مقررات عمومي
آئين نامه ايمني و حفاظت در معادن
تاریخ تصویب: 1372/06/09 · تاریخ روزنامه رسمی: 1375/05/01
فصل اول - کلیات
فصل اول - کلیات←مقررات عمومی
ماده ۱
منظور از عمليات اكتشاف و بهره برداري در اين آئين نامه كليه عملياتي است كه در آئين نامه هاي اكتشاف و بهره برداري معادن پيش بيني شده است.
ماده ۲
كليه عمليات اكتشاف و بهره برداري از معادن بايد تحت نظر يكنفر مسئول حفاظت و ايمني كه صلاحيت او بتائيد وزارت كار و امور اجتماعي رسيده انجام گيرد.
ماده ۳
مسئول ايمني معدن بايد مقيم معدن باشد چنانچه مسئول ايمني بخواهد بعللي محل كار را موقتاً ترك نمايد بايد بمسئوليت خود يكنفر جانشين تعيين نمايد.
ماده ۴
مسئول ايمني معدن موظف است كليه مواد اين آئين نامه را به استادكاران و مسئولين مربوطه تفهيم نمايد.
ماده ۵
وزارت معادن و فلزات رونوشت پروانه هاي اكتشاف و بهره برداري را به وزارت كار و امور اجتماعي ارسال مينمايد و همزمان با صدور پروانه يك نسخه از اين آئين نامه را به دارنده پروانه ابلاغ مينمايد. دارنده پروانه بهره برداري مكلف است تاريخ شروع عمليات خود را به وزارت خانه هاي معادن و فلزات و كار و امور اجتماعي اطلاع دهد.
ماده ۶
اكتشاف كننده يا بهره بردار بايد مدارك مشروحه زير را در سر معدن نگاهداري كرده و براي ارائه به مهندسين ناظر وزارت معادن و فلزات و بازرسان كار آماده داشته باشد.
الف
پروانه اكتشاف يا پروانه بهره برداري و يا رونوشت مصدق و يا فتوكپي آنها.
ب
نقشه حدود ناحيه مورد اكتشاف به مقياس 000 /250 /1 و نقشه بهره برداري به مقياس 25000 /1 و براي معادنيكه عمليات زيرزميني دارند، نقشه به مقياس حداقل 500 /1 از قسمت درون معدن و همچنين يك نقشه از كارگاهها و تأسيسات خارج معدن بمقياس حداقل 200 /1
ج
دفتر حاوي مشخصات كاركنان معدن و استخراج روزانه طبق نمونه ايكه وزات كار و امور اجتماعي تعيين خواهد كرد.
د
دفتر مخصوصي جهت ثبت نظرات و تذكرات و دستوراتيكه در اجراي آئين نامه هاي مربوط نسبت بطرز كار و رعايت اصول فني و حفاظت و بهداشت كار و ساير موارد كه از طرف مهندسين ناظر وزارت معادن و فلزات و بازرسان كار داده ميشود.
ه
ه ـ - دفتر مخصوص ثبت حوادث و گزارش اقدامات معموله طبق نمونه ايكه از طرف وزارت كارو امور اجتماعي تعيين ميشود.
و
دفاتري براي ثبت كليه اقدامات ايمني كه دراين آئين نامه به آنها اشاره شده است.
ماده ۷
مسئول معدن موظف است جزوه يا سفارش نامه حاوي نكات احتياطي و ايمني كه در مورد لوازم و كالاهاي مصرفي و يا تجهيزات معدن همراه با اين كالاها بوسيله سازندگان يا فروشندگان تهيه گرديده هنگام خريد از آنان مطالبه نموده مفاد آنرا دقيقاً بمورد اجراء بگذارد.
ماده ۸
تمام كارگران جديدالاستخدام و همچنين كارگرانيكه تغيير شغل ميدهند قبلاً بايد يك دوره آموزشي مربوط به اصول ايمني را بگذرانند. كارگرانيكه در تونلها بكار گمارده خواهند شد، علاوه بر اين دوره بايد يك دوره كامل آموزشي را در مورد طرز استفاده از كپسولهاي نجات و وسايل اوليه آتش نشاني (از قبيل كپسولهاي آتش نشاني، آب، ماسه، و غيره) بگذرانند.
ماده ۹
تمام كارگران جديدالاستخدام شاغل در تونلها و كارگرانيكه با تغيير شغل از قسمتي به قسمت ديگر معدن منتقل ميشوند بايد با راههاي خروجي اصلي و اضطراري تونل آشنا شوند.
ماده ۱۰
تعداد كارگرانيكه به داخل تونل ميروند و همچنين تعداد كارگرانيكه از تونل خارج ميشوند بايد دقيقاً كنترل و در دفتر مخصوص ثبت گردند. كارگران موظفند بلافاصله پس از خروج از تونل چراغ انفرادي خود را به چراغخانه تحويل داده و چنانچه چراغخانه بطور سلف سرويس اداره ميگردد بمنظور شارژ، چراغ خود را روي دستگاه شارژ قرار دهند.
ماده ۱۱
كليه كارگران شاغل در تونلها و مسئولين قسمت ها، در هنگام ورود به تونل بايد به لباس كار، كلاه و كفش ايمني مناسب با نوع و شرايط كار و هم چنين وسايل استحفاظي فردي ضروري مجهز باشند.
ماده ۱۲
محل يا محلهاي عمليات معدني بايد بوسيله سيم خاردار يا هر وسيله ديگر از زمين هاي مجاور مجزا باشد بطوريكه مانع عبور اشخاص متفرقه و حيوانات گردد.
ماده ۱۳
معادن زيرزميني ( باستثناي موارد حفر چاه فرعي يا اكتشافي و پيشروي گالري و ميله و دويل) بايد بوسيله حداقل دو راه با شرايط زير به خارج ارتباط داشته باشد.
الف
راههاي مذكور در داخل معدن بهم ارتباط داشته باشد.
ب
عبور افراد از هر يك از آنها بآساني ميسر باشد.
