آيين‌نامه ايمني در عمليات انتقال نيروي برق

صدور فرم هاي ضمانت نامه بايد به ترتيب زير انجام پذيرد: الف- تكميل فرم درخواست صدور ضمانت نامه، به وسيله درخواست كننده ب- تصويب فرم درخواست صدور ضمانت نامه به وسيله مسئولان بهره برداري (مدير/رئيس بهره برداري) ج- تهيه مدارك و فرم ضمانت نامه مورد نياز بايد بر اساس نوع كار مندرج در فرم درخواست تصويب شده، به وسيله مسئولان عمليات بهره برداري باشد. د- تكميل مدارك و صدور فرم ضمانت نامه توسط مسئولان عمليات بهره برداري مشخصات نمونه فرم هاي درخواست صدور ضمانت نامه، اجازه كار، اجازه كار و آزمايش، درخواست عمليات تحت اجازه كار و آزمايش، تضمين نامه ايستگاه و جدول ب (فرم بازديدكنندگان) در ضميمه شماره ٧ مي باشد.

مقررات عمومي درخواست صدور ضمانت نامه

مقررات عمومي درخواست صدور ضمانت نامه به شرح زير مي باشد:

فرم درخواست صدور ضمانت نامه، فرمي است كه درخواست كننده بايد آن را تكميل و به مسئولان بهره برداري (مدير/رئيس بهره برداري) تحويل دهد.

وظايف درخواست كننده ضمانت نامه

درخواست كننده موظف است فرم درخواست صدور ضمانتنامه را به شرح زير تكميل كند:

وظايف مسئولان بهره برداري (مدير/ رئيس بهره برداري)

مسئولان بهره برداري (مدير/ رئيس بهره برداري) بعد از دريافت فرم تكميل شده درخواست صدور ضمانت نامه بايد اقدامات زير را انجام دهند:

تصويب كننده خروج دستگاه يا خط از مدار (مركز كنترل يا ديسپاچينگ مربوطه) مي بايست پس از دريافت درخواست صدور ضمانت نامه مراتب مورد درخواست، امكان يا عدم امكان خروج دستگاه يا خط را بررسي نموده و در صورت امكان خروج با ذكر مدت انجام كار، زمان موردنياز، قطع و وصل و جمع مدت قطع را در فرم درخواست ضمانت نامه ثبت نمايد.

وظايف تصويب كننده نهايي فرم درخواست صدور ضمانت نامه

تصويب كننده نهايي فرم درخواست صدور ضمانت نامه موظف است مندرجات ثبت شده در فرم درخواست صدور ضمانت نامه را مورد بررسي قرار دهد و موارد زير را اجرا كند:

وظايف صادركننده ضمانت نامه (اپراتور)

مسئولان صادركننده فرم ضمانت نامه (اپراتور) موظفند بعد از دريافت فرم و تكميل و تصويب شده «درخواست صدور ضمانت نامه» و بررسي آن، مراحل زير را به مورد اجرا گذارند:

وظايف دارنده ضمانت نامه (مجري انجام كار)

دارنده ضمانت نامه (مجري انجام كار) داراي مسئوليت هايي به شرح زير مي باشد:

مقررات صدور فرم درخواست و لغو انجام عمليات تحت اجازه كار و آزمايش

در مواقعي كه فرم اجازه كار و آزمايش صادر شده باشد و دارنده ضمانت نامه (مجري انجام كار) حين انجام كار نياز به انجام آزمايش داشته باشد، موظف است موارد زير را اجرا نمايد:

دارنده ضمانت نامه (مجري انجام كار) موظف است پس از انجام آزمايشات به منظور برگرداندن وضعيت به حالت تضمين شده در فرم اجازه كار و آزمايش، مجدداً نزد صادركننده مراجعه كند و اقدامات زير را به ترتيب انجام دهد:

دارنده ضمانت نامه (مجري انجام كار) موظف است بلافاصله پس از پايان كار اقدامات زير را انجام دهد و سپس نسبت به لغو فرم ضمانت نامه اقدام كند:

صادركننده ضمانت نامه (اپراتور) موظف است پس از اعلام پايان كار توسط دارنده ضمانت نامه (مجري انجام كار) موارد زير را اجرا نمايد:

صدور فرم هاي ضمانت نامه منوط به قبول شرايط آن از جانب درخواست كننده است.

