آئين نامه ايمني معادن

درصورت استفاده از آب معدن براي مصارف بهداشتي و آشاميدني، بايد حداقل هر ۱۰ روز يكبار، براي تعيين مشخصات، مورد آزمايش قرار گيرد.

مخازن و انبارهاي آب مصرفي، بايد حداقل هرسه ماه يكبار تميز و ضدعفوني شوند.

ظروفي كه براي حمل و نگهداري آب آشاميدني در داخل معدن مورد استفاده قرار مي گيرند بايد هميشه تميز نگهداشته شده و در فواصل كوتاه مدت ضدعفوني شوند و به درب پوش مجهز باشند.

در صورتي كه شبكه هاي توزيع آب آشاميدني و مصرفي جدا ازهم هستند بايد با علامت هشدار دهنده مشخص شده باشند.

رهاسازي پس ماند آب مصرفي و همچنين پساب كارخانه هاي كانه آرايي، بدون درنظرگرفتن مقررات زيست محيطي ممنوع است.

محل ورودي و خروجي حفريات زيرزميني اعم از چاه و تونل و دويل و غيره نبايد درمسير جريان آبهاي سطحي (سيل) قرار گيرد.

اجراي آئين نامة حفاظتي تأسيسات و وسايل الكتريكي در كارگاهها در كلية معادن الزامي بوده و بعلاوه در معادني كه خطر وقوع انفجار گازهاي معدني و گرد ذغالسنگ وجود دارد مقررات ويژه اين آئين نامه نيز لازم الاجراء است.

در هر يك از مدارهاي جريان برق بايد كليد هاي قطع و وصل روي تمام سيم هاي مربوط به وسائل مصرف كنندة برق تعبيه شود.(به استثناي مدار روشنائي در محل هاي خشك كه در اين مورد مي توان كليد قطع و وصل را فقط روي سيم فاز قرار داد).كليدهاي مذكور را بايد در محلي قرار دهند كه به خوبي ديده شده و در دسترس باشند.

تأسيسات برق بايد داراي وسيلة محدودكنندة ولتاژ و رله هاي ايمني باشد تا در صورت افزايش ولتاژ (از حدي كه براي دستگاه ها تعيين شده است) جريان خود بخود قطع شود.

استفاده از مقاومت هاي الكتريكي براي بدست آوردن جريان با ولتاژ كمتر از ۳۰ ولت ممنوع است و مدارهاي اين قبيل جريان بايد از ساير مدارهاي برقي به كلي جدا باشد، باستثناي سيم هاي فرمان (پيلوت) و روپوش محافظ (اكران) كه در كابل هاي مخصوص جريان برق مستقيم ۳۰ تا ۶۰۰ ولت و با برق متناوب ۳۰ تا ۴۰۰ ولت قرار دارد.

استفاده از زمين بعنوان قسمتي از شبكه ممنوع است به استثناي سيمي كه براي اتصال زمين قسمتهاي خنثي و يا براي رله اتصال به زمين بكار مي رود.

از دو رشته ريل راه آهن بعنوان برگشت جريان برق مي توان استفاده كرد. در اين صورت بايد قطعات هر رشته ريل از نظر عبور جريان برق بهم متصل باشند و لااقل در هر يكصد متر بين دو رشته ريل نيز اين ارتباط برقرار شود.

تبصره اختلاف ولتاژ برق بين ريل و زمين نبايد از ۱۵ ولت تجاوز كند.

در شبكه سه فاز ستاره اي اگر اختلاف فشار جريان برق بين فاز و نول از ۱۵۰ ولت بيشتر نباشد و نقطة خنثي و سيم نول وجود داشته باشد، نقطة خنثي بايد بطور دائم به زمين متصل شده و يا اينكه وسيله اي بكار برده شود كه اگر فشار جريان برق هر يك از فازها نسبت به زمين از حد ولتاژ ستاره تجاوز كند، نقطة خنثي از طريق سيم نول به زمين متصل شود.

