بر حسب شرايط شركت هاي صاحب صلاحيت ايراني با تأييد كارفرما، به عنوان شريك شركت يا ‏شركت هاي معتبر نفتي خارجي حضور دارد و با حضور در فرآيند اجراي قرارداد، امكان انتقال و توسعه دانش فني و مهارت هاي مديريتي و مهندسي مخزن به آنها ميسر مي گردد. طرف دوم قرارداد موظف به ارايه برنامه انتقال و توسعه فناوري به عنوان بخشي از برنامه مالي عملياتي سالانه مي باشد.

طرف دوم قرارداد ملزم به اعمال بندهاي انتقال و توسعه فناوري قرارداد اصلي در قراردادهاي منعقده با پيمانكاران فرعي خود حسب مورد مي باشد.

طرف دوم قرارداد، ملزم به حداكثر استفاده از توان فني و مهندسي، توليدي، صنعتي و اجرايي كشور براساس قانون حداكثر استفاده از توان توليدي و خدماتي در تأمين نيازهاي كشور و تقويت آنها در امر صادرات و اصلاح ماده (۱۰۴) قانون ماليات هاي مستقيم - مصوب ۱۳۹۱- و دستورالعمل ها و آيين نامه هاي مربوط مي باشد.

طرف دوم قرارداد متعهد مي شود به استفاده حداكثري از نيروي انساني داخلي در اجراي قرارداد و ارايه برنامه جامع آموزشي جهت ارتقاي كيفي اين نيروها و انجام سرمايه گذاري هاي لازم در قالب هزينه هاي مستقيم سرمايه اي براي انجام برنامه هاي آموزشي و تحقيقاتي از جمله ارتقا و به روزرساني مراكز تحقيقاتي موجود و ايجاد مراكز تحقيقاتي مشترك و يا اجراي طرح هاي تحقيقاتي مشترك مرتبط اين برنامه ها بايد متناسب با عمليات (اكتشاف، ارزيابي، توسعه اوليه، توسعه آتي مشتمل بر بهبود توليد و افزايش ضريب بازيافت EOR و IOR ) در هر مرحله از عمر مخزن با زمان بندي مشخصِ متناسب در هر قرارداد ارايه شود.

در شركت عملياتي مشترك، سمت هاي مديريتي در دوره توليد حسب مورد و شرايط مورد توافق كه در قرارداد خواهد آمد، چرخشي مي باشد. در سازمان مديريتي اين شركت، سمت هاي مديريت اجرايي به تدريج به طرف ايراني مشاركت واگذار مي شود تا امكان انتقال دانش فني و مهارت هاي مديريتي به طرف ايراني به خوبي ميسر گردد.

قراردادهاي موضوع اين تصويب نامه با رعايت قوانين و مقررات حاكم بر معاملات شركت ملي نفت ايران و پس از كسب مجوزهاي لازم از مراجع ذي صلاح قانوني در هر مورد توسط شركت يادشده با طرف يا طرف هاي قرارداد منعقد مي گردد.

نحوه اجراي قراردادهاي موضوع اين تصويب نامه به شرح زير مي باشد:

شركت ملي نفت ايران براي انجام عمليات اكتشافي در يك منطقه قراردادي و عمليات توسعه اي متعاقب آن (دسته اول قراردادها)، حداقل تعهدات اكتشافي مورد نظر خود را تعيين و با رعايت قوانين و مقررات مربوط از شركت هاي معتبر و صاحب صلاحيت نفتي دعوت به ارايه پيشنهاد مي نمايد. براي انجام عمليات توسعه يك ميدان يا مخزن كشف شده و يا انجام سرمايه گذاري به منظور بهبود و يا افزايش ضريب بازيافت در يك ميدان يا مخزن موجود (دسته هاي دوم و سوم قراردادها) شركت ملي نفت ايران، با انجام مطالعات مهندسي مخزن يك طرح توسعه ارايه كرده و از شركت هاي معتبر و صاحب صلاحيت نفتي دعوت به ارايه پيشنهاد مي نمايد. چنين طرح هايي در هر دو دسته قراردادها به عنوان راهنما براي پيشنهاددهندگان بوده و مانع از دريافت و بررسي پيشنهادهاي جديد از شركت هاي نفتي نمي باشد.

عمليات توسعه ميدان يا مخزن و يا انجام عمليات بهبود و يا افزايش ضريب بازيافت (EOR/IOR) در چارچوب برنامه توسعه به صورت مرحله بندي (پلكاني) و براي هر مرحله بر اساس نتايج حاصله از رفتار مخزن در مرحله قبل انجام مي شود.

تشخيص صلاحيت فني و مالي شركت هاي داخلي و خارجي با شركت ملي نفت ايران خواهد بود.

