قانون تصويب كنوانسيون حقوق افراد داراي معلوليت

كنوانسيون حقوق افراد داراي معلوليت مورخ 22/9/1385 هجري شمسي برابر با 13 دسامبر 2006 ميلادي مشتمل بر پنجاه ماده به شرح پيوست تصويب مي گردد و به دولت جمهوري اسلامي ايران اجازه توديع اسناد تصويب آن با رعايت تبصره هاي زير داده مي شود:

باتوجه به ماده (46) كنوانسيون، جمهوري اسلامي ايران خود را ملتزم به رعايت آن دسته از مفاد كنوانسيون كه مغاير با موازين حقوقي جاري خود باشد نمي داند.

بسم الله الرحمن الرحيم كنوانسيون حقوق افراد داراي معلوليت

مقدمه دولتهاي عضو اين كنوانسيون،

(الف) با يادآوري اصول اعلام شده در منشور سازمان ملل متحد كه منزلت و ارزش ذاتي و حقوق برابر و لاينفك همه اعضاي خانواده بشري را به عنوان بنيان آزادي، عدالت و صلح در جهان به رسميت مي شناسد؛

(ب) با شناسايي اين كه سازمان ملل متحد در اعلاميه جهاني حقوق بشر و ميثاق هاي بين المللي حقوق بشر اعلام و موافقت نموده است كه همگان بدون هر گونه تمايزي، از تمامي حقوق و آزادي هاي مندرج در اسناد مذكور، برخوردار مي باشند؛

(پ) با تاكيد مجدد بر جهان شمولي، عدم انفكاك، وابستگي متقابل و ارتباط بين تمامي حقوق بشر و آزادي هاي بنيادين و نياز افراد داراي معلوليت به تضمين بهره مندي كامل و بدون تبعيض آنها؛

(ت) با يادآوري ميثاق بين المللي حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي، ميثاق بين المللي حقوق مدني و سياسي، كنوانسيون بين المللي حذف تمامي اشكال تبعيض نژادي، كنوانسيون رفع كليه اشكال تبعيض نسبت به زنان، كنوانسيون منع شكنجه و ساير مجازات ها يا رفتارهاي تحقيرآميز غيرانساني و ظالمانه، كنوانسيون حقوق كودك و كنوانسيون بين المللي حمايت از حقوق تمامي كارگران مهاجر و اعضاء خانواده هاي آنان؛

(ث) با اذعان به اين كه معلوليت مفهومي تحول پذير است و اين كه معلوليت منتج از تعامل افراد داراي نقص و موانع محيطي است كه مشاركت كامل و مؤثر آنان در حالت برابر با سايرين در جامعه را مانع مي گردد؛

(ج) با اذعان به اهميت اصول و خط مشي هاي مندرج در برنامه جهاني اقدام در مورد افراد معلول و در قواعد استاندارد در خصوص يكسان سازي فرصتها براي افراد داراي معلوليت در تأثير گذاري بر ارتقاء، تنظيم و ارزيابي سياست ها، طرح ها، برنامه ها و اقدامات در سطوح ملي، منطقه اي و بين المللي به منظور آن كه فرصتها براي افراد داراي معلوليت بيشتر يكسان گردد؛

(چ) با تاكيد بر اهميت جريان سازي موضوع معلوليت به عنوان جزء جدايي ناپذير راهبردهاي مرتبط با توسعه پايدار؛

(ح) با اذعان به اين كه تبعيض عليه هر فرد بر مبناي معلوليت تخطي از منزلت و ارزش ذاتي هر فرد انساني است؛

(خ) با اذعان بيشتر بر تنوع بين افراد داراي معلوليت؛

(د) با اذعان به نياز به ارتقاء و حمايت از حقوق بشر تمامي افراد داراي معلوليت از جمله آنهايي كه نيازمند حمايت شديدتري مي­باشند؛

(ذ) با نگراني از اين كه علي رغم وجود اين گونه اسناد و تعهدات، افراد داراي معلوليت كماكان با موانعي در مشاركت به عنوان عضو برابر جامعه و همچنين نقض حقوق بشري آنان در تمامي نقاط جهان مواجه مي باشند؛