نحوه صدور و ابطال فرم هاي ضمانت نامه، بايد با رعايت مفاد آئين نامه و با اعمال دقت كافي صورت گيرد.

فرم هاي ضمانت نامه از زمان صدور تا ابطال داراي اعتبارند و در اين فاصله زماني هيچ كس مجاز به راه اندازي و انرژي دار كردن محلي نيست كه ضمانت نامه در ارتباط با آن صادر شده است.

فرم هاي ضمانت نامه فقط براي كار كاملاً مشخصي به نام «كار مجاز» و بر روي دستگاه و يا خط معيني به نام «دستگاه يا خطي كه انجام كار بر روي آن مجاز شده است» معتبر است و نيز در مورد اجازه كار و آزمايش براي «آزمايش مجاز» كه نوع و نحوه آزمايش دقيقاً در آن ثبت شده است داراي اعتبار بوده و دارنده ضمانت نامه غير از آنچه كه در فرم ثبت شده است مجاز به انجام كار ديگري نيست.

فرم هاي ضمانت نامه فقط ايمني افرادي را كه تحت سرپرستي دارنده آن كار مي كنند و همچنين افرادي را كه نام آنها در جدول ب پيوست ضمانت نامه براي انجام بازرسي و يا بازديد ثبت شده است، تضمين مي كند.

ورود افراد براي بازديد يا بازرسي از محل هايي كه فرم ضمانت نامه در مورد آنها صادر شده مستلزم تصويب دارنده ضمانت نامه و موافقت صادركننده آن است و صادركننده بايد پس از تصويب، اسامي آنان را در جدول ب پيوست ضمانت نامه ثبت كند.

پس از صدور فرم ضمانت نامه، صادركننده موظف است برگه جدول ب را روي نسخه اي كه نزد خود دارد پيوست كند تا اسامي بازديدكنندگان و بازرسي كنندگان در آن ثبت شود.

ضمانت نامه هاي صادر شده بايد از نقطه نظر ايمن كردن محيط كار و تأمين حفاظت ها، مستقل و براي كار مجاز ثبت شده در فرم كافي باشند به طوري كه هيچ گونه وابستگي به يكديگر نداشته و با لغو يكي از آنها، محيط ايمن ايجاد شده براي ساير فرم هاي ضمانت نامه صادر شده به قوت خود باقي بماند.

چنانچه لازم باشد براي انجام كارهاي مختلف بر روي دستگاه يا مدار يا خطوط براي گروههاي مختلف چند ضمانت نامه صادر شود، بايد ضمانت نامه هاي صادره از نظر تأمين حفاظت هاي مربوط به كار مجاز ثبت شده در آنها، كامل باشند و هيچ گونه وابستگي به يكديگر نداشته باشند به طوري كه با لغو يكي از آنها ايمن بودن محيط كار همچنان به قوت خود باقي است.

در صورتي كه دارنده ضمانت نامه به عللي نتواند در محيط كار حاضر شود، موظف است ابتدا كار را تعطيل و لوازم كار را از محيط خارج و به لغو ضمانت نامه خود اقدام كند.

فقط يك فرم اجازه كار و آزمايش در يك زمان و بر روي يك دستگاه مي توان صادر كرد.

چنانچه فرم اجازه كار يا تضمين نامه ايستگاه صادر شده باشد، فرم اجازه كار و آزمايشي كه داراي نقطه مشترك از نظر جداسازي و بي انرژي كردن با اين ضمانت نامه ها باشد را فقط در صورتي مي توان صادر نمود كه هيچ گونه آزمايشي كه نقاط مشترك را تحت تأثير قرار بدهد، درخواست نشده باشد.

هيچ كس و به هيچ عنوان و تحت هيچ شرايطي مجاز به انجام عمليات بر روي نقاط تضمين جداسازي و بي انرژي كننده نيست و نمي تواند تغييراتي در آن ها بوجود آورد.

