قانون جامع حمايت از حقوق معلولان

منظور از معلول در اين قانون به افرادي اطلاق مي گردد كه به تشخيص كميسيون پزشكي سازمان بهزيستي بر اثر ضايعه جسمي، ذهني، رواني يا توأم؛ اختلال مستمر و قابل توجهي در سلامت و كارآئي عمومي وي ايجاد گردد، به طوري كه موجب كاهش استقلال فرد در زمينه هاي اجتماعي و اقتصادي شود.

وزارتخانه ها، سازمانها و مؤسسات و شركتهاي دولتي و نهادهاي عمومي و انقلابي موظفند جهت دسترسي و بهره مندي معلولان، ساختمانها و اماكن عمومي، ورزشي و تفريحي، معابر و وسايل خدماتي موجود را در چارچوب بودجه هاي مصوب سالانه خود مناسب سازي نمايند.

شهرداريها موظفند از صدور پروانه احداث و يا پايان كار براي آن تعداد از ساختمانها و اماكن عمومي و معابري كه استانداردهاي تخصصي مربوط به معلولان را رعايت نكرده باشند خودداري نمايند.

سازمان بهزيستي كشور مجاز است بر امر مناسب سازي ساختمانها و اماكن دولتي و عمومي دستگاههاي مذكور در ماده فوق نظارت و گزارشات اقدامات آنها را درخواست نمايد.

آيين نامه اجرايي ماده فوق ظرف سه ماه مشتركاً توسط وزارت راه و شهرسازي، سازمان بهزيستي كشور و سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.

تأمين خدمات توانبخشي، حمايتي، آموزشي و حرفه آموزي موردنياز معلولان با مشاركت خانواده هاي معلولان و همكاري بخش غيردولتي (خصوصي، تعاوني، خيريه) و پرداخت يارانه (كمك هزينه) به مراكز غيردولتي و خانواده ها.

گسترش مراكز خاص نگهداري، آموزشي و توانبخشي معلولان واجد شرايط (معلولان نيازمند، معلولان بي سرپرست، معلولان مجهول الهويه، معلولان با ناهنجاريهاي رفتاري) با همكاري بخش غيردولتي و پرداخت تسهيلات اعتباري و يارانه (كمك هزينه) به آنها.

تأمين و تحويل وسايل كمك توانبخشي مورد نياز افراد معلول.

گسترش كارگاههاي آموزشي، حمايتي و توليدي معلولان و ارائه خدمات توانبخشي حرفه اي به معلولان جهت توانمندسازي آنان.

كارگاههاي آموزشي، حمايتي و توليدي معلولان موضوع ماده فوق از شمول قانون كار مصوب 29 /8 /1369 مستثني خواهد بود.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، سازمان تربيت بدني و شهرداريها موظفند كتابخانه، اماكن ورزشي، پارك و اماكن تفريحي خود را به نحوي احداث و تجهيز نمايند كه امكان بهره مندي معلولان فراهم گردد.

همسراني كه زن ناتوان و معلول خود را سرپرستي مي نمايند مادامي كه سرپرستي همسر ناتوان و معلول را بر عهده داشته باشند از انجام خدمت وظيفه عمومي معاف مي گردند.

اختصاص حداقل سه درصد (۳ %) از مجوزهاي استخدامي (رسمي، پيماني، كارگري) دستگاههاي دولتي و عمومي اعم از وزارتخانه ها، سازمانها، مؤسسات، شركتها و نهادهاي عمومي و انقلابي و ديگر دستگاههايي كه از بودجه عمومي كشور استفاده مي نمايند به افراد معلول واجد شرايط.

تأمين حق بيمه سهم كارفرما توسط سازمان بهزيستي كشور و پرداخت آن به كارفرماياني كه افراد معلول را به كار مي گيرند.

پرداخت تسهيلات اعتباري به واحدهاي توليدي، خدماتي، عمراني و صنفي و كارگاههاي توليدي حمايتي در مقابل اشتغال افراد معلول به ميزاني كه در قوانين بودجه سالانه مشخص مي گردد.

پرداخت تسهيلات اعتباري خود اشتغالي (وجوه اداره شده) به افراد معلول به ميزاني كه در قوانين بودجه سالانه مشخص مي گردد.

ه ـ - پرداخت تسهيلات اعتباري ( وجوه اداره شده) جهت احداث واحدهاي توليدي و خدماتي اشتغالزا به شركتها و مؤسساتي كه بيش از شصت درصد (۶۰ %) سهام و سرمايه آنها متعلق به افراد معلول است.

اختصاص حداقل شصت درصد (۶۰ %) از پستهاي سازماني تلفنچي (اپراتور تلفن) دستگاهها، شركتهاي دولتي و نهادهاي عمومي به افراد نابينا و كم بينا و معلولان جسمي، حركتي.

اختصاص حداقل شصت درصد (۶۰ %) از پستهاي سازماني متصدي دفتري و ماشين نويسي دستگاهها، شركتها و نهادهاي عمومي به معلولين جسمي، حركتي.

