آيين نامۀ تضمين معاملات دولتي

هيأت وزيران در جلسه 1394/8/28 به پيشنهاد شماره 8451 مورخ 1393/2/20 سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور و به استناد ماده (6) قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت - مصوب 1380 - و ماده (23) قانون برنامه و بودجه كشور - مصوب 1351 - آيين نامه تضمين معاملات دولتي را به شرح زير تصويب كرد:

هدف و دامنه كاربرد اين آيين نامه به شرح زير مي باشد:

هدف: تحكيم تعهدات مناقصه گران يا داوطلبان و طرف هاي قراردادي، در اجراي قانون برگزاري مناقصات -مصوب ۱۳۸۳ - و قانون آيين نامه معاملات دولتي - مصوب ۱۳۴۹- از طريق تبيين و تنظيم تضامين لازم براي معاملات با موضوع خريد انواع كالاها و خدمات و نيز ارجاع كار و تشكيل آن معاملات از جمله قراردادهاي خريد خدمات مشاوره، مديريت طرح، امور پژوهشي و تحقيقاتي، امور نرم افزاري، امور پيمانكاري در زمينه هاي احداث و ساخت، طرح و ساخت (صنعتي يا غيرصنعتي)، نصب، ساخت و نصب، ترابري و انواع پيمانكاري تعمير، نگهداري و بهره برداري، خدمات پشتيباني، امور حمل و نقل، اجاره و استجاره و نيز خريد ماشين آلات، تجهيزات، لوازم، مصالح، مواد و ديگر انواع كالا و همچنين موارد مشابه آنها، به تنهايي يا به صورت تركيبي از دو يا چند مورد از آنها.

دامنه كاربرد: تمام دستگاه هاي موضوع بند (ب) ماده (۱) قانون برگزاري مناقصات - مصوب ۱۳۸۳ - و دستگاه هاي موضوع ماده (۵) قانون مديريت خدمات كشوري - مصوب ۱۳۸۶ - و نيز مواد (۲) تا (۵) قانون محاسبات عمومي كشور - مصوب ۱۳۶۶ - براي انجام معاملات و ارجاع كار در اخذ تضامين مورد نياز، تابع ضوابط مندرج در اين آيين نامه هستند.

در قراردادهاي بيمه، اخذ تضمين از بيمه گر موضوعيت ندارد.

در اين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

تضمين: سپردن مال يا وجه نقد يا به عهده گرفتن تعهد فرعي يا مضاعف به منظور پايبندي به يك تعهد اصلي و شروط مربوط به آن.

ضمانت نامه: سندي براي توثيق تعهدات متعهد كه شخص ثالثي (ضامن) بر اساس درخواست متعهد (مضمون عنه) و با رعايت ضوابط مربوط تعهد مي كند كه در سررسيد يا شرايط معين مبلغ معيني را بابت موضوع خاصي كه مربوط به تعهد اصلي متعهد (مضمون عنه) است به ذي نفع تعهد اصلي (مضمون له) يا به حواله كرد او بپردازد.

سپردن تضمين: انجام مجموعه اقدامات متعهد اصلي براي تأمين و تسليم تضمين به مضمون له به نحوي كه تضمين با رعايت تمام مقررات و ضوابط مربوط در دسترس ذي نفع تعهد (مضمون له) قرار گيرد و وي بتواند هر زمان كه طبق مقررات خواست وجه مربوط به آن را ضبط يا مبلغ ضمانت نامه را از ضامن دريافت كند.

آزادسازي تضمين: انجام كليه اقدامات در اختيار مضمون له (دستگاه مناقصه گزار يا كارفرما) به منظور آنكه تضمين يا ضمانت نامه از دسترس وي خارج گردد و مضمون عنه (مناقصه گر يا طرف قرارداد متعهد به تعهدات قراردادي) قادر باشد تضمين را به خود برگرداند. اين اقدامات شامل اقدامات خارج از اختيار مضمون له نمي باشد.

