سند حقوقی

آئين نامه ايمني و حفاظت در معادن

تاریخ تصویب: 1372/06/09 · تاریخ روزنامه رسمی: 1375/05/01
فصل ششم - باربری در معادنب

ماده ۱۵۱

هرگاه در راه مورب واگنتي از خط خارج شود بايد پس از حصول اطمينان از اينكه ترمز چرخ چاه بسته است از بالا وارد راه مورب شده و به كمك چرخ چاه، واگنت را دوباره روي خط قرار داد. شروع مجدد كار بايد پس از اطمينان از اينكه افراد در محلهاي امني قرار گرفته اند انجام گيرد.

ماده ۱۵۲

پذيرگاه بالائي راه مورب بايد داراي نرده مناسبي باشد كه مانع از حركت خود بخود واگنتها براه مورب گردد. باز كردن نرده بايد بعد از حصول اطمينان از اينكه واگنتها به كابل بسته شده انجام گيرد و هميشه پذيرگاه پائين راه مورب بايد بوسيله ديواره مخصوصي محافظت شود.

ماده ۱۵۳

بين پذيرگاهها بايد وسيله تبادل علائم موجود باشد.
فصل ششم - باربری در معادن

ج

باربري در چاه
فصل ششم - باربری در معادنج

ماده ۱۵۴

دهانه چاه بايد در تمام ساعات كار بقدر كافي روشن بوده و داراي نرده با درهاي مناسب باشد.

ماده ۱۵۵

موتورهاي چرخ چاه بايد مجهز به دستگاه ترمزي باشد كه در هر وضعيت و سرعت بتواند وسيله حمل بار را متوقف كند بعلاوه طوري نصب و نگاهداري شود كه بتواند بار را بي خطر حمل نمايد.

ماده ۱۵۶

اگر عمق چاه باندازه اي باشد كه ارتباط مستقيم بين متصديان پذيرگاه هاي مختلف چاه بوسيله صداي افراد بطور واضح برقرار نشود بايد اين ارتباط بوسيله علائم صدا دار برقرار گردد.
تبصره
در چاههائيكه از وسائل حمل و نقل براي رفت و آمد كارگران استفاده ميشود علاوه بر علائم ارتباطي صدا دار بايد بين متصديان تمام پذيرگاهها و متصدي چرخ چاه ارتباط تلفني نيز برقرار باشد.

ماده ۱۵۷

در چاه هائيكه از چرخ چاه كلاج دار استفاده ميشود هر موتور بايد داراي ضامني باشد كه باز كردن ترمز و آزاد كردن كلاج توأماً امكان نداشته باشد.

ماده ۱۵۸

چرخ چاه بايد مجهز به عمق نمائي باشد كه حين عبور وسيله حمل و نقل از طبقات مختلف معدن زنگ اخباري را بصدا درآورد.

ماده ۱۵۹

عمق نما بايد هر دفعه كه براي عمق هاي مختلف ميزان ميشود آزمايش گردد.

ماده ۱۶۰

ساختمان ترمز بايد طوري باشد كه در صورت قطع شدن نيروي محركه چرخ چاه را خود بخود متوقف سازد.

ماده ۱۶۱

كليه وسائل باربري چاهها بايد بوسيله مسئول مربوطه هر هفته بازديد و نتيجه در دفتر مخصوص ثبت گردد. در صورت مشاهده نقص مراتب به مسئول معدن كتباً گزارش شود تا نسبت به رفع آن اقدام گردد.

ماده ۱۶۲

سرعت حركت وسيله حمل و نقل هنگام حمل مسافر نبايد از ۵ متر در ثانيه تجاوز كند.

فصل هفتم - مواد ناریه

فصل هفتم

تعاريف:
۱
مواد ناريه: منظور از مواد ناريه در اين آئين نامه كليه مواد قابل انفجاري است كه در حفاري هاي معادن بكار ميرود. چاشني فتيله مشمول اين تعريف نيست.
۲
آتشبار: آتشبار شخصي است كه عمليات مربوط به استفاده از مواد ناريه و چاشني و فتيله را از مرحله تحويل از انبار تا مرحله نهائي انفجار بعهده دارد.
۳
آتشباري: آتشباري عبارتست از مجموعه عملياتي كه در محل انفجار بوسيله آتشبار انجام ميگيرد.
۴
خرج گذاري: خرج گذاري عبارتست از قرار دادن فشنگ هاي مواد ناريه در داخل چالهاي حفرشده.
۵
چاشني گذاري: چاشني گذاري عبارتست از قرار دادن چاشني در فشنگ ماده ناريه.
۶
پركردن چال: پركردن چال عبارتست از عمليات مربوط به بستن دهانه چال با مواد مخصوص بمنظور مسدود نمودن كامل آن.

الف

مقررات عمومي
فصل هفتم - مواد ناریهالف

ماده ۱۶۳

حمل و نقل مواد ناريه بايد بر طبق آئين نامه مربوط انجام شود.

ماده ۱۶۴

جابجا كردن مواد ناريه در داخل معدن و حمل آن از انبار به محل كار و موارد نظير آن بايد بوسيله مأموريكه قبلاً تعليمات لازم را اخذ نموده انجام گردد.

ماده ۱۶۵

بكاربردن باروت در معادن زيرزميني ممنوع است و فقط ميتوان در معادن روباز از آن استفاده نمود.

ماده ۱۶۶

بكاربردن مواد ناريه يخ زاده يا فاسد ممنوع است.

ماده ۱۶۷

آتش بار بايد مواد ناريه و چاشني پيش بيني شده مصرف روز را با تسليم رسيد فقط در مقابل در انبارها دريافت نمايد. ورود وي و ساير افراد باستثناء متصدي انبار به انبارهاي مواد ناريه و چاشني ممنوع است.

ماده ۱۶۸

آتش بار نبايد با همراه داشتن ماده ناريه وارد جايگاه موقت چاشني و همچنين با همراه داشتن چاشني نبايد وارد جايگاه موقت ناريه گردد.

