اجازه امضاي موقت « پروتكل حفاظت از تنوع زيستي و ايجاد مناطق حفاظت شده (الحاقي به كنوانسيون منطقه اي كويت جهت همكاري درباره حفاظت از محيط زيست دريايي در برابر آلودگي)» به سازمان حفاظت محيط زيست

مقدمه ‏دولتهاي متعاهد، ‏كه اعضاي كنوانسيون منطقه اي كويت جهت همكاري درباره حفاظت از محيط زيست دريايي در برابر الودگي مي باشد كه در سال 1357 هجري شمسي برابر با 1978 ‏ميلادي تصويب گرديد (كه از اين پس كنوانسيون ناميده مي شود)؛ ‏با آگاهي از فشارهاي مداوم بر مناطق دريايي و ساحلي و زيست بوم هاي آنها در درون قلمروهاي مربوط به خود و در ساير نقاط، كه ناشي ار فرايند شهرنشيني، رشد جمعيت، توسعه اقتصادي و عوامل ديگر است، كه مي تواند منجر به كاهش قابل توجه تنوع زيستي گردد و با آگاهي از نياز به فراهم آوردن اقدامات مشاركتي و اثر بخش جهت ممانعت و كنترل كاهش تنوع زيستي: ‏با تاكيد بر اهميت حفظ تنوع زيستي و در صورت اقتضاء، بربهبود وضعيت ميراث طبيعي و فرهنگي منطقه، به ويژه از طريق افزيش مناطق دريايي در حفاظت شده ويژه و نيز با حفاظت و حمايت از گونه هاي در معرض تهديد در سطوح ملي و منطقه اي؛ ‏با تشخيص اين كه تصويب و تنفيذ يا الحاق نهايي پروتكل در بردارنده منافع فراوان ملي، منطقه اي و جهاني، از جمله مشاركت در حمايت از گونه هاي با اهميت گياهي و جانورو بومي انحصاري، مهاجر، منطقه اي و جهاني، كاهش از دست دادن و تخريب زيست بوم هاي ساحلي و دريايي در منطقه، ارتقاء توسعه اجتماعي - اقتصادي در منطقه، از طريق استفاده پايدار از منابع ساحلي و دريايي خواهد بود: ‏با در نظر گرفتن اصول تصريح شده در اسناد تصويب شده و اقدامات اتخاذ شده توسط كنفرانس ملل متحد در خصوص محيط زيست و توسعه (ريودوژانيرو.1371 هجري شمسي برابر با 1992 ‏ميلادي) به ويژه كنوانسيون تنوع زيستي و دستور كار 21، و اسناد و اقدامات اجلاس جهاني سران در خصوص توسعه پايدار (ژوهانسبورگ 1381 هجري شمسي برابر با 2002 ‏ميلادي) و نيز ديگر اسناد موافقتنامه هاي بين المللي مربوط كه به طور مستقيم يا غير مستقيم با حمايت از تنوع زيستي و مناطق حفاظت شده ويژه مانند پروتكل ايمني زيستي كارتاگنا (مورخ 1379 هجري شمسي برابر با 2000 ‏ميلادي) مرتبط مي باشند؛ ‏با التفات به مفاد كنوانسيون سازمان ملل متحد در خصوص حقوق درياها، (1361 ‏هجري شمسي برابر با1982 ‏ميلادي)، به ويژه بخش دوازدهم آن؛ ‏با آگاهي ار اين كه در صورت وجود خطر كاهشي قابل توجه تنوع زيستي يا از دست دادن آن، عدم قطعيت علمي نبايد به عنوان دليلي جهت به تعويق انداختن اقدامات پشگيرانه يا به حداقل رساندن تهديد مزبور مبنا قرار گيرد؛ ‏با تاكيد بر اهميت همكاري دولتهاي متعاهد براي حمايت، حفاظت و احياء سلامت و يكپارچگي تنوع زيستي دريايي و ساحلي و زيست بوم هاي آنها، و اينكه در اين خصوص، داراي مسئوليت مشتركي مي باشند. ‏با آرزوي تقويت اجراي بند (ب) ماده (3) و طبق ماده نوردهم كنوانسيون؛ ‏به شرح زير توافق نمودند:

پيوست 1:فهرست گونه هاي در معرض تهديد پروتكل منطقه اي

پيوست 2 پيوست 2:فهرست گونه هايي كه بهره برداري آنها قانونمند شده است

حمايت، حفاظت و احياي سلامتي و يكپرچگي تنوع زيستي و زيست بوم ها در منطقه؛

‏حفظ گونه ها در معرض تهديد، مناطق حفاظت شده، زيستگاههاي ويژه، مناطق، مكانهاي داراي اهميت ويژه طبيعي، بوم شناختي يا فرهنگي، و نيز نمونه هاي شاخص زيست بوم هاي ساحلي و دريايي، همراه با تنوع زيستي و مديريت و استفاده پايدار از آنها.

‏«گونه بيگانه» ‏(كه به عنوان گونه خارجي يا معرفي شده نيز شناخته مي شود) به معناي گونه اي است كه در اثر پراكندگي عمدي يا تصادفي توسط فعاليتهاي انساني، در منطقه اي خارج ار محدوده طبيعي شناخته شده تاريخي خود يافت مي شود.

«‏تنوع زيست شناختي» ‏يا «تنوع زيستي» به معناي گوناگوني موجودات زنده در تمامي منابع ارجمله محيط هاي خشكي، دريأيي و ديگر زيست بوم هاي آبي و همچنين مجموعه هاي بوم شناختي مشتق از آنها مي باشد. اين اصطلاح، شامل تنوع درون گونه اي، بين گونه و تنوع زيست بوم ها نيز مي باشد.

«‏منابع زيست شناختي» شامل منابع ژنتيكي، موجودات زنده يا بخشهايي از آنها، جمعيتها يا هر بخش زنده ديگر زيست بوم ها است كه داراي استفاده يا ارزش بالفعل يا بالقوه براي انسان مي باشند.

