سند حقوقی

قانون رفع موانع توليد رقابت پذير و ارتقاي نظام مالي كشور

تاریخ تصویب: 1394/02/01 · آخرین وضعیت: منسوخه 1403/08/02 · تاریخ روزنامه رسمی: 1394/02/30

ماده ۱

دولت موظف است:
الف
ظرف مدت شش ‌ماه از تاريخ لازم ‌الاجراء شدن اين قانون، «جدول بدهيها و مطالبات دولت و شركتهاي دولتي» را در سه طبقه به‌ شرح زير تهيه و به كميسيون ‌هاي اقتصادي و برنامه و بودجه و محاسبات مجلس شوراي اسلامي ارائه كند: طبقه اول: مطالبات و بدهيهاي اشخاص حقوقي خصوصي و تعاوني به‌ تفكيك اشخاص طبقه دوم: مطالبات و بدهيهاي نهادها و مؤسسات عمومي غيردولتي به‌ تفكيك مؤسسه طبقه سوم: مطالبات و بدهيهاي بانكها و مؤسسات اعتباري به‌ تفكيك بانكها
ب
جدول مزبور بايد هر سه ‌ماه يك‌ بار به‌ روزرساني شده، به كميسيون‌ هاي مذكور ارائه شود.
پ
دولت موظف است از سال 1394 به‌ بعد، همزمان با ارائه لايحه بودجه، جدول بدهيها و مطالبات قطعي ‌شده و تعهدات دولت به اشخاص حقوقي خصوصي و تعاوني و مؤسسات عمومي غيردولتي و بانكها و مؤسسات اعتباري و تعهدات آنها به دولت را كه به تأييد سازمان حسابرسي كشور رسيده است، به مجلس شوراي اسلامي ارائه كند.
تبصره
به‌ منظور اجراي احكام مذكور در بندهاي (ب) و (پ) اين ماده، از ابتداي سال 1395 واحد جداگانه ‌اي در وزارت امور اقتصادي و دارايي ايجاد مي ‌شود. اين واحد موظف است خلاصه مطالبات، بدهيها و تعهدات دولت را احصاء و ثبت كند و علاوه بر گزارش‌ هاي فصلي، گزارش ‌هاي سالانه جهت ارائه به رئيس ‌جمهور و مجلس شوراي اسلامي تهيه نمايد. گزارش ‌هاي سالانه بايد به تأييد سازمان حسابرسي كشور برسد. سازمان مديريت و برنامه ‌ريزي كشور موظف است با پيشنهاد وزارت امور اقتصادي و دارايي، نسبت به اصلاح ساختار سازماني وزارت امور اقتصادي و دارايي با رعايت قوانين و مقررات مربوط اقدام كند. شرح وظايف واحد مزبور مشتركاً توسط وزارت امور اقتصادي و دارايي و سازمان مديريت و برنامه ‌ريزي كشور تهيه و ابلاغ مي ‌شود. سازمان مديريت و برنامه ‌ريزي كشور موظف است نيروي انساني واحد مذكور را از محل نيروهاي موجود در دولت و اعتبار مورد نياز آن را از محل اعتبار برنامه تنظيم صورت عملكرد سالانه بودجه كشور تأمين كند. آيين ‌نامه اجرائي اين ماده ظرف مدت دو ماه از تاريخ ابلاغ اين قانون، به پيشنهاد وزارت امور اقتصادي و دارايي به تصويب هيأت وزيران مي ‌رسد.

