قانون بازار اوراق بهادار جمهوري اسلامي ايران

اصطلاحات و واژه ‌هايي كه در اين قانون به كار رفته است، داراي معاني زير مي باشند:

شوراي عالي بورس و اوراق بهادار: شورايي است كه به موجب ماده (3) اين قانون تشكيل مي شود و بعد از اين «شورا» ناميده مي شود.

سازمان بورس و اوراق بهادار: سازماني است كه به موجب ماده (5) اين قانون تشكيل مي شود و بعد از اين «سازمان» ناميده مي شود.

بورس اوراق بهادار: بازاري متشكل و خودانتظام است كه اوراق بهادار در آن توسط كارگزاران و يا معامله گران طبق مقررات اين قانون، مورد داد و ستد قرار مي گيرد. بورس اوراق بهادار (كه از اين پس بورس ناميده مي شود) در قالب شركت سهامي عام تأسيس و اداره مي شود.

هيأت داوري: هيأتي است كه به موجب ماده (37) اين قانون تشكيل مي شود.

كانون: كانونهاي كارگزاران، معامله گران، بازارگردانان، مشاوران، ناشران، سرمايه گذاران و ساير مجامع مشابه، تشكل هاي خودانتظامي است كه به منظور تنظيم روابط بين اشخاصي كه طبق اين قانون به فعاليت در بازار اوراق بهادار اشتغال دارند، طبق دستورالعمل هاي مصوب «سازمان» به صورت مؤسسه غيردولتي، غيرتجاري و غيرانتفاعي به ثبت مي رسند.

تشكل خودانتظام: تشكلي است كه براي حُسن انجام وظايفي كه به موجب اين قانون بر عهده دارد و همچنين براي تنظيم فعاليتهاي حرفه ‌اي خود و انتظام بخشيدن به روابط بين اعضاء، مجاز است ضوابط و استانداردهاي حرفه‌ اي و انضباطي را كه لازم مي داند، با رعايت اين قانون، وضع و اجرا كند.

شركت سپرده گذاري مركزي اوراق بهادار و تسويه وجوه: شركتي است كه امور مربوط به ثبت، نگهداري، انتقال مالكيت اوراق بهادار و تسويه وجوه را انجام مي دهد.

بازارهاي خارج از بورس: بازاري است در قالب شبكه ارتباط الكترونيك يا غيرالكترونيك كه معاملات اوراق بهادار در آن بر پايه مذاكره صورت مي گيرد.

بازار اوليه: بازاري است كه اولين عرضه و پذيره نويسي اوراق بهادار جديدالانتشار در آن انجام مي شود و منابع حاصل از عرضه اوراق بهادار در اختيار ناشر قرار مي گيرد.

بازار ثانويه: بازاري است كه اوراق بهادار پس از عرضه اوليه، در آن مورد داد و ستد قرار مي گيرد.

بازار مشتقه: بازاري است كه در آن قراردادهاي آتي و اختيار معامله مبتني بر اوراق بهادار يا كالا داد و ستد مي شود.

ناشر: شخص حقوقي است كه اوراق بهادار را به نام خود منتشر مي كند.

كارگزار: شخص حقوقي است كه اوراق بهادار را براي ديگران و به حساب آنها معامله مي كند.

كارگزار/ معامله‌ گر: شخص حقوقي است كه اوراق بهادار را براي ديگران و به حساب آنها و يا به نام و حساب خود معامله مي كند.

بازارگردان: كارگزار/ معامله ‌گري است كه با اخذ مجوز لازم با تعهد به افزايش نقد شوندگي و تنظيم عرضه و تقاضاي اوراق بهادار معين و تحديد دامنه نوسان قيمت آن، به داد و ستد آن اوراق مي پردازد.

مشاور سرمايه گذاري: شخص حقوقي است كه در قالب قراردادي مشخص، درباره خريد و فروش اوراق بهادار، به سرمايه گذار مشاوره مي دهد.

سبد گردان: شخص حقوقي است كه در قالب قراردادي مشخص و به منظور كسب انتفاع، به خريد و فروش اوراق بهادار براي سرمايه گذار مي پردازد.

