آيين نامه ايمني سامانه اتصال زمين

ماده ۲۴ ـ رعايت مواد فصل چهارم در خصوص محل دفن الكترود و اتصال الكترودها الزامي است.

ماده ۲۵ ـ براي اجراي الكترودهاي صفحه اي، صفحاتي ازجنس مس با ابعاد حداقل 5 /0 × 5 /0 متر و ضخامت حداقل ۲ ميلي متر و يا صفحاتي از جنس فولاد گالوانيزه با ابعاد حداقل 5 /0 × ۱ متر و ضخامت حداقل ۳ ميلي متر بايد مورد استفاده قرار گيرد.

ماده ۲۶ ـ الكترودهاي اتصال زمين بايد قبل از گالوانيزه شدن، برش داده شوند و پس از هرگونه برش و سوراخ كاري در آنها، محل برش دوباره گالوانيزه شود.

ماده ۲۷ ـ استفاده از صفحه مشبك كه با تسمه يا سيم ساخته شده (شبكه مش) است، به جاي صفحه يكپارچه به عنوان الكترود صفحه اي اتصال زمين مجاز مي باشد.

ماده ۲۸ ـ ابعاد مش الكترود زمين با توجه به جنس خاك و عمق دفن و شدت جريان تزريقي به الكترود زمين، گراديان ولتاژ مجاز و عوامل ديگر مؤثر بر مقاومت اتصال زمين بايد توسط طراح و با توجه به روابط فيزيكي و نيز تجربه تعيين شود.

ماده ۲۹ ـ چاه الكترود زمين براي قرار دادن الكترودهاي صفحه اي بايد در مكاني كه پايين ترين تراز سطح را داشته و احتمال دسترسي به رطوبت در كمترين عمق ممكن وجود داشته باشد، حفر شود.

ماده ۳۰ ـ الكترودهاي صفحه اي اتصال زمين بايد به صورت عمودي در خاك نصب شوند.

ماده ۳۱ ـ سيم اصلي اتصال زمين بايد حداقل در دو نقطه مجزا به الكترود وصل شود.

ماده ۳۲ ـ اگر سيم اصلي اتصال زمين و صفحه الكترود از دو جنس مختلف باشند، براي حذف الكتروليت و جلوگيري از خوردگي گالوانيك، محل اتصال دو جنس متفاوت بايد با ماده اي آب بندكننده و نفوذناپذير مانند قير اندود شود.

سيم اصلي اتصال زمين بايد به يكي از روش هاي ذيل به ترتيب اولويت به الكترود صفحه اي مسي وصل شود: ۱ ـ جوش برنج يا نقره؛ ۲ ـ جوش اگزوترميك (كدولد)؛ ۳ ـ اتصال مكانيكي همجنس صفحه با حداقل دو بست.

ماده ۳۴ ـ فاصله لبه بالايي الكترود صفحه اي از سطح زمين نبايد از ۶۰۰ ميلي متر كمتر باشد.

ماده ۳۵ ـ حداقل عمق دفن الكترود قائم در بستر خاك طبيعي منطقه نبايد از ۲ متر كمتر باشد.

ماده ۳۶ ـ الكترودهاي ميله اي اتصال زمين فولادي با روكش مس بايد با استفاده از تكنولوژي آبكاري ساخته شوند و استفاده از فناوري دوزه كشي [پاورقي 69] ممنوع است.

پاورقي 69 - bonding

ماده ۳۷ ـ الكترود اتصال زمين قائم (لوله يا ميله)، در زمان نصب بايد سالم و بدون هرگونه خراشيدگي و زنگ زدگي و خميدگي و فرورفتگي باشد.

ماده ۳۸ ـ الكترودهاي ميله اي اتصال زمين، در صورت عدم وجود مانع بايد به صورت قائم نصب شوند.

ماده ۳۹ ـ فاصله بين الكترودهاي ميله اي اتصال زمين حداقل بايد برابر مجموع طول دو الكترود باشد.

ماده ۴۰ ـ قطر الكترودهاي ميله اي از جنس مس و فولاد با پوشش مس به ترتيب ۱۲ و ۱۶ ميلي متر و براي ميله هايي از جنس فولاد گالوانيزه ۱۶ ميلي متر بايد باشد.

ماده ۴۱ ـ حداقل سطح مقطع تسمه مسي، به عنوان الكترود افقي اتصال زمين، نبايد از ۵۰ ميلي مترمربع و ضخامت آن نبايد از ۲ ميلي متر كمتر باشد.

ماده ۴۲ ـ حداقل سطح مقطع تسمه فولادي گالوانيزه گرم، به عنوان الكترود افقي اتصال زمين، نبايد از ۱۰۰ ميلي مترمربع و ضخامت آن نبايد از ۳ ميلي متر كمتر باشد.