ج
فاصله بين آنها بيش از 15 متر بوده و دهانه آنها زير پوشش يك ساختمان واحد نبوده و مدخل آنها در نقاط سيل گير و يا بهمن گير و مانند آن نباشد.
ماده ۱۴
كليه راههاي عبور و مرور معدن كه داراي شيب بيش از ۴۵ درجه هستند بايد مجهز به نردبانهائي با مشخصات زير باشد:
الف
بصورت قطعات جداگانه هر يك بطول حداكثر 10 متر و بطريق مطمئني نصب شده باشد و حداقل هفته اي يكبار مورد بازديد قرار گرفته و نواقص آن برطرف و نتيجه در دفتر ايمني ثبت گردد.
ب
زاويه شيب آنها از 75 درجه بيشتر نباشد.
ج
در انتهاي هر نردبان پاگردي بمنظور استراحت و پيش گيري از خطرات ناشي از سقوط ساخته شده باشد.
د
نردبان بايد حداقل تا يكمتر بالاي پاگرد بدون پله ادامه يابد و درغير اينصورت به دستگيره هاي ثابتي كه امكان بالا و پائين آمدن افراد را فراهم نمايد مجهز گردد.
ماده ۱۵
موتورها و ساير ماشينهاي ثابت مربوط به عمليات معدني در روي زمين بايد در فضاي سرپوشيده نصب و بوسيله تابلوئي عبور اشخاص غيرمسئول به داخل جايگاه آنها منع شده باشد.
ماده ۱۶
كليه محلهاي خطرناك مانند پرتگاهها و غيره بايد با سيم خاردار يا وسيله مناسب ديگر حفاظ گذاري شود.
ماده ۱۷
بمنظور حفظ كارگران از گيركردن و يا افتادن به قسمتهاي متحرك ماشين آلات از قبيل توربين و چرخ دنده و غيره و همچنين بمنظور جلوگيري از افتادن اشياء متفرقه به داخل آنها بايد قسمت هاي متحرك دستگاه را بوسيله توري و حصار فلزي از محيط جدا نمود.
ماده ۱۸
در هر تونل در حال بهره برداري بايد حداقل دو راه خروجي مخصوص عبور و مرور و رساندن افراد به بيرون تونل وجود داشته باشد. هر كارگاه استخراجي نيز بايد حداقل داراي دو راه خروجي كاملاً جدا از يكديگر باشد.
ماده ۱۹
سوار شدن افراد در واگن هاي باربري، لكوموتيوها و شاسي هاي مخصوص حمل چوب و غيره ممنوع ميباشد.
ماده ۲۰
هرگاه شيب خط آهن بيش از يك درصد باشد نقل و انتقال دستي واگن ها ممنوع ميباشد.
ماده ۲۱
هنگاميكه نقل و انتقال واگنها بصورت قطار و بوسيله لكوموتيو انجام مي پذيرد اتصال واگن ها بيكديگر بايد بوسيله زنجير و قلاب انجام شود.
ماده ۲۲
واگن ها بايد متناوباً و به نوبت در تعميرگاه مربوطه تحت سرويس و روغن كاري و تعمير قرار گيرند. كارهاي انجام شده بايد با ذكر شماره واگن و تاريخ تعمير و سرويس و نام خانوادگي شخصي كه مجري آن بوده است در دفتر مخصوص ثبت گردد.
ماده ۲۳
متصل و يا جدا نمودن واگنها در حين حركت قطار ممنوع ميباشد.
ماده ۲۴
نظافت نقاله ها و روغن كاري قسمتهاي متحرك آن در هنگام كار و همچنين سوار شدن افراد بر روي تسمه نقاله ها و حمل چوب و ساير وسايل به وسيله آنها ممنوع ميباشد.
فصل دوم - نگاهداری
ماده ۲۵
شبكه راهها و همچنين تأسيسات و ابزار كار معدن بايد هميشه با استفاده از وسائل مناسب در برابر هرگونه خطرات و عوارض از جمله ريزش حفظ شود.
ماده ۲۶
در قسمتهائي از شبكه معدن كه به تجربه ثابت شده باشد بعلت جنس و استحكام سنگ نيازي به وسائل نگاهداري ندارد ميتوان از بكار بردن اين وسائل خودداري كرد ولي همواره بايد آن قسمت ها را از نظر بروز خطر بازرسي نمود.
ماده ۲۷
كليه قسمتهاي سست شده (لقي ها) در جبهه كار و ديوارها و سقف ها بايد با دقت پائين ريخته شده و يا بطور مطمئني از ريزش آنها جلوگيري بعمل آيد.
ماده ۲۸
در صورتيكه پشت وسائل نگاهداري نصب شده حفره هائي در سقف يا ديواره ها پيدا شود بايد آنها را پر كرد.
ماده ۲۹
كليه وسائل نگاهداري نصب شده در معدن بايد داراي قدرت و استحكام لازم باشد.
ماده ۳۰
در موقع نصب و يا تعويض و يا تعمير وسائل نگاهداري بايد احتياط هاي لازم براي جلوگيري از ريزش بعمل آيد.
ماده ۳۱
استادكار هر قسمت موظف است در هر نوبت كار اقلاً يكبار سقف، ديوارها، راهروها و جبهه كار خود را كاملاً بازديد و در صورت مشاهده عيب و نقص فوراً نسبت به رفع آن اقدام نمايد بعلاوه در پايان هر نوبت كار قبل از حصول اطمينان استحكام كارگاه نبايد محل كار را ترك كند.
ماده ۳۲
وسيله نگاهداري بايد به شكلي كار گذارده شود كه بين آن با سقف و ديواره ها اتكاي كامل حاصل شود. (تنگ اندازي)
ماده ۳۳
در موارد ضروري بايد بين قابها و يا رديفهاي وسائل نگاهداري باند كافي وسائل پوششي از قبيل لارده و يا تور سيمي قرار داده شود.
