آئين نامه ايمني و حفاظت در معادن

سيم هاي شبكه علائم بايد طوري نصب گردد كه مدار كوتاه (اتصالي) ايجاد نشود. در شبكه علائم فقط براي قسمتهاي خنثي (نول) ميتوان از سيمهاي بدون روپوش استفاده كرد.

كليه تجهيزات الكتريكي واقع در يك بخش معدن به منزله يك قسمت مستقل تلقي شده و براي اتصال به زمين بايد برابر ماده ۲۵۴ عمل شود.

براي استفاده از برق با فشار الكتريكي (ولتاژ) ۳۰ تا ۶۰۰ ولت در درون معدن بايد كابلهاي با پوشش لاستيكي و عايق و مقاوم بكار برده شود.

در چاه براي استفاده از برق با فشار الكتريكي بيش از ۶۰۰ ولت و همچنين انتقال برق حتي با فشار الكتريكي كمتر از ۶۰۰ ولت بايد كابل مسلح و با مشخصات موضوع ماده ۳۰۴ باشد باستثناي سيمهاي برق رساني لكوموتيوهاي برقي كه تابع مقررات خاصي هستند.

در معادن داراي گريزو و يا گرد زغال فقط تأسيسات زير را ميتوان بطور ثابت برقرار كرد:

هواي معدن بايد طوري جريان داشته باشد كه تمام تأسيسات برق بخوبي تهويه گردد.

هرگاه تمام و يا قسمتي از تأسيسات برق در مسير راههاي عمومي واقع شده باشد بايد همه روزه كيفيت هواي ورودي به آن راه را از حيث مقدار گريزو بررسي نمود بطوريكه عيار گريزو از نيم درصد (۵ در هزار) تجاوز نكند و بعلاوه ترتيبي داده شود كه ورود ناگهاني مقدار زيادي گريزو امكان پذير نباشد.

باستثناي لكوموتيو برقي در وسائط نقليه اي كه در ماده بعد گفته ميشود، ساير وسايل برقي كه در كارگاهها مورد استفاده قرار ميگيرند بايد ضد گريزو باشند.

لكوموتيو و ساير وسائط نقليه برقي بايد ايمن در مقابل گريزو (ضد گريزو) باشد و تحت شرايط گفته شده در ماده ۳۰۶ بكار برده شود و در استفاده از ساير انواع لكوموتيو و وسايل نقليه برقي حتي آنهائيكه از سيم هوائي بدون روپوش تغذيه ميشوند علاوه بر رعايت ماده ۳۰۶ رعايت ماده ۳۰۸ نيز لازم الاجراء است.

در معادني كه داراي تصاعد آني گريزو مي باشند، نصب و بكار بردن تأسيسات برق ممنوع است. در اين قبيل معادن ميتوان از چراغ اطمينان برقي و در آتشباري با برق از آتش كن برقي ايمن استفاده نمود.

متصديان مربوط بايد دستگاههاي ضد گريزو برقي را حداقل روزي يكبار بازديد و بررسي كنند و هر هفته يكبار نيز متخصص برق آنها را بازديد و در صورت لزوم تعمير كند.

تعمير يا باز كردن روپوش وسائل برقي ضد گريزو بايد فقط توسط متخصص مربوطه انجام گيرد. اين وسايل بايد بطريقي بسته شده باشد كه بوسيله آچار و يا ابزار معمولي نتوان آنها را باز كرد.

هواي محلها و راهها و گالرها و كارگاههاي استخراج كه در آن تأسيسات برق وجود دارد بايد لااقل در هر نوبت كار دو بار بازرسي شود و در موارد زير بايد فوراً جريان برق قطع گردد:

برقرار كردن مجدد برق بايد منحصراً بوسيله متصدي مربوطه انجام گردد.

هرگونه تعميرات و تغييرات در تأسيسات برق بايد توسط مسئول مربوط در دفتر مخصوص ثبت گردد.

بهره بردار موظف است نقشه تكميل شده تأسيسات برق را هميشه در سر معدن نگاهداري نمايد.

ساختمان آسانسورها و بالابرها و امثال آن بايد:

آسانسور و بالابرهائيكه براي حمل اشخاص بكار برده مي شود بايد داراي سرپناه و ترمز و پاراشوت بوده و بعلاوه دستگاه محركه آنها مجهز بوسيله خودكار تنظيم كننده سرعت باشد. ضمناً پلاك نشان دهنده ظرفيت سرنشين هاي اين وسائل بايد بطور آشكار در محل مناسبي نصب گردد. ظرفيت مذكور بايد حداكثر برابر با ۳ /۱ ظرفيت باري باشد كه با اين وسائل ميتوان حمل كرد.

