نظر مشورتي 7/1400/597 مورخ 1400/07/04 اداره كل حقوقي قوه قضائيه درخصوص ماهيت حقوقي دعواي ضرر و زيان ناشي از جرم و صدور حكم به جبران آن

استعلام : مقنن در كتاب پنجم قانون مجازات اسلامي مصوب 1375 از عبارت «علاوه بر جبران خسارت وارده و پرداخت اجرت المثل» (ماده 598) و يا «جبران خسارت وارده» موضوع ماده 604 استفاده كرده است: 1- آيا دادگاه كيفري مي تواند بدون ارايه دادخواست پيرامون خسارت و يا اجرت المثل رأي صادر كند؟. 2- در صورتي كه نيازمند به دادخواست باشد، چه كسي بايد دادخواست را اقامه نمايد؛ وزارتخانه بزه ديده يا استانداري و يا وزارت كشور و يا همان مرجعي كه از قبل اقدامات مجرمانه خسارت ديده است ؟مثلا مقامات شهرداري باعث تضييع اموال شهرداري شده اند آيا شهرداري بايدعليه شهردار يا شوراي شهر اقامه دعواي حقوقي كند؟ 3- آيا دادگاه كيفري صلاحيت ذاتي براي رسيدگي به دادخواست را دارد؟. نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : 1- ضرر و زيان ناشي از جرم و صدور حكم به جبران آن، از حيث ماهيت، مجازات محسوب نمي شود و مطالبه آن، عنوان دعواي حقوقي را دارد و با توجه به قاعده كلي مذكور در ماده 15 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392، صدور حكم به جبران خسارت جز در مواردي كه مقنن به صدور چنين احكامي بدون تقديم دادخواست تصريح كرده است، نيازمند تقديم دادخواست است؛ بنابراين صرف ذكر عبارت «علاوه بر جبران خسارات وارده» در مواد 598 و 604 قانون مجازات اسلامي (تعزيرات) مصوب 1375 (مذكور در فرض استعلام) به معناي نفي نياز به تقديم دادخواست و رعايت تشريفات…