ماده ۳۴
در مورد فضاي خالي شده در عمليات استخراج بايد امكان نشست زمين و احتمال خطراتي را در بيرون و يا درون معدن پيش بيني كرده و با تدابيري نظير پر كردن محل استخراج و يا مانند آن از بروز خطر جلوگيري نمود.
ماده ۳۵
تونل ها و گالري هاي متروكه و همچنين كارگاههائيكه استخراج آنها تمام شده بايد مسدود گردد. در مورد معادن زغال اين عمل بايد طوري انجام گيرد كه هيچگونه اختلالي در تهويه معدن بوجود نيايد. (ساير قسمت هاي فعال معدن)
ماده ۳۶
چوب بست گالريها بايد بموقع و مطابق با پاسپورت مربوطه انجام گردد. پاسپورت پيشروي و چوب بست هر تونل توسط سرپرست قسمت تهيه و تنظيم و به تأييد و تصويب رئيس يا سرپرست معدن رسيده باشد.
ماده ۳۷
در گالريهاي فرعي كه داراي شيب بالا بوده و ريختن مواد از بالا به پائين آن از طريق ناودانيهاي مخصوص و يا كانال فلزي انجام ميگيرد، راهروي عبور و مرور و قسمت ريزش و حمل مواد بايد بوسيله ديوار، از يكديگر جدا گردند و عرض راهروي عبور و مرور نبايد كمتر از ۸۰ سانتيمتر بوده و سطح مقطع قسمت كانال مخصوص ريزش و حمل مواد در پاسپورت مربوطه مشخص و قيد گردد.
ماده ۳۸
گالريهاي مربوط به جبهه استخراج در تمام مدت بهره برداري بدون نقص و بطور مرتب تميز باشد. انباشتن سنگ، چوب و مواد ديگر همچنين باقي گذاردن واگن و غيره در گالريهاي حمل و نقل و تهويه ممنوع ميباشد.
ماده ۳۹
گالريهاي در دست بهره برداري كه چوب بست آنها متشكل از قابهاي چوبي فلزي و يا قابهاي بتوني مسلح ميباشد، بايد در هر شيفت يك بار مورد بازديد تكنسينهاي تونل و هر روز يك بار نيز مورد بازديد و كنترل رئيس قسمت يا معاون وي قرار گيرد.
ماده ۴۰
مسئولين بازديد و نظارت موظف هستند در مورد تغيير چوب بست هاي آسيب ديده بلافاصله اقدامات مربوطه را انجام دهند و همينطور گالريهائيكه بدون چوب بست پيشروي شده اند در مورد برداشت سنگهاي معادن نااستوار كمربالا و جوانب گالري سريعاً اقدامات ايمني را انجام دهند.
ماده ۴۱
در هنگام تعويض چوب بست، برداشت بيش از ۲ قاب چوبي و يا فلزي در يك زمان مجاز نمي باشد. قبل از برداشتن هر قاب چوب بست بايد قابهاي طرفين آن به اندازه كافي تقويت و تخته كوبي گردند.
فصل سوم - هوای معدن
الف
تهويه عمومي
فصل سوم - هوای معدن←الف
ماده ۴۲
تمام قسمتهاي دروني معدن كه كارگران در آنجا كار ميكنند يا از آنجا عبور مينمايند بايد بوسيله گردش منظم هواي سالم تهويه شود بطوريكه جريان هوا محسوس باشد تهويه بايد طوري باشد كه هواي معدن از نظر گرما و رطوبت تحمل بوده و هر نوع گاز مضر را خارج سازد.
ماده ۴۳
سرعت جريان هوا بايد در راهروهاي دروني، چاهها و كارگاههاي استخراج بين يك و ۸ متر در ثانيه باشد. در راهروهائيكه از آنها براي تهويه استفاده ميشود ممكن است سرعت هوا از ۸ متر در ثانيه تجاوز نمايد.
ماده ۴۴
كار كردن در محلهائيكه هواي آن كمتر از ۱۹ % اكسيژن داشته و يا تشعشع مواد راديواكتيو آن از ۳۰۰ ميكروكوري در ليتر تجاوز نمايد و يا ميزان گازهاي مضر از حد مجاز زيادتر باشد ممنوع است.
تبصره
ميزان گازهاي مضر در هواي معدن نبايد از مقادير زير تجاوز نمايد: 1 - اكسيد دو كربن - نيم در ده هزار. 2 - گاز كريزو - يك درصد. 3 - گاز ئيدورژن سولفوره - دوصدم در هزار. 4 – گازانيدريد سولفورو - دوهزارم در هزار. 5- گاز انيدريد كربنيك - يك درصد.
ماده ۴۵
هوائيكه اكسيژن خود را از دست داده باشد و يا با گازهاي مضر و قابل اشتعال مخلوط و يا بيش از حد گرم شده باشد بايد با كوتاهترين راه ممكن بخارج از معدن هدايت شود. احتياط هاي لازم نيز بايد به عمل آيد تا هواي خروجي در دهانه تونل ها و يا چاههاي خروج هوا ايجاد خطر ننمايد.
ماده ۴۶
راهروهاي مخصوص گردش هوا بايد مرتباً بازديد شده و هميشه تميز و بدون مانع بوده و در صورت ريزش فوراً تعمير شود.
ماده ۴۷
درموارديكه تهويه طبيعي كافي نباشد بايد از وسائل تهويه مصنوعي استفاده شود. گردش هوائيكه توسط اين وسائل ايجاد ميشود تا آنجا كه ممكن است بايد با گردش طبيعي هوا در يك جهت باشد.
ماده ۴۸
درمواقعيكه تهويه معدن بطور طبيعي انجام ميشود بايد در فصولي كه جهت جريان هوا تغيير ميكند ترتيبي داده شود كه از اختلال در تهويه معدن جلوگيري شود.
ماده ۴۹
بادزنهاي اصلي تهويه بايد: در محفظه غيرقابل اشتعالي نصب شود و در محل مناسبي مجاور دهانه چاه يا دهانه تونل قرار گيرد و در مواقع لزوم تعويض جهت جريان هوا امكان پذير باشد.