«فناوري زيستي» به معناي هر گونه كاربرد فناوري است كه از سامانه هاي زيستي، موجودات زنده يا مشقات آنها براي أيجاد يا تغيير محصولات يا فرايندها يي جهت كاربرد ويژه، استفاده مي كند.

«‏مرجع صلاحيت دار» ‏به معناي «مرجع ملي» ‏تعريف شده در ماده 1 ‏كنوانسيون يا مرجع يا مراجع حكومت يك دولت متعاهد است كه از سوي مرجع ملي به منظور اجراي تعهدات و انجام وظايفي كه در پروتكل تصريح شده است، تعيين شده است.

«دولتهاي متعاهد» ‏به معناي دولتهاي عضو اين پروتكل مي باشد.

«‏كنوانسيون» ‏به معناي كنوانسيون منطقه اي كويت جهت همكاري درباره حفاظت از محيط زيست دريايي در برابر آلودگي مصوب سال 1357 ‏هجري شمسي برابر با 1978 ‏ميلادي مي باشد.

«شورا» ‏به معناي ركني از سازمان متشكل ار دولتهاي متعاهد مي باشد كه بر اساس ماده 15 كنوانسيون، تشكيل شده است.

«كشور مبدأ منابع ژنتيكي» ‏به معناي كشوري است كه مالكيت منابع ژنتيكي را در شرايط طبيعي در اختيار دارد؛

‏«كشور تامين كننده منابع ژنتيكي» به معناي كشوري است كه منابع ژنتيكي را از منابع دروني، از جمله جمعيتهاي گونه ها وحشي و اهلي شده، يا از منابع بيروني، اعم از آنكه مبدا آن، كشور مربوط يا خارج از آن باشد، تامين مي كند.

«گونه اهلي يا پرورشي» به معناي گونه اي است كه روند تكاملي آن جهت رفع نيازهاي و بشري تحت تاثير فعاليت هاي انساني قرار گرفته است.

«زيست بوم» به معناي مجموعه اي پويا از موجودات زنده و محيط پيرامون آنهاست كه به عنوان يك واحد كار كردي بر يكديگر ائر مي گذارند.

«گونه بومي انحصاري» به معناي گونه اي است كه محدود به ناحيه جغرافيايي مشخصي باشد.

«حفاظت بيروني» ‏به معناي حفاظت از اجزاي تشكيل دهنده تنوع زيستي در خارج از محيط زندگي طبيعي آنها مي باشد.

«منابع ژنتيكي»‏به معناي ماده ژنتيكي است كه از ارزش بالفعل يا بالقوه برخوردار باشد.

«شرايط طبيعي» به معناي شرايطي است كه منابع ژنتيكي در زيست بوم ها و زيستگاه هاي طبيعي و در مورد گونه هاي اهلي شده يا پرورشي، در محيط هايي كه خصوصيات ويژه آنها شكل گرفته، زيست مي كنند.

«حفاظت دروني» به معناي حفاظت از زيست بوم ها و زيستگاههاي طبيعي و نگهداري و احياي جمعيتهاي قابل زيست گونه ها در محيط هاي طبيعي آنها و در مورد گونه هاي اهلي يا پرورشي، در محيط هايي است كه خصوصيات ويژه خود را در آن توسعه بخشيده اند.

«گونه بيگانه مهاجم» به معناي گونه بيگانه اي است كه استقرار و پراكنش آن ممكن است سبب زيان اقتصادي يا زيست محيطي در زيست بوم ها يا منابع زيستي يا خسارت به سلامت انسان گردد

«سازمان» ‏به معناي سازمان منطقه اي حفاظت از محيط زيست دريا يي (راپمي) مي باشد كه بر اساس ماده شانزدهم كنوانسيون تاسيس كشته است.

«منطقه حفاظت شده» ‏يا «منطقه حفاظت شده ويژه» به معناي منطقه دريايي ويا ساحلي تعريف شده جغرافيايي است كه به منظور حصول اهداف خاص حفاظتي تعيين، كنترل و اداره مي شود.

«منطقه پروتكل» به معناي منطقه اي است كه در ماده سوم اين پروتكل تعيين شده است.

فهرست مناطق حفاظت شده ويژه راپمي»، به معناي فهرست مناطق حفاظت شده ويژه اي است كه براي منطقه راپمي داراي اهميت مي باشد.

«منطقه حساس» ‏به معناي منطقه اي است كه به دلائل شناخته شده بوم شناختي و يا اجتماعي - اقتصادي يا علمي نياز به حفاظت ويژه دارد و ممكن است در برابر تخريبهاي ناشي از فعاليتهاي انساني، آسيب پذير باشد.

«زيستگاه ويژه» ‏به معناي محيط زيستي خاصي است كه جهت دستيابي به اهداف حفاظتي معين، تعيين و مديريت مي شود و مي تواند شامل زيست بوم هاي منحصر به فرد و يا شكننده، ذخاير تنوع زيستي، مكان هاي گونه هاي در معرض تهديد، مكانهاي داراي ارزش علمي، زيبا شناختي، فرهنگي يا آموزشي، صيدگاهها و ديگر مناطق داراي گونه هاي با ارزش اجتماعي – اقتصادي باشد.

«بهره برداري پايدار» ‏به معناي استفاده ار اجزاي تشكيل دهنده تنوع زيستي به نحوه و ميزاني است كه در دراز مدت منجر به كاهش تنوع زيستي نشود و براي رفع نيازها و آمال نسلهاي كنوني و آينده، توان بالقوه خود را حفظ كند.

«فناوري»‏، به معناي شيوه، توصيف و اصطلاحات هر علم يا تمام علوم كاربردي است كه داراي استفاده عملي و يا صنعتي، ازجمله فناوري زيستي مي باشد؛

«گونه در معرض تهديد» ‏به معناي هر واحد رده بندي گياهي يا جانوري است كه بقاي آن به واسطه فعاليتهاي انساني يا عوامل ديگر در منطقه، به ميزان قابل توجهي بخطر افتاده است.