ميزان توليد از ميدان يا مخزن و يا در مورد طرح هاي بهبود و يا افزايش ضريب بازيافت، توليد اضافي ميدان، مبناي تعيين دستمزد پروژه (Fee) ، به يكي از ارزهاي مورد قبول بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران به تشخيص وزارت نفت براي هر بشكه نفت در ميدان ها يا مخزن هاي نفتي و براي هر هزار فوت مكعب گاز و يا هر بشكه ميعانات گازي در ميدان ها يا مخزن هاي گازي مستقل، مي باشد. اين دستمزد با هدف ايجاد انگيزه براي به كارگيري روش هاي بهينه در اكتشاف ، توسعه ، توليد و بهره برداري حسب شرايط هر طرح، به صورت تابعي از عواملي نظير سطح توان توليد هر ميدان يا مخزن و نيز رعايت ضرايب ريسك مناطق اكتشافي، شناور بوده و متناسب با قيمت هاي بين المللي نفت و ميعانات گازي و نيز قيمت هاي منطقه يا قراردادي گاز به صورت نقدي يا تحويل محصول تعيين مي شود و به قيمت روز از شروع توليد اوليه تا پايان دوره قرارداد پرداخت خواهد شد. اين دستمزد (Fee)، مبناي اصلي تعيين شركت برنده با رعايت قوانين و مقررات مربوط مي باشد.

ضرايب ريسك مناطق اكتشافي اعم ازمناطق خشكي و يا دريايي، اندازه ميدان يا مخزن، آب هاي عميق و يا كم عمق و به طوركلي مناطق با ريسك هاي كم، متوسط و زياد همراه با ضرايب ريسك خاص ميدان ها يا مخزن هاي مشترك و ضرايب خاص طرح هاي بهبود و يا افزايش ضريب بازيافت از مخازن و يا ازدياد برداشت نفت، توسط وزارت نفت تعيين و در اسناد مناقصه درج مي گردد.

با توجه به اينكه كليه ريسك ها در قراردادهاي اكتشافي (دسته اول) بر عهده طرف دوم قرارداد بوده و در صورت عدم موفقيت در كشف ميدان يا مخزن تجاري، هزينه ها بازپرداخت نمي شود، واگذاري بلوك ديگر اكتشافي به طرف دوم قرارداد، در صورت عدم كشف ميدان يا مخزن تجاري با همان شرايط قرارداد منعقده قابل شرط در قرارداد است.

پرداخت دستمزد براي توليد هر بشكه نفت از ميدان ها يا مخزن هاي نفتي و يا هر هزار فوت مكعب گاز و هر بشكه ميعانات گازي از ميدان ها يا مخزن هاي گازي مستقل و بازپرداخت هزينه هاي مستقيم، هزينه هاي غيرمستقيم و هزينه هاي بهره برداري به همراه هزينه هاي تأمين مالي متعلقه براساس قرارداد حسب مورد جهت اجراي طرح از محل حداكثر پنجاه درصد از محصولات ميدان ناشي از قرارداد اعم از نفت خام، گاز طبيعي، ميعانات گازي و ديگر محصولات و يا عوايد آن بر پايه قيمت روز فروش محصول پس از رسيدن به توليد اوليه انجام مي شود. پايان دوره قرارداد مانع از بازپرداخت هزينه هاي باقيمانده، با شرايط مندرج در قرارداد نمي گردد.

شركت ملي نفت ايران مجاز است جهت بازپرداخت هزينه ها و پرداخت حق الزحمه، در صورتي كه محصولات ميدان هاي گاز طبيعي در بازار داخل مصرف شوند يا امكان صادرات آن وجود نداشته باشد از محل محصولات و يا عوايد ديگر ميدان ها نسبت به بازپرداخت هزينه ها و نيز پرداخت دستمزد تعهد و اقدام نمايد.

در قراردادهاي موضوع اين تصويب نامه وزارت نفت مجاز است دوره قرارداد را متناسب با زمان مورد نياز اجراي طرح ها و حداكثر به مدت بيست سال از تاريخ شروع عمليات توسعه در نظر بگيرد. دوره مزبور در صورت اجراي طرح هاي افزايش ضريب بازيافت مخازن و يا افزايش توليد (EOR/IOR) ، متناسب با نيازهاي عملياتي و اقتصادي هر طرح تا مدت پنج سال قابل تمديد مي باشد. در مورد طرح هاي پيوسته اكتشاف توسعه و بهره برداري، دوره اكتشاف حسب مورد به دوره يادشده قرارداد اضافه مي گردد.

نحوه هزينه كرد براي رسيدن به اهداف قراردادي مطابق موارد زير مي باشد.