ماده ۲

دولت موظف است:
الف
حداكثر ظرف مدت شش‌ ماه از تاريخ لازم‌ الاجراء شدن اين قانون، بدهيهاي قطعي خود به اشخاص حقيقي و حقوقي تعاوني و خصوصي را كه در چهارچوب مقررات مربوط تا پايان سال 1392 ايجاد شده، با مطالبات قطعي دولت (وزارتخانه ها و مؤسسات دولتي) از اشخاص مزبور تسويه كند. بدين منظور وزارت امور اقتصادي و دارايي، اسناد تعهدي خاصي را با عنوان «اوراق تسويه خزانه» صادر مي ‌كند و در اختيار اشخاص حقيقي و حقوقي خصوصي و تعاوني طلبكار و متقابلاً بدهكار قرار مي ‌دهد. اين اسناد صرفاً به ‌منظور تسويه بدهي اشخاص ياد شده به دولت مورد استفاده قرار مي ‌گيرد. جمع مبلغ اوراق تسويه خزانه كه به‌ موجب اين ماده صادر مي‌ شود و در اختيار طلبكاران قرار مي ‌گيرد، به ‌صورت جمعي - خرجي در بودجه ‏هاي سنواتي درج مي ‌شود.
ب
همه‌ ساله به‌ ميزان مابه‌ التفاوت مطالبات قطعي اشخاص حقيقي و حقوقي خصوصي و تعاوني از دولت و شركتهاي دولتي و بدهي قطعي ‌شده آنان به دولت و شركتهاي دولتي، در لايحه بودجه سالانه، انتشار «اوراق صكوك اجاره» را پيش ‌بيني نمايد. اوراق مزبور قابل معامله در بازار ثانويه است. آيين ‌نامه اجرائي نحوه انتشار اوراق صكوك اجاره، بازپرداخت سود و تضمين آن حسب مورد توسط دولت و شركتهاي دولتي ذي ‌ربط، ظرف مدت سه ‌ماه از تاريخ ابلاغ اين قانون، به پيشنهاد سازمان مديريت و برنامه ‌ريزي كشور، وزارت امور اقتصادي و دارايي و بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران به ‌تصويب هيأت وزيران مي ‌رسد. اوراق صكوك اجاره در اين قانون عبارت است از اوراق بهادار قابل نقل و انتقال كه نشان دهنده مالكيت مشاع دارنده در منافع دارايي مورد اجاره باشد.
پ
در صورت درخواست اشخاص حقيقي و حقوقي خصوصي و تعاوني، مطالبات خود از آنان را با بدهي شركتهاي دولتي به آنها، تهاتر كند. شركت دولتي كه به اين ترتيب جايگزين بدهكار مي ‌شود، موظف است مبلغ بدهي تسويه ‌شده را به حساب درآمد عمومي نزد خزانه ‌داري كل كشور واريز كند. حكم اين بند با رعايت جزء (2) بند (د) سياستهاي كلي اصل چهل‌ و چهارم (44) قانون‌ اساسي قابل اجراء مي ‌باشد.
تبصره ۱
دولت مجاز است احكام سه ‌گانه اين ماده را در مورد اشخاص، نهادها و مؤسسات عمومي غيردولتي و بانكها اجراء كند.
تبصره ۲
پرداخت مطالبات و ديون ايثارگران، جانبازان، آزادگان و خانواده شهدا و مفاد قانون تفسير ماده (13) قانون حمايت از آزادگان مصوب 4/ 12/ 1389 از محل منابع حاصل از واگذاري اموال دولت به استثناي واگذاري ‌هاي مشمول قانون اجراي سياستهاي كلي اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسي با تأييد ذي‌ حساب دستگاه بنياد شهيد و امور ايثارگران در اولويت قرار دارد.

ماده ۳

به دولت اجازه داده مي ‌شود عمليات اجرائي وصول مطالبات دولت (وزارتخانه‌ ها و مؤسسات دولتي) را در مواردي كه واجد شرايط مذكور در ماده (2) اين قانون مي ‌باشند، تا مبلغ بدهي قابل تسويه طبق آيين ‌نامه اجرائي كه به پيشنهاد وزارت امور اقتصادي و دارايي به تصويب هيأت وزيران مي ‌رسد، تا پايان سال 1395 متوقف و محدوديت خروج مديران اشخاص ياد شده از كشور را به لحاظ بدهيهاي مذكور و در سقف مبلغ ياد شده مرتفع كند.
تبصره (منسوخه ۰۲ˏ۰۸ˏ۱۴۰۳)
سازمان تأمين اجتماعي مكلف است تا پايان سال 1395 از ممنوع‌ الخروج نمودن كارفرما و توقيف ابزار و ماشين ‌آلات توليد و مواد اوليه خودداري كند.
منسوخه / موقوف‌الاجرا

