سند حقوقی

جرم‌انگاری انتشار یک شایعه یا دروغ توسط سلبریتی‌ها در جامعه

پرسش

با توجه به توسعه ارتباطات در فضای مجازی برخی از معاندین به عمد و برخی از سلبریتی‌ها (چهره‌های مشهور) خواسته یا ناخواسته با ابزار رسانه به بهانه آزادی بیان، اقدام به نشر یک شایعه، دروغ و حرف هراس افکننده‌ در ذهن‌های افراد جامعه می‌نمایند، آیا رفتار مذکور جرم‌انگاری شده است؟

نظر هیئت عالی

با عنایت به اصول حاکم بر تفسیر مضیق مقررات کیفری، اصل قانونی بودن جرایم و مجازات‌ها و با لحاظ قواعد فقهی نظیر «قبح عقاب بلابیان» و «اصل برائت»، رفتار انتشار شایعه یا دروغ توسط هر شخص، اعم از سلبریتی یا غیر آن، درصورتی‌که مشتمل بر بیان خلاف واقع بوده و با قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی صورت گیرد، در چهارچوب ماده 746 قانون مجازات اسلامی (اصلاحی 1403) در فضای مجازی و نیز ماده 698 قانون مجازات اسلامی در قالب نشر اکاذیب جرم‌انگاری شده و صرفاً به صورت کتبی محدود نیست بلکه با توسعه مفهومی واژه «انتشار» و «در دسترس قرار دادن» شامل محتوای گفتاری، تصویری و نوشتاری در رسانه و فضای مجازی نیز می‌شود. در مواردی که گستره، شدت و آثار این اقدام به حد اخلال شدید در نظم عمومی یا ایجاد ناامنی در مقیاس وسیع برسد، حسب مفاد ماده 286 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 می‌تواند مصداق افساد فی‌الارض باشد، هرچند احراز این عنوان مستلزم تحقق شرایط خاص مقرر در تبصره آن ماده است. بنابراین با استناد به نصوص فوق، اصول و مبانی حقوقی، نظر اکثریت قضات محترم دادگستری شهرستان سروستان استان فارس تا حدودی که با این دیدگاه منطبق است، صحیح تشخیص و ادعای فقدان جرم‌انگاری مطلق در فرض مذکور با مفاد مواد 698 و 746 انطباق ندارد.

نظر اکثریت

به نظر می‌رسد با توجه به ماده 698 قانون مجازات اسلامی (کتاب پنجم تعزیرات مصوب 1375) درصورتی‌که فردی (چه چهره مشهور یا چه نامشهور) نوشته‌ای را جهت تشویش اذهان عمومی را انتشار دهد که با امنیت منطبق نباشد مرتکب جرم نشر اکاذیب و تشویش اذهان عمومی جامعه شده است و این جرم صرفاً به صورت مکتوب است و شفاهی نیست.

نظر اقلیت

در ماده 182 قانون مجازات اسلامی مقرر نموده که هر کس که برای ایجاد رعب و سلب آزادی و امنیت مردم دست به اسلحه ببرد محارب و مفسد فی‌الارض می‌باشد... در سایر مواد قانونی نیز مقنن تأکید بر داشتن اسلحه نموده است؛ لیکن در خصوص افرادی که بدون داشتن اسلحه فقط با گفتار و سخن و نشر آن اقدام به برهم زدن امنیت جامعه کنند جرم‌انگاری نشده است و می‌بایست هر چه سریع‌تر در خصوص برهم زنندگان امنیت روانی جامعه در فضای رسانه و مجازی جرم انگاری شود تا اقدامی مؤثر برای حفظ امنیت روانی در جامعه محقق شود.
این روشنایی را به دوستی هدیه بدهید

شبکهٔ استناد این سند

نقشهٔ اتکای متقابل: این سند بر چه تکیه دارد و چه چیزی بر آن.

به این اسناد ارجاع می‌دهد

منابعی که متنِ همین سند به آن‌ها استناد کرده است.