(ر) با اذعان بر اهميت همكاري هاي بين المللي براي بهبود شرايط زندگي افراد داراي معلوليت در تمامي كشورها به ويژه در كشورهاي در حال توسعه؛

(ز) با اذعان به مشاركت هاي ارزشمند بالفعل و بالقوه افراد داراي معلوليت در مورد رفاه كلي و تنوع جوامعشان و اين كه ارتقاء بهره مندي كامل افراد داراي معلوليت در مورد حقوق بشر و آزادي هاي بنيادين و مشاركت كامل افراد داراي معلوليت منتج به گسترش حس تعلق و پيشرفت هاي مهم در توسعه اقتصادي، اجتماعي و انساني جامعه و فقر زدايي مي گردد؛

(ژ) با اذعان به اين كه براي افراد داراي معلوليت، استقلال فردي و عدم وابستگي از جمله آزادي انتخاب، مهم مي باشد؛

(س) با در نظر گرفتن اين كه افراد داراي معلوليت بايد اين فرصت را داشته باشند كه فعالانه در روند تصميم گيري ها در مورد سياست ها و برنامه ها از جمله مواردي كه مستقيماً به آن ها مربوط مي شود، دخالت نمايند؛

(ش) با ابراز نگراني از وضعيت دشواري كه افراد داراي معلوليت كه با چند نوع يا اشكال تشديد يافته تبعيض بواسطه نژاد، رنگ، جنسيت، زبان، مذهب، عقايد سياسي يا ديگر عقايد، منشأ ملي، قومي، بومي يا اجتماعي، دارايي، تولد، سن يا ساير خصوصيات مواجه مي گردند؛

(ص) با اذعان به اين كه زنان و دختران داراي معلوليت غالباً در معرض خطر بيشتري هم در درون و هم در بيرون خانه مي باشند و مورد خشونت، آسيب، يا سوء استفاده، غفلت، يا برخوردهاي ناآگاهانه، سوء رفتار و يا استثمار واقع مي گردند؛

(ض) با اذعان به اين كه كودكان داراي معلوليت بايد از بهره مندي كامل از حقوق بشر و آزادي هاي بنيادين بر مبناي برابر با ساير كودكان برخوردار گردند، با يادآوري تعهدات دولت هاي عضو در مورد كنوانسيون حقوق كودك؛

(ط) با تاكيد بر گنجاندن ديدگاه هاي جنسيتي در تمامي تلاش ها در جهت ارتقاء بهره مندي كامل از حقوق بشر و آزادي هاي بنيادين توسط افراد داراي معلوليت؛

(ظ) با تاكيد بر اين حقيقت كه اكثر افراد داراي معلوليت در شرايط فقر زندگي مي نمايند و در اين ارتباط، تصديق نياز اساسي براي بررسي پيامد منفي فقر بر افراد داراي معلوليت؛

(ع) با در نظر داشتن اين كه شرايط صلح و امنيت بر مبناي احترام كامل براي اهداف و اصول مندرج در منشور ملل متحد و رعايت اسناد حقوق بشري حاكم جهت حمايت كامل از افراد داراي معلوليت به ويژه در منازعات مسلحانه و اشغال بيگانگان ضروري مي باشد؛

(‎غ) با اذعان به اهميت دسترسي به محيط فرهنگي، اقتصادي، اجتماعي و فيزيكي و بهداشت و آموزش و اطلاعات و ارتباطات در جهت توانمند ساختن افراد داراي معلوليت در بهره مندي كامل از تمامي حقوق بشر و آزادي هاي بنيادين؛

(ف) با وقوف به اين كه فرد نسبت به ساير افراد و جامعه اي كه به آن تعلق دارد، داراي وظايفي مي باشد و در جهت ارتقاء و رعايت حقوق به رسميت شناخته شده در منشور حقوق بشر مسؤول است تلاش نمايد؛