ماده ۵۰
بادزنها بايد هر هفته بوسيله مسئول مربوط معاينه گردد.
ماده ۵۱
بادزنهاي اصلي معدن بايد داراي دستگاه تعيين اختلاف فشار باشد و همچنين مجهز بوسيله اي باشد كه توقف بادزنها را اعلام نمايد.
ماده ۵۲
طرز تهويه بايد طوري باشد كه احتياج به نصب درهاي متعدد نباشد. در راهروهائيكه احتياج به نصب درهاي تهويه است حتي المقدور بايد ۲ در و در راهروهاي پر عبور و مرور دو يا سه در با فاصله لااقل ۵ متر از يكديگر كار گذاشته شود و در موقع عبور و مرور هميشه يك در بسته باشد. ساختمان درها بايد طوري باشد كه خود به خود بسته شود و هر كس از دري كه عبور ميكند بايد مراقب بسته شدن آن باشد و اگر بسته نشود مسئول قسمت را براي تعمير آن خبر كند.
تبصره
استفاده از پرده هاي پارچه اي از قبيل برزنت و غيره بجاي درهاي تهويه ممنوع است.
ماده ۵۳
در جائيكه راههاي ورودي و خروجي اصلي تهويه به يكديگر نزديك باشند ديوارها و درهاي بين آن دو بايد طوري ساخته شوند كه در مواقع انفجار يا آتش سوزي به آساني خراب نگردند.
ماده ۵۴
هر موقع در عمل تهويه قسمتي از معدن خللي حاصل شود آن قسمت بايد تا برقراري مجدد تهويه تعطيل گردد.
ماده ۵۵
راههاي متروك بايد به ترتيبي مسدود گردد كه كارگران نتوانند از آنها عبور نمايند.
ماده ۵۶
در معادنيكه تعداد كارگران دروني آن در هر نوبت كار از ۱۰۰ نفر تجاوز كند و همچنين در معادن زغال بطور كلي و در معادني كه احتمال وجود گازهاي مضر و خطرناك در آنها ميرود مسئوليت امر تهويه معدن بايد بر عهده يك فرد صلاحيتدار گذاشته شود.
ماده ۵۷
هرگونه تغيير در سيستم تهويه معدن بايد فقط بدستور مسئول تهويه انجام گيرد.
ماده ۵۸
تغيير كلي در دستگاه تهويه معدن هنگامي بايد صورت گيرد كه كليه كاركنان معدن به استثناي متخصص و كاركنانيكه انجام تعميرات به عهده آنهاست از درون معدن خارج شده باشند.
ماده ۵۹
لااقل هر سه ماه يكبار بايد مشخصات جريان تهويه كارگاهها و محلهاي حساس معدن تعيين و در دفتر مخصوص ثبت گردد.
ماده ۶۰
معدن گريزودار بايد مجهز به دو دستگاه بادزن اصلي باشد كه هر يك بتوانند به تنهائي تهويه كامل معدن را تأمين نمايند. هر يك از بادزنها بايد به دو منبع نيروي جداگانه كه يكي از آنها موتور با احتراق داخلي باشد مستقيماً متصل گردد.
ماده ۶۱
اگر وقفه اي در كار بادزنها ايجاد شود بايد فوراً مسئول تهويه را مطلع نمود تا اقدامات لازم براي حفاظت نفرات بعمل آورد و در صورت لزوم معدن يا قسمتهائي كه به تهويه آن لطمه وارد آمده از كارگران تخليه گردد. شروع مجدد كار بايد با اجازه مسئول معدن باشد.
تبصره
در روزهاي بعد از تعطيل و يا پس از هرگونه وقفه طولاني كه در كار بادزنهاي اصلي معدن بوجود آيد، مسئول تهويه موظف است كليه بادزنها را بكار اندازد و مسئول معدن پس از حصول اطمينان از اينكه تهويه كافي صورت گرفته بكارگران اجازه ورود به معدن را بدهد.
ماده ۶۲
مواقعيكه در سيستم تهويه تغييراتي بوجود آيد مسئول تهويه معدن بايد مشخصات جريان هواي نقاطي را كه معين شده اندازه گيري كرده و نتايج حاصله را در دفتر ثبت كند.
فصل سوم - هوای معدن
ب
تهويه در معادن گرددار و گريزودار
فصل سوم - هوای معدن←ب
ماده ۶۳
در معادنيكه ولو يك بار و در يك نقطه حتي بمقدار كم گاز گريزو مشاهده شود آن معدن گريزودار شناخته ميشود در اينگونه معادن و معادن داراي گرد زغال علاوه بر لازم الاجرا بودن كليه مواد مربوط به قسمت الف (تهويه عمومي) مواد زير نيز لازم الاجرا ميباشد.
ماده ۶۴
در معادن گريزودار در هرنوبت كار قبل از شروع بكار بايد كارگاهها و نقاط مشكوك بوسيله مسئول تهويه معدن بازديد شده و بوسيله دستگاه گريزوسنج عيار گريزوي آن تعيين گردد تا در صورتيكه عيار گريزو در محلي بيش از حد مجاز باشد از ورود كارگران به آنجا جلوگيري شود.
تبصره
عيار گريزو در كارگاههاي استخراج نبايد بيش از يك درصد و در راهروهاي خروج هوا بيش از يك و نيم درصد باشد.
ماده ۶۵
براي جلوگيري از تراكم گريزو بايد محلهاي خالي روي چوب بست تا سقف تونل كاملاً پر شود.
ماده ۶۶
استخراج در معادن گريزودار بايد بطريقه طبقه هاي اصلي يا فرعي پائين رو صورت گيرد. محل استخراج را بايد به طريقه خاكريزي و يا بطريق ديگر پر كنند و همچنين ترتيبي داده شود كه هوا باندازه لازم به جبهه كار برسد.