ماده ۱۶۹

در جعبه هائيكه آتشبار با آن مواد ناريه حمل ميكند نبايد ابزار و ادوات ديگر گذارده شود.

ماده ۱۷۰

باز كردن صندوق محتوي مواد ناريه و چاشني بايد با وسائل مخصوص انجام گيرد.
فصل هفتم - مواد ناریه

ب

انبارهاي مواد ناريه:
فصل هفتم - مواد ناریهب

ماده ۱۷۱

جايگاه موقت مواد ناريه محلي است كه درآن حداكثر مصرف يكروز نگهداري ميشود. جايگاه موقت فتيله و چاشني بايد مجزا از جايگاه موقت مواد ناريه بوده و فاصله بين آنها كمتر از ۱۵ متر نباشد. محل اين جايگاهها نبايد در جاهاي سرد و مرطوب و پر رفت و آمد و در معرض احتمالي آتش سوزي و انفجار باشد. در و قفل و بست اين جايگاهها بايد كاملاً محكم بوده و روي در آن با خط درشت عبارت (مواد ناريه) نوشته شود.

ماده ۱۷۲

آن مقدار از مواد ناريه پيش بيني شده براي مصرف روزانه كه بمصرف نرسيده است بايد فقط در انبار و يا جايگاه موقت نگاهداري شود.

ماده ۱۷۳

انبار بايد حتي الامكان در زيرزمين ساخته شود.

ماده ۱۷۴

انبار بايد با هواكش هاي مناسب با گنجايش آن، بخوبي تهويه گردد.

ماده ۱۷۵

انبار از نظر ظرفيت به چهار دسته تقسيم ميشود. دسته اول - انبار با ظرفيت كم (تا يكصد كيلوگرم) دسته دوم - انبار با ظرفيت متوسط (تا پانصد كيلوگرم) دسته سوم - انبار با ظرفيت زياد (تا ده تن) دسته چهارم - انبار با ظرفيت خيلي زياد (از ده تن بيشتر)

ماده ۱۷۶

نگهداري چاشني با مواد ناريه توأماً در يك انبار ممنوع است و براي هر يك بايد انبار جداگانه اي بفاصله حداقل (ذكر شده در ماده ۱۷۷) در نظر گرفته شود. انبارهاي دسته سوم و چهارم بايد از سلول هاي جداگانه اي كه حداقل فاصله آنها از يكديگر ۵ متر باشد ساخته شود. نگهداري بيش از ۲۵۰۰ كيلوگرم مواد ناريه در هر سلول مجاز نميباشد. براي انبارهاي دسته سوم و چهارم اجازه و نقشه مخصوصي از طرف سازمان صنايع دفاع لازم ميباشد.

ماده ۱۷۷

حداقل فاصله بين انبار مواد ناريه و معابر عمومي و همچنين فاصله بين اين انبارها و نقاط مسكوني و فاصله بين انبارهاي مواد ناريه و انبارهاي چاشني و فتيله طبق جدول زير است. نوع انبار فاصله انبار مواد ناريه تا معابر عمومي فاصله انبار مواد ناريه تا نقاط مسكوني فاصله انبار مواد ناريه تا نقاط اساسي و حساس معدن فاصله بين انبار مواد ناريه و انبار چاشني دسته اول 50 متر 100 متر 100 متر 50 متر دسته دوم 100 متر 150 متر 100 متر 100 متر دسته سوم 200 متر 350 متر 200 متر 150 متر دسته چهارم 300 متر 500 متر 300 متر 300 متر
تبصره
اختلاف قابل گذشت در ارقام جدول بالا تا ميزان ده درصد ميباشد.

ماده ۱۷۸

انبار باروت را ميتوان روي زمين بنا كرد و كلفتي ديوارهاي اين انبار نبايد از ۳۵ سانتيمتر كمتر باشد. اين انبار بايد حجره دار بوده و در هر حجره نبايد بيش از صد كيلوگرم باروت انبار شود و حجره ها بايد از يكديگر توسط ديوارهاي مقاوم كه به سقف اتصال دارد (بتوني و امثال آن) جدا شوند به قسمي كه آتش از يك حجره به حجره ديگر سرايت ننمايد. از به كار بردن هر نوع مواد فلزي در داخل حجره ها بايد خودداري گردد، كف انبار بايد از سطح زمين بالاتر بوده و از بتون ساخته شده باشد و مصالحي كه براي ساختن سقف انبار به كار ميرود بايد سبكتر از مصالح ديوارها انتخاب گردد.

ماده ۱۷۹

انبارهاي سطح الارضي مواد ناريه و چاشني بايد حداقل بوسيله حفاظي از سيم خاردار كه ارتفاع آن كمتر از دو متر نباشد محصور گردد. ضمناً بايد در چهار طرف حفاظ علائم خطر نصب گردد.

ماده ۱۸۰

انبار مواد ناريه و چاشني بايد از مصالح ساختماني مقاوم ساخته شده و ترتيبي اتخاذ شود كه از نفوذ آب در آن جلوگيري بعمل آيد.

ماده ۱۸۱

داخل انبار ناريه و همچنين محوطه اطراف آن تا فاصله ۵۰ متر بايد از وجود كليه مواد سريع الاحتراق مانند مواد نفتي، كهنه، كاغذ، خار، بته و غيره پاكيزه نگهداري شود.

ماده ۱۸۲

مقدار مواد ناريه وارده و صادره انبار بايد با ذكر تاريخ در دفتر مخصوص ثبت گردد.

ماده ۱۸۳

در انبارها بايد نكات زير رعايت شود:
۱
صندوق حاوي مواد ناريه طوري قرار داده شود كه فشنگ ها بصورت قائم قرار نگيرند.
۲
صندوق مواد ناريه و چاشني در انبار باز نشود.
۳
صندوق مواد ناريه و چاشني بايد بملايمت جابجا گردد و از پرتاب كردن و يا لغزاندن آن خودداري شود.
۴
با كفش ميخ دار نبايد وارد انبار مواد ناريه و چاشني شد.
۵
صندوقهاي محتوي مواد ناريه و چاشني بايد طوري در انبار رويهم چيده شود كه ارتفاع آنها از ۲ متر بيشتر نبوده و بين هر رديف فضاي كافي براي تهويه مناسب وجود داشته باشد. ضمناً فاصله رديف صندوق هاي مجاور ديوارهاي انبار با ديوار بايد حداقل ۳۰ سانتي متر باشد. صندوق هاي زيرين بايد روي الوارهاي مناسب چيده شود.
۶
انبار بايد به وسائل مناسب آتش نشاني مجهز باشد.

