هيئت وزيران در جلسه 1403/12/26 به پيشنهاد وزارت دادگستري (با همكاري سازمان ثبت احوال كشور) و تأييد رئيس قوه قضائيه و به استناد بند (ث) ماده (113) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403، آيين نامه اجرايي بند يادشده را به شرح زير تصويب كرد:
جستجو فقط در قلمرو همین سند انجام میشود. — برای عبارتِ دقیق، آن را داخلِ «گیومه» بگذارید.
آيين نامه اجرايي بند (ث) ماده 113 قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران (موضوع صدور گواهي انحصار وراثت توسط سازمان ثبت احوال كشور)
تاریخ تصویب: 1403/12/26 · تاریخ روزنامه رسمی: 1404/01/18
ماده ۱
در اين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:
۱
سازمان: سازمان ثبت احوال كشور.
۲
قانون: قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403.
۳
مركز: مركز آمار و فناوري اطلاعات قوه قضائيه.
۴
پايگاه: پايگاه اطلاعات خانواده (سببي و نسبي) سازمان ثبت احوال كشور.
۵
گواهي انحصار وراثت: گواهي انحصار وراثت موضوع ماده (360) قانون امور حسبي مصوب 1319 كه بر اساس اين آيين نامه صادر مي شود.
۶
هيئت حل اختلاف: هيئت حل اختلاف موضوع ماده (۳) قانون ثبت احوال مصوب 1355 با اصلاحات بعدي.
۷
متوفي: تبعه ايراني مقيم ايران يا خارج از ايران كه وفات نموده يا حكم قطعي موت فرضي وي از سوي دادگاه صالح صادر شده است.
۸
اعلام كنندگان وفات: كليه اشخاص و مراجعي كه به موجب قوانين و مقررات، وظيفه اعلام فوت به سازمان را بر عهده دارند، از قبيل مراجع قضايي و انتظامي، وزارتخانه هاي امور خارجه و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي (مراكز درماني دولتي و خصوصي)، سازمان پزشكي قانوني كشور و آرامستان ها.
۹
اعلاميه فوت: اعلاميه رسمي فوت يك فرد كه حسب مورد از سوي اعلام كنندگان وفات صادر مي شود.
۱۰
دعواي مرتبط با متوفي: دعوايي كه متوفي يكي از طرفين آن بوده و پس از طرح دعوا فوت كرده است.
۱۱
ذي نفعان: اشخاصي از قبيل وراث، ولي و قيم، وصي و موصي له و همسر موقت متوفي به موجب سند رسمي يا حكم قطعي دادگاه، شاكي و خواهانِ دعاوي مرتبط با متوفي و يا محكومٌ له اين دعاوي.
ماده ۲
به منظور اجراي بند (ث) ماده (113) قانون، سازمان مكلف است درخصوص طراحي، ايجاد و راه اندازي سامانه هاي مورد نياز و زيرساخت ها و تكميل اطلاعات لازم افراد، با رعايت قانون مديريت داده ها و اطلاعات ملي مصوب 1401، براي صدور گواهي انحصار وراثت به صورت سامانه اي (سيستمي) اقدام كند.
ماده ۳
سازمان مكلف است سامانه يا سامانه هاي مربوط را به گونه اي طراحي كند كه امكان موارد زير براي صدور گواهي انحصار وراثت فراهم باشد:
۱
تبادل اطلاعات موضوع اين آيين نامه با قوه قضاييه و ديگر دستگاه هاي ذي ربط، به صورت برخط.
۲
دريافت برخط اعلام واقعه وفات.
۳
تشخيص مواردي از قبيل طبقات و درجات وراث، ميزان سهم الارث آنان، موارد حَجب و موانع ارث.
۴
اعلام گواهي انحصار وراثت قطعيت يافته و مراتب اصلاح آن، به نهادها و دستگاه هاي ذي ربط.
۵
احراز اصالت گواهي انحصار وراثت.
۶
ثبت اعتراض در خصوص گواهي انحصار وراثت صادره، مطابق مقررات اين آيين نامه.
ماده ۴
اعلام كنندگان وفات مكلفند به محض اطلاع، مراتب فوت را به صورت برخط به سازمان اعلام كنند.
تبصره
مراجع مذكور مكلفند در تمهيد و تهيه زيرساخت هاي لازم براي اعلام برخط واقعه وفات، با سازمان همكاري كنند.
