آيين نامه داخلي هيأت دولت

جلسه هيأت دولت با حضور دو سوم اعضاي صاحب رأي هيأت دولت رسميت مي‌ يابد و تصميمات با اكثريت مطلق عده حاضر معتبر‌ خواهد بود.

اشخاص زير حق حضور دائم در هيات دولت را دارند: رئيس جمهور، معاون اول رئيس جمهور، وزراء، معاون امور حقوقي رييس جمهور، معاون امور مجلس رييس جمهور، معاون اجرائي رئيس جمهور، رييس سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور، رئيس سازمان صدا و سيما، رئيس كل بانك مركزي و دبير هيات دولت شركت اشخاص ديگر منوط به موافقت رئيس جلسه است.

رياست جلسه هيات دولت با رئيس جمهور و با موافقت او بر عهده معاون اول رئيس جمهور است.

كميسيون هاي دائمي هيئت دولت به شرح زير است:

ملاك تصميم گيري در خصوص اختيارات تفويضي، موضوع تصويب نامه هاي شماره 158816/ت38857هـ مورخ 1/ 10/ 1386 و شماره 36553/ت39948هـ مورخ 11/ 3/ 1387و همچنين تصويب آيين نامه هاي اجرايي قوانين و اصلاح آنها، موضوع تصويب نامه شماره 164082/ت373هـ مورخ 10/ 10/ 1386 موافقت حداقل سه نفر از وزراي عضو كميسيون يادشده مي باشد.

هر يك از كميسيونهاي دائمي و خاص و مشترك داراي يك رئيس و يك نائب رئيس خواهد بود. روساي كميسيونها و نواب روسا را اعضاي كميسيونها در اولين جلسه خود انتخاب مي نمايند. هر كميسيون يك دبير خواهد داشت كه دبير هيأت دولت وي را از ميان كارشناسان آگاه به امور مربوط به كميسيون انتخاب مي نمايد.

جلسات كميسيونهاي دولت بدون اطلاع لغو نمي شود. در صورت عدم حضور رئيس كميسيون در جلسه، نائب رئيس اداره جلسه را بعهده ميگيرد. در صورت غيبت رئيس و نائب رئيس، رياست كميسيون با مسن ترين عضو كميسيون خواهد بود. اعضاي كميسيون موظفند عدم امكان حضور در جلسات عادي كميسيون را حداقل ( 48 ) ساعت قبل از تشكيل به دفتر كميسيون اطلاع دهند.

دبير كميسيون موظف است براي هر يك از موضوعهائيكه مورد بحث قرار ميگيرد گزارشي شامل خلاصه مطلب، نظرات دستگاههاي مورد استعلام، نظر معاون حقوقي رييس جمهور و تلفيق نظرات كارشناسي ارائه شده در كميسيونهاي فرعي را (كه مطابق نظر كميسيون اصلي و به مسئوليت دبير كميسيون تشكيل شده است)، تهيه و در جلسه كميسيون مطرح نمايد.

تصميمات كميسيون شامل موارد تصويب، عدم تصويب يا مسكوت ماندن موضوعات بايد در جلسه هيات دولت مطرح گردد و هيات وزيران درباره آن اظهار نظر كند.در مواردي كه تصميم كميسيون مبني بر انجام تكليف توسط دستگاه يا شورا يا كميسيون خاصي و يا ارجاع به نهاد ديگري باشد، تصميم كميسيون رأساً ابلاغ شود و صرفاً نظر نهايي و قطعي كميسيون در دستور كار هيئت وزيران قرار گيرد. موارديكه تصويب برخي از مسائل به استناد اصل 138 قانون اساسي به كميسيونهاي مركب از چند وزير واگذار ميشود، از حكم اين ماده مستثني است.پيشنهادهايي كه در كميسيون رد مي‌شود، تصميم كميسيون به دستگاههاي ذي‌ربط اعلام و در صورتي كه دستگاه پيشنهاد دهنده نسبت به نظر كميسيون اعتراضي داشت مراتب را ظرف پانزده روز به معاون اول رييس‌جمهور اعلام مي‌نمايد تا در صورت نياز در هيئت‌ وزيران مطرح شود.