در تأسيساتي كه جريان برق متناوب از ۱۵۰ ولت و مستقيم از ۶۰۰ ولت به بالا باشد قسمت هاي زير بايد به استناد آئين نامة تأسيسات الكتريكي با اتصال به زمين به زمين متصل شود: الف* بدنه و قسمت هاي هادي ماشين آلات و ترانسفورماتورها كه در حالت عادي كار فاقد جريان برق است. ب* زره و روپوش فلزي كابلها باستثناي روپوش محافظ (اكران). پ* دستگيره و توري و سرپيچ چراغ ها، اگر عايق نباشد. ت* پايه هاي فلزي و يا بتون مسلح و كلية لوله ها، آرماتورها، مفتول هاي فلزي و تجهيزات مكانيكي و بطور كلي هر وسيلة غيرعايقي كه احتمال اتصال به برق داشته باشد.

هر ساختمان بايد بطور جداگانه داراي سيم اتصال به زمين باشد كه تمام قسمت هاي نامبرده در ماده ۳۷۳ به آن متصل شود.

سيم هاي اتصال به زمين بايد بطريقي نصب شود كه پوسيده نشده و اتصالي هاي آنها باز نشود.

شبكه هاي مختلف اتصال به زمين بايد از نظر عبور جريان برق از يكديگر مجزا بوده و بدون فيوز و كليد قطع كننده باشد.

انتخاب حداقل سطح مقطع هادي حفاظتي بستگي به سطح مقطع هادي فاز مربوطه داشته و مطابق آئين نامه تأسيسات الكتريكي با زمين تعيين مي گردد.

در صورتي كه قسمت هائي از تأسيسات برق مستقيم كمتر از ۶۰۰ ولت و متناوب كمتر از ۲۵۰ ولت بدون روپوش عايق در محل عمومي نصب شده باشد بايد به وسيلة نرده يا توري و يا وسائل مشابه محفوظ و با علامت واضحي مشخص گردد.

در تأسيسات برق مستقيم بيش از ۶۰۰ ولت و متناوب بيش از ۲۵۰ ولت بايد قسمت هاي بدون عايق شبكه را خارج از دسترس و روي مقره هاي مناسب قرارداد بطوري كه سيمها با اشياء ديگر فلزي تماس حاصل نكند و سيم هاي هوائي مخصوص لكوموتيوهاي الكتريكي نيز روي مقره هاي مناسب نصب گردد.

فاصلة سيم هاي لخت تأسيسات برق مستقيم بيش از ۶۰۰ولت و متناوب بيش از ۲۵۰ ولت با زمين نبايد كمتر از ۵/۲ متر باشد.در غير اين صورت مسير شبكه بايد به وسيلة حايلي مناسب از محل عبور افراد مجزا شود.

كابل ها بايد دور از لوله هاي آب و هواي فشرده و گاز در محل خشك قرار گيرند.ضمناً كابلهاي زير زمين بايد داراي روپوش سربي و بدون درز باشد.

تابلوهاي تقسيم با ولتاژهاي مختلف مذكور در مادة ۳۸۰ و نيز تابلوهاي داراي جريان كمتر بايد به وسيلة رنگهاي مختلف مشخص و متمايز گردد.

ماشين ها، ترانسفورماتورها، تابلوها و ساير وسائل مربوط به شبكة برق مستقيم بيش از ۶۰۰ ولت و متناوب بيش از ۳۰۰ ولت بايد بطور كامل محفوظ و به وسيلة حايل هاي مناسب مجزا شده باشد. راه ورود به محل اين قبيل وسائل بايد لااقل ۵/۲ متر ارتفاع و ۲ متر عرض داشته باشد و محل ورود به محوطة پشت تابلوها بايد داراي دري به ارتفاع حداقل ۵/۲ متر باشد.

هرگاه تابلوهاي شبكه هاي مذكور در ماده ۳۸۲ داراي قسمت هاي فلزي باشد بايد زمين قسمت جلوي تابلوها با فرش عايق مفروش گردد و فواصل اجسام هادي متصل به زمين با تابلو به اندازه اي باشد كه تماس با اجسام هادي تابلو در آن واحد مقدور نباشد.

قراردادن و يا نزديك كردن اشيائي كه ممكن است اتصالي و يا جرقه توليد كند به سيم هاي برق ممنوع است (حتي اشياء شخصي نظير انگشتر، ساعت مچي و غيره).