ماده ۶۷
در محلهائيكه عمليات معدني بطرف كارگاههاي متروكه در آنجا امكان تمركز گريزو ميباشد پيش ميرود و يا در معادنيكه احتمال تصاعد آني گريزو ميرود، براي اطلاع از وجود گاز جلوي جبهه كار بايد چالي حفر كرد كه هميشه حداقل داراي ۵ متر طول باشد. هرگاه گاز گريزو ازاين چال متصاعد شود استادكار موظف است كارگران را از محل خارج نموده و راه ورود به كارگاه را مسدود كرده و مسئول تهويه را مطلع سازد.
ماده ۶۸
كار كردن و عبور و مرور و ماندن در هر قسمت از معدن كه شعله چراغ شاخص يا وسيله ديگر كشف كننده گاز، عيار بيش از حد مجاز را نشان دهد، ممنوع است مگر در مواقع نجات كارگران.
ماده ۶۹
هر قسمت از معدن كه بعلت وجود گاز با عيار بيش از حد مجاز تعطيل شده است، بايد ديواركشي يا بطور مؤثري از ورود افراد جلوگيري شود. ورود به چنين محلهائي فقط با اجازه كتبي مسئول تهويه مجاز ميباشد.
ماده ۷۰
مشخصات جريان هوا (موضوع ماده ۷۶) در معادن گريزودار و معادنيكه خطر اشتعال گرد زغال وجود دارد بايد لااقل هر ماه يكبار بررسي شود. اگر عيار گاز گريزو در راهروهاي خروج هوا بيش از يك درصد باشد بايد اين بررسي روزانه انجام گيرد.
ماده ۷۱
هرگاه در محلي عيار گريزو از حد مجاز تجاوز نمايد بايد تحت نظر مسئول مربوطه و با احتياط كافي نسبت به تهويه بيشتر بمنظور پائين آوردن عيار گريزو تا حد مجاز اقدام نمود.
ماده ۷۲
براي رقيق كردن گاز نبايد منحصراً از هواي فشرده استفاده نمود.
ماده ۷۳
در معادن گريزودار هر نوع عملي كه ايجاد جرقه ممتد نمايد ممنوع است.
ماده ۷۴
در معادن گريزودار بايد به تعداد كافي چراغ اطمينان موجود و مورد استفاده قرار گيرد در صورت استفاده از چراغ اطمينان برقي بايد چراغ اطمينان شعله اي يا وسيله مشابه ديگري در بالاترين نقطه هر كارگاه بعنوان شاخص در تمام مدت كار مورد استفاده قرار گيرد.
ماده ۷۵
تهويه بايد صعودي بوده و در هر بخش بصورت مجزا و مستقل از ديگري انجام گيرد.
ماده ۷۶
هر معدن بايد نقشه تهويه داشته باشد كه مشخصات تهويه از قبيل جهت جريان و گذر هوا و فشار و طرز توزيع آن و همچنين وضع درهاي اصلي تهويه و نقاط اندازه گيري مشخص شده باشد. هر نوع تغييري كه در وضع تهويه داده ميشود بايد در آن نقشه منعكس گردد.
ماده ۷۷
در سينه كار و مناطقي كه در آن خطر انفجار گرد زغال وجود دارد بايد بوسيله پاشيدن خاك نرم يا آب و يا با وسائل ديگر از خطر انفجار جلوگيري شود. قبل از پاشيدن خاك بايد گرد زغال موجود روي سقف و زمين و ديواره ها و وسائل نگهداري را جمع آوري و خارج نمود.
ماده ۷۸
واگنت هائيكه براي حمل زغال در معادن گرد زغال دار بكار ميرود بايد طوري ساخته و نگهداري شوند كه در موقع حمل و نقل، گرد زغال پخش نشود.
ماده ۷۹
زغال هائيكه توليد گرد ميكند بايد باندازه كافي با آب مرطوب شود.
ماده ۸۰
معادنيكه در آنها خاك پاشي معمول است بايد داراي دفتر مخصوصي باشد كه در آن خصوصيات محل و تاريخ خاك پاشي و نمونه برداري از مخلوط خاك و گرد زغال موجود در محل و همچنين نتيجه آزمايشات در مورد قابليت اشتعال نمونه گرفته شده ثبت شود.
ماده ۸۱
چنانچه در نمونه هاي گرفته شده طبق ماده قبل عيار مواد سوختني از ۳۵ % تجاوز كرده باشد بايد بلافاصله با خاك پاشي مجدد عيار آن را پائين آورد.
ماده ۸۲
مقدار اكسيژن در تونلها و گالريهائيكه افراد مشغول بكار هستند و يا ممكن است از آنجا عبور نمايند نبايد كمتر از بيست درصد هواي محل را تشكيل بدهد.
ماده ۸۳
قبل از ورود كارگران بمحل هائيكه در آنجا عمليات انفجاري انجام گرفته است مقدار گازهاي سمي نبايد بيش از حد مجاز باشد.
ماده ۸۴
گالريها و قسمت هاي استخراجي كه بهره برداري از آنها تمام شده و يا موقتاً تعطيل شده باشد و همينطور گالريهائيكه مورد استفاده قرار نميگيرند بايد مرتباً و كاملاً تهويه گرديده و يا بوسيله مصالح مناسب از قسمت هاي ديگر جدا و كاملاً مسدود گردند.
ماده ۸۵
خاموش كردن سيستم تهويه و يا وانتي لاتورها و يا تعويض سيستم كار آنها باستثناء موارد اجتناب ناپذير و سوانح فقط بنا بدستور كتبي رئيس و يا سرپرست معدن بايد انجام پذيرد.
ماده ۸۶
تكنسينهاي گروه ويژه تهويه و مسئولين اندازه گيري گاز موظف هستند يك ساعت قبل از شروع شيفت بر سر كار حاضر و اندازه گيري هاي لازم را انجام دهند. همه تكنسينها و سركارگران براي اندازه گيري گاز بايد آموزش هاي لازم را ديده باشند.