ماده ۴۳ ـ حداقل سطح مقطع براي سيم مسي چند مفتولي، به عنوان الكترود افقي اتصال زمين، نبايد از ۲۵ ميلي مترمربع كمتر باشد.

ماده ۴۴ ـ قطر هيچ يك از مفتول هاي تشكيل دهنده سيم مسي به عنوان الكترود افقي اتصال زمين، نبايد از 7 /1 ميلي متر كوچك تر باشد و استفاده از هادي هاي افشان به‌عنوان الكترود افقي ممنوع است.

ماده ۴۵ ـ الكترودهاي افقي بايد در عمقي كه پايين تر از عمق يخ زدگي منطقه باشد، نصب شوند.

ماده ۴۶ ـ براي الكترود چنبره اي بايد از سيم لختي با نمره ۵۰ به صورت حلقه اي با شعاع بيروني ۴۰ سانتي متر تعداد ۵ حلقه (كه در ته چاه اتصال زمين قرار مي گيرد) استفاده شود.

ماده ۴۷ ـ اگر براي تأسيسات موجود، از الكترود افقي پيراموني [پاورقي 70] به عنوان الكترود زمين استفاده مي شود، عمق دفن الكترود حداقل بايد يك متر باشد.

پاورقي 70 - Ring

ماده ۴۸ ـ اندازه حداقل انواع الكترودهاي اتصال زمين از جنس فولاد بايد طبق جدول پ ـ پ ـ ۱ پيوست پ باشد.

ماده ۴۹ ـ اندازه حداقل انواع الكترودهاي اتصال زمين از جنس مس بايد طبق جدول پ ـ پ ـ ۲ پيوست پ باشد.

ماده ۵۰ ـ استفاده از قسمت هاي فلزي بتن مسلح فونداسيون، به عنوان يك الكترود اتصال زمين مؤثر با رعايت شرايط ذيل مجاز است: ۱ ـ در سامانه زمين صاعقه گير از آن به عنوان هادي نزولي صاعقه گير استفاده نشود؛ ۲ ـ بين تمام فونداسيون ساختمان و بستر زمين اطراف آن، عايق بندي رطوبتي انجام نشده و بتن فونداسيون به طور مستقيم و كامل با خاك در تماس باشد؛ ۳ ـ از اين نوع الكترود به تنهايي به عنوان سامانه زمين استفاده نشود.

ماده ۵۱ ـ استفاده از بتن مسلح پي به عنوان الكترود اتصال زمين، در پي هايي با عمق كمتر از 8 /0 متر ممنوع است.

ماده ۵۲ ـ بين كليه اجزاي فلزي كه جزء الكترود اتصال زمين محسوب مي شوند، بايد اتصال الكتريكي مطمئن برقرار شود.

استفاده از تأسيسات زير سطح زمين نفت و فرآورده هاي نفتي و گاز و هواي فشرده و فاضلاب و لوله كشي آب شهري به عنوان الكترود زمين يا هادي حفاظتي ممنوع است.

ماده ۵۴ ـ حداقل سطح مقطع هادي حفاظتي بايد مطابق جدول پ ـ پ ـ ۳ پيوست پ باشد.

ماده ۵۵ ـ اگر روكش هادي حفاظتي (PE) و هادي فاز متفاوت باشد و هادي حفاظتي در برابر صدمات مكانيكي حفاظت شده باشد، حداقل سطح مقطع آن براي نوع مسي 5 /2 ميلي مترمربع و در صورتي كه هادي حفاظتي در برابر صدمات مكانيكي حفاظت نشده باشد، حداقل سطح مقطع آن براي نوع مسي بايد ۴ ميلي مترمربع باشد. اين مقدار در هر دو حالت براي نوع آلومينيومي نبايد كمتر از ۱۶ ميلي مترمربع باشد.

ماده ۵۶ ـ استفاده از سيني كابل ها و لدر [پاورقي 71] و نظاير آن در صورتي كه پيوستگي در تمام طول آن حفظ شود، به عنوان هادي حفاظتي مجاز است؛ به شرطي كه هر دو انتهاي آن ها در سمت بار و منبع به زمين وصل شوند.

پاورقي 71 - Ladder

ماده ۵۷ ـ محل نصب الكترود اتصال زمين بر حسب انواع خاك به ترتيب اولويت ذيل بايد انتخاب شود: [پاورقي 72]

پاورقي 72 - براي كسب اطلاعات بيشتر در خصوص اولويت محل نصب الكترود زمين بر حسب انواع خاك به پيوست ب مراجعه شود. ۱ ـ زمين باتلاقي؛ ۲ ـ زمين رسي يا چمنزار؛ ۳ ـ زمين رسي مخلوط با كمي ماسه؛ ۴ ـ زمين رسي مخلوط با سنگريزه و شن و ماسه؛ ۵ ـ شن تر يا نمناك يا پيت.

ماده ۵۸ ـ محل نصب الكترودها بايد به گونه اي انتخاب شود كه زهكشي آن كم باشد.