ماده ۱۸۴

بردن كبريت و يا فندك و هر وسيله كه بتواند توليد جرقه و شعله نمايد در انبار ممنوع است.

ماده ۱۸۵

ساختمان انبار سطح الارضي بايد مجهز به برق گير باشد.

ماده ۱۸۶

در انبار بايد چوبي و داراي چفت و بست محكم بوده و بطرف بيرون باز شود.

ماده ۱۸۷

كف انبار بايد از بتون ساخته شده باشد.

ماده ۱۸۸

در انبارهاي مواد ناريه و چاشني، فقط بايد از چراغ اطمينان براي روشنائي استفاده گردد و از بكار بردن هر نوع چراغ ديگر و سيم كشي برق خودداري شود.

ماده ۱۸۹

درجه حرارت انبار نبايد از ۳۰ درجه سانتي گراد بالاتر و از ۱۰ درجه سانتي گراد كمتر باشد.

ماده ۱۹۰

انبارداران مواد ناريه و چاشني بايد داراي صلاحيت كافي بوده و صلاحيت آنان به تائيد مسئول معدن رسيده باشد.

ماده ۱۹۱

نصب ميزان الحراره كه حداقل و حداكثر درجه حرارت را در داخل انبار نشان دهد براي كنترل درجه حرارت ضروري ميباشد.

ماده ۱۹۲

ورود اشخاص غيرمجاز به انبار اكيداً ممنوع است و فقط مسئولين ايمني مي توانند با رعايت مقررات داخل انبار شوند.

ماده ۱۹۳

قبل از انجام هرگونه عمليات تعميراتي در انبار مواد ناريه بايد كليه مواد موجود را به محل امني منتقل و پس از بازرسي و تميز نمودن انبار شروع به تعمير نمود.

ماده ۱۹۴

جهت جلوگيري از سقوط، نبايد بيش از ۵ صندوق مواد ناريه رويهم چيده شود و ارتفاع هر رديف نبايد حداكثر از ۲ متر زيادتر باشد.
فصل هفتم - مواد ناریه

ج

آتشباري
فصل هفتم - مواد ناریهج

ماده ۱۹۵

آتشباري در معدن بايد بوسيله آتشبار صلاحيت داري كه از طرف مسئول معدن به اين سمت گمارده شده است انجام گيرد.

ماده ۱۹۶

آتشبار قبل از خرج گذاري بايد چالها را خوب تميز كند.

ماده ۱۹۷

بكار بردن سنبه هاي فلزي در عمليات چاشني گذار و خرج گذاري ممنوع است.

ماده ۱۹۸

در معادن زغال چالها بايد پس از خرج گذاري با مواد غيرسوختني و غيرسيليسي پر شود. طول قسمت پر شده براي يكصد گرم مواد ناريه لااقل ۳۰ سانتي متر و بعلاوه براي هر يك صد گرم اضافي ۵ سانتي متر در نظر گرفته شود. بهرحال براي هر مقدار خرج گذار طول قسمت پر شده ۵۰ سانتي متر كافي ميباشد.
تبصره
طول خرج گذاري نبايد از 3 /2 طول چال تجاوز كند.

ماده ۱۹۹

چاشني گذاري بايد فقط در محل كار بلافاصله قبل از خرج گذاري صورت گيرد.

ماده ۲۰۰

فشنگ چاشني دار بايد بآرامي در چال گذاشته شده و از وارد كردن هرگونه فشار به فشنگ مذكور خودداري گردد.

ماده ۲۰۱

در نزديكي سينه كار بايد محل مطمئني كه در معرض ريزش سنگ نباشد براي چاشني گذاري انتخاب شود.

ماده ۲۰۲

اتصال چاشني به فتيله اطمينان بايد منحصراً توسط انبردست مخصوص انجام گيرد.

ماده ۲۰۳

فشنگ چاشني دار متصل به فتيله اطمينان بايد بعد از ساير فشنگ ها در چال قرار گيرد. در آتشباري برقي با چاشني هاي فوري ميتوان فشنگ را در ابتدا يا انتهاي چال قرار داد و اگر چاشني تأخيري به مصرف برسد بايد آنرا فقط در ته چال قرار داد.

ماده ۲۰۴

در عمليات خرج گذاري بايد دقت شود فشنگ ها بهم بچسبد و فضاي خالي بين آنها باقي نماند ولي در چالهاي عميق معادن روباز خرج گذاري را ميتوان بطور منقطع انجام داد.

ماده ۲۰۵

آتشبار موظف است:
۱
قبل از آتشباري در داخل معدن راههاي ورود به محل انفجار را تا فاصله ۸۰ متر با وسائل مطمئن مسدود نمايد. در صورتيكه آتشبار جهت حفاظت از پناهگاه خاصي استفاده كند فاصله پناهگاه تا محل آتشباري بايد حداقل ۸۰ متر و در صورت نبودن پناهگاه فاصله آتشبار تا محل آتشباري در تونلهاي مستقيم حداقل ۲۰۰ متر باشد.
۲
چند لحظه قبل از انفجار با صداي بلند يا هر وسيله ديگر شروع انفجار را بسايرين خبر دهد. همچنين پس از انفجار با همان وسيله خاتمه عمليات را اعلام نمايد.
۳
آخر از همه محل كار را ترك كند.

ماده ۲۰۶

آتشبار بايد پس از حصول اطمينان از انفجار كليه چال ها و سپري شدن مدت كافي (حداقل ۱۵ دقيقه) باتفاق استادكار محل را بازديد و در صورتيكه خطري از نظر گازهاي مضر و سمي موجود نباشد و كارگاه را ايمن تشخيص دهد اجازه ادامه كار را بدهد.