كليه وزارتخانه ها، سازمانها، مؤسسات و شركتهاي دولتي و نهادهاي عمومي و انقلابي مجازند تا سقف مجوزهاي استخدامي سالانه خود، افراد نابينا و ناشنوا و معلولين ضايعات نخاعي واجد شرايط را رأساً به صورت موردي و بدون برگزاري آزمون استخدامي به كار گيرند.

سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور موظف است سه درصد (۳ %) از مجوزهاي استخدامي سالانه وزارتخانه ها، سازمانها، مؤسسات دولتي، شركتها و نهادهاي عمومي و انقلابي را كسر و در اختيار سازمان بهزيستي كشور قرار دهد تا نسبت به برگزاري آزمون استخدامي اختصاصي براي معلولين واجد شرايط با همكاري سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور اقدام و معلولين واجد شرايط پذيرفته شده را حسب مورد به دستگاه مربوطه معرفي نمايد.

سازمان بهزيستي كشور مجاز است در قالب اعتبارات مصوب خود، صندوق فرصتهاي شغلي معلولان و مددجويان بهزيستي را ايجاد و اساسنامه آن را به تصويب هيأت وزيران برساند.

سازمان آموزش فني و حرفه اي كشور موظف است آموزشهاي لازم فني و حرفه اي را متناسب با بازار كار براي معلولان به صورت رايگان و تلفيقي تأمين نمايد.

آيين نامه اجرايي اين ماده مشتركاً توسط سازمان بهزيستي كشور و وزارتخانه هاي مذكور و دانشگاه آزاد اسلامي ظرف مدت دو ماه پس از ابلاغ اين قانون تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.

سيستم بانكي كشور مكلف است، تسهيلات اعتباري يارانه دار مورد نياز احداث و خريد مسكن معلولان را تأمين و به معلولان يا تعاوني هاي آنها و يا مؤسسات خيريه اي كه براي معلولان، مسكن احداث مي نمايند پرداخت كند.

سازمان ملي زمين و مسكن موظف است زمين مورد نياز احداث واحدهاي مسكوني افراد معلول فاقد مسكن را به نرخ كارشناسي تهيه و در اختيار افراد مذكور و يا تعاوني ها و مؤسسات خيريه اي كه براي آنان مسكن احداث مي نمايند قرار دهد.

معلولان از پرداخت هزينه هاي صدور پروانه ساختماني، آماده سازي زمين و عوارض نوسازي معاف مي گردند.

سازمان بهزيستي كشور موظف است در قالب اعتبارات مصوب خود در قوانين بودجه سالانه و كمكهاي يارانه اي اشخاص حقيقي و حقوقي نسبت به احداث واحدهاي مسكوني براي معلولان و مددجويان اقدام و مالكيت يا بهره برداري آنها را مطابق آيين نامه اي كه سازمان بهزيستي كشور با همكاري وزارت راه و شهرسازي و سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور تهيه و به تصويب هيأت وزيران مي رسد به معلولان و مددجويان واجد شرايط واگذار نمايد.

سازمان بهزيستي كشور موظف است جهت دفاع از حقوق افراد معلول، در محاكم قضائي وكيل تعيين نموده و به دادگاه مربوطه معرفي كند.

سازمان بهزيستي كشور مجاز است در موارد ضروري جهت جلوگيري از تضييع حقوق معلولان بي سرپرست به نمايندگي از آنها در دادگاهها طرح دعوا و دادخواهي نمايد.

آيين نامه اجرايي اين ماده ظرف مدت سه ماه مشتركاً توسط سازمان بهزيستي كشور و وزارت دادگستري تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.

آيين نامه اجرايي اين ماده مشتركاً توسط سازمان بهزيستي كشور و وزارت امور اقتصادي و دارايي ظرف مدت سه ماه پس از ابلاغ قانوني تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.

به منظور كمك به اشتغال معلولان و مددجويان، رئيس سازمان بهزيستي كشور مجاز است در جلسات شوراي عالي اشتغال شركت نمايد.

از محل اعتباراتي كه دستگاهها و نهادها حسب وظايف قانوني در قوانين بودجه سالانه منظور مي نمايند.

از محل اعتبارات هزينه اي و تملك سرمايه اي سازمان بهزيستي كشور كه تاكنون از محل اعتبارات مذكور خدمات لازم را به معلولان ارائه مي داده است.

از محل وجوه واصله از اجراي طرح هدفمند كردن يارانه ها در كشور.

از محل صرفه جوئي در هزينه هاي دستگاهها، شركتهاي دولتي و نهادهاي عمومي كه ميزان سالانه آن براي هر يك از دستگاهها و شركتها و نهادها را هيأت وزيران مشخص مي نمايد.

آيين نامه اجرايي اين ماده توسط سازمان بهزيستي كشور و سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.

آن تعداد و يا بخشي از مواد اين قانون كه نياز به اعتبار جديد داشته باشد مادامي كه اعتبار لازم از محل منابع مذكور در اين ماده تأمين نگردد، اجرا نخواهد شد.