‏حمايت، حفاظت و مديريت تنوع زيستي طبيعي خود با تاكيد ويژه بر گونه هاي در معرض تهديد؛

حفاظت، نگهداري و مديريت پايدار و سازگار با محيط زيست در خصوص مناطق منحصر به فرد، بسيار حساس يا شاخص منطقه، به ويژه از طريق ايجاد مناطق حفاظت شده؛

‏تصويب سياستها، راهبردها، طرحها و برنامه هايي جهت حفاظت از تنوع زيستي و استفاده پايدار و مديريت منابع زيستي دريايي و ساحلي و زيستگاههاي آنها؛

تصويب تدابير مناسب مديريتي و نظارتي از جمله وضع قوانين و پايش مناطق حفاظت شده؛

ارزيابي پيامدهاي آبزي پروري دريايي بر تنوع زيستي و ترغيب بهترين اقدامات مديريتي جهت پيشگيري و كاهش تاثيرات زيانبار آنها:

كنترل منابع آلاينده دريا با منشاء خشكي و با منشاء دريا كه داراي تاثير قابل توجي بر زيستگاهها و گونه ها مي باشند؛

حصول اطمينان از سازگاري بهره برداري از دريا و يا خشكي با اصول حفاظتي و استفاده پايدار و مديريت تنوع ‏زيستي؛

‏تعيين مراجع صلاحيت دار مسئول، جهت اجراي تعهدات و وظايف مشخص شده در اين پروتكل؛

‏توسه همكاري هاي دو جانبه و چند جانبه در زمينه حفظ و مديريت مكانهاي طبيعي و به طور خاص از طريق ايجاد مناطق فرامرزي حفاظت شده ويژه راپمي.

‏دولتهاي متعاهد بايد تمام تلاش خود را به صورت انفرادي يا جمعي در جهت حفظ گونه هاي در معرض تهديد و گونه هاي داراي اهميت اقتصادي و يا فرهنگي و زيستگاههاي آنها و حداقل نمودن اثرات بر اين گونه ها و زيستگاههاي مرتبط با آنها كه به طور مستقيم يا غير مستقيم ناشي از فعاليتهاي انساني است، به كار بندند.

‏دولتهاي متعاهد بايد در جهت استمرار فعاليتهاي شيلاتي پايدار، از جمله با تصويب سياستها و برنامه هاي ملي و منطقه اي شيلاتي و با حمايت از مراحل بحراني چرخه حيات گونه هاي مهم آبزيان، تلاش نمايند.

‏دولتها متعاهد بايد هر فعاليت داراي خطر بالقوه واجد اثرات حايز اهميت زيست محيطي بر تنوع زيستي ساحلي و دريايي را قانونمند نمايند.

حمايت از زيست بوم ها، زيستگاههاي طبيعي و حفظ جمعيتهاي قابل زيست گونه ها را در محيط هاي طبيعي آنها توسعه بخشد.

‏توسعه پايدار و سازگار با محيط زيست در مناطق مجاور مناطق حفاظت شده را ارتقا بخشد.

زيست بوم هاي تخريب شده را احيا و بازسازي نمايند و احياي گونه هاي در معرض تهديد را از جمله از طريق توسعه و اجراي طرحها يا ديگر راهبردهاي مديريتي، تشويق كنند.

ابزار لازم براي تنظيم، اداره يا كنترل خطرهاي نهفته در استفاده و رها سازي موجودات زنده نوتركيب ناشي از فناوري زيستي كه احتمالاً اثرات زيانبار زيست محيطي را در بر خواهد داشت و مي تواند بر حفاظت و استفاده پايدار از تنوع زيستي تاثير بگذارد، با توجه به خطرات تهديد كننده سلامت انسان، ايجاد يا نگهداري نمايد.

از معرفي گونه هاي بيگانه كه زيست بوم ها، زيستگاه ها يا گونه ها را تهديد مي كنند، جلوگيري نمايد يا آنها را كنترل يا ريشه كن كند.

با رعايت قوانين ملي خود، به دانش، نوآوري ها و رويه هاي جوامع محلي از جمله مردم بومي كه در برگيرنده شيوه هاي زندگي سنتي مربوط براو حفاظت و استفاده پايدار از تنوع زيستي مي باشند، احترام گذارد و آن را حفظ و نگهداري نمايند، و با تاييد و درگير نمودن صاحبان اين دانش، نوآوريها و رويه ها، كاربرد وسيعتر آن را ارتقا بخشد و تسهيم عادلانه منافع ناشي از بهره وري از آنها را تشويق نمايد.

‏در صورتي كه تاثيرات زيانبار قابل توجهي بر تنوع زيستي از طريق پايش به موجب جزء (ج) بند (2‏) ماده (25‏) مشخص شده باشد، فرايندها و انواع فعاليتهاي مربوط را تنظيم و مديريت نمايند.

تدابيري را براي حفاظت بيروني از اجزاي تنوع زيستي، ترجيحأ در كشور مبدا آن اجزاء اتخاذ نمايد.

تسهيلاتي را براي حفاظت بيروني و انجام تحقيقات پيرامون گياهان، جانوران و موجودات زنده ريز، ترجيحأ در كشور مبدا آن منابع ژنتيكي، ايجاد و حفظ نمايد.

‏اقداماتي را به منظور بهبود و احياي گونه هاي در معرض تهديد و معرفي مجدد آنها به زيستگاههاي طبيعي شان تحت شرايط مناسب، اتخاذ نمايد.

‏به منظور دسترسي به اهداف حفاظت بيروني، مجموعه منابع زيستي از زيستگاههاي طبيعي را قانونمند و مديريت نمايد، به گونه اي كه زيست بوم ها و جمعيتهاي دروني گونه ها را تهديد ننمايد، به استثناي مواردي كه به موجب بند (3‏) بالا، اقدامات ويژه موقت بيروني، ضروري باشد.