ماشينهاي چرخ چاه بايد داراي ترمزي باشد كه در صورت لزوم بتواند كابل را بي حركت كند و اگر چرخ چاه دستي باشد بايد داراي وسيله اي باشد كه آنرا از گردش در جهت مخالف باز دارد بعلاوه اگر چرخ چاه در ماشينهائيكه براي حمل اشخاص بكار ميرود قابل جدا كردن از موتور باشد، بايد داراي ضامن مخصوصي باشد كه از بروز هرگونه خطر جلوگيري كند.

ماشين هاي چرخ چاه بايد مجهز به دو دستگاه ترمز جداگانه باشد (ترمز عادي و ترمز ايمني) بطوريكه هر يك از اين ترمزها قادر به توقف ماشين باشد. كفش اين ترمزها ممكن است مشترك باشد ولي وسايل فرمان آنها بايد كاملاً مجزا و در دسترس متصدي ماشين قرار گيرد و بايد حداقل يكي از ترمزها از نوع وزنه اي باشد و همچنين حداقل يكي از آنها در صورت قطع شدن نيروي محركه، چرخ چاه را متوقف كند.

در ماشينهائيكه داراي جعبه دنده ميباشد بايد با يكي از ترمزها بتوان مستقيماً چرخ چاه را متوقف كرد.

ترمز ايمني بايد بنحوي باشد كه در هر يك از موارد زير بطور خودكار وارد عمل گردد.

بايد وسيله اي وجود داشته باشد كه هم زمان با بكار افتادن ترمز ايمني، برق ماشين را بطور خودكار قطع كند.

ماشين هاي استخراج كه سرعت آنها تا ۶ متر در ثانيه است و آسانسور متصل به آن كه براي حمل اشخاص هم به كار برده مي شوند بايد مجهز به وسيله نشان دهنده موقعيت اطاقك آسانسور در چاه باشد و بعلاوه بتواند با علامت صدادار نزديك شدن آن را به پذيرگاه اعلام كند و ماشين هائيكه سرعت حركت آنها از شش متر در ثانيه بيشتر است بايد مجهز به وسايل زير نيز باشد.

جنس كابل بايد مناسب با شرايط محيط كار باشد و در مقابل عواملي از قبيل اسيد و غيره مقاوم باشد.

هنگام تحويل گرفتن هر كابل نو بايد قطعه اي بطول ۴ متر از آن را بريد و براي آزمايشات مقايسه اي در محل خشكي نگاهداري نمود.

مقاومت كابل نو (در مقابل پاره شدن) را هنگام تحويل گرفتن بايد از طريق آزمايش خود كابل و يا آزمايش تمام عنصرهاي آن تعيين و در ضمن، اضافه شدن طول كابل قبل از پاره شدن را هم تعيين نمود و در هر حال بايد هر يك از عنصرهاي كابل از حيث كشش، خمش و پيچش نيز آزمايش شود.

كابلهائيكه علاوه بر باركشي براي حمل اشخاص نيز بكار برده مي شود در سال اول كار هر سه ماه يك مرتبه و در سال بعد هر دو ماه يكمرتبه بايد به اندازه ۲ متر از پائين آن بريده و آزمايش شود. تمامي بار مفيد و بار مرده و مجموعه وسيله باربري نبايد از يك ششم مقاومت كابل تجاوز كند ولي اگر عمق چاه بيش از ۵۰۰ متر باشد، براي هر يكصد متر اضافي ميتوان يكدهم از اين ضريب را كسر كرد و در هر حال وزن مذكور از يك پنجم مقاومت كل كابل نبايستي تجاوز كند.

كابل نو آسانسوريكه براي حمل افراد در نظر گرفته ميشود بايستي قبل از استفاده حمل افراد حداقل بيست سرويس باربري با حداكثر ظرفيت بوسيله آن انجام شده باشد و همچنين پس از هر آزمايش سه ماهه يا دو ماهه بايد حداقل ۴ سرويس و قبل از شروع بكار روزانه حداقل يك سرويس باربري با حداكثر ظرفيت انجام دهند.

بهره بردار موظف است همواره يك كابل واجد شرايط بعنوان ذخيره در سر معدن آماده داشته باشد.

بست ها و اتصالي هاي مربوط به كابلها بايستي داراي مقاومت كافي كه براي اينگونه وسايل لازم است باشد.

تمام قسمتهاي مربوط به دستگاه باربري در چاه از قبيل كابل، ماشين ها، ترمزها و پاراشوت ها بايد همه روزه بازرسي شوند و هر هفته يك مرتبه دستگاههاي ايمني مربوطه (پاراشوت - ترمز) آزمايش گردند و همچنين هر ماه يك مرتبه قسمتهاي حساس از قبيل اتصاليها و قرقره ها از وجود روغن اضافي پاك شوند.

