آيين‌ نامه نحوه جذب، گزينش و كارآموزي داوطلبان تصدي امر قضاء و استخدام قضات

با استناد به بند 3 اصل 158 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، قانون استخدام قضات و شرايط كارآموزي مصوب 1343 و اصلاحيه آن، قانون شرايط انتخاب قضات دادگستري مصوب 1361 و اصلاحات آن، ماده واحده قانون تشخيص لزوم كارآموزي مصوب 1366، ماده واحده قانون اختيارات و وظايف رئيس قوه قضائيه مصوب 1371، ماده واحده قانون گذرانيدن مدت خدمت نظام وظيفه فارغ‌ التحصيلان دانشكده علوم قضائي در محاكم قضائي كشور مصوب 1373 و اصلاحيه آن و با عنايت به اتخاذ رويكرد شايسته‌ سالاري و انتخاب اصلح در جذب و استخدام قضات و آموزش پودماني براي تربيت قضات داراي دانش، مهارت، اخلاق و تعهد حرفه‌ اي، آيين‌ نامه نحوه جذب، گزينش و كارآموزي داوطلبان تصدي امر قضاء و استخدام قضات به شرح مواد آتي تصويب مي‌ شود:

ماده 1 ـ جذب داوطلبان به دو شيوه عمومي و اختصاصي صورت مي‌ پذيرد.

ماده 2 ـ جذب عمومي عبارت است از فرآيند جذب داوطلبان تصدي منصب قضاء از طريق آزمون ورودي كتبي و مصاحبه علمي.

ماده 3 ـ جذب عمومي داوطلبان تصدي منصب قضاء از ميان دانش ‌آموختگان مقطع كارشناسي رشته حقوق در هر يك از گرايش ‌ها، فقه و حقوق، الهيات با گرايش فقه و مباني حقوق اسلامي، علوم قضايي، كارشناسي ارشد پيوسته معارف اسلامي و حقوق در هر يك از گرايش‌ ها از دانشگاه ‌هاي مورد تأييد وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و دانش ‌آموختگان سطح دو حوزه‌ هاي علميه و بالاتر، از حوزه‌ هاي مورد تأييد شوراي عالي حوزه ‌هاي علميه صورت مي ‌پذيرد. تعيين گروه‌ هاي مجاز براي شركت در فرآيند جذب عمومي در مورد دارندگان مدرك سطح 2 حوزه علميه به عهده معاون آموزش و تحقيقات قوه قضائيه است.

تبصره ـ دارندگان مدارك تحصيلي دانشگاهي بالاتر به شرطي مي‌ توانند در آزمون ورودي كتبي شركت نمايند كه مدرك كارشناسي آنان در يكي از گرايشهاي رشته حقوق و يا حوزوي باشد.

ماده 4 ـ آزمون ورودي به صورت سراسري به وسيله مركز جذب و آزمون معاونت آموزش و تحقيقات قوه قضائيه و در صورت صلاحديد معاون آموزش و تحقيقات با همكاري سازمان‌ هاي ديگر برگزار مي‌ شود.

تبصره ـ هزينه ثبت‌ نام در آزمون ورودي، براساس پيشنهاد معاون آموزش و تحقيقات و با تصويب رييس قوه قضائيه تعيين مي‌ گردد.

ماده 5 ـ داوطلباني كه معدل كل آنان در آزمون ورودي بيش از 50 درصد باشد به تعداد 3 برابر نياز دستگاه قضايي از بين حائزان بالاترين نمرات براي انجام مصاحبه علمي دعوت مي‌ شوند در صورت ضرورت ظرفيت تكميلي اعلام خواهد شد.

ماده 6 ـ جذب اختصاصي عبارت است از فرآيند جذب داوطلبان تصدي منصب قضاء از طريق مصاحبه علمي، مطابق مقررات اين آيين‌ نامه.