ماده ۵
اعلام كنندگان وفات بايد در اعلاميه فوت موارد زير را درج كنند:
۱
هويت و جنسيت متوفي.
۲
دين و مذهب متوفي، در صورت امكان.
۳
زمان وقوع فوت و در صورت عدم امكان، بازه زماني آن.
۴
زمان وفات طفل از حيث قبل از تولد يا پس از آن.
۵
تعيين تقدم و تأخر فوت متوفيان در يك واقعه با وجود احتمال رابطه توارث، در صورت امكان.
تبصره
در مواردي كه فوت به سبب حوادثي مانند غرق، تصادف، زلزله، آتش سوزي، انفجار و سقوط هواپيما رخ مي دهد، مرجع قضايي در دستورات خود، نوع حادثه را نيز به سازمان پزشكي قانوني كشور اعلام مي كند. سازمان مذكور مكلف است در صورت اطلاع از نوع و جزئيات حادثه، در اعلاميه فوت، آن ها را قيد كند.
ماده ۶
سازمان پزشكي قانوني كشور مكلف است در مواردي كه هيئت حل اختلاف حسب مورد براساس تقاضاي اشخاص يا رأساً درخواست بررسي تشخيص بارداري يا ارائه اطلاعات موضوع ماده (5) اين آيين نامه را دارد، بدون نياز به دستور مقام قضايي اقدام كرده و نتيجه آنها را به صورت برخط به سازمان اعلام كند.
تبصره
سازمان پزشكي قانوني كشور در اجراي اين ماده مي تواند از ظرفيت گروه پزشكي معتمد موضوع بند (ب) ماده (115) قانون و با رعايت آيين نامه اجرايي بند مذكور، استفاده كند.
ماده ۷
مركز مكلف است امكان ارسال برخط داده ها و اطلاعاتي كه در صدور گواهي انحصار وراثت و اصلاح آن مؤثر است (از قبيل احكام قطعي داير بر موت فرضي، موارد اعتراض در خصوص آراي هيئت حل اختلاف در مراجع قضايي و آراي قطعي دادگاه در رابطه با اين موارد، اطلاعات مورد نياز سازمان پس از ثبت واقعه وفات مانند هويت طرفين دعاوي مرتبط با متوفي، مفاد آراي قطعي نفي يا اثبات نسب و وجود گواهي انحصار وراثت صادره توسط قوه قضاييه و همچنين احكام قطعي حجر، رفع حجر، نصب و عزل قيّم و نصب و ضمّ امين) را به سازمان فراهم كند.
تبصره
مفاد اين ماده مانع ارائه اطلاعات مذكور از سوي ذي نفعان به سازمان، در مواردي كه امكان ارسال برخط آنها وجود ندارد، نيست.
ماده ۸
سازمان ثبت اسناد و املاك كشور مكلف است امكان استعلام وجود عقدنامه دائم و موقت رسمي، وصيت نامه رسمي با شماره ملي وصي و موصي له را پس از ثبت واقعه وفات، به صورت برخط براي سازمان فراهم كند.
ماده ۹
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مكلف است امكان استعلام بارداري و همچنين سقط و زايمان حمل را بر اساس اطلاعات سامانه موضوع ماده (54) قانون حمايت از خانواده و جواني جمعيت مصوب 1400، به صورت برخط براي سازمان فراهم كند.
ماده ۱۰
سازمان مكلف است ظرف بيست روز پس از ثبت واقعه وفات و بدون نياز به درخواست، گواهي انحصار وراثت را بر اساس داده ها و اطلاعات موجود از قبيل اطلاعات پايگاه و مفاد آراي قطعي دادگاه، تنظيم و به ورّاث قانوني و ذي نفعاني كه اطلاعات آنان در سازمان موجود بوده و ذي نفع بودن آن ها محرز مي باشد، به صورت سامانه اي (سيستمي) ابلاغ كند.
تبصره
چنانچه وارثي شناسايي نشود و يا در صورت محجور بودن هر يك از ورّاث، گواهي مذكور به دادستان محل ابلاغ مي شود.
ماده ۱۱
سازمان در گواهي انحصار وراثت موارد زير را درج مي كند:
۱
تعيين ورّاث و ميزان سهم الارث هر يك از آنان، با رعايت قوانين و مقررات حاكم بر احوال شخصيه.