قانون حمايت حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان ‌

از نظر اينقانون بمؤلف و مصنف و هنرمند «پديدآورنده» و به آنچه از راه دانش يا هنر و يا ابتكار آنان پديد مي ‌آيد بدون در نظر گرفتن ‌طريقه يا روشي كه در بيان و يا ظهور و يا ايجاد آن بكار رفته «‌اثر» اطلاق مي ‌شود.

اثرهاي مورد حمايت اينقانون بشرح زير است:

حقوق پديدآورنده شامل حق انحصاري نشر و پخش و عرضه و اجراي اثر و حق بهره ‌برداري مادي و معنوي از نام و اثر او است.

حقوق معنوي پديدآورنده محدود بزمان و مكان نيست و غيرقابل انتقال است.

پديدآورنده اثرهاي مورد حمايت اين قانون ميتواند استفاده از حقوق مادي خود را در كليه موارد و از جمله موارد زير بغير واگذار كند:

اثري كه با همكاري دو يا چند پديدآورنده بوجود آمده باشد و كار يكايك آنان جدا و متمايز نباشد اثر مشترك ناميده ميشود و حقوق‌ ناشي از آن حق مشاع پديدآورندگان است. ‌

نقل از اثرهائيكه انتشار يافته است و استناد به آنها بمقاصد ادبي و علمي و فني و آموزشي و تربيتي و بصورت انتقاد و تقريظ با ذكر‌ مأخذ در حدود متعارف مجاز است.

كتابخانه‌ هاي عمومي و مؤسسات جمع‌ آوري نشريات و مؤسسات علمي و آموزشي كه بصورت غيرانتفاعي اداره ميشوند ميتوانند ‌طبق آئيننامه ‌اي كه بتصويب هيئت ‌وزيران خواهد رسيد از اثرهاي مورد حمايت اين قانون از راه عكسبرداري يا طرق مشابه آن بميزان مورد نياز و ‌متناسب با فعاليت خود نسخه ‌برداري كنند.

وزارت اطلاعات ميتواند آثاري را كه قبل از تصويب اين قانون پخش كرده و يا انتشار داده است پس از تصويب اين قانون نيز كماكان مورد‌ استفاده قرار دهد.

وزارت آموزش و پرورش ميتواند كتابهاي درسي را كه قبل از تصويب اين قانون بموجب قانون كتابهاي درسي چاپ و منتشر كرده ‌است كماكان مورد استفاده قرار دهد. ‌

نسخه‌ برداري از اثرهاي مورد حمايت اين قانون مذكور در بند 1 از ماده 2 و ضبط برنامه‌ هاي راديوئي و تلويزيوني فقط در صورتيكه براي ‌استفاده شخصي و غيرانتفاعي باشد مجاز است. ‌

حقوق مادي اثرهائيكه در نتيجه سفارش پديد ميآيد تا سي سال از تاريخ پديد آمدن اثر متعلق بسفارش دهنده است مگر آنكه براي ‌مدت كمتر يا ترتيب محدودتري توافق شده باشد. ‌

انتقال گيرنده حق پديدآورنده ميتواند تا سي سال پس از واگذاري از اين حق استفاده كند مگر اينكه براي مدت كمتر توافق شده باشد

در مورد مواد 13 و 14 پس از انقضاي مدتهاي مندرج در آن مواد استفاده از حق مذكور در صورت حيات پديدآورنده متعلق بخود او و ‌در غير اين صورت تابع ترتيب مقرر در ماده 12 خواهد بود. ‌

در موارد زير حقوق مادي پديدآورنده از تاريخ نشر يا عرضه بمدت سي سال مورد حمايت اين قانون خواهد بود: 1 - اثرهاي سينمائي يا عكاسي. 2 - هرگاه اثر متعلق بشخص حقوقي باشد و يا حق استفاده از آن به شخص حقوقي واگذار شده باشد. ‌

نام و عنوان و نشانه ويژه ‌ايكه معرف اثر است از حمايت اين قانون برخوردار خواهد بود و هيچكس نميتواند آنها را براي اثر ديگري از‌ همان نوع يا مانند آن به ترتيبي كه الغاء شبهه كند بكار برد. ‌

انتقال گيرنده و ناشر و كساني كه طبق اين قانون اجازه استفاده يا استناد يا اقتباس از اثري را بمنظور انتفاع دارند بايد نام پديدآورنده را با‌ عنوان و نشانه ويژه معرف اثر همراه اثر يا روي نسخه اصلي يا نسخه ‌هاي چاپي يا تكثيرشده بروش معمول و متداول اعلام و درج نمايند مگر اينكه‌ پديدآورنده بترتيب ديگري موافقت كرده باشد. ‌

هرگونه تغيير يا تحريف در اثرهاي مورد حمايت اين قانون و نشر آن بدون اجازه پديدآورنده ممنوع است. ‌