ماده ۲۰۷

در مورد آتشباري با فتيله اطمينان آتش بار بايد تعداد انفجارها را با دقت بشمارد و اگر چالي آتش نگرفت براي از بين بردن خطر چال آتش نگرفته لااقل نيم ساعت صبر نمايد و در مورد آتشباري برقي مدت فوق لااقل ۱۵ دقيقه خواهد بود.

ماده ۲۰۸

بكار بردن فتيله اي كه حتي يكبار رطوبت به آن نفوذ كرده و يا تحت تأثير حرارت و برودت و يا بنحو ديگري مشخصات فني را از دست داده باشد ممنوع است.

ماده ۲۰۹

طول فتيله اطمينان بايد باندازه اي باشد كه آتش بار بتواند پس از آتش كردن خود را به محل امني برساند و در هر صورت طول فتيله اطمينان نبايد از يكمتر كمتر و مقداري از فتيله كه از چال بيرون ميماند از ۲۰ سانتي متر كمتر باشد.

ماده ۲۱۰

در موارديكه آتشباري بوسيله فتيله اطمينان انجام ميشود انفجار بيش از ۱۰ چال در يك نوبت ممنوع است بهر صورت بايد طول فتيله ها را باندازه اي انتخاب كنند كه پس از آتش زدن آخرين چال آتش بار وقت كافي براي رسيدن به پناهگاه يا محل امن داشته باشد.

ماده ۲۱۱

براي از بين بردن خطرات ناشي از چال آتش نگرفته بايد بطريق زير عمل شود:
۱
از نقطه اي بفاصله حداقل ۴۰ سانتي متر از دهانه چال آتش نگرفته و بموازات آن، چال جديدي حفر و آنرا خرج گذاري نموده و سپس آتش كنند.
۲
بارگيري سنگهائي كه در انفجار اخير فرو ريخته ميشود بايد با حضور استادكار انجام گيرد تا در صورتيكه فشنگ هاي منفجر نشده اي باقي مانده باشد به جايگاه موقت تحويل گردد.
۳
تا خاتمه كليه عمليات فوق ورود ساير افراد كه در اين مورد وظيفه اي ندارند ممنوع ميباشد.

ماده ۲۱۲

آتشبار را نبايد بصورت كارمزدي بكار گمارد.

ماده ۲۱۳

پيدا شدن يا مفقود شدن مواد ناريه و دستگاه آتش كن در داخل و يا خارج معدن بايد فوراً به مسئول ايمني معدن گزارش شود.

ماده ۲۱۴

آتش بار بايد مقدار مواد ناريه ايكه از انبار تحويل ميگيرد و همچنين مقداري را كه بكار ميبرد در دفترچه آتش باري خود با ذكر تاريخ يادداشت نمايد.

ماده ۲۱۵

مواد ناريه و چاشني بايد توسط آتش بار و كمك او و بطور جداگانه در صندوقهاي مخصوص حمل گردد. حداكثر ظرفيت اين صندوق ۲۵ كيلوگرم و حمل بيش از يك صندوق بوسيله يك نفر ممنوع است.

ماده ۲۱۶

قبل از شروع آتشباري، مواد قابل اشتعال بايد از محل آتشباري دور شود.

ماده ۲۱۷

وسائلي كه ممكن است در اثر آتش باري آسيبي بآنها برسد بايد بنحو شايسته اي محفوظ گردد.

ماده ۲۱۸

آتش بار بايد دقت نمايد در موقع قطع فتيله براي آتشباري طرفي را كه به چاشني متصل مي شود بطور عمودي و طرفي را كه براي روشن كردن در نظر گرفته مي شود به صورت مورب قطع كند.

ماده ۲۱۹

آتشبار نبايد غير از وسائلي كه مسئول معدن اجازه استفاده از آنرا داده است براي انجام عمليات آتشباري از وسائل ديگري استفاده نمايد.

ماده ۲۲۰

اگر بعللي يك يا چند فشنگ چاشني گذاري شده مورد استفاده قرار نگيرد، آتشبار موظف است بلافاصله قبل از آتش كردن چالها چاشني اين فشنگ ها را خارج كرده و در جايگاه موقت قرار دهد.

ماده ۲۲۱

خالي كردن چال پر شده بهر علت ممنوع است.

ماده ۲۲۲

در معادن زيرزميني استفاده از مواد ناريه فقط بايد بصورت فشنگ بعمل آيد.

ماده ۲۲۳

چنانچه حمل مواد ناريه بوسيله لوكوموتيو در داخل معدن انجام گيرد، بايد قطار مربوط داراي واگنت مخصوص حمل مواد ناريه بوده و در روي آن علائم خطر نصب شود. ضمناً با قطار حامل مواد ناريه نبايد چاشني حمل شود. هنگام حمل مواد ناريه جز راننده و آتشبار و كمك او نبايد اشخاص ديگري از قطار مذكور استفاده نمايند.
تبصره
قطار حامل مواد ناريه با قطارهاي حامل كارگر بايد اقلاً 5 دقيقه فاصله زماني داشته باشد.

ماده ۲۲۴

چنانچه مواد ناريه با وسيله حمل و نقل در چاه حمل گردد، بايد نكارت زير رعايت شود:
۱
كليه مقررات مربوط به حمل مسافر در چاه.
۲
حمل مواد ناريه و چاشني توأماً ممنوع است.
۳
از وسائل حمل و نقل حامل مواد ناريه نبايد اشخاص ديگري غير از مسئولين مربوط استفاده نمايند.

ماده ۲۲۵

در موقع حمل مواد ناريه متصدي چرخ چاه بايد قبلاً مأموران پذيرگاهي را كه محموله در آنجا تخليه مي شود مطلع نمايد.

ماده ۲۲۶

دستگاههاي آتش كن برقي و همچنين مدار آتشباري بايد قبل از هر نوبت آتش باري آزمايش و نتيجه در دفتر مخصوص ثبت گردد.