فرم هاي ضمانت نامه بايد بدون قلم خوردگي، پاك شدگي، اصلاح شدگي، و لاك گرفتگي تهيه شود.

براي تكميل فرم هاي ضمانت نامه استفاده از «ايضاً» مجاز نيست.

دارنده ضمانت نامه موظف است قبل از شروع به كار، موارد ذيل را به كاركنان تحت سرپرستي خود اطلاع دهد: الف- شرح دستگاهي كه كار بر روي آن مجاز شده است. ب- نوع كارمجازي كه بايد انجام شود. ج- حدود محيط كار ايمن را مشخص كند. د- نقاط تضمين شده تشريح گردد. ه- موقعيت قرار گرفتن اتصال زمين هاي موقت نصب شده، مشخص گردد.

دارنده ضمانت نامه نسبت به هرگونه خطري كه متوجه ساير افراد شود مسئوليت دارد و موظف است كار را در شرايطي ايمن و بي خطر انجام دهد.

افرادي كه مي خواهند براي انجام بازديد يا بازرسي وارد محوطه اي كه ضمانت نامه روي آن صادر شده است بشوند، بايد موارد زير را اجرا نمايند: الف- به اتفاق صادركننده ضمانت نامه نزد دارنده ضمانت نامه مراجعه و موافقت وي را براي ورود اخذ نمايد. ب- جدول ب پيوست فرم ضمانت نامه را امضاء كند. ج- در صورت صدور فرم درخواست انجام عمليات تحت اجازه كار و آزمايش، بايد جدول ب فرم درخواست آزمايش را امضا كند. د- بعد از اينكه بازديد و يا بازرسي پايان پذيرفت، بازديدكننده موظف است نزد صادركننده مراجعه و جدول ب را كه گواهي بر خروج از محيط كار است امضاء كند.

هر كدام از فرم هاي ضمانت نامه براي انجام كار مشخصي به نام «كار مجاز» و بر روي دستگاه و يا خطوطي مشخص كه در فرم نوشته شده است، اعتبار دارد و دارنده فرم ضمانت نامه مجاز نيست به انجام كاري غير از آنچه كه در فرم ثبت شده است مبادرت ورزد.

براي ابطال فرم ضمانت نامه صادر شده، لازم است نسخه فرمي كه نزد صادركننده است امضاء شود.

در صورتي كه روي دستگاه، خطوط و يا مدار، دو يا چند ضمانت نامه صادر شده باشند به طوري كه نقاط تضمين جداسازي و بدون انرژي كننده مشتركي داشته باشند، صادركننده موظف است شماره ضمانت نامه، ساعت و تاريخ صدور فرم و نام دارنده آن را در جدول الف ثبت كند.

در صورتي كه رديف «ساعت و تاريخ ابطال» فرم ضمانت نامه كامل نشود صادركننده مجاز به ابطال فرم صادر شده نيست.

در صورتي كه براي حفاظت محيط كار لازم باشد از محل ديگري نيز فرم ضمانت نامه دريافت شود، صادركننده موظف است موارد زير را اجرا كند:

صادركننده (اپراتور) موظف است براي هر كدام از فرم هاي ضمانت نامه صادر شده كارت عمليات ممنوع با شماره مشخص روي نقاط تضمين ثبت كند و ضروري است شماره كارت در رديف «شماره كارت» فرم ضمانت نامه صادر شده ثبت شود.