در محل پست هاي ترانسفورماتور و مولد برق و بطور كلي در محلهائي كه در صورت خاموشي برق احتمال بروز خطر موجود است بايد منبع روشنائي جداگانه وجود داشته باشد.

دستگاه ها و وسايل برقي (حتي چراغ هاي دوره گرد) كه توسط اشخاص حمل و نقل مي شود بايد فقط با جريان مستقيم كمتر از ۶۰۰ ولت و متناوب تا ۲۵۰ ولت كار كند به استثناي پرفراتورهاي الكتريكي پايه دار كه مي توان آنها را با جريان متناوب تا ۴۰۰ ولت بكار انداخت مشروط بر اين كه در مقابل خطر برق گرفتگي افراد نكات ايمني در آنها مراعات شده باشد. بهر حال رعايت ماده ۳۷۳ در مورد اين قبيل دستگاه ها الزامي است.

براي تغذية وسايل و ماشين هاي برقي موضوع ماده ۳۸۷ بايد كابل هاي نرمي كه داراي روپوش لاستيكي و يا مواد مشابه آن باشد بكار برده شود.

شبكه هاي تلفني و يا شبكه هاي مخصوص علامت دادن بايد با شبكه برق موضوع ماده ۳۸۰ فاصله كافي داشته باشد.

ترانسفورماتور و مولدهاي برق و وسايل مربوط را بايد در مكان هائي كه با مصالح غيرقابل اشتعال ساخته شده قرار داد و در اين مكان ها نبايد اشياء قابل اشتعال وجود داشته باشد.

در محل هاي مذكور در ماده ۳۹۰ بايد وسايل آتش نشاني مناسب وجود داشته و در صورت استفاده از وسائلي كه در داخل روغن كار مي كنند كيسه يا سطل هاي پر از ماسه نيز مي بايستي در دسترس باشد.

زير دستگاه هاي برقي كه داخل روغن كار مي كنند بايد مقدار كافي ماسه ريخته شود، تا در موقع بروز نقص تمام روغن ريخته شده از دستگاه جذب شود.

ترانسفورماتورهاي كوچك و وسايل راه اندازي و امثال آنها كه در داخل روغن كار مي كنند بايد مجهز به وسيله اي باشد كه هرگاه حرارت روغن از حدي تجاوز كند قبلا علامت دهد و در صورت ادامه ازدياد درجة حرارت جريان برق را قطع كند.

در محل هائي كه براي شارژ و نگهداري اكومولاتور اختصاص داده شده باشد بايد: الف* لامپ هاي روشنائي داراي حباب هاي مضاعف باشد و استفاده از هر شيئي كه به حرارت قرمز برده شده و يا داراي شعلة آزاد باشد خوددراي شود. ب* اكومولاتور نسبت به بدنه قفسه هاي شارژ و خود قفسه ها نسبت به زمين عايق بندي شده باشد. پ* دستگاه ها طوري نصب شوند كه در آن واحد دست زدن به دو محل كه اختلاف ولتاژشان از ۱۵۰ ولت بيشتر است امكان پذير نباشد.در مورد اكومولاترهائي كه اختلاف ولتاژشان بيش از ۱۵۰ ولت باشد ماده ۳۸۴ لازم الاجراء است. ت* گازهاي حاصله در اين محل ها بايد به وسيله هواكش هاي مناسب خارج شود.

در چراغ خانه هاي مخصوص چراغ هاي الكتريكي بايد بندهاي پ و ت ماده ۳۸۳ رعايت شود.

در مناطقي كه احتمال توليد گاز قابل اشتعال وجود دارد بايد تأسيسات الكتريكي مجهز به وسايل ايمني در مقابل انفجار گاز باشد و در غير اين صورت اين تأسيسات بايد در مكان مجزائي مصون از نفوذ گاز نصب شود.

در داخل مخزن هاي فلزي و يا در محل هائي كه كارگر با قطعات بزرگ فلزي تماس دارد چراغ دوره گرد بايد با جرياني با ولتاژ كمتر از ۳۰ ولت روشن شود.

براي انجام هرگونه تغيير و يا تعمير و حتي تعويض لامپ بايد جريان برق قسمت مربوطه قطع شود.

در شبكه برق مستقيم بيش از ۶۰۰ ولت و متناوب بيش از ۲۵۰ ولت تعميرات بايد با اجازه مخصوص متصدي برق و تحت نظر مسئول تعميرات با تجربه و با وسائل مخصوص انجام شود.