ماده ۵۹ ـ نصب الكترودهاي اتصال زمين در زمين هاي مملو از آب و بستر رودخانه ها و مسيل ها و مسير عبور آب هاي جاري و زيرزميني و مسير احتمالي آبرفت هاي آلوده به كودهاي زمين كشاورزي و در چاه فاضلاب و حوزه نفوذ پساب آن و نيز خاك دستي ممنوع است.

ماده ۶۰ ـ مكان نصب الكترود اتصال زمين بايد به گونه اي انتخاب شود كه چاه فاضلاب يا آب در حوزه ولتاژي آن قرار نگيرد.

ماده ۶۱ ـ اگر چاه آب بلااستفاده در محل موجود باشد، استفاده از آن براي نصب الكترود اتصال زمين مجاز است؛ به شرط آن كه از اين پس تنها براي اين منظور مورد استفاده قرار گيرد.

ماده ۶۲ ـ در ارتفاعات سنگلاخي و صخره اي كه امكان حفاري عميق در آنها وجود ندارد، براي اجراي سامانه اتصال زمين، بايد شيارهايي ايجاد شده و تسمه مسي در داخل آن قرار گرفته و روي تسمه با مواد مناسب آماده سازي خاك (الكتروليت مناسب) پوشانده و كليه اتصالات در زير خاك به هم جوش داده شوند.

ماده ۶۳ ـ در مناطقي كه مقاومت ويژه خاك بالا است، استفاده از الكتروليت با شرايط ذيل مجاز است:

ماده ۶۴ ـ در صورت استفاده از بيش از يك الكترود، براي دستيابي به كمترين مقاومت الكتريكي معادل، حداقل فاصله دو الكترود بايد به گونه اي باشد كه در حوزه ولتاژ يكديگر قرار نگيرند.

ماده ۶۵ ـ ترمينال اصلي سامانه اتصال زمين بايد قابل دسترسي باشد تا در هنگام اندازه گيري هاي مربوط به اتصال زمين امكان جداسازي تأسيسات از سامانه مذكور وجود داشته باشد.

ماده ۶۶ ـ الكترود اتصال زمين بايد در عمقي نصب شود كه سرماي انجماد نتواند به آن نفوذ كند.

ماده ۶۷ ـ تمام سامانه اتصال زمين بايد داراي شناسنامه صادره از سوي مشاوران و خدمات دهندگان حفاظت فني و ايمني حاوي مشخصات كامل آن شامل نوع و جنس الكترود يا الكترودها و ابعاد آنها و تاريخ احداث و محل استقرار و جنس خاك و مقدار مقاومت اندازه گيري شده اوليه و دوره هاي بعدي و تغييرات ساليانه و مستندات بررسي سامانه اتصال زمين باشد.

ماده ۶۸ ـ براي اجراي همبندي اصلي، بايد هادي حفاظتي و هادي خنثي و لوله هاي فلزي آب و لوله هاي فلزي گاز پس از كنتور و لوله ها و كانال هاي فلزي اصلي ساير تأسيسات نظير سامانه هاي حرارت مركزي و تهويه هوا و داكت و دودكش ها و الكترود اصلي و فرعي اتصال زمين و تمامي قسمت هاي اصلي فلزي ساختمان اعم از اسكلت فلزي و آرماتورهاي بتن مسلح و ستون ها و چارچوب ها و در و پنجره هاي فلزي و ريل هاي كابين و ريل هاي وزنه تعادل آسانسورهاي كششي و جك آسانسورهاي هيدروليكي و سامانه حفاظت در برابر صاعقه و سرپيچ همه نگهدارنده هاي لامپ و پريزها و اتصالات و ابزارهاي مشابه را به وسيله هادي هاي جداگانه بر روي شينه اصلي اتصال زمين ساختمان به يكديگر متصل نمود.

ماده ۶۹ ـ تمامي هادي هاي حفاظتي مدارهاي پريز و روشنايي بايد با سامانه اتصال زمين همبندي شوند.

ماده ۷۰ ـ قسمت هاي هادي بيگانه كه از بيرون ساختمان شروع شده و تا درون آن نيز ادامه دارند، بايد در نزديك ترين نقطه ممكن به نقطه ورودي ساختمان به سامانه اتصال زمين همبندي شوند.

ماده ۷۱ ـ اگر لوله ورودي آب به ساختمان، غيرفلزي باشد ولي درون ساختمان از لوله فلزي استفاده شود، همبندي بخش فلزي به ارت اصلي الزامي است.

ماده ۷۲ ـ اگر بخش هاي مختلف لوله هاي فلزي موجود در كارگاه با مفصل هاي دي الكتريك جدا شده باشند، همبندي تمام بخش هاي فلزي به سامانه اصلي الزامي است.