ماده ۴

به دولت اجازه داده مي ‌شود از محل اعتبارات بودجه‌ هاي سنواتي تا پنجاه درصد (50 ٪) آن بخش از هزينه‌ هاي تحقيقاتي يا ارتقاي وضعيت محيط زيستي به واحدهاي توليدي داراي مجوز يا پروانه بهره‌ برداري را كه منجر به كسب حق امتياز توليد كالا يا خدمات يا ثبت اختراع از مراجع ذي ‌صلاح داخلي يا بين ‌المللي شده است، كمك نمايد. آيين ‌نامه اجرائي اين ماده ظرف مدت سه ‌ماه از تاريخ ابلاغ اين قانون به ‌پيشنهاد وزارتخانه ‌هاي امور اقتصادي و دارايي، صنعت، معدن و تجارت و جهاد كشاورزي به تصويب هيأت وزيران مي ‌رسد.

ماده ۵(اصلاحی ۱۰ˏ۱۱ˏ۱۳۹۵)

اصلاحی / الحاقی
سازمان‌ گسترش و نوسازي صنايع ايران، سازمان توسعه و نوسازي معادن و صنايع معدني ايران، سازمان صنايع كوچك و شهركهاي صنعتي ايران،سازمان هواپيمايي و شركت فرودگاهها و ناوبري هوايي ايران (مادرتخصصي و شركت شهرفرودگاهي امام خميني «ره»)، شركت شهركهاي كشاورزي و سازمان توسعه‌اي ذي‌ربط پتروشيمي در وزارت نفت با رعايت قانون اجراي سياستهاي كلي اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسي براساس قانون تأسيس و اساسنامه خود اداره گرديده و از شمول قوانين مديريت خدمات كشوري و محاسبات عمومي كشور به ‌جز در مواردي كه از بودجه عمومي استفاده مي‌كنند، مستثني مي‌باشند. تسري قوانين به اين سازمان‌ها مستلزم ذكر نام است.

ماده ۶

مواردي كه بدهيهاي شركتهاي دولتي با تأييد سازمان حسابرسي، ناشي از تكاليف قانوني بوده است و بر اساس حكم قانوني، دولت مجاز به تضمين بازپرداخت آنها شده است و همچنين بدهي شركتهاي مادرتخصصي ناشي از تعهدات دريافت تسهيلات براي اجراي طرحها و پروژه ‌هاي سرمايه‌ گذاري كه بعداً سهام آنها يا به شكل دارايي در چهارچوب مقررات قانوني مربوط واگذار شده ليكن تعهدات مذكور به شركت جديدالتأسيس منتقل نگرديده است و سهام آنها با رعايت مقررات قانوني مربوط واگذار شده است، با پيشنهاد وزارت امور اقتصادي و دارايي و تصويب هيأت وزيران به بدهي دولت منتقل مي ‌شود و طبق ماده (1) اين قانون و يا از محل اعتبارات مصوب مربوط در قوانين بودجه سنواتي مورد تسويه قرار مي ‌گيرد. سرمايه دولت در شركتهاي مادرتخصصي مربوط، معادل مبالغ بدهيهاي انتقال ‌يافته موضوع اين ماده به دولت، افزايش مي ‌يابد. گزارش اجراي اين ماده هر شش ‌ماه يكبار توسط وزارت امور اقتصادي و دارايي به كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس شوراي اسلامي و ديوان محاسبات كشور ارسال مي ‌شود.

ماده ۷

۱
به سازمان مديريت و برنامه‌ ريزي كشور اجازه داده مي ‌شود تا با هماهنگي وزارتخانه‌ ها و شركتها و مؤسسات دولتي كالاها و خدمات ناشي از اجراي طرحها و پروژه‌ ها و فعاليت ‌هاي مورد واگذاري را در صورت ضرورت تا سقف هزينه يا قيمت تمام شده براي خود با عقد قرارداد به مدت مندرج در مزايده يا مناقصه از بخش غيردولتي خريداري و در صورت عدم نياز به خريد، اجازه بهره‌ برداري يا فروش در داخل و يا خارج را به بخش‌ غيردولتي بدهد.
۲
در مواردي كه طرحها، پروژه ‌ها و فعاليت ‌هاي مورد واگذاري فاقد توجيه اقتصادي است و نياز به پرداخت كمك دارد ميزان كمك در آگهي مناقصه يا مزايده درج مي‌ شود.
۳
رعايت شرايط رقابتي و برگزاري مزايده عمومي براي خريداران طرحها، پروژه‌ ها و فعاليت‌ ها و برگزاري مناقصه عمومي براي فروشندگان كالاها و خدمات ناشي از اجراي طرحها، پروژه‌ ها و فعاليت‌ ها الزامي است. آيين‌ نامه اجرائي اين ماده با پيشنهاد مشترك سازمان مديريت و برنامه‌ ريزي كشور و وزارت امور اقتصادي و دارايي ظرف مدت دو ماه پس از ابلاغ اين قانون به ‌تصويب هيأت وزيران مي ‌رسد.