ماده 7 ـ جذب اشخاص زير از طريق مصاحبه علمي انجام مي ‌پذيرد: 1 . دانش‌ آموختگان كارشناسي حقوق در هر يك از گرايش‌ ها از دانشگاه‌ هاي گروه اول، منوط به داشتن حداقل معدل 16. 2 . دانش‌ آموختگان كارشناسي حقوق در هر يك از گرايش ‌ها از دانشگاه‌ هاي گروه دوم، منوط به داشتن حداقل معدل 17. 3 . دانش ‌آموختگان كارشناسي ارشد حقوق در هر يك از گرايش ‌ها از دانشگاه ‌هاي گروه اول، منوط به داشتن حداقل معدل 16 و مدرك كارشناسي حقوق در هر يك از گرايش ‌ها، فقه و حقوق يا الهيات با گرايش فقه و مباني حقوق اسلامي. 4. دانش‌ آموختگان كارشناسي ارشد پيوسته معارف اسلامي و حقوق در هر يك از گرايش ‌ها از دانشگاه ‌هاي گروه اول، منوط به داشتن حداقل معدل 16. 5 . دانش ‌آموختگان كارشناسي ارشد حقوق در هر يك از گرايش ‌ها از دانشگاه‌ هاي گروه دوم، منوط به داشتن حداقل معدل 17 و مدرك كارشناسي حقوق در هر يك از گرايش ‌ها. 6 . دانش ‌آموختگان كارشناسي ارشد پيوسته معارف اسلامي و حقوق در هر يك از گرايش‌ ها از دانشگاه‌ هاي گروه دوم، منوط به داشتن حداقل معدل 17. 7. دانش ‌آموختگان و دانشجويان دكتري تخصصي رشته الهيات با گرايش فقه و مباني حقوق اسلامي، منوط به داشتن مدرك كارشناسي در رشته الهيات با گرايش فقه و مباني حقوق اسلامي يا مدرك كارشناسي ارشد پيوسته رشته الهيات، معارف اسلامي و ارشاد با گرايش فقه و مباني حقوق اسلامي. 8 . دانش ‌آموخت…

تبصره ـ گروه‌ بنـدي حوزه ‌هاي علميه و دانشگاه ‌ها براساس جايگاه علمي آنان به موجب شيوه‌ نامه ‌اي خواهد بود كه به پيشنهاد معاون آموزش و تحقيقات به تصويب رييس قوه قضائيه مي ‌رسد.

ماده 8 ـ جذب اشخاص زير از طريق مصاحبه تشخيصي انجام مي ‌پذيرد: 1. دانش ‌آموختگان و دانشجويان مقطع دكتري تخصصي در هر يك از گرايش ‌هاي رشته حقوق، فقه و حقوق و گرايش فقه و مباني حقوق اسلامي رشته الهيات، مشروط به داشتن مدرك كارشناسي در هر يك از گرايش ‌هاي رشته حقوق يا مدرك كارشناسي ارشد پيوسته در هر يك از گرايش ‌هاي رشته معارف اسلامي و حقوق. 2. دارندگان مدرك سطح سه يا چهار حوزه علميه از حوزه ‌هاي علميه گروه اول، مشروط به داشتن مدرك كارشناسي در هر يك از گرايش ‌هاي رشته حقوق.

تبصره ـ منظور از مصاحبه تشخيصي، بررسي سوابق علمي و تجربي و داشتن قابليت‌ هاي دانشي فرد براي تصدي منصب قضاء است.

ماده 9 ـ مزاياي قابل اعطاء به قبول ‌شدگان فرآيند جذب اختصاصي به شرح زير است: 1. امكان تعيين محل خدمت براي دارندگان مدرك دكتري تخصصي در يكي از گرايش‌ هاي رشته حقوق يا سطح چهار و كساني كه با تأييد شوراي عالي حوزه‌ هاي علميه داراي شش سال سابقه تحصيل در دوره خارج فقه و اصول هستند. 2. ايجاد تسهيلات براي ادامه تحصيل در مقطع بالاتر، براي مشمولان بندهاي «3»، «4»، «5» و «6» ماده (7) با رعايت قوانين و مقررات و با توجه به نيازمندي ‌هاي قوه قضائيه. 3. اشتغال در پست‌ هاي قضايي مرتبط با تخصص تحصيلي، براي اشخاص موضوع ماده (8) و بندهاي «3» و «4» ماده (7) اين آيين‌ نامه.

ماده 10 ـ معاونت آموزش و تحقيقات مي ‌‌تواند مطابق شيوه‌ نامه‌ اي كه به تصويب رييس قوه قضائيه مي ‌رسد، سالانه به تعداد معيني از دانشجويان شاغل در مقاطع كارشناسي ارشد و بالاتر رشته حقوق يا معارف اسلامي و حقوق در دانشگاه‌ هاي گروه اول را از مزاياي بورسيه يا كمك هزينه تحصيلي بهره‌ مند كند.