‏استفاده از بهترين فناوري موجود جهت ساخت و اداره واحد هاي آبزي پروري دريايي به منظور پيشگيري و يا به حداقل رساندن اثرات زيانبار بوم شناختي؛

‏پايش واحد هاي آبزي پروري دريايي به منظور حفظ محيط زيست.

دولتهاي متعاهد بايد معرفي گونه هاي بيگانه و يا موجودات زنده نوتركيب را قانونمند نمايند و از معرفي آنهايي كه ممكن است اثرات زيانباري بر روي زيست بوم ها، ويستگاهها يا گونه ها، داشته باشند، ممانعت به عمل آورند و آنهايي را كه قبلا معرفي شده اند و باعث تخريب گشته يا احتمال دارد منجر به آن گردند، قانونمند كنند.

دولتهاي متعاهد بايد به طور دوره اي، براي هر يك از گونه هاي بيگانه مهاجم مورد مطالعه يا پايش شده و يا هر يك از موجودات زنده نوتركيب، طبق چارچوب مشترك منطقه اي، به گونه اي كه در جزء (ث) بند (ا) ماده (19‏) مشخص شده است، گزارش را براي سازمان تهيه نمايد.

دولتهاي متعاهد بايد براي تعيين گونه هايي كه در سطح منطقه در معرض تهديد هستند معيارهاي مشترك ترجيحاً كمي را در راستاي معيارهاي شاخته شده منطقه اي و يا بين المللي توسعه داده، اتخاذ و اعمال نمايد.

دولتهاي متعاهد بايد فهرست جامعي ار گونه هاي در معرض تهديد را تهيه كنند تا در پيوست (1) قرار گيرد.

وضعيت گونه هاي در مرض تهديدي كه در سطح ملي، منطقه اي و بين المللي به رسميت شناخته شده اند، و نيز ماهيت و دامنه تاثيراتي كه بقاي آنها را تهديد مي نمايد، بايد به طور دوره اي توسط دولتهاي متعاهد طبق معيارهاي مشترك مانند ميزان جمعيت، گستره پراكنش، تعداد افراد بالغ و زمان تخميني انقراض، مورد پايش قرار گيرد.

دولتهاي متعاهد بايد به طور دوره اي، شرحي ار اقداماتي را كه براي حفاظت از جمعيت گونه هاي در معرض تهديد بر عهده دارند، استفاده از معيارهاي مشترك، اثر بخشي اقداماتي كه قرار است ارزيابي شوند و برنامه هايي كه قرار است براي اقدامات بيشتر تدوين شوند تهيه كنند.

دولتهاي متعاهد بايد بر اساس معيارهاي مشترك تعريف شده در پيوست 3 ‏اين پروتكل، به منظور ارتقاي همكاري در زمينه مديريت و حفاظت از مناطق طبيعي، و نيز همكاري در زمينه حفاظت از گونه هاي در معرض تهديد و زيستگاه هاي آن ها، فهرستي از مناطق حفاظت شده ويژه داراي اهميت در منطقه را تهيه و تنظيم نمايند كه از اين پس تحت عنوان «فهرست مناطق حفاظت شده ويژه راپمي» خوانده مي شود.

‏دولتهاي متعاهد بايد متعهد شوند تدابير كاربردي درخصوص مناطق حفاظت شده ويژه مشخص شده راپمي را رعايت نمايند و هيچ گونه فعاليت مخالف با اهداف ايجاد فهرست مناطق حفاظت شده ويژه راپمي يا مغاير با اهداف اين پروتكل را تجويز يا تقبل ننمايند.

‏مناطق حفاظت شده ويژه راپمي مي توانند بر اساس فرايند پيش بيني شده در بندهاي (2‏) و (4‏) اين ماده و معيارهاي مشترك تعريف شده در پيوست 3‏، در مناطق دريايي و ساحلي تحت حاكميت يا صلاحيت دولتهاي متعاهد، ايجاد شوند.

‏دولت متعاهد مربوط بايد پيشنهاد درج در فهرست را چنانچه اين منطقه در ناحيه اي با حدود از پيس تعيين شده واقع شده باشد و تحت حاكميت يا صلاحيت آن دولت باشد ارائه كند. چنين پيشنهادي بايد تدابير حفاظتي و مديريتي قابل اجرا براي منطقه و نيز روش هاي اجراي آنها را مشخص نمايد.

‏دولتهاي متعاهدي كه پيشنهادهايي را براي درج در فهرست مناطق حفاظت شده ويژه راپمي ارائه مي كنند بايد شرحي كه توجيه كننده اهميت پيشنهاد آن براي منطقه راپمي و به علاوه گزارشي مقدماتي شامل اطلاعاتي در خصوص موقعيت جغرافيايي منطقه، خصوصيات فيزيكي و بوم شناختي آن، وضعيت حقوقي آن، طرحهاي مديريتي و روش هاي اجراي آنها را به سازمان ارائه نمايند.

‏رويه درج هر منطقه پيشنهادي در فهرست مناطق حفاظت شده ويژه راپمي به شرح زير مي باشد:

الف ) براي هر منطقه، پيشنهاد بايد توسط مرجع صلاحيتدار دولت متعاهد مربوط به سازمان ارايه گردد تا سازمان مطابقت آن با معيارهاي مشترك ‏تصريح در پيوست 3 ‏اين پروتكل را با مشورت دولت متعاهد مربوط بررسي نمايد

ب ) چنانچه پيشنهاد با مفاد پيوست 3 ‏سازگار باشد، سازمان بايد پيشنهاد را به نشست دولتهاي متعاهد ارائه كند تا در خصوص درج منطقه در فهرست مناطق حفاظت شده ويژه راپمي تصميم گيري نمايد.