هرگاه عيب شبكه ناشي ازبوجود آمدن اتصال كوتاه و يا اتصال به زمين باشد بايد برابر ماده ۳۹۸ عمل شود

براي انجام تعميرات و يا تغييرات هرقسمت از شبكه بايد آن قسمت ازهردو طرف قطع شود و تمام فازها را به يكديگر و به زمين نيز اتصال دهند و متصدي مربوطه بايد از قطع برق درآن قسمت اطمينان حاصل كرده و ترتيبي دهد كه برقرار كردن جريان برق درقسمت تحت تعمير و تغيير به وسيله اشخاص ديگر امكان پذير نباشد. و ضمناً تابلوهاي هشدار دهنده نصب شود و متصدي مذكور پس از اتمام كارهاي مربوطه و حصول اطمينان ازاينكه خطري متوجه كسي نمي شود، مي تواند جريان برق را برقرار كند.

هنگام تعمير كابل مخصوص تغذيه و وسايل قابل حمل و نيمه ثابت، بايد ضمن قطع جريان برق فيش هاي كابل را از پريزهاي مربوطه نيز خارج نموده و اتصال هاي نر و ماده را به طريق صحيح و مطمئن از يكديگر جدا كرد.

متصديان هر يك از ماشين ها و قسمت هاي شبكه بايد اتصال هاي زمين و بدنه ماشين ها و كابل هاي نرم و دو شاخه هاي مربوط را بشرح زير بازرسي كنند: الف* در شبكه برق مستقيم ۶۰۰ ولت به بالا و يا متناوب ۲۵۰ ولت به بالا كه نقطه نول آن به زمين متصل نباشد بايد همه روزه به وسيله دستگاه هاي كنترل مخصوص، اختلاف ولتاژ بين هر فاز و زمين زا اندازه گيري كرده و مطمئن شوند كه اختلاف غيرعادي نباشد. ب* بايد لااقل هر سال يك مرتبه وضع سيم هاي اتصال به زمين را بررسي كنند. پ* بايد ميزان عايق بودن شبكه نسبت به زمين را لااقل هر شش ماه يك مرتبه بررسي كنند. ت* بايد نتيجه تمام بررسي ها و بازديدهاي انجام شده در دفتر مخصوص ثبت گردد

در هر يك از نقاطي كه تأسيسات برق وجود دارد بايد يك نقشه و دستورالعمل ايمني مختصري در محل ديد افراد نصب گردد.در اين دستورالعمل بايد بطور صريح نوشته شود كه دخالت اشخاص غير از متصديان برق در امر تعمير و يا بكار بردن وسائل ممنوع است و در مورد تأسيسات برق موضوع ماده ۳۸۴ بايد قيد شود كه دست زدن به قسمت هاي فلزي شبكه خطرناك و اكيداً ممنوع است و همچنين دستورالعملي براي نجات اشخاص برق گرفته تهيه و به ديوار نصب كنند.

هر يك از پذيرگاه هاي داخل معدن بايد به وسيلة تلفن و يا وسايل ارتباطي ديگر به مركزنيرو و يا پست مركزي ترانسفورماتور خارج معدن در ارتباط باشد.

كابل هاي مسلح و كابل هاي با روپوش فلزي بايد طوري به ديواره گالري ها نصب گردد كه در اثر وزن خود پاره نشده و به وسائل ديگر برخورد نكند.

روپوش فلزي كابل بايد به سيم اتصال بزمين وصل باشد مگر آن كه اين روپوش بجاي محافظ بكا رفته باشد كه در اين صورت بايد به يك رلة اتصال به زمين مربوط گردد.

تمام قسمت هاي شبكه غير ثابت بايد در آخر هر نوبت كار بطور مطمئني از برق جدا گردد.

كليه تعميرات روي كابل ها بايد در خارج معدن انجام گردد.

در چاه ها و گالري هاي خروج هوا و محل هاي مرطوب بايستي از كابل زره دار مخصوص كه روپوش نسوز و مقاوم دارد، استفاده شود.