(ق) با اعتقاد به اين كه خانواده واحد بنيادين و طبيعي در جامعه مي باشد و محق است كه از حمايت جامعه و دولت برخوردار باشد و اين كه به منظور آن كه خانواده ها در جهت مشاركت براي بهره مندي كامل و يكسان از حقوق افراد داراي معلوليت توانمند گردند، بايد افراد داراي معلوليت و اعضاي خانواده آنها از حمايتها و مساعدت هاي لازم برخوردار گردند؛

(ك) با اعتقاد به اين كه كنوانسيوني بين المللي، كامل و جامع در جهت ارتقاء و حمايت از حقوق افراد داراي معلوليت، سهم عمده اي در جبران كمبودهاي شگرف اجتماعي افراد داراي معلوليت و ارتقاء مشاركت آنها در عرصه هاي فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي، سياسي و مدني با فرصت هاي برابر در كشورهاي در حال توسعه و توسعه يافته ايفاء مي نمايد؛ به شرح زير توافق نموده اند:

هدف هدف اين كنوانسيون، ارتقاء، حمايت و تضمين بهره مندي برابر و كامل افراد داراي معلوليت از كليه حقوق بشر و آزاديهاي بنيادين و ارتقاء احترام نسبت به منزلت ذاتي آنها مي باشد. افراد داراي معلوليت شامل كساني مي شوند كه داراي نواقص طويل المدت فيزيكي، ذهني، فكري يا حسي مي باشند كه در تعامل با موانع گوناگون امكان دارد مشاركت كامل و مؤثر آنان در شرايط برابر با ديگران در جامعه متوقف گردد.

تعاريف از نظر اين كنوانسيون: «ارتباطات» شامل زبان، نمايش متن، خط بريل، ارتباطات حسي، چاپ درشت، روش هاي چند رسانه اي قابل دسترس و همچنين روش ها و اشكال ارتباطاتي كتبي، شفاهي، زبان ساده، انسان خوان و روش هاي تقويت كننده و جايگزين، از جمله فناوري اطلاعات و ارتباطات قابل دسترس مي گردد. «زبان» شامل زبان هاي گفتاري و ايماء و اشاره و ساير اشكال زبان هاي غيركلامي مي گردد. «تبعيض بر مبناي معلوليت» به معناي هرگونه تمايز، استثناء يا محدوديت بر مبناي معلوليت است كه هدف يا تأثير آن ناتواني و يا نفي شناسايي، بهره مندي يا اعمال كليه حقوق بشر و آزادي هاي بنيادين بر مبناي برابر با ديگران در زمينه هاي مدني، فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي، سياسي يا هر زمينه ديگري مي باشد. اين اصطلاح در برگيرنده تمامي اشكال تبعيض ازجمله نفي همسان سازي متعارف نيز مي گردد. «همسان سازي متعارف» به معناي اصلاحات و تغييرات مقتضي و ضروري است كه فشار بي مورد و نا متناسبي را در جايي كه در مورد خاصي نياز مي باشد، تحميل ننمايد تا بهره مندي يا اعمال كليه حقوق بشر و آزادي هاي بنيادين توسط افراد داراي معلوليت در شرايط برابر با سايرين را تضمين نمايد. «طراحي جهاني» به معناي طراحي توليدات، محيط ها، برنامه ها و خدماتي است كه تا سرحد امكان، جهت تمامي افراد، بدون نياز به تطبيق يا طراحي ويژه قابل استفاده باشد. «طراحي جهاني» نبايد مانعي را براي …

اصول كلي اصول اين كنوانسيون عبارت است از: الف) احترام به منزلت ذاتي، خود مختاري فردي از جمله آزادي انتخاب و استقلال افراد؛ ب) عدم تبعيض؛ پ) مشاركت كامل و مؤثر و ورود در جامعه؛ ت) احترام به تفاوت ها و پذيرش افراد داراي معلوليت به عنوان بخشي از تنوع انساني و بشريت؛ ث) برابري فرصت ها؛ ج) دسترسي؛ چ) برابري بين زن و مرد؛ ح) احترام به ظرفيت هاي قابل تحول كودكان داراي معلوليت و احترام به حقوق كودكان داراي معلوليت در جهت حفظ هويت خويش.