پ ) تصميم گيري در خصوص درج منطقه در فهرست مناطق حفاظت شده ويژه راپمي بايد با اجماع دولتهاي متعاهد، كه برنامه هاي مديريتي قابل اجرا براي منطقه را نيز تصويب خواهند كرد، باشد.

‏دولتهاي متعاهدي كه درج مناطق خود در فهرست را پيشنهاد مي كنند بايد تدابير حمايتي و حفاظتي تعيين شده در پيشنهادهاي خود را طبق بند (3‏) اين ماده، اجرا نمايند.

در مورد تغيير در محدوده يا وضعيت حقوقي يك منطقه حفاظت شده ويژه راپمي يا حذف تمام يا بخشي ار چنين منطقه اي نبايد تصميمي گرفته شود مگر اينكه با توجه به ضرورت حفظ محيط زيست و رعايت تعهدات وضع شده در اين پروتكل، و فرايندي شبيه به آنچه كه براي ايجاد مناطق حفاظت شده ويژه راپمي و درج آن در فهرست دنبال شد، بايد صورت گيرد دلايل مهمي براي آن وجود داشته باشد. بدين منظور سازمان، گزارشي را تهيه خواهد ‏كرد.

هر دولت متعاهد بايد تلاش نمايد تا حداقل يك نمونه از هر زيستگاه / منطقه حفاظت شده ويژه را داشته باشد تا طي پنج سال پس از لازم الاجرا شدن پروتكل براي دولت متعاهد مربوط، در فهرست درج و مديريت شود.

هيچ محدوديتي در خصوص تعداد كل مناطق درج شده در فهرست مناطق حفاظت شده ويژه راپمي يا تعداد مناطقي كه هر دولت متعاهد براي درج در فهرست، مي تواند پيشنهاد نمايد وجود ندارد.

دولتهاي متعاهد بايد براي حفظ مناطق حفافت شده ويژه از تاثيرات حايز اهميت زيست محيطي و ديگر اثراتي كه آنها را تهديد مي نمايد، هر گونه تلاش متعارف و علمي بكار بندند. كليه تدابير و الزامات اين پروتكل با توجه ويژه به موارد زير،براي مديريت مناطق حفاظت شده ويژه قابل اجرا مي باشند:

الف ) حمايت و حفاظت ار گونه هاي در معرض تهديد يا گونه هاي داراي اهميت اقتصادي و يا فرهنگي:

ب ) احيا و بازسازي زيست بوم ها و جمعيتهاي گونه ها.

‏دولتهاي متعاهد بايد براي مناطق حفاظت شده دريا يي و ساحلي، طرحهاي مديريتي را طبق دستورالعمل ها و معيارهاي مشترك مقرر در ماده (19‏) و پيوست (3‏) اين پروتكل، توسعه دهند و اجرا نمايند.

دولتهاي متعاهد بايد فهرستي از زيستگاههاي ويژه، را به سازمان ارائه نمايند. شناسايي چنين مناطقي مي تواند انتخاب مكانهايي را براي درج احتمالي در فهرست مناطق حفاظت شده ويژه راپمي تسهيل نمايد.

‏دولتهاي متعاهد بايد براي مديريت زيستگاههاي ويژه مذكور در پيوست (4‏) و به منظور كاهش تاثيرات بوم شناختي احتمالي زيانبار ناشي أز نوع برخورد أنسان با طبيعت، اقدامات حفاظتي ويژه اي را اتخاذ و رعايت كنند.

يكپارچه سازي حفاظت از تنوع زيستي و ملاحظات زيست محيطي در برنامه ريزي توسعه ملي و منطقه اي

‏اجراي رويكرد مديريت يكپارچه كه استفاده چند جانبه از منابع طبيعي ساحلي و دريايي از جمله مديريت تالابها يي كه داراي تاثير متقابل بر روي دريا مي باشند را فراهم مي آورد.

‏ارزيابي اثرات زيست محيطي بايد لازمه هر پروژه يا فعاليت جديدي باشد كه در منطقه پروره / فعاليت، يا منطقه وسيعتر تحت پوتستي اين پروتكل، احتمالأ اثر قابل توجهي بر روي تنوع زيستي دريايي و ساحلي داشته باشد.

ارزيابي اثرات زيست محيطي بايد در بلند مدت و نيز كوتاه مدت، تمام اجزاي مهم پروژه ها / فعاليتها را ‏در بر گيرد و بايد از جمله شامل تنوع زيستي و ارزشهاي اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي آنها باشد.

چكيده گزارش هاي ارزيابي اثرات زيست محيطي و اطلاعات آنها مي تواند از طريق سازمان مبادله گردد تا در جايي كه احتمال دارد پروژه ها / فعاليتهاي ملي پيشنهادي، پيامدهاي فرامرزي بر تنوع زيستي داشته باشند زمينه هاي مشورت ميان دولتهاي متعاهد مربوط، فراهم گردد.

شكنندگي زيست بوم ها يا مناطق داراي تنوع زيستي بالا، مثل جنگلهاي حرا، مارش هاي شور، علفزار هاي دريايي، كلپ ها (جلبك هاي قهوه اي) و آب سنگ هاي مرجاني. ماهيان يا ساير گونه هاو مورد بهره برداري و گونه هايي كه داراي اهميت فرهنگي هستند، همچنين گونه هاي در معرض تهديد نيز بايد مورد توجه قرار گيرند.

تدابير حفاظتي مندرج در پيوست (4) و برنامه هاي اجرايي براي بازسازي و و احياء زيست بوم ها و گونه ها.

دستورالعمل هاي به رسميت شناخته شده منطقه اي و يا بين المللي براي معرفي مجدد گونه ها.

پايش دوره اي اثر بخشي برنامه هاي بازسازي و احياء طبق اولويت ها و توانمندي هاي ملي.