ماده ۲۲۷

بمنظور اطلاع از سالم بودن فتيله و همچنين سرعت اشتعال آن قبل از استفاده از هر صندوق بايد از آن نمونه برداري و آزمايش گردد.

ماده ۲۲۸

حفر چاه در باقيمانده چال قبلي ممنوع است. استادكار موظف است اين قبيل چال ها را وسيله قطعه چوبي مسدود نمايد.

ماده ۲۲۹

آتش بار قبل از آتشباري نبايد چالهاي پر شده را رها نموده و به كار ديگر مشغول گردد. كليه چالهاي پر شده را بايد در يك نوبت منفجر كرد.
فصل هفتم - مواد ناریه

د

آتشباري در معادن داراي گرد زغال و گريزو
فصل هفتم - مواد ناریهد

ماده ۲۳۰

استفاده از فتيله معمولي و فتيله انفجاري در معادني كه در آنها گريزو و يا گرد زغال وجود دارد ممنوع است و آتش باري بايد فقط با چاشني برقي صورت گيرد. همچنين در اين معادن استفاده از چاشني تأخيري معمولي در كارگاههاي استخراج ممنوع است.

ماده ۲۳۱

در اين گونه معادن بايد منحصراً دستگاههاي آتش كن اطمينان بكار برده شود.

ماده ۲۳۲

در موارد زير آتش زدن چال ممنوع است.
۱
وقتيكه غلظت گاز گريزو در محل انفجار از يك درصد بيشتر باشد.
۲
موقعيكه خطر سرايت انفجار به محل هاي متروكه و حفريات و شكستگي هائي كه در آنها گاز گريزو جمع شده موجود باشد.

ماده ۲۳۳

سيم هدايت كننده جريان برق براي آتشباري بايد داراي روپوش عايق باشد.

ماده ۲۳۴

آتش بار قبل از خرج گذاري بايد هواي اطراف چال را از نظر وجود گاز گريزو تا شعاع ۳۰ متري آزمايش نمايد تا در صورتيكه عيار گاز از يك درصد تجاوز كند از خرج گذاري خودداري نمايد و مراتب را به مسئول ايمني معدن اطلاع دهد.

ماده ۲۳۵

ميزان مصرف مواد ناريه براي هر چال نبايد از مقداريكه كارخانه سازنده تعيين كرده است تجاوز نمايد.

ماده ۲۳۶

در معادن گرد زغال دار قبل از آتش زدن چالها بايد محوطه را به اندازه كافي آب پاشي نمود.

ماده ۲۳۷

آتش بار بايد فقط كارگاه يا سينه كاري كه مسئول معدن به او دستور داده است آتش باري كند.

ماده ۲۳۸

ورود آتشباران به طور دسته جمعي به انبار مواد ناريه ممنوع است.

ماده ۲۳۹

حمل ماده منفجره به مقدار مورد احتياج بايد در كيسه برزنتي يا جعبه چوبي كه آتشبار براي اين منظور در اختيار دارد صورت گيرد. كيسه ها يا جعبه ها بايد داراي بست و قفل باشند و هر آتشبار موظف است دو عدد كيسه يا جعبه يكي براي ماده منفجره اصلي و ديگري مخصوص چاشني داشته باشد. حمل دو كيسه يا دو جعبه با هم توسط يك نفر اكيداً ممنوع است.

ماده ۲۴۰

در كيسه هاي برزنتي يا جعبه هاي چوبي محتوي مواد منفجره نبايد لوازم و اشياء ديگري گذارده شود.

ماده ۲۴۱

بردن مواد منفجره به نقاطيكه در آنجا كارگران مشغول حفر چال مي باشند ممنوع است.

ماده ۲۴۲

قرار دادن چاشني در جيب لباس اكيداً ممنوع است.

ماده ۲۴۳

اتصال چاشني به فتيله نبايد در مجاورت فشنگ ماده ناريه انجام گيرد بلكه با رعايت فاصله لازم قبلاً بايد عمل اتصال فتيله به چاشني با احتياط انجام گرفته و سپس چاشني را داخل فشنگ مواد ناريه قرار دهند.

ماده ۲۴۴

قرار دادن ماده منفجره در مجاورت برف، يخ و آتش ممنوع است.

ماده ۲۴۵

در كليه چالهائيكه در يك نوبت آتشباري مي شوند بايد از يك نوع چاشني الكتريكي (ساخت يك كارخانه) استفاده شود.

ماده ۲۴۶

اتصال كابل هدايت برق به سيم چاشني ها بايد پس از اتمام خرج گذاري و دور شدن آتشباران از جبهه كار انجام شود. قبل از اتصال كابل هدايت برق به دستگاه آتش كن، مدار انفجار را بايد توسط اهم متر آزمايش نموده و پس از حصول اطمينان از صحت مدار ميتوان سيمهاي اصلي هدايت برق را به دستگاه متصل كرد.

فصل هشتم - تأسیسات برق

ماده ۲۴۷

در معادني كه از نيروي برق استفاده ميشود علاوه بر رعايت مقررات ايمني اين فصل كليه مواد آئين نامه و مقررات حفاظتي مربوط به برق نيز لازم الاجراست.

ماده ۲۴۸

در هر يك از مدارهاي جريان برق بايد كليدهاي قطع و وصل روي تمام سيم هاي مربوط به وسائل مصرف كننده برق تعبيه شود. باستثناي مدار روشنائي در محلهاي خشك كه در اين مورد ميتوان كليد قطع و وصل را فقط روي سيم فاز قرار داد. كليدهاي مذكور را بايد در محلي قرار دهند كه بخوبي ديده شده و در دسترس باشند.

ماده ۲۴۹

تأسيسات برق بايد داراي وسيله محدودكننده فشار و رله هاي ايمني باشد تا در صورت تجاوز فشار از حديكه براي دستگاهها تعيين شده است جريان خود بخود قطع شود.