ماده ۸۷
علاوه بر اندازه گيريهاي منظم جاري، تمام كاركنان قسمت نظارت فني (مهندسين - تكنسينها) خود موظفند در مواقع بازديد از سينه كارها، گازهاي آنجا را اندازه گيري و كنترل نمايند.
ماده ۸۸
دستگاههاي گازسنج بايد متناوباً طبق دستورالعمل كارخانه هاي سازنده و يا دستورالعملي كه در معدن با نظارت افراد بصير و مطلع تهيه شده است توسط افراد آموزش ديده مورد كنترل قرار گيرد.
فصل چهارم - روشنائی
فصل چهارم
تعريف: چراغ اطمينان وسيله روشنائي است كه استفاده از آن در معادن داراي گريزو يا گرد زغال بدون خطر بوده و از اين روي بكار بردن آنرا در اينگونه معادن مجاز دانسته اند.
ماده ۸۹
در معادن داراي گريزو و يا گرد زغال بايد منحصراً از چراغ اطمينان استفاده شود.
ماده ۹۰
در معادن زيرزميني هر كارگر بايد داراي يك پلاك با شماره اختصاصي و همچنين يك چراغ بهمان شماره باشد كه تحويل و تحول چراغ با پلاك شماره دار كارگر انجام گيرد.
ماده ۹۱
در معادن زغال سنگ بدون گرد زغال و گريزو كه استفاده از چراغهاي اطمينان الزامي نيست بايد فقط از چراغهائيكه شعله آنها محفوظ باشد استفاده شود.
ماده ۹۲
چراغهاي اطمينان بايد دائماً در وضع سالم و بدون نقصي نگهداري شده و هنگام تحويل به كارگران سالم و آماده بكار باشد.
ماده ۹۳
چراغها بايد در محلي تنظيم و سوختگيري شوند كه از محل انبار سوخت فاصله كافي داشته و از ساختمانهاي مجاور و تأسيسات و دهانه معدن حداقل ۱۰ متر فاصله داشته باشد.
تبصره
در مخزن سوخت چراغهاي اطمينان شعله اي، بايد الياف مخصوص قرار داده شود كه سوخت چراغ را خود جذب نموده و مانع از تراوش آن بخارج شود.
ماده ۹۴
مسئول معدن بايد شخصي را كه واجد صلاحيت باشد بتصدي چراغ خانه بگمارد.
ماده ۹۵
در معادن داراي گريزو و يا گرد زغال بايد چراغها قبل از ورود به داخل معدن از لحاظ سالم بودن بوسيله شخص مسئولي بازديد و بررسي گردد.
تبصره ۱
بكاربردن قطعات يدكي غير از آنچه كه كارخانجات سازنده مربوطه تعيين نموده اند ممنوع است.
تبصره ۲
هر شخصي كه چراغ دريافت مينمايد موظف است از سالم بودن چراغ، اطمينان حاصل كند.
تبصره ۳
ساختمان چراغ اطمينان بايد طوري باشد كه فقط در چراغخانه بتوان با وسائل به خصوص آنرا باز كرد.
ماده ۹۶
اگر چراغ اطمينان شعله اي در معادن داراي گريزو و يا گرد زغال خاموش شود، بايد از روشن كردن مجدد آن در داخل معدن خودداري كرد.
ماده ۹۷
چراغهاي اطميناني كه در موقع كار دچار نقص گردد بايد فوراً خاموش و به چراغخانه برگردانده شود.
ماده ۹۸
چراغهاي اطمينان شعله اي را نبايد جلوي لوله هاي تهويه قرار داد.
ماده ۹۹
كارگران بايد پس از خروج از درون معدن چراغ خود را بلافاصله تحويل چراغخانه دهند و بردن چراغ به منازل و يا محل ديگر ممنوع است.
ماده ۱۰۰
شخصي كه چراغ را تحويل گرفته است اگر مجدداً آنرا به چراغخانه برنگرداند و يا چراغ ديگري بجاي آن تحويل دهد بايد علت آنرا به چراغدار گزارش نمايد. چراغدار بايد علت عدم تحويل و يا تعويض را رسيدگي و در صورت لزوم به مسئول معدن گزارش نمايد.
ماده ۱۰۱
چراغخانه بايد از مصالح غيرقابل اشتعال ساخته شده و خوب تهويه شود.
ماده ۱۰۲
ساختمان چراغخانه بايد طوري باشد كه در مواقع خطر كاركنان آن بتوانند محل كار را فوراً ترك نمايند.
ماده ۱۰۳
استفاده از بخاري و شعله آزاد و همچنين استعمال دخانيات در چراغخانه ممنوع است.
ماده ۱۰۴
دستگاههاي آتش نشاني و مقدار شن كافي بايد در هر محلي كه چراغها سوخت گيري و سرويس ميگردند موجود باشد.
ماده ۱۰۵
ورود افراد به داخل تونلها و همچنين اجراء كار بدون چراغ تونلي انفرادي ممنوع ميباشد.
ماده ۱۰۶
تعداد چراغهاي سالم انفرادي در هر چراغخانه بايد ده درصد بيشتر از كارگران تونل باشد.
ماده ۱۰۷
چراغهاي تونلي و اطمينان از لحظه اي كه در چراغخانه به كارگر تحويل ميگردد در صورتيكه بدون وقفه و بطور متمادي مورد استفاده قرار گيرد بايد بمدت ده ساعت كار كند.
ماده ۱۰۸
بازكردن چراغ و يا لامپ آنها در داخل تونل ممنوع است. اين چراغها بايد به قفل مغناطيسي مجهز باشند.
ماده ۱۰۹
در صورتيكه يك چراغخانه براي معدن كافي نباشد در مقابل هر تونل و يا هر چند تونل نزديك به هم بايد يك چراغخانه احداث و به وسايل و تأسيسات مورد نياز تجهيز گردد.
ماده ۱۱۰
چراغخانه بايد مجهز به وسايل تهويه با قدرت كافي بوده و پيوسته تميز نگهداري شود.