ماده 11 ـ نحوه شنـاسايي اشخاص مشمـول جذب اخـتصاصي، كليه امور مربوط به مصاحبـه ‌ها و نحوه اعتراض به تصميم مرجع مصاحبه، به موجب شيوه ‌نامه ‌اي است كه به تصويب معاون آموزش و تحقيقات مي ‌رسد.

ماده 12 ـ كليه داوطلبان پذيرفته شده در آزمون ورودي و همچنين اشخاص مذكور در مواد (7) و (8) اين آيين ‌نامه حسب مورد به شرط موفقيت در مصاحبه علمي يا تشخيصي براي طي مراحل گزينش به اداره كل مربوط معرفي مي ‌شوند.

ماده 13 ـ شرايط عمومي داوطلبان تصدي منصب قضاء به شرح زير است: 1. تابعيت اصلي ايران. 2. اعتقاد و التزام عملي به دين مبين اسلام، ايمان و عدالت. 3. التزام عملي به قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و اصل ولايت مطلقه فقيه و عدم وابستگي تشكيلاتي به احزاب، سازمان‌ ها و گروه‌ هاي غيرقانوني يا هواداري از آن‌ ها، مگر در صورت احراز توبه. 4. طهارت مولد. 5 . داشتن سلامت جسمي و رواني و توانايي براي انجام كار قضايي به موجب شيوه ‌نامه ‌اي كه به تصويب رئيس قوه قضائيه مي ‌رسد. 6 . داشتن كارت پايان خدمت وظيفه يا معافيت از خدمت با لحاظ مقررات ماده واحده قانون گذرانيدن مدت خدمت نظام وظيفه فارغ ‌التحصيلان دانشكده علوم قضايي در محاكم قضايي كشور. 7. نداشتن سابقه محكوميت كيفري مؤثر. 8 . حسن شهرت، اخلاق و امانتداري. 9. عدم اعتياد به دخانيات، مواد مخدر و روان ‌گردان. 10. داشتن حداقل 22 و حداكثر 36 سال تمام در روز ثبت نام.

تبصره ـ موارد زير به شرط ارائه تأييديه معتبر به حداكثر سن مقرر اضافه خواهد شد: 1. ايثارگران و خانواده آنان به مدت 2 سال. 2. داوطلبان دانش ‌آموخته كارشناسي ارشد يا سطح سه، به مدت دو سال. 3. داوطلبان دانش ‌آموخته دكتري تخصصي يا سطح چهار، به مدت چهار سال. داوطلبان تنها مي ‌توانند از يكي از موارد مذكور در اين تبصره استفاده كنند و مدت اضافه شده به حداكثر سن مقرر، در هر حال، نمي ‌تواند از چهار سال بيش ‌تر باشد.

ماده 14 ـ اداره كل گزينش قضات پس از طي مراحل زير حداكثر ظرف 4 ماه با تهيه گردش كار و اعلام نظر، پرونده را به هيئت احراز صلاحيت داوطلبان تصدي منصب قضا ارسال مي ‌كند: 1. استعلام از مراجع ذي ‌ربط. 2. تحقيقات محلي. 3. مصاحبه عقيدتي و سياسي. 4. آزمون ‌هاي روان شناختي. 5 . تعديل و توثيق داوطلب به وسيله حداقل دو نفر مشهور به عدالت.

ماده 15 ـ هسته ‌هاي گزينش دانشگاه علوم قضايي و خدمات اداري و ساير دستگاه‌ هاي وابسته به قوه قضائيه مكلفند به درخواست اداره كل گزينش قضات، پرونده گزينشي داوطلباني كه سوابقي از آنان را نزد خود دارند، به اداره كل مذكور ارسال كنند.

ماده 16 ـ اداره كل گزينش قضات موظف است در خصوص داوطلبان از مراجع آتي استعلام كند: 1. سازمان ثبت احوال كشور. 2. مراكز تحصيلات عالي داوطلب. 3. اداره سجل كيفري و عفو و بخشودگي. 4. اداره تشخيص هويت نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران. 5 . حفاظت و اطلاعات قوه قضائيه. 6 . اداره كل تعيين صلاحيت و اسناد وزارت اطلاعات. 7. سازمان پزشكي قانوني. 8 . سازمان زندان‌ ها و اقدامات تأميني و تربيتي.

تبصره ـ در صورت ضـرورت، حسب مورد، از ساير مراجع مربوط نيز استعلام به عمل خواهد آمد.