هزينه هاي عمليات اكتشافي و يا توصيفي با استفاده از اصل حداقل تعهدات اكتشافي و يا توصيفي در فرآيند تعيين طرف دوم قرارداد تعريف و تعيين مي شود.

هزينه ها وشرح كار عمليات اكتشافي و يا توصيفي، توسعه و بهره برداري، حسب مورد بر اساس برنامه مالي عملياتي ساليانه مصوب جهت تحقق اهداف نهايي طرح متناسب با شرايط و رفتار مخزن با توافق طرفين قرارداد تعيين مي شود.

در هر قرارداد طرف دوم عمليات خود را در چارچوب فرآيندهاي منضم به قرارداد انجام مي دهد.

در هر قرارداد كارگروه مشترك مديريت قرارداد تشكيل مي شود كه نظارت بر كليه عمليات طرح را بر عهده داشته و تصميمات نهايي فني، مالي و حقوقي در چارچوب قرارداد، واگذاري پيمان هاي دست دوم و نيز برنامه مالي عملياتي سالانه را اتخاذ مي نمايد. مسئوليت اجراي عمليات در چارچوب برنامه مالي عملياتي مصوب بر عهده طرف دوم قرارداد مي باشد. اين كارگروه از تعداد مساوي نمايندگان طرف هاي اول و دوم قرارداد با حق رأي مساوي تشكيل مي شود. تصميمات اين كارگروه به اتفاق آرا مي باشد و در صورت عدم توافق، مديران ارشد و مسئول طرفين تصميم مي گيرند.

تمام عمليات اجرايي طرف دوم در چارچوب برآورد كلي طرح و نيز برنامه مالي عملياتي سالانه مصوب و با مسئوليت و ريسك وي به انجام مي رسد. اجراي اين عمليات پس از تصويب كارگروه مشترك مديريت در چارچوب فرآيندهاي عملياتي منضم به قرارداد و حسب مورد به شركت هاي صاحب صلاحيت واگذار مي شود. اين نوع از قرارداد به لحاظ ماهيت آن سقف هزينه ثابت در هنگام انعقاد قرارداد نداشته و سقف باز هزينه اي سرمايه اي (Open Capex) است و ارقام ابتدايي صرفا جنبه برآوردي و پيش بيني دارد، هزينه هاي واقعي براساس برنامه هاي مالي عملياتي كه منطبق با رفتار ميدان و شرايط بازار مصوب مي شود، به حساب طرح منظور مي گردد.

انجام تمامي اقدامات مندرج در قرارداد (به جز مديريت مجموعه پيمان و انجام مطالعات مهندسي مخزن) به پيمانكاران و سازندگان صاحب صلاحيت واگذار مي گردد. انتخاب اين پيمانكاران فرعي يا دست دوم طبق شيوه نامه اي كه منضم به قرارداد است، توسط پيمانكار انجام و به تصويب كارگروه مشترك مديريت مي رسد.

انجام مطالعات مهندسي مخزن و هزينه هاي انجام اين عمليات ازسوي طرف دوم قرارداد به ترتيبي كه درقرارداد توافق خواهد شد، قابل پذيرش بوده و به عنوان هزينه هاي مستقيم منظور مي گردد.

تمام هزينه هاي مستقيم، هزينه هاي غيرمستقيم، هزينه هاي تأمين مالي متعلقه بر اساس قرارداد (حسب مورد) و هزينه هاي بهره برداري طرح اعم از انجام مطالعات زمين شناسي، اكتشافي، توسعه اي، طرح هاي بهبود و يا افزايش ضريب بازيافت از ابتدا تا انتها توسط پيمانكار تأمين و به موقع پرداخت مي گردد.

نحوه بازپرداخت هزينه ها به شرح زير مي باشد:

از زمان رسيدن ميدان يا مخزن به توليد اوليه يا اضافي، به ترتيب توافق شده در مورد ميدان ها يا مخزن هاي كشف شده و ميدان ها يا مخزن هاي در حال توليد، بازپرداخت هزينه هاي مستقيم سرمايه اي، هزينه هاي غيرمستقيم تا آن زمان و هزينه هاي تأمين مالي قراردادي (حسب مورد) طبق دوره تعيين شده در قرارداد، محاسبه، تقسيط و بازپرداخت مي شود.

هزينه هاي بهره برداري و هزينه هاي غيرمستقيم دوره توليد از شروع توليد اوليه به صورت جاري محاسبه و بازپرداخت مي گردد. همچنين پرداخت دستمزد متعلقه به پيمانكار نيز طبق شرايط مندرج در قرارداد از همان زمان آغاز مي شود.