ماده ۲۵۰

استفاده از مقاومت هاي الكتريكي براي بدست آوردن جريان كمتر از ۳۰ ولت ممنوع است و مدارهاي اين قبيل جريان بايد از ساير مدارهاي برقي به كلي جدا باشد، باستثناي سيم هاي فرمان (پيلوت) و روپوش محافظ (اكران) كه در كابل هاي مخصوص جريان برق مستقيم ۳۰ تا ۶۰۰ ولت و با برق متناوب ۳۰ تا ۴۰۰ ولت قرار دارد.

فصل هشتم

ماده ۲۵۱ استفاده از زمين بعنوان قسمتي از شبكه ممنوع است به استثناي سيمي كه براي اتصال زمين قسمتهاي خنثي و يا براي رله اتصال به زمين بكار ميرود.

ماده ۲۵۲

از دو رشته ريل راه آهن بعنوان برگشت جريان برق ميتوان استفاده كرد. در اين صورت بايد تكه هاي هر رشته ريل از نظر عبور جريان برق بهم متصل باشند و لااقل در هر يكصد متر بين دو رشته ريل نيز اين ارتباط برقرار شود.
تبصره
اختلاف فشار برق بين ريل و زمين نبايد از 15 ولت تجاوز كند.

ماده ۲۵۳

در شبكه سه فاز ستاره اي اگر فشار جريان برق بين فاز و نول از ۱۵۰ ولت بيشتر نباشد و نقطه خنثي و سيم نول وجود داشته باشد، نقطه خنثي بايد بطور دائم به زمين متصل شده و يا اينكه وسيله اي بكار برده شود كه اگر فشار جريان برق هر يك از فازها نسبت به زمين از حد فشار ستاره تجاوز كند، نقطه خنثي از طريق سيم نول به زمين متصل شود.

ماده ۲۵۴

در تأسيساتيكه جريان برق متناوب از ۱۵۰ ولت و مستقيم از ۶۰۰ ولت به بالا باشد قسمت هاي زير بايد بزمين متصل گردد:
الف
بدنه و قسمتهاي هادي ماشين آلات و ترانسفورماتورها كه در حال عادي كار فاقد جريان برق است.
ب
آرماتور و روپوش فلزي كابلها باستثناي روپوش محافظ (اكران).
ج
دستگيره و توري و سرپيچ چراغها اگر كاملاً عايق نباشند.
د
پايه هاي فلزي و يا بتون مسلح و بطور كلي هر وسيله غيرعايقي كه احتمال اتصال به برق داشته باشد.

ماده ۲۵۵

هر ساختمان بايد بطور جداگانه داراي سيم اتصال به زمين باشد كه تمام قسمتهاي نامبرده در ماده فوق بآن متصل شود.

ماده ۲۵۶

سيم هاي اتصال به زمين بايد بطريقي نصب شود كه پوسيده نشده و اتصالي هاي آنها باز نشود.

ماده ۲۵۷

شبكه هاي مختلف اتصال به زمين بايد از نظر عبور جريان برق از يكديگر مجزا بوده و بدون فيوز و كليد قطع كننده باشد.

ماده ۲۵۸

مقاومت الكتريكي واحد طول سيمهاي اتصال بدنه به زمين بايد از كمترين مقاومت واحد طول در سيم هاي شبكه اصلي كمتر باشد.

ماده ۲۵۹

در صورتيكه قسمتهائي از تأسيسات برق مستقيم كمتر از ۶۰۰ ولت و متناوب كمتر از ۲۵۰ ولت بدون روپوش عايق در محل عمومي نصب شده باشد بايد بوسيله نرده يا توري و يا وسائل مشابه محفوظ و با علامت واضحي مشخص گردد.

ماده ۲۶۰

در تأسيسات برق مستقيم بيش از ۶۰۰ ولت و متناوب بيش از ۲۵۰ ولت بايد قسمتهاي بدون عايق شبكه را خارج از دسترس و روي مقره هاي مناسب قرار داد بطوريكه سيمها با اشياء ديگر فلزي تماس حاصل نكند و سيم هاي هوائي مخصوص لكوموتيوهاي الكتريكي نيز روي مقره هاي مناسب نصب گردد.

ماده ۲۶۱

براي منفجر كردن مواد ناريه بطريق الكتريكي نبايد از سيم هاي بدون روپوش استفاده كرد. هرگاه براي انفجار از برق معدن استفاده شود فشار جريان برق نبايد در مورد برق مستقيم از ۶۰۰ ولت و برق متناوب از ۲۵۰ ولت تجاوز نمايد. ضمناً دو سر سيم هاي هدايت جريان برق به چال ها كه در پناهگاه واقع شده، بايد تا آخرين لحظه بيكديگر متصل باشد.

ماده ۲۶۲

فاصله سيم هاي لخت تأسيسات برق مستقيم بيش از ۶۰۰ ولت و متناوب بيش از ۲۵۰ ولت با زمين نبايد كمتر از ۵ /۲ متر باشد. در غير اينصورت مسير شبكه بايد بوسيله حايلي مناسب از محل عبور افراد مجزا شود.

ماده ۲۶۳

كابلها بايد دور از لوله هاي آب و هواي فشرده و گاز در محل خشك قرار گيرند. ضمناً كابلهاي زيرزمين بايد داراي روپوش سربي و بدون درز باشد.

ماده ۲۶۴

تابلوهاي تقسيم با ولتاژهاي مختلف مذكور در ماده ۲۶۲ و نيز تابلوهاي داراي جريان كمتر بايد بوسيله رنگ هاي مختلف مشخص و متمايز گردد.

ماده ۲۶۵

ماشين ها، ترانسفورماتورها، تابلوها و ساير وسائل مربوط به شبكه برق مستقيم بيش از ۶۰۰ ولت و متناوب بيش از ۳۰۰ ولت بايد بطور كامل محفوظ و بوسيله حايل هاي مناسب مجزا شده باشد. راه ورود به محل اين قبيل وسائل بايد لااقل ۵ /۲ متر ارتفاع و ۲ متر عرض داشته باشد و محل ورود به محوطه پشت تابلوها بايد داراي دري به ارتفاع حداقل ۵ /۲ متر باشد.