دولتهاي متعاهد بايد موارد زير را اتخاذ نمايند و توسعه دهند:

الف ) معيارهاي مشترك براي درج گونه ها در پيوست هاي (ا) و (2‏):

ب ) معيارهاي مشترك براي انتخاب مناطق حفاظت شده دريايي و ساحلي كه مي توانند در فهرست مناطق ويژه ‏حفاظت شده راپمي بر مبناي پوست (3‏) قرار بگيرند:

پ ) دستورالعمل هاي ايجاد و مديريت مناطق حفاظت شده ويژه؛

ت ) دستورالعمل هاي مديريت زيستگاه هاي ويژه بر مبناي پيوست (4‏):

ث ) چارچوب مشترك منطقه اي براي گزارش پايش يا رسيدگي كردن به گونه هاي بيگانه مهاجم و يا موجودات زنده نوتركيب.

چارچوب منطقه اي، معيارها و دستورالعمل هاي مشترك موضوع جزء هاي (الف) تا (ث) ممكن است در نشست ‏دولتهاي متعاهد كه به پشنهاد يك يا چند دولت متعاهد برگزار مي شود اصلاح گردند. سازمان بايد متن هر يك از اصلاحات پيشنهادي را حداقل 6 ماه قبل از نشست، به دولتهاي متعاهد ارسال نمايد.

هر دولت متعاهد بايد تلاش كند تا شرايطي را ايجاد نمايد كه دسترسي به منابع ژنتيكي براي بهره برداري پايدار توسط دولتهاي متعاهد ديگر، تسهيل گردد و محدوديت هايي را كه ممكن امت مغاير مقاصد و اهداف اين پروتكل باشد را وضع ننمايد.

‏از نظر اين پروتكل، منابع ژنتيكي فراهم شده توسط يك دولت متعاهد، آن طور كه در اين ماده اشاره شده است، صرفأ مواردي هستند كه از سوي دولتهاي متعاهدي كه كشورهاي مبدا اين منابع هستند يا از سوي دولتهايي كه منابع ژنتيكي را طبق مفاد اين پروتكل به دست آورده باشند، عرضه گردند.

دسترسي، در صورت اعطاء، بايد براساس شرايط مورد توافق دو طرف و با رعايت مفاد اين ماده باشد.

‏دسترسي به منابع ژتنيكي بايد منوط به رضايت قبلي اعلام شده دولت متعاهد، تامين كننده آن منابع باشد مگر اين كه آن دولت طريق ديگري را تعيين كرده باشد.

‏هر دولت متعاهد بايد جهت توسعه و انجام پژوهشهاي علمي برپايه منابع ژنتيكي فراهم شده توسط ساير دولتهاي متعاهد، با مشاركت كامل و در صورت امكان، در داخل آن دولتهاي متعاهد تلاش نمايد؛

‏هر دولت متعاهد بايد تدابير تقنيني، اجرايي يا سياستگذاري را در صورت لزوم و اقتضاء از طريق ساز و كارهاي مالي مناسب با هدف سهيم شدن در بهره برداري ازنتايج تحقيق و توسعه و مزاياي حاصل از كاربرد تجاري و ساير استفاده هاي منابع ژنتيكي، با دولتهاي متعاهد تأمين كننده آن منابع به طور منصفانه و عادلانه اتخاذ نمايد. چنين ‏مشاركتي براسا‏س شرايط مورد توافق دو طرف صورت خواهد گرفت.

دولتهاي متعاهد بايد به منظور تضمين دسترسي مناسب و متعارف به فناوري و انتقال آن، موارد زير را اتخاذ نمايند:

الف ) هر دولت متعاهد، با تشخيص اينكه فناوري شامل فناوري زيستي است و اين كه دسترسي به فناوري و انتقال آن بين دولتهاي متعاهد از عناصر ضروري جهت نيل به اهداف اين پروتكل است، با رعايت مفاد اين ماده موظف است دسترسي و انتقال فناوريهايي كه مربوط به حفاظت و بهره برداري پايدار از تنوع زيستي يا استفاده از منابع ژنتيكي است و موجب خسارت قابل ملاحظه به محيط زيست نمي گردند را براي سايردولتهاي متعاهد ‏تأمين و يا تسهيل كنند؛

ب ) دسترسي به فناوري و انتقال آن، موضوع بند (1) فوق، به ديگر دولتهاي متعاهد بايد تحت شرايط عادلانه و ‏بسيار مطلوب، از جمله شرايط امتيازي و ترجيحي مورد توافق دو طرف و در صورت لزوم، برابر ترتيبات مالي مربوط به اين پروتكل، فراهم و يا تسهيل گردد. در مواراي كه فناوري تحت حق امتياز و ساير حقوق مالكيت معنوي باشد، دسترسي و انتقال مزبور به موجب شرايطي خواهد بود كه متضمن شناسايي و سازگار با حمايت مناسب و مؤثر از حقوق مالكيت معنوي مذكور باشد. اعمال اين جزء بايد سازگار با جزءهاي (پ)، (ت) و (ث) زير باشد.

ث ) هر دولت متعاهد به نحو متقضي بايد تدابير تقنيني، اجرايي يا سياستگذاري را با اين هدف اتخاذ نمايد كه دولتهاي متعاهد تأمين كننده منابع ژنتيكي، امكان دسترسي و انتقال فناوري استفاده از منابع مزبور از جمله فناوري تحت حمايت امتيازات انحصاري و ساير حقوق مالكيت معنوي را براساس شرايط مورد توافق دو طرف، و در صورت نياز، طبق حقوق بين الملل داشته باشند.

ت ) هر دولت متعاهد بايد به نحو مقتضي اقدامات تقنيني، اجرايي يا سياستگذاري را با اين هدف اتخاذ نمايد كه بخش خصوصي دسترسي به توسعه مشترك و انتقال فناوري مورد اشاره در جزء (الف) بالا را كه هم به نفع مؤسسات دولتي و هم بخش خصوصي دولتهاي متعاهد است، تسهيل نمايد.