ماده ۷۳ ـ در تابلوي برقي كه درِ آن داراي هادي هاي برق دار است، هم تابلو و هم درِ آن، هادي در دسترس (ECP) محسوب شده و بايد به سامانه اتصال زمين همبندي شوند. در اين شرايط، بايد تابلو و درِ آن نيز با هم همبندي شوند.

ماده ۷۴ ـ در مواردي كه تابلوي برق داراي قسمت هاي برق دار در دسترس است و درِ آن به عنوان محصوركننده محسوب مي شود، همبندي درِ تابلو با هسته آن الزامي است.

ماده ۷۵ ـ كليه تأسيسات مكانيكي و اجزاي فلزي مدفون شده در خاك، در مجاورت الكترود اتصال زمين بايد با سامانه اتصال زمين همبندي شود.

ماده ۷۶ ـ در هنگام همبندي اسكلت فلزي ساختمان و ميلگردها و ستون ها و تيرهاي فلزي ساختمان بايد از اتصال الكتريكي تمام بخش هاي اسكلت به يكديگر اطمينان حاصل شود.

ماده ۷۷ ـ اتصال شناژها و تيرهاي فلزي پيراموني چارچوب راه پله و آسانسور با شبكه همبندي سامانه اتصال زمين الزامي است.

ماده ۷۸ ـ در بخش هايي از كارگاه كه به طور معمول در كف آن ها آبريزي مي شود، يكي از شناژها يا ستون هاي فلزي بايد با سامانه اتصال زمين همبندي شود.

ماده ۷۹ ـ تجهيزات فلزي كه در حين كار احتمال برق دار شدن داشته باشد، بايد قبل از استفاده از آنها به سامانه اتصال زمين وصل شوند.

ماده ۸۰ ـ تمام تجهيزات الكتريكي و قسمت هاي فلزي تجهيزات متحرك موجود در كارگاه اعم از بالابرها و جرثقيل ها و نظاير آن بايد به سامانه اتصال زمين متصل شود.

ماده ۸۱ ـ تمامي ستون هاي واقع در گوشه هاي خارجي سازه كارگاه بايد با سامانه اتصال زمين همبندي شوند.

ماده ۸۲ ـ تمام بخش هاي نرده ها و پله هاي فلزي بايد با سامانه اتصال زمين همبندي شوند.

ماده ۸۳ ـ تمام بخش هاي فلزي داخلي و خارجي كانكس ها و اتاقك هاي فلزي بايد به سامانه اتصال زمين وصل شوند.

ماده ۸۴ ـ تمامي قطعات شبكه همبند سامانه اتصال زمين بايد از طريق اتصالات الكتريكي مطمئن، به يكديگر وصل شوند.

ماده ۸۵ ـ در تمامي نقاطي كه ناپيوستگي در شبكه همبند سامانه اتصال زمين وجود دارد، بايد بين دو بخش اتصال الكتريكي مطمئن برقرار شود.

ماده ۸۶ ـ در تمامي گوشه هاي سازه كه قطعات شبكه همبند از دو طرف به هم مي رسند، بايد اتصال الكتريكي مطمئن بين دو طرف برقرار شود.

ماده ۸۷ ـ در تمامي انشعاباتي كه از يك قطعه از شبكه همبند اتصال زمين گرفته مي شود (مانند سه راهي ها) بايد اتصال الكتريكي مطمئن برقرار شود.

ماده ۸۸ ـ در هر نقطه اي كه قطعات طولي و عرضي شبكه همبند اتصال زمين از روي هم عبور مي كنند، (چهارراهي ها) بايد اتصال الكتريكي مطمئن برقرار شود.

ماده ۸۹ ـ در سازه هاي اسكلت فلزي كه تيرها و ستون ها با استفاده از پيچ و مهره به يكديگر متصل شده اند، براي ايجاد اتصال الكتريكي مطمئن بين قطعات فلزي شبكه همبند سامانه اتصال زمين، بايد از يك قطعه سيم مسي رابط [پاورقي 73] استفاده شود.

پاورقي 73- Jumper

ماده ۹۰ ـ اتصال سيم رابط بين قطعات فلزي شبكه همبند سامانه اتصال زمين به قطعات فولادي بايد به روش جوش ترميت و يا با استفاده از كابلشو انجام شود و اين اتصال همواره در دسترس و قابل بازرسي و تعمير باشد.

ماده ۹۱ ـ سيم رابط بين قطعات فلزي شبكه همبند سامانه اتصال زمين بايد از انحناي لازم براي انبساط و انقباض قطعات متصل شونده برخوردار باشد و پس از بسته شدن ، نبايد در حالت كشيده قرار گيرد.

ماده ۹۲ ـ يكي از نقاط اتصال شبكه همبند به سامانه اتصال زمين ساختمان، بايد روي نزديك ترين ستون به تابلوي اصلي برق (محل نصب شينه اصلي اتصال زمين) قرار گيرد.