به منظور تنظيم جلسات و تهيه صورت مذاكرات و ترتيب كليه امور مربوط به تشكيل جلسات هيأت دولت و كميسيونهاي آن و همچنين ثبت و نگهداري و ابلاغ مصوبات هيأت وزيران و تصميمات نماينده يا نمايندگان ويژه اي كه مطابق اصل 127 تعيين مي شوند و نيز مصوبات كميسيونهائي كه مطابق اصل 138 تشكيل مي گردند، همچنين تنظيم و تدوين پيش نويس لوايح و تصويب نامه ها دفتري زير نظر معاون اول رئيس جمهور به نام دفتر هيأت دولت تشكيل مي گردد رياست اين دفتر با دبير هيأت دولت است كه با حكم معاون اول رئيس جمهور منصوب ميشود. تشكيلات تفصيلي دفتر هيئت دولت و دفاتر كميسيون ها و معاونت هاي دفتر و امور ذيل هر يك از آنها علاوه بر تشكيلات موجود، با تسري تصويب نامه شماره 21460 /87 / م / ت 41324 هـ مورخ 25 / 9 / 1387 و اصلاحات بعدي آن نسبت به تشكيلات ياد شده، با هماهنگي نهاد رياست جمهوري به تأييد سازمان اداري و استخدامي كشور مي‌رسد.

به منظور تطبيق پيشنهاد تصويب نامه ها و لوايح و ارائه مشاوره حقوقي به كميسيونهاي دولت و نمايندگان ويژه موضوع اصل 127 قانون اساسي، كميسيوني به عنوان "كميسيون حقوقي" با مسئوليت معاون حقوقي رييس جمهور تشكيل مي گردد اعضاء كميسيون مزبور از ميان حقوقدانان مجرب تعيين و با حكم معاون حقوقي رييس جمهور منصوب مي شوند و هر يك از آنها مسئوليت مشاوره يكي از كميسيونهاي دولت را عهده دار مي باشند.

در صورتيكه موضوع لايحه و يا تصويب نامه پيشنهادي با وظايف مستقيم ديگر وزارتخانه ها يا سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور مرتبط و يا قانوناً موكول به موافقت آنها بوده و يا بار مالي داشته باشد دفتر هيات دولت حسب مورد قبلاً نظر وزارتخانه يا سازمانهاي مذكور را كسب و همراه با موضوع مربوط در كميسيون يا كميسيونهاي ذيربط مطرح مي نمايد. دستگاههايي كه به موجب اين ماده از آنها استعلام مي شود بايد دربارة موضوعات عادي حداكثر ظرف دو هفته و در خصوص موضوعات فوري ظرف يك هفته اعلام نظر نمايند. در مورد لوايح و تصويب نامه هاي اساسي و مهم كه نياز به فرصت بيشتر باشد، زمان مقرر با تائيد دفتر هيات دولت به دو برابر افزايش مي يابد. چنانچه نظريه دستگاهها ظرف مهلت مقرر با امضاء وزير يا معاون رئيس جمهور ارسال نشود، اين امر به عنوان موافقت تلقي ميشود و پيشنهاد براي بررسي به كميسيون مربوط ارسال مي گردد.

دفتر هيأت دولت، دستور جلسات هيأت دولت را طبق نظر معاون اول بصورت هفتگي تنظيم مي كند و دستور هفتة بعد را حداكثر در پنجشنبه هفتة قبل از آن به اطلاع اعضاء هيأت دولت ميرساند. گزارشها و مسائلي كه به نظر وزراء و معاونان رئيس جمهور لازم است در هيأت وزيران طرح شود به اطلاع رئيس جمهور يا معاون اول ميرسد تا در صورت تائيد و با رعايت سازوكار ماده ( 22 ) اين آيين نامه در موقع مناسب در جلسه مطرح گردد.