ث ) دولتهاي متعاهد با علم به اين كه حق امتيار و ساير حقوق مالكيت معنوي مي تواند بر اجراي اين پروتكل تأثير گذارد، بايد طبق قوانين ملي و حقوق بين الملل به منظور حصول اطمينان از اينكه چنين حقوقي حامي اهداف اين پروتكل بوده و مغاير با آنها نخواهد بود، همكاري كنند.

دولتهاي متعاهد بايد در زمينه به كارگير فناوري زيستي و توزيع منافع آن، تدابير زير را اتخاذ نمايند:

الف ) هر دولت متعاهد بايد در صورت اقتضاء تدابير تقنيني، اجرايي يا سياستگذاري را به منظور فراهم نمودن مشاركت مؤثر در فعاليتهاي پژوهشي فناوري زيستي توسط دولتهاي متعاهدي كه تامين كننده منابع ژنتيكي براي چنين پژوهشي هستند و امكان انجام آن در دولتهاي متعاهد مزبور ميسر است، اتخاذ نمايد.

ب ) هر دولت متعاهد بايد تمامي تدابير اجرايي را به منظور ارتقا و پيشرفت ارجحيت دسترسي عادلانه و برابر دولت هاي متعاهد به نتايج و منافع حاصل از فناوري زيستي براساس منابع ژنتيكي تامين شده از سوي دولت هاي متعاهد مزبور اتخاذ نمايد. اين دسترس بايد با شرايط مورد توافق طرفين انجام شود؛

پ ) دولتهاي متعاهد بايد ضرورت و چگونگي همكاري را به منظور تظيم دستورالعمل هاو مناسب، از جمله و به ويژه توافق از پيش اعلام شده در زمينه انتقال، به كارگيري و استفاده ايمن از هر نوع موجودات زنده نو تركيب منتج از فناوري زيستي كه ممكن است پيامدهاي زيانبار بر حفاظت و بهره برداري پايدار از تنوع زيستي داشته باشند، بررسي نمايند.

ت ) هر دولت متعاهد كه به طور مستقيم يا توسط اشخاص حقيقي يا حقوقي تحت حوزه صلاحيت خود، موجودات زنده موضوع جزء (پ) بالا را تامين مي نمايد، بايد كليه اطلاعات موجود در خصوص مقررات استفاده و ايمني مقرر شده به وسيله آن دولت متعاهد در زمينه بكارگيري اين موجودات زنده و همچنين اطلاعات موجود در زمينه تاثيرات زيانبار بالقوه ناشي از موجودات زنده خاص مربوط را در اختيار دولت متعاهدي كه موجودات زنده مزبور قرار است در ان معرفي شوند، قرار دهد.

دولتهاي متعاهد بايد همكاريهاي علمي، فني و حقوقي در زمينه حفاظت و بهره برداري پايدار از تنوع زيستي را در صورت لزوم از طريق نهادها ذيربط ملي، منطقه اي و بين المللي ارتقاء دهند.

‏هر دولت متعاهد بايد همكاري هاي علمي و فني با ساير دولتهاي متعاهد در اجراي اين پر وتكل را از جمله از طريق توسه و اجراي سياستهاي ملي ارتقاء دهد. در ارتقاي اين همكاريها بايد توجه خاصي به توسعه و تقويت توانايي هاي ملي از طريق توسعه منابع انساني و نهادهاي سازماني، معطوف گردد.

دولتهاي متعاهد بايد براساس قوانين و سياست هاي ملي، روشي هاي همكاري جهت گسترش و استفاده از فناوري ها اعم از بومي و سنتي را بر مبناي اهداف اين پروتكل، ترغيب نمايند و توسعه دهند. براي اين منظور دولتهاي متعاهد بايد همكاري در زمينه آموزش كاركنان و مبادله كارشناسان را نيز ارتقاء دهند.

دولتهاي متعاهد بايد براساس توافق دو جانبه، ايجاد برنامه هاي پژوهشي و سرمايه گذاري مشترك را براي گسترش فناوري هاي مرتبط با مقاصد اين پروتكل ارتقاء دهند.

‏دولتهاي متعاهد بايد ايجاد مناطق حفاظت شده ويژه، مشخصات، و اهميت و مقررات حاكم بر آنها را به نحو مقتضي به آگاهي عموم برسانند.

‏دولتهاي متعاهد بايد تلاش كنند تا جامعه را از منافع، ارزش آسيب پذيري مناطق حفاظت شده ويژه، زيستگاههاي ويژه و گونه ها آگاه نمايند.

‏دولتهاي متعاهد بايد تلاش كنند تا مشاركت مردم خود از جمله سازمانهاي مردم نهاد و سازمانهاي حمايتي خود را در تدابير لازم جهت حفاظت از مناطق و گونه هاي مورد نظر، ارتقاء دهند.

دولتهاي متعاهد بايد به نحو مقتضي با ساير دولتهاي متعاهد و سازمانهاي منطقه اي و بين المللي داراي صلاحيت، در جهت گسترس برنامه هاي آموزشي و ارتقاي آگاهي عمومي راجع به حمايت و بهره برداري پايدار از تنوع زيستي، همكاري نمايند.

هر دولت متعاهد بايد گزارش هاي خود را در خصوص اجراي مفاد اين پروتكل بويژه در خصوص وضعيت موارد زير به سازمان ارائه نمايد:

الف ) گونه هاي در معرض تهديد؛

ب ) گونه هاي برداشت شده كه بهره برداري از آنها قانونمند شده است ار جمله گونه هاي داراي اهميت اقتصادي و ‏يا فرهنگي:

پ ) گونه هاي بيگانه مهاجم؛

ت ) موجودات زنده نو تركيب؛

ث ) مناطق مندرج در فهرست مناطق ويژه حفاظت شده راپمي؛

ج ) تحديد يا هر گونه تغيير در وضعيت حقوقي مناطق ويژه حفاظت شده راپمي و گونه هاي حفاظت شده؛

چ ) زيستگاههاي ويژه كه در فهرست مناطق ويژه حفاظت شده راپمي قرار ندارند:

ح ) اجراي آموزش زيست محيطي و آگاهي عمومي از آنها؛

خ ) فهرست صادرات، واردات و صادرات مجدد گونه هاي در معرض تهديد دريايي و ساحلي، مندرج در پيوست (ا).