تابلوهاي تقسيم برق بايد از مواد نسوز و مقاوم در مقابل رطوبت ساخته و بطريقي نصب شود كه در معرض چكيدن آب نباشد.

براي راه اندازي لكوموتيو الكتريكي در معادن نبايد از ولتاژ بيشتر از ۶۰۰ ولت استفاده نمايند.

سيم يا سيم هاي تغذيه الكتريكي به لوكوموتيوهاي برقي بايد بطريقي نصب شوند كه احتمال پاره شدن و يا توليد حريق در چوب بست ها و يا برق گرفتگي اشخاص وجود نداشته باشد.

هرگاه ارتفاع سيم برق رساني به لوكوموتيو از زمين كمتر از ۵ /۲ متر باشد بايد هنگام عبور و مرور اشخاص جريان برق قطع گردد

اطاقك راننده در لوكوموتيوهاي الكتريكي كه از سيم لخت برق مي گيرد بايد مسقف بوده و طوق گيرنده عايق بندي شده باشد تا احتمال برق گرفتگي راننده وجود نداشته باشد.

تمام قسمت هاي لوكوموتيو كه جريان برق از آن عبور مي كند بايد به وسيله پوشش محكم و عايقي محفوظ شده باشد.

براي انجام هر گونه تعمير در شبكه انتقال برق به لوكوموتيو يا در لوكوموتيو اعم از تعمير قسمت هاي الكتريكي و يا مكانيكي بايد قبلاً جريان برق قطع شود.

شبكه مخصوص علائم برقي بايد با جريان برق با ولتاژ كمتر از ۳۰ ولت كار كند

سيم هاي شبكه علائم بايد طوري نصب گردد كه اتصال كوتاه ايجاد نشود.در شبكه علائم فقط براي قسمت هاي خنثي مي توان از سيم هاي بدون روپوش استفاده كرد.

كليه تجهيزات الكتريكي واقع در يك بخش معدن به منزله يك قسمت مستقل تلقي شده و براي اتصال به زمين بايد برابر ماده ۳۷۳ عمل شود.

براي استفاه از برق با فشار الكتريكي ۳۰ تا ۶۰۰ ولت در درون معدن بايد كابلهاي با پوشش لاستيكي و عايق و مقاوم قابل انحناء بكار برده شود.

در چاه براي استفاده از برق با فشار الكتريكي بيش از ۶۰۰ ولت و همچنين انتقال برق حتي با فشار اكتريكي كمتر از ۶۰۰ ولت بايد كابل زره دار و با مشخصات موضوع ماده ۴۲۱ باشد به استثناي سيم هاي برق رساني لوكوموتيوهاي برقي كه تابع مقررات خاصي هستند.

در معدن داراي گاز ذغال و يا گرد ذغالسنگ فقط تأسيسات زير را مي توان بطور ثابت برقرار كرد: الف* كابل هاي زره دار در راه هائي كه داراي وسيله نگهداري مطمئن و سالم بوده و جريان كافي هوا برقرار و عيار گاز ذغال در آنها ازيك درصد تجاوز نكند. ب* سيم هاي ساده روپوشداري كه در لوله هاي فلزي با عايق داخلي قرار داشته باشد مشروط بر آن كه هواي كافي و منظم در اطراف لوله در جريان بوده و عيار گاز ذغال بسيار كم باشد. پ* دستگاهها و موتوهائي مه در مقابل گاز ذغال بي خطر تشخيص داده شده مشروط بر اين كه در محل استقرار آنها هوا بطور منظم عبور كرده و عيار گاز ذغال كم باشد.

هواي معدن بايد طوري جريان داشته باشد كه تمام تأسيسات برق بخوبي تهويه گردد.

هرگاه تمام و يا قسمتي از تأسيسات برق در مسير راه هاي عمومي واقع شده باشد بايد همه روزه كيفيت هواي ورودي به آن راه را از حيث مقدار گاز ذغال بررسي نمود بطوري كه عيار گاز ذغال از نيم درصد تجاوز نكند و به علاوه ترتيبي داده شود كه ورود ناگهاني مقدار زيادي گاز ذغال امكان پذير نباشد.

كليه وسائل و تجهيزات الكتريكي كه در قسمت هاي داراي گاز و گرد قابل انفجار بكار برده مي شوند بايد ضد انفجار باشند.