ماده ۹۳ ـ مقاومت كلي همبندي سامانه اتصال زمين بين دورترين نقاط نبايد از 2 /0 اهم تجاوز كند.

ماده ۹۴ ـ هر هادي همبندي سامانه اتصال زمين بايد داراي برچسب يا پلاكي باشد كه مشخص كننده كاربرد آن هادي بوده و معلوم كند كه چه نقاطي را به يكديگر وصل مي كند.

ماده ۹۵ ـ در كليه نقاطي كه ممكن است در شرايط بهره برداري به دليل تعمير، اتصال سامانه زمين جدا شود (مانند لوله هاي آب و گاز) برچسب هشداردهنده مبني بر عدم جداسازي هادي همبندي سامانه زمين نصب شود.

ماده ۹۶ ـ در كليه محيط هاي خيس، نمناك و مرطوب و مكان هايي كه امكان پاشش آب و تشكيل بخار آب وجود دارد، اعم از حمام و آشپزخانه و آبدارخانه و رستوران و محل شستشو و چربي زدايي و آبكاري فلزات و نظاير آن بايد همبندي اضافي به سامانه اتصال زمين اجرا شود.

ماده ۹۷ ـ همبندي اضافي براي هم پتانسيل كردن بايد موارد ذيل را در برگيرد: ۱ ـ بدنه فلزي كليه تجهيزات الكتريكي نصب ثابت؛ ۲ ـ قسمت هادي بيگانه از هر نوع؛ ۳ ـ قسمت هاي فلزي در دسترس در ساختمان ها از جمله اسكلت فلزي.

ماده ۹۸ ـ در حمام ها و استخرها و سرويس هاي بهداشتي هر دو لوله فلزي آب گرم و سرد بايد به مسير همبندي اضافي وصل شوند.

ماده ۹۹ ـ ترمينال همبندي اضافي در مكان هاي مرطوب بايد در خارج از آن مكان و روي ديوار يكي از فضاهاي مجاور نصب شود.

ماده ۱۰۰ ـ در مكان هايي كه اجراي همبندي اضافي به سامانه اتصال زمين الزامي است، بايد ترمينال همبندي اضافي به صورت شينه مسي روكار يا بلوك ترمينال در داخل يك جعبه قابل بازديد تحت عنوان جعبه همبندي اضافي نصب شود.

ماده ۱۰۱ ـ اجراي همبندي اضافي براي تمامي تجهيزات الكتريكي و هادي هاي بيگانه واقع بر بام كارگاه از جمله برج هاي خنك كننده و ميله آنتن و نرده فلزي و شيرواني فلزي الزامي است.

ماده ۱۰۲ ـ اجراي همبندي اضافي براي تابلوهاي برق مجاور يكديگر الزامي است.

ماده ۱۰۳ ـ حداقل سطح مقطع هادي همبندي اضافي به سامانه اتصال زمين بايد طبق جدول پ ـ پ ـ ۴ پيوست شماره پ انتخاب شود.

ماده ۱۰۴ ـ سطح مقطع هادي همبندي اضافي كه بدنه فلزي دو دستگاه الكتريكي را به هم وصل مي كند، نبايد از كوچكترين هادي حفاظتي مدارهاي تغذيه كننده و متصل به بدنه هاي هادي دو دستگاه مذكور كوچكتر باشد.

ماده ۱۰۵ ـ سطح مقطع هادي همبندي اضافي بين بدنه تجهيز الكتريكي و هادي بيگانه، نبايد از نصف سطح مقطع هادي حفاظتي مدار تغذيه كننده تجهيز الكتريكي كوچكتر باشد.

ماده ۱۰۶ ـ براي حذف هرگونه اختلاف پتانسيل، در مكان هايي كه استفاده از سامانه هاي ذاتاً ايمن ضرورت دارد، بايد يك شينه محلي تعبيه شود و يك شبكه همبند محلي متشكل از شيلد كابل ها و تجهيزات ابزار دقيق و بخش هاي فلزي تجهيزات و محفظه ها و سيني و نردبان كابل ها و كليه هادي هاي بيگانه برقرار شود.

ماده ۱۰۷ ـ اگر اتصال زمين شيلد كابل در بيش از يك نقطه، از الزامات ايمني بوده و اين الزام با مسايل تداخلات الكترومغناطيسي (EMC) [پاورقي 74] در تناقض باشد، بايد از كابل ‌هاي دوغلافه (داراي دو شيلد) استفاده نمود. در اين حالت، غلاف خارجي براي برآوردن الزامات ايمني از چند نقطه و غلاف داخلي براي الزامات EMC از يك سر ارت شود.

پاورقي 74 - Electro Magnetic Compatibility

ماده ۱۰۸ ـ پس از اتمام هرگونه عمليات افزودن و تغيير دايمي يا موقتي در تأسيسات موجود، بايد آرايش هاي همبندي هم پتانسيل مدار مصرف كننده و سامانه اتصال زمين مجدداً مورد بررسي و اندازه گيري قرارگيرد.

