معيارهاي تعيين سطح آلايندگي واحدهاي توليدي، صنعتي، معدني و خدماتي آلاينده

هيئت وزيران در جلسه 21 / 12/ 1401 به پيشنهاد كارگروه متشكل از نمايندگان سازمان حفاظت محيط­ زيست و وزارتخانه­ هاي بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، صنعت، معدن و تجارت، كشور و امور اقتصادي و دارايي (سازمان امور مالياتي كشور) و به استناد اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و ماده (27) قانون ماليات بر ارزش افزوده - مصوب 1400-، معيارهاي تعيين سطح آلايندگي واحدهاي توليدي صنعتي، معدني و خدماتي آلاينده را به شرح زير تصويب كرد:

در اين آيين‌ نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي‌ روند:

قانون: قانون ماليات بر ارزش افزوده - مصوب 1400-.

سازمان: سازمان حفاظت محيط زيست.

واحد آلاينده: واحدهاي توليدي، صنعتي، معدني و خدماتي آلاينده كه به تشخيص سازمان، حدود مجاز و استانداردهاي محيط زيستي را رعايت نمي‌ كنند.

شاخص آلايندگي: معيارهايي بر اساس شدت، مدت و نوع آلايندگي جهت تعيين نرخ عوارض واحد آلاينده.

پايش: بررسي وضعيت آلايندگي محيط زيستي واحد آلاينده كه از طريق انجام پايش ادواري ادارات كل حفاظت محيط زيست استان­ ها­، خوداظهاري از طريق آزمايشگاه معتمد و يا داده‌ هاي سامانه پايش برخط انجام مي‌ شود. در موارد تناقض نتايج خوداظهاري با اندازه‌ گيري‌ هاي انجام شده توسط اداره كل حفاظت محيط زيست استان، اندازه‌ گيري انجام­ شده توسط اداره كل حفاظت محيط زيست استان ملاك عمل است.

واحدهاي مشمول خوداظهاري: واحدهايي كه طبق تبصره (4) ماده (11) قانون هواي پاك - مصوب 1396- و تبصره (2) ماده (18) قانون حفاظت از خاك - مصوب 1398- و مطابق با ضوابط خوداظهاري در پايش آلايندگي، موظف به انجام خوداظهاري در پايش مي‌ باشند.

واحدهاي مشمول نصب پايش برخط: واحدهايي كه طبق تبصره (3) ماده (11) قانون هواي پاك - مصوب 1396- موظف به نصب سامانه پايش برخط مي‌ باشند.

واحدهاي توليدي، صنعتي، معدني و خدماتي كه به تشخيص سازمان حدود مجاز را مطابق استانداردهاي محيط زيستي مندرج در مصوبات زير رعايت مي‌ كنند، مشمول اين آيين‌ نامه نمي‌ شوند:

حد مجاز انتشار آلاينده‌ هاي هوا در صنايع موضوع تصويب‌ نامه شماره 84411 / ت55181هـ مورخ 27 / 6/ 1397.

حدود مجاز آلودگي صوتي موضوع آيين‌ نامه اجرايي ماده (29) قانون هواي پاك موضوع تصويب‌ نامه شماره 84401/ ت55069هـ مورخ 27 / 6/ 1397 و اصلاحات بعدي آن.

استانداردهاي خروجي فاضلاب (موضوع ابلاغيه شماره 1527-32 مورخ 30 /5 / 1373 سازمان حفاظت محيط زيست، موضوع ماده (5) آيين‌ نامه جلوگيري از آلودگي آب موضوع تصويب نامه شماره 18241 / ت71هـ مورخ 16 / 3/ 1373).

حدود مجاز آلودگي خاك (موضوع ابلاغيه شماره 18596 / 100/ 99 مورخ 27 /5 / 1399 سازمان حفاظت محيط زيست، موضوع ماده (۱1) قانون حفاظت از خاك - مصوب 1398-).

شاخص و نرخ عوارض آلايندگي واحدهاي آلاينده، به شرح جدول زير محاسبه مي‌ شود: شاخص و نرخ آلايندگي واحدهاي آلاينده

در مواردي كه امكان نمونه‌ گيري و آزمايش وجود ندارد، واحد موظف است در مهلت مقرر شده توسط اداره كل محيط زيست استان، نسبت به فراهم شدن امكان نمونه‌ گيري و آزمايش اقدام نمايد.

واحدهايي كه از انجام خود اظهاري، ارايه اطلاعات الزامي يا ايجاد امكان نمونه‌ گيري و آزمايش در مهلت مقرر استنكاف مي‌ كنند، در اولين دوره بعد از تصويب اين آيين‌ نامه، مشمول پرداخت عوارض با نرخ نيم درصد ( 5 / 0%)، دوره دوم مالياتي مشمول پرداخت عوارض با نرخ يك درصد (1 %) و از دوره سوم به بعد مشمول پرداخت عوارض با نرخ يك و نيم درصد (5 / 1%) خواهند شد.

واحدهاي آلاينده فاقد مجوز فعاليت كه بعد از ابلاغ ضوابط و معيارهاي استقرار صنايع موضوع تصويب‌ نامه شماره 64677 / ت18591 هـ مورخ 26 / 12/ 1378 تأسيس شده‌ اند، ملزم به پرداخت عوارض با نرخ يك و نيم درصد (5 / 1 %) مي‌ باشند.