‏چارچوب گزارش و دستورالعمل ارايه اطلاعات، بايد در نشست دولتهاي متعاهد تعيين شود.

‏نشست دولتهاي متعاهد كه همزمان با نشست هاي عادي شورا برگزار خواهد شد، وظائف زير را ايفاء خواهد كرد:

الف ) بازنگري اجراي پروتكل و بررسي كارايي تدابير اتخاذ شده و نياز به تدابير ديگر از جمله اضافه نمودن پيوستها:

ب ) تصويب، بازنگري و اصلاح هر يك از پيوستهاي اين پروتكل، در صورت نياز:

پ ) تصويب، تجديد نظر و اصلاح دستورالعمل ها و معيارهاي مشترك كه در ماده (19‏) اين پروتكل تعريف گرديده است:

ت ) بررسي پيشنهادهاي ارايه شده از سوي دولتهاي متعاهد و تصميم گيري در خصوص درج مناطق پيشنهادي در فهرست مناطق ويژه حفاظت شده راپمي

ث ) تنظيم دستورالعمل ارايه اطلاعات توسط دولتهاي متعاهد و بررسي اطلاعات ارايه شده بر اساس ماده (25‏) اين پروتكل:

ج ) ايفاي وظايف ديگري كه ممكن است براي اجراي اين پروتكل مناسب باشد؛

چ ) ايجاد ديگر ترتيبات نهادي ضروري براي دستيابي به اهداف اين پروتكل.

سازمان بايد از جمله موارد زير را انجام دهد:

الف ) ارتباط با مقدمات صلاحيتدار در دولتهاي متعاهد در خصوص اجراي پروتكل؛

ب ) ارائه آمورش به كارشناسان ملي به ويژه براي پايش و اجراي مفاد پرو تكل؛

پ ) ارتقاء و تسهيل همكاريهاي علمي، فني و حقوقي؛

ت ) در صورت تقاضا، ارائه مساعدت و رايزني هاي علمي، فني و حقوقي به دولتهاي متعاهد، براي اجراي موثر ‏پروتكل؛

ث ) تقويت توانايي ها و شبكه هاي منطقه اي براي تبادل داده ها و اطلاعات مربوط به پروتكل؛

ج ) ايجاد نظام يكنواخت پايش مناطق ويژه حفاظت شده، زيستگاههاي ويژه و گونه هاي در معرض تهديد؛

چ ) تهيه گزارش هايي بر اساس اطلاعات دريافتي از دولتهاي متعاهد در خصوص اجراي پروتكل و ارائه آنها به نشست دولتهاي متعاهد:

ح ) ايجاد و حفظ ارتباط و هماهنگي با سازمانهاي منطقه اي و بين المللي مربوط، بويژه با دبيرخانه معاهده هاي تنوع زيستي؛

خ ) مبادرت به تاسيس هسته مركزي شبكه مناطق ويژه حفاظت شده راپمي، با هماهنگي دولتهاي متعاهد، با هدف حمايت مؤثر از ميراث منطقه راپمي؛ و

د ) ايفاي ديگر وظايفي كه ممكن است بوسيله نشست دولتهاي متعاهد براي اجراي اين پروتكل، به آن واگذار گر‏دد.

مفاد اين پروتكل نبايد حقوق دولتهاي متعاهد در خصوص اتخاذ تدابير شديد تر ملي براي اجراي آن را تحت تاثير قرار دهد.

مفاد كنوانسيون در رابطه با پروتكل ها، در مورد اين پروتكل اعمال خواهد شد.

‏تشريفات اصلاح پروتكل ها و پيوستهاي آنها كه طبق مواد و (20‏) و (21‏) كنوانسيون تصويب گرديده است، در مورد اين پروتكل اعمال خواهند شد.

آئين كار و مقررات مالي كه به موجب ماده (22‏) كنوانسيون تصويب گرديده است، و اصلاحات آنها، در مورد اين پروتكل اعمال خواهد شد.

‏پيوستهاي جزء لاينفك اين پروتكل مي باشد.

‏اين پر وتكل جهت امضاء هر دولت متعاهد كنوانسيون در .................. از تاريخ ..............تا............... ‏هجري شمسي برابر با ............. تا .................... ميلادي مفتوح خواهد بود.

اين پروتكل منوط به تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق از سوي دولتهاي متعاهد كنوانسيون خواهد بود. اسناد تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق نزد ..................... كه وظايف امين اسناد را براساس ماده (30‏) كنوانسيون بر عهده خواهد داشت، سپرده خواهد شد.

‏اين پروتكل در نودمين روز پس از تاريخ سپردن حداقل 5 ‏سند تنفيذ، پذيرش يا تصويب، يا الحاق به پروتكل از سوي دولتهاي متعاهد كنوانسيون، لازم الاجرا خواهد شد.

‏پس از تاريخ سپردن 5 سند تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق به اين پرو تكل، در مورد هر دولت متعاهد، پروتكل در نودمين روز پس از سپردن سند تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق آن دولت متعاهد لازم الاجرا خواهد شد. ‏در تأييد مراتب فوق نمايندگان تام الاختيار امضا كننده زير كه از سوي حكومتهاي متبوع خود به طور مقتضي مجاز شده اند اين پروتكل را امضا، نموده اند. ‏اين پروتكل در .................. در تاريخ ................ هجري شمسي برابر با تاريخ .............. هجري قمري و ‏مطابق با تاريخ ................... ميلادي به زبان هاي عربي، انگليسي و فارسي كه همه متون داراي اعتبار يكسان ‏مي باشند تنظيم گرديده است. در صورت بروز اختلاف در تفسير يا اجراي پروتكل، متن انگليسي ملاك خواهد بود.