ماده ۱۰۹ ـ از شينه اصلي اتصال زمين بايد انشعاباتي براي تجهيزات كمكي شامل تابلوهاي كنترل و رله و اجزاي فلزي سازه ها و تأسيسات اطفاي حريق در نظر گرفته شوند.

ماده ۱۱۰ ـ اتصالات انشعابي بايد از شينه اصلي اتصال زمين براي هر يك از دستگاه هاي تأسيسات، انتقال داده شوند و در صورتي كه چند دستگاه الكتريكي در كنار يكديگر قرار داشته باشند، اتصال سري آنها ممنوع است.

ماده ۱۱۱ ـ در تجهيزات الكتريكي مركب نظير تسمه نقاله و سامانه بسته بندي و كوره هاي تونلي بايد از پيوستگي الكتريكي قسمت هاي فلزي آن اطمينان حاصل شود و حداقل در دو نقطه به سامانه زمين همبند شوند. همچنين، بايد از اتصال همبندي با هادي هاي بيگانه پيرامون اين تجهيزات نيز اطمينان حاصل شود.

ماده ۱۱۲ ـ همبندي سامانه اتصال زمين با مولدهاي فرعي برق مطابق دستورالعمل كارخانه سازنده الزامي است.

ماده ۱۱۳ ـ در سامانه اتصال زمين بايد از پيوستگي اتصالات ارت در كل سامانه از بدنه دستگاه تا چاه ارت و بين الكترودها اطمينان حاصل شود و عواملي مانند زنگ زدگي يا اتصال روي سطوح رنگ دار، پيوستگي را مختل نكند.

ماده ۱۱۴ ـ كارگاه هايي كه فاقد پست برق هستند و برق را به صورت انشعاب تك فاز (فاز + نول) و يا سه فاز (۳ فاز + نول) از شبكه برق تحويل مي گيرند و دسترسي به شينه نول و ارت منبع ندارند، بايد سامانه اتصال زمين آنها در تابلوي برق اصلي S ـ C ـ TN باشد.

ماده ۱۱۵ ـ در سامانه اتصال به زمين S ـ C ـ TN، تابلوي توزيع برق اصلي بايد داراي ۲ شينه مجزاي نول و ارت باشد كه با يك هادي رابط (جامپر) به يكديگر اتصال داشته و سيم نول ورودي به شينه نول و هادي زمين به شينه ارت متصل شوند.

ماده ۱۱۶ ـ در سامانه اتصال به زمين S ـ C ـ TN، مقاومت الكتريكي الكترود اتصال زمين در محل تفكيك نول و اتصال زمين (ارت) بايد كمتر از ۲ اهم باشد.

پاورقي 75 - Single – Source systems

ماده ۱۱۷ ـ در كارگاه هاي داراي پست برق اختصاصي زميني و يا هوايي با يك ترانسفورماتور، سامانه اتصال زمين بايد S ـ TN يا S ـ C ـ TN باشد.

ماده ۱۱۸ ـ در كارگاه هاي با پست برق اختصاصي تك منبع، در صورتي استفاده از سامانه C ـ TN مجاز است كه اتصالات مسير هادي حفاظتي ـ خنثي (PEN) دايمي بوده و به هيچ عنوان احتمال قطع شدن و يا پارگي سيم يا كابل حفاظتي ـ خنثي PEN وجود نداشته باشد.

ماده ۱۱۹ ـ اگر بنا بر ضرورت كاركرد دستگاه، به كار بستن سامانه اتصال زمين TT اجتناب ناپذير باشد، بايد در محل تفكيك ارت از آرايش TN به آرايش TT، تجهيزات حفاظتي جريان تفاضلي (RCD) نصب گردد.

پاورقي 76 - Multiple – source systems

ماده ۱۲۰ ـ در سامانه هاي برق با چند منبع، اتصال مستقيم نول ترانسفورماتور يا ژنراتور برق به اتصال زمين ممنوع است.

ماده ۱۲۱ ـ در آرايش TN سامانه هاي با چند منبع موازي، اتصال رابط از نول تا محل اتصال ارت بايد به طور كامل عايق (ايزوله) باشد و هيچ گونه تجهيز مصرف كننده برق به آن متصل نشود.

ماده ۱۲۲ ـ در سامانه هاي برق با چند منبع، هادي رابط بين نول هاي منابع و هادي حفاظتي PE بايد تنها در تابلوي برق اصلي به هم متصل شوند.

ماده ۱۲۳ ـ در سامانه اتصال زمين، استفاده از زمين مشترك براي سمت فشار قوي پست و فشار ضعيف ترانسفورماتور ممنوع است.