ماده 17 ـ تحقيقات محلي از محل سكونت، تحصيل و اشتغال داوطلب صورت مي‌ پذيرد.

ماده 18 ـ احراز عدم اعتياد داوطلب به دخانيات، مواد مخدر و روان‌ گردان و سلامت جسمي و توانايي وي براي انجام كار قضايي از طريق استعلام از سازمان پزشكي قانوني صورت مي‌ پذيرد.

ماده 19 ـ اداره كل گزينش قضات موظف است، از طريق آزمون روان‌ شناختي، سلامت رواني و تناسب هوش و شخصيت، داوطلب منصب قضاء را مورد سنجش قرار دهد.

ماده 20 ـ احراز صلاحيت داوطلبان بر عهده هيأت‌ هاي سه نفره است كه اعضاء آن از بين قضات و يا مسؤولان ستادي قوه قضائيه به وسيله رئيس قوه قضائيه براي مدت 3 سال تعيين مي‌ شوند.

تبصره ـ مدير كل گزينش قضات به عنوان دبير امور اجرايي هيأت‌ ها عهده دار اموري از قبيل تعيين مكان و زمان برگزاري جلسات و دعوت از اعضاء است.

ماده 21 ـ اعضاي هيأت پس از ملاحظه پرونده گزينشي داوطلبان و با توجه به نتيجه مصاحبه علمي داوطلب و نظريه اداره كل گزينش قضات در خصوص صلاحيت عمومي نامبردگان اظهارنظر مي‌ كنند. تصميمات هيأت با اكثريت آراء اتخاذ مي‌ شود.

تبصره 1 ـ در موارد كثرت واجدين شرايط و محدوديت ظرفيت پذيرش، ضوابط انتخاب اصلح و ملاك‌ هاي تقدم به موجب شيوه ‌نامه‌ اي است كه به تصويب قوه قضائيه مي ‌رسد.

تبصره 2 ـ در صورت نقص تحقيقات و يا وجود ايراد شكلي در پرونده گزينشي داوطلبان، پرونده به اداره كل گزينش قضات اعاده مي ‌شود تا پس از رفع نقص و يا ايراد شكلي، مراتب به صورت خارج از نوبت، در جلسه هيأت مورد رسيدگي مجدد قرار گيرد.

ماده 22 ـ چنانچـه هيأت، صلاحيت داوطلب را احراز نكند يا رد نمايد، مراتب به وسيله دبيرخانه به اطلاع وي مي‌ رسد و او مي‌تواند حداكثر ظرف يك ماه از تاريخ اطلاع، اعتراض خود را به صورت مكتوب به دبيرخانه تسليم كند تا پرونده در هيأت تجديدنظر مطرح گردد. در صورت عدم اعتراض در مهلت مقرر، پرونده بايگاني خواهد شد و گردش مجدد آن، در صورت درخواست داوطلب، منوط به تصميم هيأت است. تصميم هيأت در اين خصوص قطعي است.

ماده 23 ـ هيأت‌ هاي تجديدنظر مركب از پنج نفر قضات عالي رتبه است كه به وسيله رييس قوه قضائيه براي مدت سه سال انتخاب مي ‌شوند. تصميمات هيأت تجديدنظر كه با رأي حداقل سه نفر از اعضاء هيأت اتخاذ مي ‌شود، قطعي است.

ماده 24 ـ جهات نقض تصميمات هيأت‌ هاي بدوي به قرار زير است: 1. وجود ايراد شكلي. 2. نقص تحقيقات. 3. عدم توجه به اسناد موجود در پرونده.

ماده 25 ـ هيأت تجديدنظر به اعتراض داوطلب رسيدگي و چنانچه اعتراض را وارد نداند، پرونده را اعاده مي ‌كند. در غير اينصورت، يكي از تصميمات زير اتخاذ خواهد شد: 1. نقض تصميم هيأت بدوي و دستور طرح مجدد پرونده در هيأت هم عرض، در صورت عدم توجه به اسناد موجود در پرونده. 2. دستور رفع نقص پرونده و يا ايراد شكلي و رسيدگي مجدد در هيأت بدوي تصميم ‌گيرنده.

ماده 26 ـ اداره كل گزينش قضات فهرست اسامي پذيرفته ‌شدگان را پس از تكميل مدارك استخدامي براي تمهيد مقدمات برگزاري دوره كارآموزي، به معاونت آموزش و تحقيقات ارسال مي ‌كند.