شماره كارت هاي عمليات ممنوع براي فرم هاي ضمانت نامه صادر شده بايد به شرح زير تعيين گردد: الف- براي فرم تضمين نامه ايستگاه، شماره كارت ها از اعداد ١٠ تا ٩٩ است (مانند: اعداد ١٥ - ٢٠ - ٢٥ - ٣٠- ٣٥) ب- براي فرم اجازه كار، شماره كارت ها از اعداد ١٠٠ تا ١٩٩ است (مانند: اعداد ١١٠ - ١١٥ - ١٢٠ – ١٢٥) ج- براي فرم اجازه كار و آزمايش، شماره ها ازاعداد ٢٠٠ تا ٢٩٩ است (مانند: اعداد ٢١٥ - ٢٢٠ - ٢٢٥ – ٢٣٠)

براي معتبر كردن فرم ضمانت نامه بايد عمليات زير انجام شده باشد: الف- انجام عمليات جداسازي و نصب قفل و يا ضامن ايمني و نصب كارت عمليات ممنوع ب- انجام عمليات بدون برق كردن و نصب قفل و يا ضامن ايمني و نصب كارت عمليات ممنوع ج- انجام عمليات مربوط به محصور كردن محيط كار د- انجام عمليات مربوط به نصب اتصال زمين هاي موقت ه- انجام عمليات مربوط به ايمن سازي محيط كار نسبت به دستگاه و خطوط برق دار و خطرآفرين مجاور محل كار

فرم تضمين نامه ايستگاه

فرم تضمين نامه ايستگاه، شرايط كاملاً ايمن را براي انجام كار به وجود نمي آورد ولي تضمين مي كند كه هيچ نوع انرژي از طريق ايستگاه صادركننده و همچنين ايستگاههاي مرتبط، جريان نخواهد داشت. فرم تضمين نامه ايستگاه تنها در شرايطي كه نتوان تضمين كافي براي قسمتي بدست آورد، صادر مي شود كه اين فرم به منزله اجازه كار است و بايد مفاد تضمين نامه صادر شده به طور كامل رعايت شود.

كارفرما (اعم از صاحب كار، پيمانكار) و كليه اشخاص مرتبط با اجراي كار، مكلف به رعايت آيين نامه ايمني كار روي خطوط و تجهيزات برق دار مصوب شوراي عالي حفاظت فني و ساير آيين نامه هاي مصوب اين شورا و نيز ساير قوانين جاري كشور مي باشند.

اين آيين نامه مشتمل بر دو فصل و ٩١ ماده و ٨ تبصره به استناد مواد ٨٥ و ٨٦ و ۹۱ قانون كار جمهوري اسلامي ايران در جلسه مورخ ۲۳/ ۰۲/ ۱۳۹۲ شوراي عالي حفاظت فني تدوين و در تاريخ ۱۶/ ۴/ ۱۳۹۲ به تصويب وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي رسيده است.

وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي - اسدا... عباسي

ضميمه شماره ۱ مشخصات كارت احتياط كارتي است به رنگ سفيد جدول بندي شده طبق نمونه و به مشخصات زير: الف- مقوايي است و از بالا منگنه شده است و حاشيه آن به عرض ٥ ميلي متر دورتادور به رنگ قرمز طراحي شده است ب- طول كارت ١٨ سانتي متر ج- عرض كارت ١١ سانتي متر د- حروف با رنگ مشكي و قرمز نوشته شود وزارت نيرو شركت سهامي برق منطقه اي ........................................................... كارت احتياط كليد را وصل نكنيد اگر قطع كننده قطع شد تا قبل از تماس با دارنده كارت و ابطال آن، كليد را وصل نكنيد. پست.............................................................................................................. شماره كارت ................................................................................................... نام و كد كليد و يا دستگاه..................................................................................... علت صدور..................................................................................................... درخواست كننده ............... -عنوان ........................... -امضاء ........................... تصويب كننده ............... -عنوان ........................... -امضاء ........................... كارت نصب شد به وسيله ....................... -عنوان ..........…