كليه پرداخت هاي مندرج در بندهاي (الف) و (ب) اين ماده از محل حداكثر پنجاه درصد از محصولات و يا عوايد حاصل از توليدات مخزن يا ميدان يا مخزن موضوع قرارداد، به قيمت روز و يا به صورت نقدي در سررسيدها به پيمانكار پرداخت مي شود.

بهره برداري از قراردادهاي موضوع اين تصويب نامه مطابق بندهاي زير مي باشد:

از زمان شروع بهره برداري در مورد طرح هاي جديد و يا به نتيجه رسيدن توليد اضافي ناشي از عمليات پيمانكار در طرح هاي بهبود (IOR) و يا افزايش ضريب بازيافت (EOR)، توليد و بهره برداري از تأسيسات نيز علاوه بر توسعه ، به نحوي كه در قرارداد توافق مي شود،توسط شركت ايراني عملياتي مشترك و يا شركت ايراني ديگري كه توسط همين شركت تشكيل مي شود،با حفظ مسئوليت هاي طرف دوم قرارداد انجام مي گردد.

در مورد ميدان ها يا مخزن هاي در حال توليد و بهره برداري، در صورتي كه طرف اول براي مرحله بهره برداري، انجام عمليات بهره برداري را با مشاركت يكي از شركت هاي تابعه خود ضروري دانسته و اين موضوع به تأييد وزارت نفت نيز برسد، بين طرف دوم قرارداد و شركت تابعه شركت ملي نفت ايران يك موافقتنامه عملياتي مشترك امضا مي شود. اين عمليات با حفظ مسئوليت پشتيباني و نظارت كامل فني، مالي، حقوقي و تخصصي طرف دوم قرارداد، همراه با تأمين تجهيزات،قطعات و مواد مصرفي لازم توسط وي،به صورت مشترك انجام مي شود. شركت تابعه ذي ربط موظف است در بهره برداري از تأسيسات موضوع قرارداد، كليه دستورالعمل هاي فني، حرفه اي و برنامه هاي عملياتي طرف دوم قرارداد را رعايت و اجرا نمايد. در غير اين صورت، عدم اجراي عمدي اقدامات يادشده، نقض تعهدات قراردادي توسط طرف اول قرارداد محسوب مي شود.

هزينه هاي بهره برداري براساس برنامه مالي عملياتي سالانه تعيين و توسط پيمانكار پرداخت و از محل منابع ناشي از توليد نفت، گاز و يا ميعانات گازي و ديگر فرآورده هاي توليدي ميدان يا مخزن تأمين مي گردد.

پيمانكار در دوره بهره برداري ضمن اين كه موظف به انجام تعهدات خود به موجب قرارداد توسعه، بهبود و يا افزايش ضريب بازيافت ميدان يا مخزن مي باشد، مكلف است با توجه به اطلاعاتي كه از حضور در بهره برداري ميدان كسب مي كند و در پي آن با انجام مطالعات لازم براي اصلاح طرح توسعه و در صورت نياز، به ارايه پيشنهاد طرح هاي اصلاحي با هدف حفظ ظرفيت، بهبود و يا افزايش بازيافت نفت و يا گاز از ميدان يا مخزن بپردازد. در صورتي كه كارفرما اين طرح ها را تصويب نمايد، با اعمال همان روش ها و شيوه ها و شرايط موجود در قرارداد اصلي اين طرح ها نيز با انجام اصلاحات در برآورد هزينه ها، زمان بندي قرارداد، دستمزد مربوط و نيز با منظور نمودن هزينه هاي مربوط در برنامه مالي عملياتي سالانه طرح به اجرا در مي آيد.

در جريان بهره برداري، هرگونه سرمايه گذاري و اجراي طرح جديد در منطقه قراردادي به تصويب كارفرما مي رسد و بهره بردار طبق قرارداد موظف به بهره برداري متعارف با بهترين شيوه هاي متعارف كار در صنعت جهاني نفت با تشخيص وزارت نفت از كليه تأسيساتي است كه طبق مقررات همين ماده براي بهره برداري در اختيار وي قرار مي گيرد.

نفت، گاز و يا ميعانات گازي و نيز هرگونه فرآورده جانبي حاصله از توليد كلاً متعلق به كارفرما مي باشد.

در صورت نياز به انجام تعميرات اساسي تجهيزات و يا ورود مجدد به چاه ها و انجام تعميرات در آنها (work over) و يا هر‏گونه عمليات مربوط به حفظ و نگهداري تجهيزات و تأسيسات، اين عمليات با مجوز كارفرما توسط و با هزينه بهره برداري انجام شده و بازپرداخت آن از محل درآمدهاي حاصل از نفت اضافي توليدي ميدان يا مخزن به علاوه هزينه تأمين مالي به ميزان توافق شده در قرارداد بازپرداخت مي گردد.

معاون اول رئيس جمهور- اسحاق جهانگيري