به منظور بهبود عملكرد محيط زيستي و تشويق واحدها به كاهش يا رفع آلايندگي، معيارهاي عملكرد محيط زيستي واحد (تصويب برنامه‌ هاي اجرايي مرتبط با كاهش آلودگي و درصد پيشرفت فيزيكي اجراي آنها) كه با علامت منفي در جدول موضوع اين ماده درج شده ‌است، بنابر درخواست و با مسئوليت مديرعامل واحد صنعتي در بازه زماني مشخص شده (غيرقابل تمديد) و تنها براي يك­بار در آلايندگي مربوط، وزن معيارهاي ياد شده از شاخص آلايندگي واحد مذكور كسر مي‌ گردد.

برنامه‌ هاي اجرايي مرتبط با كاهش آلودگي، صرفاً در محاسبات همان نوع آلايندگي مورد محاسبه قرار مي‌ گيرد.

شدت آلودگي هوا و آب مطابق الگوي (فرمول) زير محاسبه مي ­شود. در هر منبع آلودگي كه شامل چند مؤلفه (پارامتر) باشد، مؤلفه­اي (پارامتري) كه بيشترين فاصله از حدود مجاز را دارد، ملاك محاسبه است. در صورت عدم ارايه نرخ جريان توسط واحد، غلظت اندازه‌ گيري شده مستقيماً لحاظ مي‌ گردد: آلودگي- جمع پياپي( نرخ هر جريان گازي يا پساب خروجي آلاينده × درصد انحراف بالاتر از حدود مجاز آلودگي همان جريان گازي يا پساب خروجي آلاينده) _____________________________________________________________________________ مجموع نرخ جريان هاي خروجي گازي يا پساب واحد

شدت آلودگي خاك در هر واحد بر اساس مؤلفه­ اي (پارامتري) كه بيشترين فاصله از حدود مجاز را دارد، محاسبه مي‌ گردد.

ملاك احراز آلودگي در واحدهاي غيرمشمول نصب سامانه پايش برخط يا انجام خوداظهاري، گزارش كارشناسي با تأييد اداره كل حفاظت محيط زيست استان است. عوارض آلايندگي اين واحدها با نرخ نيم درصد (5 / 0%) محاسبه مي‌گردد. دستورالعمل نحوه تهيه گزارش كارشناسي و مستندات مربوط ظرف يك ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين ­نامه، توسط سازمان تهيه و ابلاغ مي‌ شود.

مرجع اعلام نام واحد آلاينده و دستورالعمل محاسبه نرخ آلايندگي آن، پايگاه اطلاعاتي واحدهاي آلاينده سازمان موضوع تبصره (3) ماده (27) قانون مي‌باشد. در اين پايگاه نحوه محاسبه معيارها و تعيين سطح و نرخ آلايندگي واحد، براي همان واحد، مشخص و قابل دسترس است.

تمامي دستگاه‌ ها، وزارتخانه‌ ها و سازمان‌ هاي متولي واحدهاي توليدي، صنعتي، معدني و خدماتي موظفند ضمن اطلاع‌ رساني اين دستورالعمل به كليه واحدهاي حقيقي و حقوقي مرتبط، فهرست واحدهاي تحت پوشش خود را (در صورت امكان به صورت تارنما) به سازمان ارائه نمايند. عدم معرفي نام واحد توسط دستگاه‌هاي متولي، رافع مسئوليت سازمان حفاظت محيط زيست مي‌ باشد.

منظور از پايگاه اطلاعاتي موضوع تبصره (3) ماده (27) قانون، سامانه جامع محيط زيست كشور به نشاني (iranemp.ir) است.

واحدهاي توليدي، خدماتي، صنعتي و معدني موظفند جهت ثبت‌ نام در پايگاه اطلاعاتي موضوع تبصره (3) ماده (27) قانون از طريق راهنماي اعلامي بر روي درگاه سازمان اقدام نمايند.

طرح (پروژه)‌ها و اقدامات لازم جهت كاهش شاخص آلايندگي واحدهاي توليدي، صنعتي، معدني و خدماتي در داخل هر واحد كه جزئي از فرآيند بهره‌ برداري مي­ باشند، علي‌ رغم افزايش ظرفيت از شمول ضوابط و معيارهاي استقرار واحدها و فعاليت­ هاي صنعتي و توليدي و ارزيابي اثرات محيط ‌زيستي مستثني هستند.

وزارت كشور موظف است به صورت سالانه گزارش مربوط به نحوه هزينه‌ كرد عوارض موضوع اين آيين­ نامه و ميزان كاهش و رفع آلايندگي ناشي از آن را به صورت عمومي منتشر و به هيئت‌ وزيران ارائه نمايد.

دستگاه‌ هاي موضوع ماده (40) قانون، كه عوارض آلايندگي را دريافت و مصرف مي‌ نمايند، مكلفند حداقل پنجاه درصد (50 %) از عوارض آلايندگي را براي بهسازي، توسعه و نگهداري فضاي سبز، توسعه ناوگان حمل و نقل عمومي با اولويت‌ هاي فناوري‌ هاي نوين، مديريت پسماند، كاهش و رفع آلودگي، پايش آلودگي و تصفيه و بازچرخاني فاضلاب، بهينه‌ سازي مصرف آب و انرژي در ساختمان‌ ها و اماكن عمومي با نظارت و تأييد سازمان و با همكاري وزارتخانه‌ هاي بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و كشور هزينه و گزارش آن را ساليانه به شوراي برنامه‌ ريزي و توسعه استان مربوط اعلام نمايند.

معاون اول رئيس­ جمهور - محمد مخبر