ماده ۸

دولت موظف است از ايجاد و تقويت نشان (برند) هاي تجاري داخلي محصولات صنعتي و خوشه ‌هاي صادراتي حمايت كند و ظرف مدت سه‌ ماه از تاريخ تصويب اين قانون وزارت صنعت، معدن و تجارت مكلف است آيين ‌نامه ساماندهي تبليغات كالاها و خدمات را با همكاري سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران، وزارتخانه ‌هاي جهاد كشاورزي، ارتباطات و فناوري اطلاعات، فرهنگ و ارشاد اسلامي و كشور با اهداف زير تهيه كند و به تصويب هيأت وزيران برساند:
۱
افزايش رقابت ‌پذيري كالاهاي داخلي
۲
ترويج فرهنگ مصرف كالاهاي داخلي
۳
ترويج تغذيه سالم
۴
جلوگيري از تجمل‌ گرايي
۵
تشويق توليدكنندگان، صادركنندگان و نشان‌ هاي برتر
۶
محدودسازي تبليغ كالاهاي خارجي

ماده ۹

كليه دستگاههاي موضوع ماده (5) قانون مديريت خدمات كشوري و ماده (5) قانون محاسبات عمومي كشور و دارندگان رديف در قوانين بودجه سنواتي مكلفند:
الف
در صورت درخواست متقاضي بخش خصوصي يا تعاوني، وجه مورد مطالبه در قبال فروش محصول يا ارائه خدمت يا صدور مجوز يا پروانه بيش از يك ميليارد ريال، از سرمايه گذاران، توليدكنندگان، صادركنندگان، واردكنندگان و پيمانكاران ايراني را طبق آيين‌ نامه ‌اي كه با پيشنهاد مشترك وزارتخانه‌ هاي امور اقتصادي و دارايي، صنعت، معدن و تجارت و سازمان مديريت و برنامه ‌ريزي كشور حداكثر تا مدت دو ماه پس از ابلاغ اين قانون به تصويب هيأت وزيران مي‌ رسد به صورت نقد و يا اقساطي و يا مدت ‌دار يكجا وصول نمايند.
ب
در صورت درخواست براي پرداخت اقساطي يا مدت‌ دار يكجا، به دستگاههاي مذكور اجازه داده مي‌ شود به غير از موارد مربوط به درآمدهاي عمومي و ساير موارد كه طبق قوانين مربوط وصول مي ‌نمايند، براي مدت بيش از سه ماه، معادل نرخ سود تسهيلات بانكي براي مدت اقساط يا پرداخت يكجا به مبلغ نقدي مورد مطالبه اضافه نمايند.

ماده ۱۰

دستگاههاي اجرائي موضوع ماده (5) قانون مديريت خدمات كشوري و ماده (5) قانون محاسبات عمومي كشور و شركتها و مؤسسات انتفاعي وابسته به دولت و دستگاههايي كه شمول حكم بر آنها مستلزم ذكر يا تصريح نام است در صورت وجود مجوز قانوني يا تصريح در قرارداد مي ‌توانند قراردادها، تعهدات، توافقات، واگذاري ‌ها، مجوزها و پروانه ‌هاي قانوني صادر شده را لغو كنند يا تغيير دهند يا متوقف يا عطف به ماسبق كنند در غير اين صورت اقدامات فوق مستلزم جلب رضايت اشخاص ذي‌ نفع مي ‌باشد.