چاپخانه‌ ها و بنگاههاي ضبط صوت و كارگاهها و اشخاصيكه بچاپ يا نشر يا پخش يا ضبط و يا تكثير اثرهاي مورد حمايت اين قانون ‌ميپردازد بايد شماره دفعات چاپ و تعداد نسخه كتاب يا ضبط يا تكثير يا پخش يا انتشار و شماره مسلسل روي صفحه موسيقي و صدا را بر تمام‌ نسخه ‌هائي كه پخش ميشود با ذكر تاريخ و نام چاپخانه يا بنگاه و كارگاه مربوط بر حسب مورد درج نمايند. ‌

پديدآورندگان ميتوانند اثر و نام و عنوان و نشانه ويژه اثر خود را در مراكزي كه وزارت فرهنگ و هنر با تعيين نوع آثار آگهي مينمايد به ‌ثبت برسانند. آئيننامه چگونگي و ترتيب انجام يافتن تشريفات ثبت و همچنين مرجع پذيرفتن درخواست ثبت به تصويب هيئت وزيران خواهد رسيد. ‌

حقوق مادي پديدآورنده موقعي از حمايت اين قانون برخوردار خواهد بود كه اثر براي نخستين ‌بار در ايران چاپ يا پخش يا نشر يا اجرا‌ شده باشد و قبلا در هيچ كشوري چاپ يا نشر يا پخش و يا اجرا نشده باشد.

هر كس تمام يا قسمتي از اثر ديگري را كه مورد حمايت اين قانون است بنام خود يا بنام پديدآورنده بدون اجازه او و يا عالماً عامداً بنام شخص ديگري غير از پديدآورنده نشر يا پخش يا عرضه كند بحبس تأديبي از شش ماه تا 3 سال محكوم خواهد شد. ‌

هر كس بدون اجازه ترجمه ديگري را بنام خود يا ديگري چاپ و پخش و نشر كند بحبس تأديبي از سه ماه تا يكسال محكوم‌ خواهند شد. ‌

متخلفين از مواد 17 - 18 - 19 - 20 اين قانون بحبس تأديبي از سه ماه تا يكسال محكوم خواهند شد. ‌

نسبت به متخلفان از مواد 17 - 18 - 19 - 20 اين قانون در مواردي كه بسبب سپري شدن مدت حق پديدآورنده استفاده از اثر با‌ رعايت مقررات اين قانون براي همگان آزاد است. وزارت فرهنگ و هنر عنوان شاكي خصوصي را خواهد داشت. ‌

شاكي خصوصي ميتواند از دادگاه صادركننده حكم نهائي درخواست كند كه مفاد حكم در يكي از روزنامه‌ ها بانتخاب و هزينه او آگهي ‌شود.

هرگاه متخلف از اين قانون شخص حقوقي باشد علاوه بر تعقيب جزائي شخص حقيقي مسئول كه جرم ناشي از تصميم او باشد‌ خسارات شاكي خصوصي از اموال شخص حقوقي جبران خواهد شد و در صورتيكه اموال شخص حقوقي بتنهائي تكافو نكند مابه ‌التفاوت از اموال ‌مرتكب جرم جبران ميشود. ‌

مراجع قضائي ميتوانند ضمن رسيدگي بشكايت شاكي خصوصي نسبت به جلوگيري از نشر و پخش و عرضه آثار مورد شكايت و‌ ضبط آن دستور لازم بضابطين دادگستري بدهند. ‌

اثرهائي كه پيش از تصويب اين قانون پديدآمده از حمايت اين قانون برخوردار است اشخاصي كه بدون اجازه از اثرهاي ديگران تا تاريخ ‌تصويب اين قانون استفاده يا بهره‌ برداري كرده ‌اند حق نشر يا اجرا يا پخش يا تكثير يا ارائه مجدد يا فروش آن آثار را ندارند مگر باجازه پديدآورنده يا ‌قائم‌ مقام او با رعايت اين قانون. متخلفين، از حكم اين ماده و همچنين كسانيكه براي فرار از كيفر بتاريخ مقدم بر تصويب اينقانون اثر را بچاپ ‌رسانند يا ضبط يا تكثير يا از آن بهره‌ برداري كنند بكيفر مقرر در ماده 23 محكوم خواهند شد. دعاوي و شكاياتي كه قبل از تصويب اين قانون در مراجع قضائي مطرح گرديده باعتبار خود باقي است. ‌

تعقيب بزه‌ هاي مذكور در اينقانون با شكايت شاكي خصوصي شروع و با گذشت او موقوف ميشود.

مواد 245 و 246 و 247 و 248 قانون مجازات عمومي ملغي است. ‌

آئين نامه‌ هاي اجرائي اينقانون از طرف وزارت فرهنگ و هنر و وزارت دادگستري و وزارت اطلاعات تهيه و به تصويب هيئت وزيران‌ خواهد رسيد. ‌

قانون فوق مشتمل بر سي و سه ماده و سه تبصره پس از تصويب مجلس سنا در تاريخ روز دوشنبه سوم آذر ماه 1348 در جلسه روز پنجشنبه يازدهم ديماه‌ يكهزار و سيصد و چهل و هشت شمسي به تصويب مجلس شوراي ملي رسيد.

رئيس مجلس شوراي ملي - عبدالله رياضي