ضميمه شماره ۲ شرايط نصب كارت احتياط بر روي نقاط كنترل كننده هاي دستگاه و خط فرض كنيد كه گروه خط گرم مشغول انجام تعميرات خط برقدار (A) با ابزار استاندارد خط گرم و متناسب با ولتاژ هستند، اگر بر اثر حادثه اي خط بدون برق شود، صادركننده (اپراتور) موظف است نسبت به برقدار كردن خط اقدام كند. برق دار شدن مجدد خط براي افراد گروه در حال كار خطرناك است و براي جلوگيري از برق دار شدن مجدد آن، روي كنترل كننده هاي دستگاه و يا خط، كارت احتياط نصب مي شود. ١- در صورتي كه شبكه به فرم زير احداث شده باشد كارت احتياط بايد بر روي نقاط مشخص شده نصب شود: (شكل) الف- كليد اتصال مجدد (ريكلوزر) دژنگتور B روي حالت OFF قرار داده مي شود و روي آن كارت احتياط نصب مي شود. ب- روي دسته كنترل دژنگتور B كارت احتياط نصب مي شود. ج- روي دسته كنترل سكسيونر E در حالتي كه در وضعيت باز (OPEN) قرار دارد كارت احتياط نصب مي شود. ۲- در صورتي كه شبكه به صورت يك و نيم كليدي احداث شده باشد اگر كاربر روي خط A صورت بگيرد كارت احتياط بايد روي نقاط مشخص شده زير نصب شود: الف- كليدهاي اتصال مجدد (ريكلوزر) دژنگتورهاي C و D روي حالت OFF قرار داده مي شود و روي هر كدام از آنها كارت احتياط نصب مي شود. ب- روي دسته كنترل دژنگتورهاي C،D كارت احتياط نصب مي شود تا در صورت قطع شدن با نصب كارت بر روي آنها تا زمان موافقت دارنده كارت كليد وصل نمي شود. ۳-…

ضميمه شماره ۳ مشخصات كارت حفاظت شخصي كارتي است قرمز رنگ، جدول بندي شده به مشخصات زير: ۱- مقوايي است و از بالا منگنه مي شود. ۲- طول كارت ۲۰ و عرض آن ۱۰ سانتيمتر است. ۳- حروف با رنگ مشكي نوشته شود. كد: ....................... شماره: ........................... وزارت نيرو شركت سهامي برق منطقه اي ........................... كــــــارت حفــــاظت شخصــــي عمليـــــات ممنوع دستگاه را بكار نيندازيد افراد مشغول كار هستند نام و شماره دستگاه مجزا كننده و يا بدون انرژي كننده: .................................................................................................................... نام و شماره دستگاه و با مداري كه انجام كار روي آن مجاز است: .................................................................................................................... شرح كاري كه بايد انجام شود: ....................................................................... .................................................................................................................... براي حفاظت آقاي: ...............................سمت ................................................ مدت تقريبي انجام كار: ...................................................................................... درخواست كن…

ضميمه شماره ۴ نمونه كاربرد كارت حفاظت شخصي مثال: (۱) - چنانچه در مدار برق پنكه هاي اطراف ترانسفورماتور، اتصالي وجود دارد و اعضاي تيم تعميراتي تصميم دارند كه از آن رفع نقص كنند بايد ترتيبي داده شود تا پنكه از منبع انرژي جدا شود و محيط كار تا پايان كار براي مجري انجام كار، ايمن باقي بماند. براي رسيدن به اين منظور از كارت «حفاظت شخصي» استفاده مي شود. (۲)- گروههاي تعميراتي تصميم دارند موتور پمپ روغن ترانسفورمر را تعمير و يا بازرسي كنند. براي از سرويس خارج كردن موتور پمپ و ايجاد محيط ايمن براي انجام كار، عمليات جداسازي به شرح زير صورت مي گيرد: الف- برق تغذيه كننده موتور پمپ قطع و كليد آن قفل، و روي آن كارت «حفاظت شخصي» نصب مي شود. اين يك نقطه تضمين الكتريكي است كه جزء عمليات جداسازي به حساب مي آيد. ب- موتور پمپ داراي دو شير روغن است كه يكي ورودي و ديگري خروجي مي باشد، هر دو بسته و قفل ايمني روي هر دو نصب و روي هر كدام از آنها كارت «حفاظت شخصي» نصب مي شود. اين دو نقطه تضمين مكانيكي است كه جزو عمليات جداسازي محسوب مي شود. ج- موتور پمپ داراي يك شير تخليه روغن است كه آن را باز مي كنند و در حالت باز قفل ايمني نصب و روي آن كارت «حفاظت شخصي» نصب مي شود. اين نيز يك نقطه تضمين مكانيكي است كه جزو عمليات جداسازي محسوب مي شود. (شكل)