ماده ۱۲۴ ـ براي جلوگيري از ولتاژ انتقالي ناشي از انتقال خيز ولتاژ زمين (GPR) از پست هاي فشار قوي و شبكه زمين نيروگاه ها به مناطق دوردست توسط هادي هاي بيگانه (مانند ريل قطار و لوله هاي فلزي آب و گاز و شيلد كابل ها و سيني و يا نردبان فلزي كابل ها و غيره) بايد در محل خروج اين تجهيزات از حوزه شبكه زمين، به كمك ايجاد شكاف و يا اتصالات و رابط هاي عايق الكتريكي، ارتباط پيوسته الكتريكي هادي پراكنده در داخل و خارج حوزه اثر شبكه زمين قطع شود. برحسب نياز، بايد در ادامه مسير در چند نقطه هادي مورد نظر زمين شود به گونه اي كه اطمينان حاصل شود ولتاژ انتقالي خطرناكي از شبكه زمين فشار قوي به منطقه دوردست منتقل نمي شود.

ماده ۱۲۵ ـ در كارگاه هايي كه دو پست يا بيشتر، سالن واحدي را كه داراي اسكلت فلزي است، تغذيه مي كنند، وجود همبندي بين دو پست علاوه بر همبندي اسكلت فلزي الزامي است.

ماده ۱۲۶ ـ در پست هاي برق كه هر دو ولتاژ فشار قوي و فشار ضعيف در كنار هم وجود دارند، در صورت امكان احداث دو الكترود زمين مستقل از هم، بايد فاصله بين دو الكترود زمين فشار قوي و فشار ضعيف از ۲۰ متر كمتر نباشد و هيچ گونه ارتباط هادي در فاصله بين دو الكترود زمين وجود نداشته باشد.

ماده ۱۲۷ ـ اگر در پست برق، تفكيك عايقي تابلوهاي برق فشار ضعيف از تابلوهاي برق فشار قوي، ترانسفورماتور و سازه فلزي پست برق تأمين شده باشد، بايد بدنه تابلوي برق فشار ضعيف و نقطه خنثاي برق فشار ضعيف (نول) به الكترود زمين فشار ضعيف كه حداقل ۲۰ متر از سازه پست دورتر باشد، متصل شود و كليه بدنه هاي تابلوي برق فشار قوي، ترانسفورماتور و كليه قطعات فلزي سازه پست به الكترود زمين فشار قوي (داخل يا مجاور پست) متصل گردد.

ماده ۱۲۸ ـ در صورت امكان احداث دو الكترود زمين مستقل از هم در پست برق، اگر امكان جداسازي عايقي تابلوهاي برق فشار ضعيف از تجهيزات برق فشار قوي و سازه فلزي پست برق وجود نداشته باشد، بايد بدنه تابلو برق فشار ضعيف، بدنه تابلوهاي برق فشار قوي و ترانسفورماتورها و نيز كليه اجزاي فلزي سازه پست برق به الكترود زمين فشار قوي متصل گردد و نقطه خنثاي برق فشار ضعيف با استفاده از كابل و غلاف كابل غيرفلزي به الكترود اتصال زمين فشار ضعيف در فاصله حداقل ۲۰ متري از پست برق، اتصال داده شود.

ماده ۱۲۹ ـ اگر در پست برق امكان احداث دو الكترود زمين مستقل وجود نداشته باشد، بايد از يك الكترود زمين مشترك براي هر دو منظور فشار قوي و فشار ضعيف استفاده شود. در اين صورت، مقاومت كل الكترود زمين نسبت به جرم كلي زمين نبايد از يك اهم تجاوز كند.

ماده ۱۳۰ ـ اگر هر يك از خطوط برق فشار قوي ورودي يا خروجي پست برق يا حتي بخشي از اين خطوط در فاصله اي كمتر از ۳ كيلومتر از پست برق، از نوع خط هوايي باشد، بايد علاوه بر مجهز بودن خط به برقگير، از دو الكترود زمين مجزا كه خارج از حوزه ولتاژ يكديگر باشند، به منظور فشار ضعيف و فشار قوي استفاده شود.

ماده ۱۳۱ ـ در حالتي كه پست برق داراي دو الكترود زمين مجزاي فشار قوي و فشار ضعيف باشد و بدنه تابلوهاي برق فشار ضعيف همراه با بدنه تابلوها و تجهيزات برق فشار قوي به الكترود زمين فشار قوي متصل بوده و نقطه خنثاي برق فشار ضعيف به الكترود زمين فشار ضعيف وصل باشد، تابلوهاي برق فشار ضعيف بايد با درجه عايق بندي بالاتري نسبت به ولتاژ اسمي بين فاز و خنثي (نول) انتخاب شود.

ماده ۱۳۲ ـ سيم اصلي اتصال زمين بين الكترود ارت و شينه اصلي ارت بايد مسي و حداقل داراي سطح مقطع ۳۵ ميلي مترمربع باشد.