ماده ۲۶۶

هرگاه تابلوهاي شبكه هاي مذكور در ماده ۲۶۴ داراي قسمتهاي فلزي باشد بايد زمين قسمت جلوي تابلوها با فرش عايق مفروش گردد و فواصل اجسام هادي متصل به زمين با تابلو باندازه اي باشد كه تماس با اجسام هادي و تابلو در آن واحد مقدور نباشد.

ماده ۲۶۷

قرار دادن و يا نزديك كردن اشيائي كه ممكن است اتصالي و يا جرقه توليد كند به سيم هاي برق ممنوع است.

ماده ۲۶۸

در محلهائيكه تأسيسات الكتريكي مذكور در ماده ۲۶۲ وجود دارد بايد چنگال بلند دسته عايقي براي نجات آسيب ديده در دسترس باشد.

ماده ۲۶۹

در محل پست هاي ترانسفورماتور و مولد برق و بطور كلي در محلهائيكه در صورت خاموشي برق احتمال بروز خطر موجود است بايد منبع روشنائي جداگانه وجود داشته باشد.

ماده ۲۷۰

دستگاهها و وسايل برقي (حتي چراغهاي دوره گرد) كه توسط اشخاص حمل و نقل مي شود بايد فقط با جريان مستقيم كمتر از ۶۰۰ ولت و متناوب تا ۲۵۰ولت كار كند به استثناي پرفراتورهاي الكتريكي پايه دار كه ميتوان آنها را با جريان متناوب تا ۴۰۰ ولت بكار انداخت مشروط بر اينكه در مقابل خطر برق گرفتگي افراد نكات ايمني در آنها مراعات شده باشد. بهر حال رعايت ماده ۲۵۴ در مورد اين قبيل دستگاهها الزامي است.

ماده ۲۷۱

براي تغذيه وسايل و ماشينهاي برقي موضوع ماده ۲۷۰ بايد كابل هاي نرمي كه داراي روپوش لاستيكي و يا مواد مشابه آن باشد بكار برده شود.

ماده ۲۷۲

شبكه هاي تلفني و يا شبكه هاي مخصوص علامت دادن بايد با شبكه برق موضوع ماده ۲۶۲ فاصله كافي داشته باشد.

ماده ۲۷۳

ترانسفورماتور و مولدهاي برق و وسايل مربوط را بايد در مكانهائي كه با مصالح غيرقابل اشتعال ساخته شده قرار داد و در اين مكانها نبايد اشياء قابل اشتعال وجود داشته باشد.

ماده ۲۷۴

در محلهاي مذكور در ماده ۲۷۳ بايد وسايل آتش نشاني مناسب وجود داشته و در صورت استفاده از وسائلي كه در داخل روغن كار مي كنند كيسه يا سطل هاي پر از ماسه نيز ميبايستي در دسترس باشد.

ماده ۲۷۵

زير دستگاههاي برقي كه داخل روغن كار مي كنند بايد مقدار كافي ماسه ريخته شود، تا در موقع بروز نقص تمام روغن ريخته شده از دستگاه جذب شود.

ماده ۲۷۶

ترانسفورماتورهاي كوچك و وسايل راه اندازي و امثال آنها كه در داخل روغن كار ميكند بايد مجهز بوسيله اي باشد كه هر گاه حرارت روغن از حدي تجاوز كند قبلاً آژير دهد و در صورت ادامه ازدياد درجه حرارت جريان برق را قطع كند.

ماده ۲۷۷

در محلهائيكه براي نگاهداري و شارژ اكومولاتور اختصاص داده شده باشد بايد:
الف
لامپهاي روشنائي داراي حباب هاي مضاعف باشد و از استفاده از هر شيئي كه به حرارت قرمز برده شده و يا داراي شعله آزاد باشد خودداري شود.
ب
اكومولاتور نسبت به بدنه قفسه هاي شارژ و خود قفسه ها نسبت به زمين عايق بندي شده باشد.
ج
دستگاهها طور نصب شوند كه در آن واحد دست زدن به دو محل كه اختلاف فشارشان از 150 ولت بيشتر است امكان پذير نباشد. در مورد اكومولاتورهائيكه اختلاف فشارشان بيش از 150ولت باشد ماده 266 لازم الاجرا است.
د
گازهاي حاصله در اين محلها بايد بوسيله هواكشهاي مناسب خارج شود.

ماده ۲۷۸

در چراغ خانه هاي مخصوص چراغهاي الكتريكي بايد بندهاي ج و د ماده ۲۷۷ رعايت شود.

ماده ۲۷۹

در مناطقي كه احتمال توليد گاز قابل اشتعال باشد بايد تأسيسات برق مجهز به وسايل ايمني در مقابل انفجار گاز باشد و در غير اينصورت اين تأسيسات بايد در مكان مجزائي مصون از نفوذ گاز نصب شود.

ماده ۲۸۰

در داخل مخزنهاي فلزي و يا در محلهائيكه كارگر با قطعات بزرگ فلزي تماس دارد چراغ دوره گرد بايد با جريان كمتر از ۳۰ ولت روشن شود.

ماده ۲۸۱

براي انجام هرگونه تغيير و يا تعمير و حتي تعويض لامپ بايد جريان برق قسمت مربوط قطع شود.
تبصره
در شبكه برق مستقيم بيش از 600 ولت و متناوب بيش از 250 ولت عمليات فوق الذكر بايد با اجازه مخصوص متصدي برق و تحت نظر مسئول تعميرات با تجربه و با وسائل مخصوص انجام شود.

ماده ۲۸۲

هرگاه عيب شبكه ناشي از بوجود آمدن اتصال كوتاه (اتصالي) و يا اتصال به زمين باشد بايد برابر مفاد ماده ۲۸۱ عمل شود.