ضميمه شماره ۵ مشخصات كارت حفاظت دستگاه كارتي است به رنگ مغز پسته اي روشن جدول بندي شده به مشخصات زير: ۱- مقوايي است و از بالا منگنه شده ۲- طول كارت ۱۵ و عرض آن ۱۰ سانتيمتر است ۳- حروف با رنگ مشكي نوشته شود. وزارت نيرو شركت سهامي برق منطقه اي ........................... كــــــارت حفــــاظت دستگاه دستگاه ........................................................................................................... .................................................................................................................... علت ............................................................................................................. .................................................................................................................... درخواست كننده: ............... ساعت ...........................تاريخ ................................. سمت ................................................. امضاء .............................................. كارت نصب شد به وسيله .................................................................................. سمت ................................................. امضاء .............................................. ساعت نصب .........…

ضميمه شماره ۶ مثال كاربرد كارت حفاظت دستگاه مثال: ۱- حفظ دستگاه و تجهيزات از آسيب ديدن بيشتر فرض مي شود: ياتاقان يكي از پنكه هاي اطراف ترانسفورماتور صداي غيرعادي دارد. در صورتي كه پنكه متوقف نشود خسارت بيشتري خواهد ديد و ممكن است به طور كلي معيوب شود. براي حفظ پنكه از آسيب بيشتر لازم است پنكه معيوب متوقف و از راه اندازي آن خودداري شود. براي نيل به اين منظور پنكه بايد از منبع برق جدا و روي منبع تغذيه آن كارت حفاظت دستگاه نصب شود. ۲- پايدار نگه داشتن سرويس برق طبق شكل يك، باس ۲۳۰ كيلوولت نيروگاه توسط كليد قطع كننده Bus Sectionalizing به دو قسمت تقسيم مي شود كه ژنراتوهاي ۱، ۲، ۳ و ۴ در يك قسمت و ژنراتوهاي ۵، ۶، ۷ و ۸ در قسمت ديگر باس قرار مي گيرد. در چنين شرايطي اگر اپراتور مستقر در پست شماره ۱، دژنگتور خطوط پست نيروگاه به پست شماره ۱ را بدون توجه به تابلو سنكرونايز با باس ايستگاه پارالل كند و يا اينكه اپراتور مستقر در پست شماره ۲، دژنكتور خطوط پست نيروگاه به پست شماره ۲ را بدون توجه به تابلو سنكرونايز باباس ايستگاه پارالل كند، باعث خواهد شد كه دو قسمت از باس بدون عمل سنكرونايز پارالل شوند كه خود باعث ايجاد حادثه و در نتيجه احتمال قطع برق سراسري خواهد شد. براي جلوگيري از عمليات اشتباه و آگاهي اپراتورها، روي دسته كنترل دژنگتورهاي خطوط در پست شماره ۱ و پست شماره ۲، كارت حفاظت دستگاه نصب…

ضميمه شماره 7 مشخصات مربوط به فرم درخواست صدور ضمانت نامه فرمي است كه به رنگ شكلاتي روشن؛ جدول بندي شده طبق نمونه و به مشخصات زير: الف- فرم در 4 نسخه تهيه شده است كه تمامي نسخ كاغذي است. ب- طول و عرض فرم به اندازه كاغذ A4 است. ج- حروف با رنگ مشكي نوشته شود. شماره............................. تاريخ ............................. وزارت نيرو شركت برق منطقه اي ................................................ درخواست صدور ضمانت نامه ايستگاه نيروگاه ضمانت نامه مورد درخواست ............................................................................................. نام و نام خانوادگي درخواست كننده ...................... عنوان .................. محل خدمت.................... نام و نام خانوادگي مجري انجام كار ...................... عنوان .................. محل خدمت.................... دستگاه ها و يا خطوطي كه كار بر روي آن ها انجام داده مي شود (با ذكر محل و كد و آن)................... ................................................................................................................................... شرح كاري كه بايد انجام داده شود........................................................................................ .............................................................…