در معادني كه داراي تصاعد آني گاز ذغال مي باشند.تأسيسات برقي بايد بطور كامل ضد انفجار باشد.در اين قبيل معادن مي توان از چراغ ايمني و در آتشباري از آتش كن برقي ايمن استفاده نمود.

متصديان مربوط بايد دستگاههاي ضد انفجار برقي را حداقل روزي يكبار بازديد و بررسي كنند و هر هفته يك بار نيز متخصص برق آنها را بازديد و در صورت لزوم تعمير كند

تعمير يا باز كردن درپوش وسائل برقي ضد انفجار بايد فقط توسط متخصص مربوطه انجام گيرد.اين وسايل بايد به طريقي بسته شده باشد كه به وسيله آچار و يا ابزار معمولي نتوان آنها را باز كرد.

هواي محل ها و راه ها و گالري ها و كارگاه هاي استخراج كه در آن تأسيسات برق وجود دارد بايد لااقل در هر نوبت كار دو بار بازرسي شود و در موارد زير بايد فورا جريان برق قطع گردد: الف* هرگاه عيار گاز ذغال يك درصد و يا بيشتر باشد. ب* در ناحيه اي كه در اثر ريزش، احتمال معيوب شدن تأسيسات الكتريكي و يا رسيدن گاز ذغال به تأسيسات الكتريكي وجود داشته باشد. پ* در هر قسمتي كه يكي از شرايط استفاده از برق كه در اين فصل ذكر شده از بين رفته باشد.

متصدي برق بايستي قبل ازروشن نمودن تأسيسات برقي اطمينان حاصل نمايد كه غلظت گاز از حد مجاز پائين تر است.

برقرار كردن مجدد برق بايد منحصراً به وسيله متصدي مربوطه انجام گردد.

هرگونه تعميرات و تغييرات در تأسيسات برق بايد توسط مسئول مربوطه در دفتر مخصوصي ثبت گردد.

بهره بردار موظف است نقشه تكميل شدة تأسيسات برق را هميشه در دفتر معدن نگهداري نمايد.

جريان برق در جاهائي كه آتش سوزي رخ مي دهد، بايد فورا قطع شود.

براي تعيين و كنترل برق از تست كننده هائي كه هرگز بكار نرفته است استفاده نشود و از دستگاه هاي اندازه گيري مناسب استفاده شود.

هنگام كار روي خازن ها بايد آنها را به سيستم زمين متصل كرده و سپس حداقل بمدت يك دقيقه با آنها تماس نگرفته و اتصال به زمين از خازن ها باز نشود.

هنگام تعويض يا جابجائي روغن ترانسفورماتورها كشيدن سيگار و انداختن شعله روشن كبريت ممنوع مي باشد.

مقررات عمومي

سرچاه و راه هاي زيرزميني و ساختمانهاي مجاور تا شعاع ۲۰ متري بايد هميشه خالي از مواد قابل اشتعال ازقبيل مواد نفتي و گرد ذغالسنگ و امثال آن باشد.

ديواره چاهها و دهانه ارتباطي آنها با تونل ها بايد با مصالح غيرسوختني ساخته شود.

برج بالاي چاه مورد بهره برداري و ديوار ساختمانهاي اطراف آن نبايد از چوب ساخته شوند.

بالابرها و همچنين موتورخانه ها و انبارها و تعميرگاه هاي زيرزميني و ابزارآلات آنها بايد از مصالح و مواد غيرسوختني ساخته شوند.

در نقاط زير بايد وسائل آتش نشاني متناسب با نوع حريق و سطل هاي محتوي ماسه به اندازه كافي موجود باشد: الف* در تمام قسمت هاي معدن كه در آنها مواد سوختني نگهداري مي شود. ب* در تمام راه هاي ورود هوا كه در آنها وسيله نگهداري چوبي بكار رفته است. پ* در تمام نقاطي كه لوكوموتيوها سوخت گيري مي كنند. ت* در ساير قسمت هائي كه به تشخيص مسئول ايمني احتمال آتش سوزي مي رود.

دستگاههاي آتش نشاني كه در معدن بكار مي رود بايد از انواع مجاز و متناسب با نوع آتش سوزي احتمالي باشد.