مصوبات دولت (مصوبات و تصميمات موضوع ماده (19) اين آئين‏نامه) ظرف (48) ساعت از زمان ابلاغ، در سامانه ملي قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران درج و (به‏ استثناي مصوباتي كه با رعايت قانون، طبقه بندي (محرمانه، خيلي محرمانه، سري، به‏ كلي ‏سري) شده باشد) منتشر مي شود. مصوباتي كه صرفاً حق يا تكليف براي دستگاه ‏هاي اجرايي ايجاد نمايد و مصوبات داراي طبقه بندي، از تاريخ ابلاغ به دستگاه اجرايي كه مصوبه به ‏عنوان و خطاب به آن صادر شده، لازم ‏الاجرا است. در غير اين صورت، مصوبات، (15) روز پس از انتشار در سامانه ياد شده، لازم الاجراء مي گردند؛ مگر آنكه در خود مصوبه يا ساير مصوبات دولت با رعايت حقوق مكتسبه، زمان يا كيفيت خاصي براي اجراي آن پيش ‏بيني شده باشد.

انتشار در سامانه موضوع اين ماده، رافع تكليف اطلاع‏ رساني به‏موجب ساير قوانين و نيز درج در روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران و ابلاغ مصوبات از سوي دفتر هيئت دولت نيست.

لوايح با توجه به ماده 88 آئين نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي به امضاء مشترك رئيس جمهور و وزير يا وزراء يا روساي دستگاههاي مربوط مي رسد و از طريق معاون ‏امور مجلس رييس جمهور تقديم مجلس مي گردد.

معاون ‏امور مجلس رييس جمهور طرحهاي قانوني را بطور منظم به اطلاع رئيس جمهور، اعضاء دولت و دفتر هيات دولت خواهد رساند، تا در صورتيكه كميسيون مربوط دولت هر يك از طرحهاي مزبور را اساسي و مهم تشخيص دهد پس از بحث درباره آن گزارش كميسيون را كه شامل نظريه و خلاصه اي از استدلالات و نيز بار مالي طرح است در هيات دولت مطرح نمايد. در اين موارد نظر دولت توسط نماينده يا نمايندگان دولت به مجلس شوراي اسلامي ارائه مي شود. در مورد طرحهاي دو فوريتي و سه فوريتي گزارش لازم مستقيماً توسط معاون ‏امور مجلس رييس جمهور تنظيم و جهت اتخاذ تصميم به دولت ارائه خواهد شد.

هماهنگي اظهارات نمايندگان دولت در مورد طرحها و لوايح در جلسات علني مجلس (بنحوي كه اظهار نظري خلاف نظر دولت صورت نگيرد) با معاون ‏امور مجلس رييس جمهور مي باشد.

در صورتيكه به هر دليل مسئول يا مسئولان ذيربط حضور نداشته باشند، نمايندة دولت در دفاع و اظهار نظر نسبت به لوايح و طرحهاي مربوط، معاون ‏امور مجلس رييس جمهور خواهد بود.

در دفاع از لوايح برنامه اي، بودجة ساليانه و اصلاحيه و متمم بودجه، رييس سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور بعنوان نماينده دولت و هماهنگ كننده نظرات اعضاء دولت صحبت خواهد كرد.

تقاضاي تشكيل جلسه غيرعلني مجلس شوراي اسلامي توسط هر يك از وزراء مستلزم هماهنگي قبلي با مقام رياست جمهوري است.

در صورت تغيير يا تعيين دولت جديد فهرستي از لوايح دولت قبل كه به مرحله تقديم به مجلس نرسيده و نيز لوايحي كه تقديم مجلس شوراي اسلامي شده است توسط معاون ‏امور مجلس رييس جمهور تنظيم و جهت تصميم گيري نهائي در دولت جديد مطرح خواهد شد. در ابتداي هر دوره قانونگذاري نيز در خصوص لوايح و طرحهاي معوقه دوره قبل مجلس (موضوع ماده 60 آئيننامه مجلس شوراي اسلامي) به همين ترتيب عمل خواهد شد.