ماده ۱۱

به دستگاههاي اجرائي مجري طرحهاي تملك دارايي‌ هاي سرمايه‌ اي داراي رديف اعتبار در قوانين بودجه سنواتي اجازه داده مي‌ شود تا با موافقت سازمان مديريت و برنامه‌ ريزي كشور نسبت به خريد غيرنقدي و يا اقساطي تا سقف سي درصد (30 ٪) اعتبار مصوب طرح كالاهاي مورد نياز طرحهاي خود را جهت تحويل به پيمانكاران طرحهاي مذكور، به‌ عنوان بخشي از سهم كارفرما اقدام نمايد. سود متعلقه به خريد اين كالاها كه در قرارداد با رعايت قوانين و مقررات پيش ‌بيني شده است توسط كارفرما پرداخت مي‌ شود. آيين ‌نامه اجرائي اين ماده به پيشنهاد سازمان مديريت و برنامه‌ ريزي كشور تا سه ‌ماه پس از تصويب اين قانون به تصويب هيأت وزيران مي ‌رسد.

ماده ۱۲

به كليه وزارتخانه ‌ها به‌ ويژه نفت و نيرو و شركتهاي تابعه و وابسته به آنها و سازمان‌ ها و مؤسسات دولتي و كليه دارندگان عنوان و رديف در قوانين بودجه كل كشور اجازه داده مي شود سالانه تا سقف يكصد ميليارد (000 /000 /000 /100) دلار به ‌صورت ارزي و پانصد هزار ميليارد (000 /000 /000 /000 /500) ريال به‌ صورت ريالي كه هر ساله تا سقف نرخ تورم سال قبل تعديل مي‌ گردد، در موارد مربوط به بندهاي ذيل اين ماده كه سرمايه‌ گذاري يا اقدام اشخاص حقيقي يا حقوقي خارجي يا داخلي با اولويت بخشهاي خصوصي يا تعاوني به توليد، صادرات، ارتقاي كيفيت، صرفه‌ جويي يا كاهش هزينه در توليد كالا يا خدمت و زمان و بهبود كيفيت محيط زيست و يا كاهش تلفات جاني و مالي مي ‌انجامد براي نفت و گاز و ميعانات گازي و فرآورده‌ هاي نفتي و كالاها و خدمات قابل صادرات يا واردات به قيمتهاي صادراتي يا وارداتي به نرخ روز ارز بازار آزاد يا معادل ريالي آن با احتساب حقوق دولتي و عوارض قانوني و ساير هزينه‌ هاي متعلقه و براي ساير موارد با قيمتهاي غيريارانه ‌اي با احتساب حقوق دولتي و عوارض قانوني و ساير هزينه‌ هاي متعلقه قرارداد منعقد كنند. دولت مكلف است: 1 - كالا يا خدمت توليد شده يا صرفه ‌جويي ‌شده و منافع يا ارزش حاصله را حسب مورد و از محل درآمد، صرفه ‌جويي، منافع يا ارزش حاصله خريداري كند. 2 - اصل و سود سرمايه‌ گذاري و حقوق دولتي و عوارض قانوني…
الف
طرحهاي نفت و گاز از جمله افزايش ظرفيت توليد نفت خام، گاز و ميعانات گازي با اولويت مخازن مشترك و افزايش ظرفيت پالايش نفت خام و ميعانات گازي، افزايش توليد محصولات پتروشيمي، ذخيره‌ سازي نفت خام، ميعانات گازي و گاز طبيعي مخازن مشترك در مخازن غيرمشترك و داخل كشور، ذخيره‌ سازي گاز در فصول كم مصرف براي استفاده در فصول پرمصرف، تبديل درجاي نفت‌ و گاز و ميعانات گازي به محصول يا برق، تزريق گاز به ميادين داخلي، رشد صادرات و عبور (ترانزيت) و معاوضه (سوآپ) نفت خام، ميعانات گازي و گاز و فرآورده ‌هاي نفتي، جلوگيري از سوختن گازهاي همراه نفت و ميعانات گازي و جايگزيني گاز داخلي يا وارداتي با فرآورده‌ هاي نفتي ذي ‌ربط و كليه طرحهايي كه به افزايش توليد يا صرفه ‌جويي در مصرف نفت خام و ميعانات گازي و گاز و فرآورده‌ هاي نفتي بيانجامد.