كليه بازرسيها و آزمايشهاي كابل و وسايل باربري مربوط بايد توسط اشخاص و سازمانهاي صلاحيتدار و با روش هاي فني معتبر انجام گيرد.

هرگاه پس از هر آزمايش مشاهده شود كه تقليل قابل ملاحظه اي در مقاومت كابل حاصله شده و يا بيش از ده درصد عنصرهاي مشهود آن در طول سه گام پاره شده باشد و يا تغيير محسوسي در شكل ظاهري كابل از نظر خوردگي يا سائيدگي يا تقليل قطر و يا باز شدن پيچش آن حاصل شده باشد، آن كابل بايد تعويض گردد.

در هر معدن كه باربري از طريق چاه با وسايل بالابر انجام ميگيرد بهره بردار موظف است دفتري براي ثبت موارد زير در سر معدن اختصاص دهد.

در داخل و خارج هر معدن بايد به تعداد كافي وسايل آتش نشاني در نقاطيكه احتمال آتش سوزي ميرود علاوه بر محلهائيكه در اين آئين نامه در فصول مختلف پيش بيني شده وجود داشته باشد.

در هر معدن بايد حداقل وسايل نجات و كمكهاي اوليه از قبيل برانكار و جعبه كمكهاي اوليه با داروهاي مورد نياز در محل مناسبي كه دسترسي فوري كارگران در مواقع ضروري بآنها ميسر باشد موجود باشد. و برحسب اهميت معدن و تعداد كارگران، وسايل ضروري ديگري كه براي كمك و نجات كارگران لازم است بايد طبق نظر بازرس كار تعيين شود و بهره بردار موظف است كليه آنها را تهيه و در معدن در محلهاي مناسب آماده استفاده نگاهدارد.

در هر معدن از هر گروه كارگر كه با هم كار ميكنند بايد حداقل يكنفر طريقه استفاده از وسايل كمكهاي اوليه را بداند.

در معادن زغال كه تعداد كل كارگران آن از ۳۰۰ نفر بيشتر باشد و در ساير معادن كه تعداد كل كارگران آن از ۵۰۰ نفر بيشتر باشد بهره بردار موظف است يك نفر شخص صلاحيتدار بعنوان مسئول امداد و نجات انتخاب نمايد. وظيفه شخص مذكور منحصراً رسيدگي بامور امداد و نجات ميباشد.

در معادن گريزودار و گرد زغال دار و معادنيكه تعداد كارگران در هر نوبت كار بيش از ۵۰ نفر باشد بايد حداقل يك گروه امداد و نجات مركب از پنج نفر وجود داشته باشد.

افراد گروه نجات بايد از بين كارگران شاغل مجرب كه داراي استعداد جسماني كافي بوده و دسترسي بآنها در هر موقع امكان پذير باشد انتخاب گردند اين افراد بايد تعليمات لازم را فرا گرفته و لااقل ماهي يكبار تمرينهاي لازم را بعمل آورند.

گروه امداد و نجات با نظر بازرس كار و برحسب ضرورت بايد مجهز به دستگاههاي تنفسي انفرادي و وسائل لازم ديگر از قبيل دستگاههاي اندازه گيري گاز و گريزو، اكسيد دو كربن و برانكار و غيره باشند. اين دستگاهها بايد مرتباً و در فواصل مناسب بازديد و آزمايش شده بطوريكه هميشه براي استفاده آماده باشند.

افراد گروه امداد و نجات بايد هر سال دو بار مورد معاينه پزشكي قرار گيرند تا در صورتي كه واجد شرايط نباشند از گروه خارج شده و كسان ديگر بجاي آنها انتخاب گردند.

مسئول معدن موظف است فرمهاي مربوط به حوادث ناشي از كار و همچنين بيماريهاي حرفه اي را كه از طرف وزارت كار و امور اجتماعي در اختيار آنها گذاشته ميشود مرتباً تكميل نموده و دو نسخه از آنرا به نزديكترين اداره كار و امور اجتماعي و سازمان تأمين اجتماعي ناحيه مربوطه ارسال دارد.

اين آئين نامه مشتمل بر ۱۰ فصل و ۳۴۵ ماده باستناد مواد ۸۵ و ۸۶ قانون كار جمهوري اسلامي ايران در جلسه مورخ ۹ /۶ /۷۲ شوراي عالي حفاظت فني مورد بررسي و تائيد و در تاريخ بتصويب نهائي وزير كار و امور اجتماعي رسيد.