در هر جائي كه ماسه و يا شيرآب وجود دارد بايد وسائلي براي انتقال و حمل ماسه و استفاده فوري از آب جهت آتش نشاني آماده شده باشد.

وسايل آتش نشاني بايد بطور منظم آزمايش شده و طوري نگهداري شود تا اطمينان حاصل گردد كه خوب كار مي كنند. تاريخ آزمايش بايد به وسيله مسئول مربوطه در دفتر مخصوص ثبت گردد. ضمناً نصب كارت شناسائي (مشخصات خاموش كننده) برروي كپسول آتش نشاني الزامي است.

در ماشين خانه هاي زيرزميني ضايعات روغني و نفتي بايد در محفظه هاي فلزي در بسته جمع آوري و منظماً از معدن خارج گردد.

مسئول معدن موظف است در مورد آتش نشاني آموزش لازم را به كارگران خود بدهد تا هرفردي كه اولين دفعه متوجه آتش سوزي مي شود درصورت امكان اقدام لازم براي خاموش كردن آتش را آغاز نموده و هرچه زودتر به مسئول مافوق خود اطلاع دهد تا درصورت نياز گروه آتش نشاني را اعزام نمايد.

افرادي كه در خاموش كردن آتش وظيفه اي ندارند بايد فوراً از محلي كه آتش سوزي رخ داده دور شوند و تا خاموش شدن آتش بطور كامل و دستور مجدد مسئول مربوطه به آن محل نزديك نشوند.

مسئول معدن بايد ماسك تنفسي و چراغ ايمني به تعداد كافي در سر معدن براي آتش نشاني آماده كرده باشد. استفاده از تجهيزات ايمني و وسائل حفاظت فردي مناسب براساس آئين نامه مربوطه(مصوب شوراي عالي حفاظت فني) الزامي است.

هنگام خاموش نمودن آتش بايد علاوه بر ساير مراقبتها احتياط لازم ازنظر وجود منواكسيد كربن نيز به عمل آيد.

اگر به منظور آتش نشاني تمام يا قسمتي از معدن را با آب پركرده باشند، بايد آزمايشهاي لازم ازجهت وجود گاز سولفور هيدروژن بعمل آيد و درصورت وجود اين گاز بايد اقدامات لازم انجام گيرد. تخليه آب و شروع مجدد كار بايد باحضور مسئول مربوطه انجام پذيرد.

نگهداري درازمدت مايعات و گازهاي با نقطه اشتعال پائين در معادن زيرزميني مجاز نمي باشد.

مقررات ويژه معادن ذغالسنگ

معادن ذغالسنگ بايد مجهز به شبكه لوله آب آتش نشاني با فشار باشد.

بازديدهاي مخصوص ازنظر پيشگيري از آتش سوزي يا گرم شدن ذغالسنگ بايد قبل از هرنوبت كاري انجام گيرد.

براي برطرف كردن و يا بي خطر ساختن گرد ذغالسنگ در نقاط نزديك محل آتش سوزي بايد خاك پاشي يا اقدامات كافي ديگر بعمل آيد.

آن قسمت از داخل معدن كه دچار آتش سوزي شده و خاموش كردن آن ميسر نگردد و يا احتمال آتش سوزي دراثر گرم شدن ذغالسنگ وجود داشته باشد براي جلوگيري از گسترش آتش بايد بلافاصله به وسيله ديوار يا سدهاي غيرقابل نفوذ از ساير قسمت هاي معدن جدا گردد.

ساخت يا نصب ديوار سد كننده بايد باحضور يك فرد مسئول انجام گيرد.

كارگران سازنده ديوار در محل خروج هوا بايد مجهز به دستگاه تنفسي انفرادي باشند.

ديوار سد كننده از لحاظ نفوذ ناپذير بودن هوا و درجه حرارت آن و همچنين هواي پشت سد، روزانه بايد بازرسي و نتايج بازرسي ها در دفتر ثبت و هروضع غيرعادي فوراً به مسئولين مربوطه اطلاع داده شود.

قبل از خراب كردن ديوار سد، بايد اطمينان حاصل شود كه هواي آن سالم و بي خطر است. خراب كردن ديوارة سد بايد با حضور مسئول مربوطه انجام گيرد.