ب
طرحهاي بهينه‌ سازي مصرف انرژي در بخشهاي مختلف از جمله صنعت با اولويت صنايع انرژي ‌بر و حمل و نقل عمومي و ريلي درون و برون‌ شهري و ساختمان، توسعه استفاده از انرژي ‌هاي تجديدپذير، گسترش استفاده از گاز طبيعي فشرده يا مايع يا گاز مايع ‌شده با اولويت شهرهاي بزرگ و مسير راههاي اصلي بين‌ شهري، توليد و يا جايگزين كردن خودروهاي كم ‌مصرف و يا برقي با خودروهاي پرمصرف و فرسوده و كاهش هزينه‌ هاي حمل بار و مسافر و كاهش دموراژ (خسارت‌ تأخير) كشتيها و طرحهاي حمل و نقل ريلي، جاده ‌اي، دريايي، هوايي اعم از زيرساخت‌ ها و وسايل حمل و نقل، طرحهايي كه به كاهش گازهاي گلخانه ‌اي منجر مي ‌شود، ماشين ‌آلات و واحدهاي توليدي بخش كشاورزي
پ
طرحهاي احداث نيروگاه با بازدهي (راندمان) بالا، افزايش توليد و بازدهي حرارتي نيروگاهها كه منجر به افزايش بازدهي حرارتي شود، با اولويت نصب بخش بخار در نيروگاههاي چرخه (سيكل) تركيبي اعم از تركيب برق و گرما (CHP) و تركيب برق، سرما و گرما (CCHP) و مولدهاي مقياس كوچك (DG) توسعه استفاده از انرژي ‌هاي تجديدپذير، كاهش تلفات انرژي در توليد، انتقال و توزيع، بهينه‌ سازي و صرفه ‌جويي در مصرف برق و انرژي، برقي ‌كردن چاههاي كشاورزي با اولويت استفاده از منابع انرژي‌ هاي نو از جمله انرژي خورشيدي، جايگزيني مصرف برق به جاي گاز يا فرآورده‌ هاي نفتي در مناطقي كه توجيه اقتصادي دارد و افزايش سهم صادرات و عبور (ترانزيت) برق، توليد برق از تلفات گاز و سوخت كارخانجات
ت
طرحهاي احداث سد، بندر، آب و فاضلاب، طرحهاي جلوگيري از شوري و كاهش كيفيت آب، شيرين كردن آب شور و توليد آب شيرين با استفاده از روشهاي مختلف با اولويت روشهاي حرارتي بازيافتي، بهينه‌ سازي و صرفه‌ جويي در مصرف آب با كاهش تلفات آب در انتقال و توزيع، مهار و بهره‌ برداري بهينه از آبهاي داخلي، مشترك و مرزي و آبهايي كه به دريا مي ‌ريزد و طرحهاي جمع‌ آوري و دفع بهداشتي فاضلاب و كليه طرحهايي كه به بهبود كيفيت و كاهش مصرف آب مي ‌انجامد، طرحهاي زهكشي اراضي كشاورزي و شيوه‌ هاي نوين آبياري، تضمين خريد آب يا اجازه فروش آب به سرمايه ‌گذاران در كليه موارد از جمله شرب و بهداشت، صنعت، كشاورزي و آبياري
ث
ساير طرحهايي كه به ارتقاي كيفيت يا كميت كالاها و خدمات توليدي يا صرفه‌ جويي و جلوگيري از هدر رفتن سرمايه‌ هاي انساني، مالي، محيط زيست و زمان منجر مي ‌شوند.
تبصره ۱
توجيه فني و اقتصادي و زيست محيطي، زمان ‌بندي اجراء و بازپرداخت و سقف تعهد دولت در هر يك از طرحهايي كه نياز به تعهد دولت دارد با پيشنهاد وزارتخانه ذي‌ ربط به تصويب شوراي اقتصاد مي ‌رسد. شوراي اقتصاد مكلف است حداكثر تا مدت يك‌ ماه پس از وصول هر طرح به دبيرخانه آن، رسيدگي و تعيين تكليف كند.
تبصره ۲
صندوق توسعه ملي و بانكهاي عامل موظفند به طرحهاي داراي توجيه فني و اقتصادي اين ماده با اولويت، تسهيلات ارزي و ريالي پرداخت نمايند.
این روشنایی را به دوستی هدیه بدهید