ماده ۱۱۱
چراغخانه بايد از نظر وسايل ايمني از قبيل كپسولهاي آتش نشاني و جعبه هاي مخصوص ماسه تأمين باشد.
ماده ۱۱۲
مسئول ايمني معدن موظف است حداقل يكبار در ماه تمام چراغهاي انفرادي را بازديد و دقيقاً كنترل نمايد.
فصل پنجم - پیشگیری و مبارزه با آتش سوزی در معادن زغال سنگ
فصل پنجم
تعاريف:
۱
آتش بند: آتش بند عبارتست از صفحاتيكه روي آنها خاك نرم ريخته شده و يا ظرفهائيكه از آب پر شده و زير سقف تونل در نقاط مناسب نصب گرديده است. اين صفحات و ظرفها در اثر تغييرات فشار هواي حاصل از انفجار خود بخود واژگون شده و مواد آن سدي در مقابل انتشار آتش بوجود مياورد.
۲
خاك: خاك عبارتست از مواد غيرسوختني و نرم كه جاذب الرطوبه نباشد.
ماده ۱۱۳
ساختمانهاي سرچاه و راههاي زيرزميني بايد هميشه خالي از مواد قابل اشتعال از قبيل مواد نفتي و گرد زغال و امثال آن باشد.
ماده ۱۱۴
بازديدهاي مخصوص از نظر پيشگيري از آتش سوزي يا گرم شدن زغال بايد قبل از هر نوبت كار انجام گيرد.
ماده ۱۱۵
ديوار چاهها بايد با مصالح غيرسوختني ساخته شود.
ماده ۱۱۶
برج بالاي چاه مورد بهره برداري و ساختمانهاي اطراف آن نبايد از چوب ساخته شوند.
ماده ۱۱۷
آسانسورها و همچنين موتورخانه ها و تعميرگاههاي زيرزميني و ابزارآلات آنها بايد از مصالح و مواد غيرسوختني ساخته شوند.
ماده ۱۱۸
در نقاط زير بايد وسائل آتش نشاني و سطل هاي محتوي شن به تعداد و يا مقدار كافي موجود باشد.
۱
در تمام قسمتهاي معدن كه در آنها مواد سوختني نگاهداري ميشود.
۲
در تمام راههاي ورود هوا كه در آنها وسيله نگاهداري چوبي بكار رفته است.
۳
در تمام نقاطي كه لوكوموتيوها سوخت گيري ميكنند.
۴
در ساير قسمتهائيكه به تشخيص مسئول معدن احتمال آتش سوزي ميرود.
ماده ۱۱۹
در هر جائيكه شن و يا شير آب وجود دارد بايد وسائلي براي انتقال و حمل شن و استفاده فوري از آب جهت آتش نشاني آماده شده باشد.
ماده ۱۲۰
دستگاههاي آتش نشاني بايد بطور منظم آزمايش شده و طوري نگاهداري شود تا اطمينان حاصل گردد كه خوب كار ميكنند. تاريخ آزمايش بايد بوسيله مسئول مربوطه در دفتر مخصوص ثبت گردد.
ماده ۱۲۱
دستگاههاي آتش نشاني كه در معدن بكار ميرود بايد از انواع مجاز و متناسب با نوع آتش سوزي احتمالي باشد.
ماده ۱۲۲
تعداد كافي از كارگران بايد براي بكار بردن دستگاههاي آتش نشاني آموزش لازم ديده باشند.
ماده ۱۲۳
در ماشين خانه هاي زيرزميني فضولات روغني و نفتي بايد در محفظه هاي فلزي دربسته جمع آوري و منظماً از معدن خارج گردد.
ماده ۱۲۴
مسئول معدن موظف است آموزش لازم را در مورد آتش نشاني بكارگران خود بدهد تا هر فردي كه اولين دفعه متوجه آتش سوزي شود در صورت امكان اقدام بخاموش كردن آن كند و هر چه زودتر بمسئول مافوق خود اطلاع دهد.
ماده ۱۲۵
افراديكه در خاموش كردن آتش وظيفه اي ندارند بايد فوراً از محلي كه آتش سوزي رخ داده دور شوند و تا خاموش شدن آتش بطور كامل و دستور مجدد مسئول مربوطه به آن محل نزديك نشوند.
ماده ۱۲۶
مسئول معدن بايد ماسك تنفسي و چراغ اطمينان بتعداد كافي در سر معدن براي آتش نشاني آماده كرده باشد.
ماده ۱۲۷
براي برطرف كردن ويا بي خطر ساختن گرد زغال در نقاط نزديك محل آتش سوزي بايد خاك پاشي يا اقدامات كافي ديگر بعمل آيد.
ماده ۱۲۸
آن قسمت از داخل معدن كه احتمال آتش سوزي دراثر گرم شدن زغال ميرود بايد بلافاصله بوسيله ديوارها يا سدهائي از ساير قسمتهاي معدن مجزا گردد.
ماده ۱۲۹
ساخت يا نصب ديواره سدكننده بايد با حضور يك مأمور مسئول انجام گيرد.
ماده ۱۳۰
كارگران ساخت ديواره در محل خروج هوا بايد مجهز بدستگاه تنفسي انفرادي باشند.
ماده ۱۳۱
ديواره سدكننده از لحاظ نفوذ ناپذير بودن هوا و درجه حرارت آن و همچنين هواي پشت سد روزانه بايد بازرسي و نتايج بازرسيها در دفتر ثبت و هر وضع غيرعادي فوراً به متصديان مربوطه اطلاع داده شود.
ماده ۱۳۲
قبل از خراب كردن ديواره سد بايد اطمينان حاصل شود كه هواي آن سالم و بي خطر است. خراب كردن ديواره سد بايد با حضور مسئول مربوطه انجام گيرد.
ماده ۱۳۳
هنگام خراب كردن ديواره بايد يك گروه نجات مجهز به دستگاههاي تنفسي در نزديكي محل مستقر و آماده باشد.
