آيين نامه ايمني سامانه اتصال زمين

به استناد مواد (۸۵) و (۸۶) قانون كار جمهوري اسلامي ايران، با هدف ارتقاء فرهنگ ايمني، ايمن‌ سازي و پيشگيري از حوادث ناشي از كار مشمولين قانون كار، "متن بازنگري آيين‌ نامه ايمني سامانه اتصال به زمين"، موضوع در جلسه مورخ 23 /۸ /1401 "شوراي عالي حفاظت فني" مورد بررسي و موارد به شرح زير تصويب گرديد:

ماده ۱ ـ هدف و دامنه كاربرد اين آيين نامه به استناد ماده ۸۵ و تبصره يك ماده ۸۶ قانون كار جمهوري اسلامي ايران با هدف ايمن سازي محيط كار و جلوگيري از بروز حوادث ناشي از كار در برابر مخاطرات ناشي از برق، از طريق سامانه اتصال زمين و به منظور (برق گرفتگي و آتش‌ سوزي و انفجار حاصل از شرايط ناايمن توزيع برق) و در نهايت صيانت از نيروي انساني و منابع مادي كشور در اين بخش تدوين شده است و براي طراحي و اجرا و نگهداري و اندازه گيري سامانه اتصال زمين، براي تمامي كارفرمايان كارگاه هاي مشمول قانون كار كه داراي شرايط مندرج ذكر شده از فصل نهم تا فصل بيست و سوم اين آيين‌ نامه مي باشند؛ لازم الاجرا است.

ماده ۲ ـ تعاريف و اصطلاحات در اين آيين نامه در معاني مشروح زير به كار مي روند:

۱ ـ ابزار پايش عايق بندي (IMD) [پاورقي 1]/آشكارساز زمين: ابزاري كه مقاومت عايقي بين هادي فاز و الكترود زمين را اندازه گيري مي كند و در صورت پايين آمدن مقاومت از حد معين، به وسيله هشدارهاي ديداري و شنيداري اعلام مي كند.

پاورقي 1 - Insulation Monitoring Device

۲ ـ ابزارهاي پايانه هوايي [پاورقي 2]: بخشي از سامانه حفاظت در برابر آذرخش (صاعقه) است كه وظيفه دريافت آذرخش و تخليه آن به زمين را به عهده دارد.

پاورقي 2 - Air Termination

۳ ـ اتصال زمين عملياتي [پاورقي 3]: اتصال نقطه خنثاي سامانه (نول) به زمين است كه باعث قطع مدارهاي معيوب احتمالي مي شود و در نتيجه عايق بندي سامانه حفظ و اضافه ولتاژها محدود شده و از اين طريق، عملكرد درست لوازم، دستگاه هاي الكتريكي و مدارها تأمين مي شود.

پاورقي 3 - Functional

۴ ـ اتصال زمين حفاظتي [پاورقي 4]: اتصال بدنه هادي به خنثي (نول) و زمين است تا در مواقع اتصالي، مدار معيوب را به سرعت قطع كند و بدين ترتيب ايمني فرد در تماس با تجهيزات الكتريكي و هادي هاي بيگانه را تأمين نموده و خطر آتش سوزي را نيز محدود نمايد. [پاورقي 5]

پاورقي 4 - Protectional

پاورقي 5 - براي اطلاعات بيشتر در مورد جزئيات انواع سامانه هاي زمين حفاظتي به پيوست الف مراجعه شود.

۵ ـ اتصالي: حالتي از مدار كه جريان در مسيري غيرعادي يا پيش بيني نشده، جاري مي شود. اين جريان امكان دارد از نقص در عايق بندي يا از بست هاي به كار رفته بر روي عايق رساناها ناشي شود.

۶ ـ الكترود ارت (زمين) [پاورقي 6]: رسانا يا گروهي از رساناهاي متصل به هم كه اتصال الكتريكي به زمين را فراهم مي كنند.

پاورقي 6 - Earth Electrode

۷ ـ الكترودهاي متفرقه: اجزاي هادي تأسيسات و تجهيزاتي از جنس مس و آهن و فولاد و غيره هستند كه در ساختمان ها و تأسيسات مربوط به آن براي مصارف ويژه به كار مي روند و در همبندي براي پايين آوردن مقاومت كل، مورد استفاده قرار مي گيرند. غلاف هاي فلزي و زره كابل ها را كه معمولاً به منظور ايجاد مسيري براي هدايت جريان اتصالي به نقطه خنثاي منبع در محل ترانسفورماتور استفاده مي شوند، مي توان به عنوان الكترود متفرقه محسوب كرد، به شرطي كه حداقل به طول ۳۰۰ متر در زير خاك مدفون باشد.

۸ ـ انكوباتور [پاورقي 7]: انكوباتور نوزاد دستگاهي است براي مراقبت ويژه نوزادان در بدو تولد و نوزاداني كه زودتر از موعد مقرر متولد مي شوند. دستگاه انكوباتور امكاناتي جهت حفظ سلامتي نوزادان در اختيار آنان قرار مي دهد از جمله: دما و رطوبت و اكسيژن قابل تنظيم بوده و پزشك بر اساس نياز نوزاد مي تواند آن پارامترها را تنظيم نمايد.

پاورقي 7 - Incubator

۹ ـ پتانسيل زمين (ارت) [پاورقي 8]: پتانسيل الكتريكي ايجاد شده نسبت به جرم موجود زمين يا نسبت به سطح زمين اطراف الكترود ارت، هنگامي كه جريان الكتريكي از الكترود به زمين جاري شود.