كارفرما: دستگاه هاي موضوع بند (ب) ماده (۱) قانون برگزاري مناقصات - مصوب - ۱۳۸۳ -، ماده (۵) قانون مديريت خدمات كشوري - مصوب ۱۳۸۶ - و نيز مواد (۲) تا (۵) قانون محاسبات عمومي كشور - مصوب ۱۳۶۶-.

اشخاص: هر شخص حقيقي يا حقوقي كه در فرآيند ارجاع كار، داوطلب شركت در معامله و يا طرف قرارداد دولت قرار مي گيرد و نيز داراي شرايط لازم باشد.

فرآيند ارجاع كار: مجموعه اقدامات قانوني براي انعقاد قرارداد كارفرما با اشخاص مانند مناقصه، مزايده و ترك تشريفات يا عدم الزام به آن.

تضمين شركت در فرآيند ارجاع كار: تضميني كه اشخاص، براي اثبات قصد و حداقلي از توان خود، به نفع كارفرما مي سپارند تا كارفرما آنان را در مراحل بعدي فرايند ارجاع كار شركت دهد.

تضمين انجام تعهدات: تضميني است كه اشخاص پس از فرآيند ارجاع كار و انتخاب شدن براي معامله، به منظور اثبات پايبندي به انجام تعهدات خود بايد قبل از انعقاد قرارداد به كارفرما بسپارند.

تضمين پيش پرداخت: تضميني كه اشخاص پس از انعقاد قرارداد، در قبال دريافت پيش پرداخت بر اساس اسناد ارجاع كار، به كارفرما مي سپارند.

تضمين حسن اجراي كار: تعهدي كه اشخاص در قبال آزادسازي سپرده حسن اجراي كار به كارفرما مي سپارند.

كالا: محصولي كه فرايند مصرف آن از فرايند توليدش قابل تفكيك است و مالكيت آن مي تواند از يك شخص به شخص ديگري منتقل شود.

خدمت: محصولي كه فرآيند مصرف آن از فرايند توليد يا ايجاد آن قابل تفكيك نباشد، شامل انواع تغييرات سفارشي و خاص كه به درخواست مشتري در وضعيت، شكل، موقعيت و مكان اشيا يا اشخاص صورت پذيرد و شامل انواع خدمات مشاوره، آموزشي و درماني يا انواع پيمانكاري از جمله پيمانكاري احداث، پيمانكاري ترابري، پيمانكاري تعمير، نگهداري يا بهره برداري مي شود.

تأمين كالا: تحويل انواع كالا (كه ممكن است تأمين كننده كالا توليدكننده يا فقط فروشنده آن باشد) با مشخصات و نيز در مكان، زمان و شرايط مقرر به مشتري كالا تحويل مي دهد.

توليد: مجموعه فعاليت هايي كه مستقل از درخواست سفارش دهنده خاص، به ايجاد كالا بيانجامد، توليدكننده ، مواد و مصالح مورد نياز توليد را تهيه و محصول توليد شده را براي انتقال عين يا منفعت آن به متقاضيان احتمالي آينده آماده مي سازد.

پيمانكاري: هر نوع خدمت كه بر اساس فعاليت مشخص و قيمت كل يا قيمت واحد كار مشخص و به صورت حجمي قابل واگذاري به اشخاص باشد از قبيل پيمانكاري احداث، پيمانكاري باربري و ترابري، پيمانكاري ساخت، پيمانكاري امور اداري و تايپ، پيمانكاري تنظيف، پيمانكاري طبخ غذا.

ساخت: خدماتي كه به ايجاد كالايي اعم از سازه هاي پيش ساخته، تأسيسات قابل حمل يا ماشين آلات و تجهيزات طبق سفارش كارفرما و براي استفاده در محلي ديگر (محلي غير از محل ساخت) بيانجامد. معمولاً تهيه مواد و مصالح مورد نياز ساخت با سازنده است.