ماده ۲۸۳

براي انجام تعميرات و يا تغييرات هر قسمت از شبكه بايد آن قسمت از هر دو طرف قطع شود و تمام فازها را بيكديگر و به زمين نيز اتصال دهند و متصدي مربوطه بايد از قطع برق در آن قسمت اطمينان حاصل كرده و ترتيبي دهد كه برقرار كردن جريان برق در قسمت تحت تعمير و تغيير بوسيله اشخاص ديگر امكان پذير نباشد. متصدي مذكور پس از اتمام كارهاي مربوطه و حصول اطمينان از اينكه خطري متوجه كسي نمي شود، ميتواند جريان برق را برقرار كند.

ماده ۲۸۴

هنگام تعمير كابل مخصوص تغذيه و وسايل قابل حمل و نيمه ثابت، بايد ضمن قطع جريان برق فيش هاي كابل را از پريزهاي مربوطه نيز خارج نموده و اتصال هاي نر و ماده را به طريق صحيح و مطمئن از يكديگر جدا كرد.

ماده ۲۸۵

متصديان هر يك از ماشين ها و قسمتهاي شبكه بايد اتصالهاي زمين و بدنه ماشينها و كابلهاي نرم و دو شاخه هاي مربوط را بشرح زير بازرسي كنند.
الف
در شبكه برق مستقيم 600 ولت ببالا و يا متناوب 30 ولت ببالا كه نقطه نول آن به زمين متصل نباشد بايد همه روزه به وسيله دستگاههاي كنترل مخصوص، اختلاف فشار بين هر فاز و زمين را اندازه گيري كرده و مطمئن شوند كه اختلاف غيرعادي نباشد.
ب
بايد لااقل هر سال يك مرتبه وضع سيمهاي اتصال بزمين را بررسي كنند.
ج
بايد ميزان عايق بودن شبكه نسبت بزمين را لااقل هر شش ماه يك مرتبه بررسي كنند.
د
بايد نتيجه تمام بررسي ها و بازديدهاي انجام شده در دفتر مخصوص ثبت گردد.

ماده ۲۸۶

در هر يك از نقاطي كه تأسيسات برق وجود دارد بايد يك نقشه اجمالي و دستورالعمل ايمني مختصري در محل ديد افراد نصب گردد. در اين دستورالعمل بايد بطور صريح نوشته شود كه دخالت اشخاص غير از متصديان برق در امر تعمير و يا بكار بردن وسائل ممنوع است و در مورد تأسيسات برق موضوع ماده ۲۶۶ بايد قيد شود كه دست زدن به قسمتهاي فلزي شبكه خطرناك و اكيداً ممنوع است و همچنين دستورالعملي براي نجات اشخاص برق گرفته تهيه و بديوار نصب كنند.

ماده ۲۸۷

هر يك از پذيرگاههاي داخل معدن بايد بوسيله تلفن و يا وسايل ارتباطي ديگر با مركز نيرو يا پست مركزي ترانسفورماتور خارج معدن در ارتباط باشد.

ماده ۲۸۸

كابلهاي مسلح و كابل هاي با روپوش فلزي بايد بطوري به ديواره گالري ها نصب گردد كه در اثر وزن خود پاره نشده و بوسائل ديگر برخورد نكند.

ماده ۲۸۹

روپوش فلزي كابل بايد به سيم اتصال بزمين وصل باشد مگر آنكه اين روپوش بجاي محافظ بكار رفته باشد كه در اين صورت بايد به يك رله اتصال زمين مربوط گردد.

ماده ۲۹۰

تمام قسمتهاي شبكه غيرثابت بايد در آخر هر نوبت كار بطور مطمئني از برق جدا گردد.

ماده ۲۹۱

كليه تعميرات روي كابل ها بايد در خارج معدن انجام گيرد.

ماده ۲۹۲

در چاه ها و گالري هاي خروج هوا و محلهاي مرطوب بايد آرماتور كابل بوسيله روپوش نسوز و مقاوم در مقابل رطوبت محفوظ گردد.

ماده ۲۹۳

تابلوهاي تقسيم برق بايد از مواد نسوز و مقاوم در مقابل رطوبت ساخته و بطريقي نصب شود كه در معرض چكيدن آب نباشد.

ماده ۲۹۴

لوكوموتيو و واگنهاي حمل و نقل در معادن نبايد از ولتاژ بيشتر از ۶۰۰ ولت استفاده نمايند.

ماده ۲۹۵

سيم يا سيمهاي تغذيه الكتريكي به لوكوموتيوهاي برقي بايد بطريقي نصب شوند كه احتمال پاره شدن و يا توليد حريق در چوب بستها و يا برق گرفتگي اشخاص وجود نداشته باشد.

ماده ۲۹۶

كليه لوله ها، آرماتورها، مفتولهاي فلزي و علائم مكانيكي بايد از نظر ايمني در فاصله هاي مناسبي به ريلها اتصال الكتريكي داشته باشند.

ماده ۲۹۷

هر گاه ارتفاع سيم برق رساني به لكوموتيو از ريل كمتر از ۲۰ /۲ متر باشد بايد هنگام عبور و مرور اشخاص جريان برق قطع گردد.

ماده ۲۹۸

اطاقك راننده در لكوموتيوهاي الكتريكي كه از سيم لخت برق ميگيرد بايد مسقف بوده و پايه شانه اتصال برق، عايق بندي شده باشد تا احتمال برق گرفتگي راننده وجود نداشته باشد.

ماده ۲۹۹

تمام قسمتهاي لكوموتيو كه جريان برق از آن عبور ميكند بايد بوسيله پوشش محكم و عايقي محفوظ شده باشد.

ماده ۳۰۰

براي انجام هرگونه تعمير در شبكه انتقال برق به لكوموتيو يا در لكوموتيو اعم از تعمير قسمتهاي الكتريكي و يا مكانيكي بايد قبلاً جريان برق قطع شود.

ماده ۳۰۱

شبكه مخصوص علائم برقي بايد با جريان برق با ولتاژ كمتر از ۳۰ ولت كار كند.

شبکهٔ استناد این سند

نقشهٔ اتکای متقابل: این سند بر چه تکیه دارد و چه چیزی بر آن.

به این اسناد ارجاع می‌دهد

منابعی که متنِ همین سند به آن‌ها استناد کرده است.