ماده ۱۳۴
هنگام آتش نشاني بايد علاوه بر ساير مراقبت ها احتياط لازم از نظر وجود اكسيد دو كربن نيز بعمل آيد.
ماده ۱۳۵
اگر بمنظور آتش نشاني تمام يا قسمتي از معدن را با آب پر كرده باشند، بايد آزمايشهاي لازم از جهت وجود گاز هيدورژن سولفوره بعمل آيد و در مورد وجود اين گاز بايد اقدامات لازم انجام گيرد. تخليه آب و شروع مجدد كار بايد با حضور مسئول مربوطه انجام پذيرد.
فصل ششم - باربری در معادن
فصل ششم
تعاريف:
۱
منظور از راه افقي در اين آئين نامه كليه تونلها گالريها و ميان برهائي است كه شيب آنها از ۳ % كمتر باشد.
۲
راه مورب: راه شيبداري است كه شيب آن بيش از ۳ % باشد.
۳
پذيرگاه: پذيرگاه محلي است كه در آنجا بارگيري و باراندازي در چاه و يا راه مورب انجام ميشود.
ماده ۱۳۶
براي محدود كردن انفجار و جلوگيري از گسترش آتش سوزي ناشي از آن به مناطق ديگر بايد در راههاي ارتباط، نزديك كارگاهها آتش بندهائي با شرايط زير تعبيه گردد.
۱
در قسمت آزاد و بلامانع راه قرار گيرند.
۲
صفحه هاي آنها نزديك سقف طوري قرار گيرند كه بين سطح خاك و سقف فاصله كافي موجود باشد.
۳
طوري نگهداري شوند كه هميشه مقدار كافي خاك در آنها موجود باشد.
تبصره
محل آتشبندها بايد در نقشه تهويه نشان داده شود و همچنين تاريخي كه آتشبندها نصب شده و آخرين تاريخي كه خاك آن تجديد شده در دفتر مخصوص موضوع ماده 80 ثبت گردد.
ماده ۱۳۷
در محلهاي حساس معدن از قبيل درهاي تهويه، پمپ ها، تأسيسات اصلي برق و محلهاي بارگيري زغال بايد حداقل نيم تن خاك مخصوص خاك پاشي بعنوان ذخيره نگاهداري شود.
ماده ۱۳۸
باربري در معادن بوسيله سطل دستي و كوله بار و امثال آن ممنوع است به استثناء موارديكه بازرس كار انجام آنرا مجاز بداند.
ماده ۱۳۹
راههاي افقي باربري با راه آهن بايد داراي شيب مناسبي باشد كه حركت واگنت خود بخود انجام نگيرد.
ماده ۱۴۰
حداقل فاصله بين ديواره راهها با بدنه وسيله نقليه نبايد در يك طرف راهرو از ۴۰ سانتي متر كمتر باشد و چنانچه اين فاصله از ۶۰ سانتي متر كمتر باشد بايد در فواصل هر يكصد متر جان پناه هاي با ابعاد و با ظرفيت حداقل چهار نفر احداث گردد و محل اين جان پناه ها بايد به ترتيبي علامت گذاري شود كه از دور مشخص باشند.
ماده ۱۴۱
راههاي باربري بايد تميز و خالي از قطعات سنگ و موانع ديگر باشد.
ماده ۱۴۲
سوار شدن روي وسيله نقليه باستثناي وسيله اي كه براي رفت كارگران اختصاص دارد ممنوع است.
ماده ۱۴۳
براي كنترل حركت واگنت ها و همچنين متوقف كردن آنها در مواقعي كه آنها را به يكديگر وصل يا از يكديگر جدا ميكنند بايد كفش ترمز و همچنين بستها با وسائل مناسب ديگر باندازه كافي تهيه و بكار برده شود.
ماده ۱۴۴
وسائل اتصال واگنت ها به يكديگر بايد از نوعي باشد كه براي بستن يا بازكردن آنها كارگر مجبور به قرار گرفتن بين دو واگنت نباشد.
ماده ۱۴۵
در جلوي وسيله نقليه بايد چراغ با نور كافي نصب گردد.
ماده ۱۴۶
در پشت آخرين واگنت هر قطار بايد چراغ قرمز نصب شود.
ماده ۱۴۷
در مواقعي كه از لوكوموتيو ديزلي استفاده ميشود بايد لكوموتيو كاملاً سالم بوده و بدون دود كار كند.
ماده ۱۴۸
در موارديكه باربري داخل معدن بوسيله نارو يا نوار انجام ميگيرد بايد نكات زير رعايت گردد:
۱
بمقدار كافي و متناسب با طول دستگاه وسائلي تعبيه شود كه در موارد اضطراري بتوان در هر لحظه دستگاه را متوقف ساخت، بكار انداختن دوباره آن بايد فقط توسط مسئول مربوطه انجام گيرد.
۲
پس از خاتمه كار باربري موتور آنها متوقف شود بطوريكه بكار انداختن مجدد آن تنها به وسيله متصدي مربوطه ممكن باشد.
۳
در محل تقاطع اينگونه وسائل نقليه با راههاي ديگر را جداگانه براي عبور افراد وجود داشته باشد.
ب
باربري در راه مورب
فصل ششم - باربری در معادن←ب
ماده ۱۴۹
باربري با واگنت در راه مورب بايد حتماً بوسيله كابل انجام شود. چرخ چاه دستگاه باربري بايد بطور محكم و در محل مناسب در بالاي راه مورب نصب شده باشد.
ماده ۱۵۰
چرخ چاه بايد داراي ترمزي باشد كه در حال توقف بسته بماند و متصدي آن نبايد به هيچ عنوان بدون اينكه چرخ چاه را از منبع انرژي مجزا كرده باشد محل خدمت را ترك نمايد.
شبکهٔ استناد این سند
نقشهٔ اتکای متقابل: این سند بر چه تکیه دارد و چه چیزی بر آن.
به این اسناد ارجاع میدهد
منابعی که متنِ همین سند به آنها استناد کرده است.