احداث: خدماتي كه به ايجاد سازه، ساختمان، تأسيسات يا مستحدثاتي از قبيل خطوط لوله، سد، كانال، فرودگاه، نيروگاه، راه، راه آهن، بارانداز، بندر، پل، تونل، انواع كارخانه هاي صنعتي و معدني در ساختگاه مربوط به كارفرما بيانجامد. خدمات احداث ممكن است همراه با تعهد تهيه مواد و مصالح مورد نياز براي احداث بوده يا نباشد در تركيبات سنتي مانند «طرح و ساخت» (صنعتي يا غيرصنعتي) «ساخت» در همين معناي «احداث» به كار رفته است.

نصب: خدمتي به منظور برپا كردن، جاي دادن يا پيوند دادن هر سامانه يا بخش كاركردي مستقل آن، در بخش هايي ديگر يا با بخش هاي ديگر به نحوي كه امكان بهره برداري مناسب آن فراهم گردد.

امور ساختماني: انواع اقدامات لازم براي احداث پروژه هاي عمراني يا صنعتي از قبيل انواع ساختمان، ابنيه، خطوط لوله، سد، كانال، فرودگاه، نيروگاه، راه و راه ريلي (راه آهن)، بندر و بارانداز، پل و تونل و انواع كارخانه از جمله كارخانه هاي صنعتي، معدني، شيميايي و كشاورزي.

بهره برداري: خدمت مستمري كه جهت استفاده اقتصادي و ايمن از مستحدثات يا تأسيسات براي تأمين اهداف مقرر با كيفيت و كميت مقرر كه بايد بر مبناي برنامه مدون و بر اساس دستورالعمل ها و راهنمايي هاي فني مناسب صورت پذيرد.

نگهداري: خدمتي شامل مجموعه فعاليت هايي كه به طور مشخص و معمولاً برنامه ريزي شده و با هدف جلوگيري از خرابي ناگهاني مستحدثات، سامانه ها، ماشين آلات، تجهيزات يا تأسيسات انجام مي گيرد تا با اين كار قابليت اطمينان و در دسترس بودن آنها افزايش يابد.

تعميرات: خدمتي شامل مجموعه اي از فعاليت ها كه بر روي مستحدثات، سامانه ها، ماشين آلات، تجهيزات يا تأسيسات يا وسيله اي كه دچار افت كارآيي يا از كارافتادگي شده است انجام مي شود تا به حالت قابل بهره برداري بازگردند و براي انجام وظيفه اي كه به آن محول شده است، دوباره آماده شوند.

ماشين آلات: مجموعه اي از قطعات، تجهيزات يا اجزاي مرتبط كه حداقل يكي از آنها متحرك بوده و داراي محرك و مهاركننده مناسب است و به منظور كاربرد مخصوصي به ويژه فرآوري، پردازش، عمل آوري، حركت، ساخت، توليد، احداث يا نصب به يكديگر متصل شده اند.

ماشين آلات سفارشي: ماشين آلاتي كه سازنده طبق سفارش كارفرما براي كاربرد خاصي مي سازد يا از طريق اعمال تغييراتي طبق سفارش كارفرما آن را آماده ي استفاده ي خاص مي سازد.

ماشين آلات آماده: ماشين آلاتي كه به صورت آماده قبلاً توليد شده و براي استفاده هاي عمومي آماده عرضه يا تحويل مي شود.

اعتبار اسنادي: سندي الزام آوري كه با تنظيم و مبادله آن، كارفرما (خريدار) از بانك درخواست مي كند تا انجام مراحل پرداخت به فروشنده بابت كالاي ارسالي يا خدمت انجام شده را طبق قرارداد و پس از تاييد وي تعهد كند.

كاركرد تضامين به شرح زير است:

تضمين شركت در فرآيند ارجاع كار.

تضمين قراردادها كه شامل موارد زير است: ۱ - تضمين انجام تعهدات ۲ - تضمين پيش پرداخت ۳ - تضمين حسن اجراي كار

ضمانت نامه هاي مقرر در آيين نامه به شرح زيرمي باشد:

ضمانت نامه بانكي و يا ضمانت نامه هاي صادره از سوي مؤسسات اعتباري غيربانكي كه داراي مجوز فعاليت از سوي بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران هستند.