سند حقوقی

اثر ابطال رأی داور بر صلاحیت نهاد داوری

پرسش

پیش‌خریدار دعوایی به خواسته الزام به تکمیل و تحویل بنا را به طرفیت پیش‌فروشنده مطرح نموده است. دادگاه رسیدگی‌کننده مستند به ماده ۲۰ قانون پیش‌فروش ساختمان دعوا را در صلاحیت نهاد داوری منعکس در ماده فوق دانسته و مبادرت به صدور قرار عدم استماع دعوی نموده است. اینبار پیش‌خریدار دعوا را نزد هیأت داوری موصوف مطرح و رای داوری در این باب مبنی بر الزام پیش‌فروشنده به تکمیل و تحویل بنا صادر می‌شود اما متعاقب اعتراض پیش فروشنده به رای داوری، حکم قطعی بر ابطال رای داوری صادر می‌گردد. حال چنانچه پیش خریدار قصد طرح مجدد دعوای سابق را داشته باشد صلاحیت با کدام مرجع خواهد بود؟ (نهاد داوری یا محاکم عمومی دادگستری؟)

نظر هیئت عالی

برخلاف داوری اختیاری در داوری اجباری در هر حال اختلافات می‌باید از طریق داوری حل و فصل گردد بنابراین با ابطال رأی هیأت داوری می‌باید موضوع در هیأت داوری دیگری مطرح گردد و چنانچه سبب ابطال رأِی داور فقدان صلاحیت مرجع داوری باشد پس از ابطال رأی مزبور و قطعیت آن موضوع در صلاحیت دادگاه‌های دادگستری خواهد بود. در سایر موارد نظریه اکثریت مورد تأیید است.

نظر اکثریت

در داوری اجباری مقنن داوری را یگانه طریق حل و فصل اختلاف بین طرفین نزاع معرفی کرده است. اجباری و انحصاری بودن این طریق حل اختلاف اقتضا دارد که مواردی نظیر ابطال رای داور سبب سلب صلاحیت از نهاد داوری تحمیل شده از ناحیه مقنن نگردد و مورد اختلاف مجدداً می‌بایست در نهاد داوری که با هیأت داوری غیر از هیأت داوری نخست تشکیل می‌گردد رسیدگی شود و حکم مقرر در تبصره ماده ۴۹۱ قانون آیین دادرسی مدنی، منصرف از موارد داوری اجباری من جمله داوری مقرر در قانون پیش‌فروش ساختمان است.

نظر اقلیت

فلسفه داوری، رسیدگی سریع و بدون تشریفات به اختلافات خصوصی طرفین نزاع است و چنانچه معتقد باشیم که پس از یک دور رسیدگی توسط داور و ابطال رای داوری، طرفین نزاع مجدداً همان مسیر گذشته را طی کرده و درگیر فرایند انتخاب داوری و رسیدگی داور شده و پایانی بر این روند نباشد علاوه بر آنکه به وضوح بر خلاف فلسفه نهاد داوری که همان سرعت در رسیدگی است عمل کرده‌ایم بر خلاف اصل صلاحیت عام محاکم دادگستری و دسترسی شهروندان به دادگستری نیز اقدام کرده‌ایم. مقنن نیز همین رویکرد را به صراحت در تبصره ماده ۴۹۱ قانون آیین دادرسی مدنی به نحو مطلق اتخاذ کرده و پس از ابطال رای داور تحت هر شرایطی دادگاه را صالح به رسیدگی به دعوا دانسته است و ارجاع مجدد دعوا به داوری را مقرر نکرده است.

شبکهٔ استناد این سند

نقشهٔ اتکای متقابل: این سند بر چه تکیه دارد و چه چیزی بر آن.

به این اسناد ارجاع می‌دهد

منابعی که متنِ همین سند به آن‌ها استناد کرده است.