شركت تأمين سرمايه: شركتي است كه به عنوان واسطه بين ناشر اوراق بهادار و عامه سرمايه گذاران فعاليت مي كند و مي تواند فعاليت هاي كارگزاري، معامله ‌گري، بازارگرداني، مشاوره، سبد گرداني، پذيره نويسي، تعهد پذيره نويسي و فعاليتهاي مشابه را با اخذ مجوز از «سازمان» انجام دهد.

صندوق بازنشستگي: صندوق سرمايه گذاريي است كه با استفاده از طرحهاي پس ‌انداز و سرمايه گذاري، مزاياي تكميلي را براي دوران بازنشستگي اعضاي آن فراهم مي كند.

صندوق سرمايه گذاري: نهادي مالي است كه فعاليت اصلي آن سرمايه گذاري در اوراق بهادار مي باشد و مالكان آن به نسبت سرمايه گذاري خود، در سود و زيان صندوق شريك اند.

نهادهاي مالي: منظور نهادهاي مالي فعال در بازار اوراق بهادارند كه از آن جمله مي توان به كارگزاران، كارگزاران/ معامله‌ گران، بازارگردانان، مشاوران سرمايه گذاري، مؤسسات رتبه بندي، صندوق هاي سرمايه گذاري، شركتهاي سرمايه گذاري، شركتهاي پردازش اطلاعات مالي، شركتهاي تأمين سرمايه و صندوقهاي بازنشستگي اشاره كرد.

شركت مادر (هلدينگ): شركتي كه با سرمايه گذاري در شركت سرمايه پذير جهت كسب انتفاع، آن قدر حق رأي كسب مي كند كه براي كنترل عمليات شركت، هيأت مديره را انتخاب كند و يا در انتخاب اعضاي هيأت مديره مؤثر باشد.

ارزش ياب: كارشناس مالي است كه دارايي ها و اوراق بهادار موضوع اين قانون را مورد ارزشيابي قرار دهد.

اوراق بهادار: هر نوع ورقه يا مستندي است كه متضمن حقوق مالي قابل نقل و انتقال براي مالك عين و يا منفعت آن باشد. شورا، اوراق بهادار قابل معامله را تعيين و اعلام خواهد كرد. مفهوم ابزار مالي و اوراق بهادار در متن اين قانون، معادل هم در نظر گرفته شده است.

انتشار: انتشار عبارت است از صدور اوراق بهادار براي عرضه عمومي.

عرضه عمومي: عرضه اوراق بهادار منتشره به عموم جهت فروش.

عرضه خصوصي: فروش مستقيم اوراق بهادار توسط ناشر به سرمايه گذاران نهادي است.

پذيره نويسي: فرآيند خريد اوراق بهادار از ناشر و يا نماينده قانوني آن و تعهد پرداخت وجه كامل آن طبق قرارداد.

تعهد پذيره نويسي: تعهد شخص ثالث براي خريد اوراق بهاداري كه ظرف مهلت پذيره نويسي به فروش نرسد.

اعلاميه پذيره نويسي: اعلاميه اي است كه از طريق آن، اطلاعات مربوط به ناشر و اوراق بهادار قابل پذيره نويسي در اختيار عموم قرار مي گيرد.

بيانيه ثبت: مجموعه فرمها، اطلاعات و اسناد و مداركي است كه در مرحله تقاضاي ثبت شركت، به سازمان داده مي شود.

اطلاعات نهاني: هرگونه اطلاعات افشاء نشده براي عموم كه به طور مستقيم و يا غيرمستقيم به اوراق بهادار، معاملات يا ناشر آن مربوط مي شود و در صورت انتشار بر قيمت و يا تصميم سرمايه گذاران براي معامله اوراق بهادار مربوط تأثير مي گذارد.

سبد: مجموعه دارايي هاي مالي است كه از محل وجوه سرمايه گذاران خريداري مي شود.

در راستاي حمايت از حقوق سرمايه گذاران و با هدف ساماندهي، حفظ و توسعه بازار شفاف، منصفانه و كاراي اوراق بهادار و به منظور نظارت بر حُسن اجراي اين قانون، شورا و سازمان با تركيب، وظايف و اختيارات مندرج در اين قانون تشكيل مي شود.

شورا بالاترين ركن بازار اوراق بهادار است كه تصويب سياستهاي كلان آن بازار را بر عهده دارد. اعضاي شورا به شرح ذيل مي باشد:

وزير امور اقتصادي و دارايي.