ماده ۱۳۳ ـ براي هر الكترود اتصال زمين بايد يك جعبه آزمون و بازديد جداگانه به ابعاد مناسب تعبيه شود كه علامت زمين به صورت دايمي روي آن حك باشد.

ماده ۱۳۴ ـ هرگونه انشعاب از هادي هاي اتصال بين الكترود اتصال زمين و جعبه آزمون ممنوع است و تمامي انشعابات و تشكيل حلقه شبكه سامانه اتصال زمين بايد پس از جعبه آزمون انجام شود.

ماده ۱۳۵ ـ مسير سيم هاي ارتباط الكترود ارت با شينه اصلي اتصال زمين بايد كوتاه ترين مسير بوده و اين سيم ها تا حد ممكن مستقيم و بدون پيچ و خم باشد.

ماده ۱۳۶ ـ از آلومينيوم لخت يا آلومينيوم داراي پوشش مسي نبايد در تماس با زمين چه به عنوان الكترود و چه به عنوان هادي زمين استفاده شود. در محيط هاي مرطوب نيز نبايد از اين مواد به عنوان هادي زمين استفاده نمود.

ماده ۱۳۷ ـ سيم هاي لخت و سيم هاي عايق بندي شده با روكش بيروني سبز و زرد يا تركيب سبز و زرد، فقط بايد براي هادي هاي زمين تجهيزات و همبندي مورد استفاده قرار گيرند.

ماده ۱۳۸ ـ سيم هادي زمين بايد از استحكام مكانيكي لازم و مقاومت در برابر خوردگي شيميايي و الكتروشيميايي برخوردار باشد.

ماده ۱۳۹ ـ سيم لخت اتصال زمين نبايد از داخل لوله هاي فلزي عبوركند.

ماده ۱۴۰ ـ در كابل هايي كه سطح مقطع سيم نول نصف سطح مقطع هر سيم فاز است، سطح مقطع سيم اتصال زمين (هادي حفاظتي PE) و نول بايد يكسان باشد.

ماده ۱۴۱ ـ وجود شينه اتصال زمين (ارت) در تابلوي اصلي برق الزامي است، به طوري كه سيم اتصال زمين از الكترود به اين شينه آمده و سپس از ترمينال اصلي به قسمت هاي مختلف منتقل شود.

ماده ۱۴۲ ـ وجود شينه نول در تابلوي اصلي برق الزامي است و بايد روي مقره عايق سوار شود.

ماده ۱۴۳ ـ در سامانه S ـ C ـ TN، پس از محل تفكيك نول و ارت، اتصال مجدد نول و ارت ممنوع است.

ماده ۱۴۴ ـ جنس اتصالات سيم اصلي اتصال زمين بـه الكترود، بايد به گونه اي باشد كه با مواد به كار رفته در الكترود و سيم اتصال زمين سازگار بوده و ميزان خورندگي گالوانيك به حداقل برسد.

ماده ۱۴۵ ـ اتصالات و بست هاي مربوط به سامانه اتصال زمين بايد از نظر مكانيكي مقاوم بوده و اتصال محكمي را برقرار كنند.

ماده ۱۴۶ ـ در صورت استفاده از تسمه به عنوان سيم اتصال زمين و اتصال آن به تجهيزات نبايد تسمه را براي پيچي كه قطر آن از يك سوم پهناي تسمه بيشتر است، سوراخ كرد.

ماده ۱۴۷ ـ هادي هاي همبندي براي هم پتانسيل سازي بايد از استحكام مكانيكي مناسب برخوردار بوده و مقاومت الكتريكي آنها (قابل صرف نظر) باشد.

ماده ۱۴۸ ـ حداقل اندازه سطح مقطع هادي همبندي اصلي بايد به شرح ذيل باشد: ۱ ـ هادي مسي: ۶ ميلي مترمربع ۲ ـ هادي آلومينيومي: ۱۶ ميلي مترمربع ۳ ـ هادي فولادي: ۵۰ ميلي مترمربع

ماده ۱۴۹ ـ حداقل سطح مقطع هادي هاي حفاظتي و همبندي اضافي بايد به شرح جدول پ ـ پ ـ ۵ پيوست پ باشد.

ماده ۱۵۰ ـ پيش از اندازه گيري مقاومت الكتريكي الكترود اتصال زمين بايد تأسيسات اتصال زمين از منبع تغذيه برق يا شبكه كاملاً قطع شده باشد و تا انتهاي آزمون از برق تغذيه جدا باشد.

ماده ۱۵۱ ـ پيش از اندازه گيري مقاومت الكتريكي الكترود اتصال زمين بايد هادي زمين از الكترود زمين جدا شده باشد.

ماده ۱۵۲ ـ هنگام اندازه گيري مقاومت الكتريكي الكترود زمين، استفاده ازدستكش و كفش عايق الكتريكي ايمن الزامي است.