هنگام خراب كردن ديوار بايد يك گروه نجات مجهز به دستگاههاي تنفسي در نزديكي محل مستقر و آماده باشد.

لازم است براي تسريع در احداث ديوارها و سدها، در محل هاي مناسبي مصالح و وسايل ساخت ديوارهاي مسدود كننده به اندازه كافي نگهداري شود.

براي جلوگيري از گسترش انفجار، از سد آتش بند استفاده مي شود. سد آتش بند عبارت است از صفحاتي كه روي آنها خاك نرم ريخته شده و يا ظرف هائي كه از آب پرشده و زير سقف تونل در نقاط مناسبي نصب مي گردد. اين صفحات و ظرف ها دراثر تغيير فشارهواي حاصل از انفجار خود بخود واژگون شده و مواد آن سدي درمقابل انتشار آتش به وجود مي آورد.

نرم و خشك بودن خاك در آتش بندهاي خاكي و پر بودن آب در ظرف ها در آتش بندهاي آبي بايد بطور مداوم كنترل شود. آخرين تاريخ تعويض خاك در آتش بندهاي خاكي بايد در دفتر مخصوص تهويه ثبت شود.

محل هاي نصب آتش بندها بايد در نقشه تهويه معدن نشان داده شود.

درهرمعدن بايد برحسب موقعيت، اهميت و تعداد كاركنان حداقل وسايل نجات و كمك هاي اوليه موجود باشد و در محل هاي مناسب و قابل دسترسي سريع نگهداري شود.

تبصره حداقل وسايل نجات و كمك هاي اولية هرمعدن را بازرس كار تعيين مي نمايد.

وسايل نجات و كمك هاي اوليه بايد مرتباً بازديد و مورد آزمايش قرار گيرد تا هميشه براي استفاده آماده باشد.

درهرمعدن ضمن آموزش همگاني كمك هاي اوليه بايستي از هر كارگاه نيز حداقل يك نفر استفاده از وسايل كمك هاي اوليه را آموخته باشد.

در معادن ذغالسنگ كه تعداد كل كارگران از ۳۰۰ نفر و در ساير معادن كه تعداد كل كارگران آن از ۵۰۰ نفر بيشتر باشد، لازم است گروه نجات تشكيل گردد و در پايگاهي كه بدين منظور تعيين شده مستقر گردند. تعداد افراد گروه نجات برحسب نوع معدن، گستردگي آن و تعداد كارگران و تعداد نوبت هاي كار تعيين مي شود. در اينگونه معادن بهره بردار موظف است يك نفر شخص صلاحيت دار به عنوان مسئول نجات انتخاب نمايد. وظيفه شخص مذكور منحصراً رسيدگي به امور امداد و نجات مي باشد.

تبصره ۱ درمعادن داراي ذغال و گرد ذغالسنگ اگر تعداد كارگران درهرنوبت كار بيش از ۵۰ نفر باشد تشكيل گروه نجات الزامي است.

افراد گروه نجات بايد ازبين كارگران مجرب كه داراي استعداد جسماني كافي بوده انتخاب شوند. اين افراد بايد تعليمات لازم را فراگرفته و لااقل ماهي يك بار تمرينهاي لازم را بعمل آورند.

گروه نجات با نظر مسئول ايمني و برحسب ضرورت بايد مجهز به دستگاههاي تنفسي انفرادي و وسايل لازم ديگر ازقبيل دستگاههاي اندازه گيري گاز گريزو، اكسيددوكربن و برانكارد و غيره باشند. اين دستگاهها بايد مرتباً و در فواصل مناسب بازديد و آزمايش شده بطوريكه هميشه براي استفاده آماده باشند.

افراد گروه نجات بايد هرسال دوبار مورد معاينه پزشكي قرار گيرند تا درصورتي كه واجد شرايط نباشند ازگروه خارج شده و افراد ديگري بجاي آنها انتخاب گردند.

اين آئين نامه در سيزده فصل و ۴۷۵ ماده و ۲۱ تبصره در جلسة نهايي مورخ ۲۵ /۱۱ /۷۹ شورايعالي حفاظت فني تهيه و در تاريخ ۱۰ /۱۲ /۷۹ نيز به تصويب وزير كار و اموراجتماعي رسيد.