تعهدات كلي

دولت هاي عضو متعهد مي­گردند تحقق كليه حقوق بشر و آزادي هاي بنيادين براي تمامي افراد داراي معلوليت را بدون هر گونه تبعيض بر مبناي معلوليت تضمين و ارتقاء دهند. بدين منظور، دولت هاي عضو متعهد مي­گردند: الف) تمامي تدابيرقانوني، اداري و ساير تدابير را در جهت اجراي حقوق به رسميت شناخته شده در اين كنوانسيون اتخاذ نمايند؛ ب) تمامي تدابير مقتضي از جمله قانونگذاري، به منظور تغيير يا الغاء قوانين موجود، مقررات، آداب و رسوم و اعمالي كه موجب ايجاد تبعيض عليه افراد داراي معلوليت مي­شود را اتخاذ نمايند؛ پ) حمايت و ارتقاء حقوق بشري افراد داراي معلوليت را در تمامي سياستها و برنامه­ها مد نظر قرار دهند؛ ت) از اعمال هر گونه اقدام يا روشي كه مغاير با اين كنوانسيون مي­باشد، خودداري كنند و تضمين نمايند كه مقامات و نهادهاي دولتي مطابق اين كنوانسيون عمل مي­كنند؛ ث) تمامي تدابير لازم جهت حذف تبعيض بر مبناي معلوليت توسط هر فرد، سازمان يا تشكيلات شخصي را به­كار گيرند؛ ج) پژوهش و توسعه كالاها، خدمات، تجهيزات و تأسيسات منطبق با طراحي جهاني را به گونه اي كه در ماده (2) اين كنوانسيون تعريف شده است، انجام دهند يا ارتقاء بخشند، به نوعي كه نيازمند كمترين سازگاري و هزينه در تأمين نيازهاي ويژه افراد داراي معلوليت باشد، دسترسي و بهره­مندي از آنها را ارتقاء بخشيده و طراحي جهاني را در توسعه استانداردها و دستورالعمل ها ار…

هر يك از دولت هاي عضو در مورد حقوق فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي متعهد مي­گردد در صورت لزوم تدابيري را با استفاده از حداكثر منابع موجود در چهارچوب همكاري هاي بين­المللي، با نيت نيل تدريجي به تحقق كامل حقوق مذكور بدون خدشه وارد كردن به تعهدات مندرج در اين كنوانسيون كه بلافاصله طبق حقوق بين­الملل قابل اجراء مي­باشد اتخاذ نمايند.

دولت هاي عضو در توسعه و اجراي سياست ها و قوانين و ساير روندهاي تصميم گيري راجع به موضوعات مربوط به افراد داراي معلوليت به منظور اجراي اين كنوانسيون ، از نزديك با افراد داراي معلوليت از جمله كودكان داراي معلوليت از طريق سازمان هايي كه نمايندگي آنها را به عهده دارند مشورت نموده و آنها را به طور فعال به كار خواهند گرفت.

هيچ چيز در اين كنوانسيون بر مقرراتي كه موجب تحقق مناسبتر حقوق افرادي كه داراي معلوليت هستند و ممكن است در قانون دولت عضو يا حقوق بين الملل لازم­الاجراء در آن كشور وجود داشته باشد، تأثيري نخواهد داشت. هيچ گونه محدوديت يا فسخي در مورد حقوق بشر و آزادي هاي بنياديني كه توسط دولت عضو به رسميت شناخته شده يا در آن دولت وجود دارد نسبت به اين كنوانسيون، به موجب قانون، كنوانسيون ها، مقررات يا رسوم به بهانه اين كه اين كنوانسيون آن دسته از حقوق يا آزادي ها را به رسميت نمي شناسد يا آنها را با درجــه اهميت كمتــري به رسميت مي شناسد، اعمال نمي گردد.

مفاد اين كنوانسيون به تمامي مناطق دولت هاي فدرال بدون هيچ گونه محدوديت يا استثنايي گسترش مي­يابد.

برابري و عدم تبعيض 1- دولت هاي عضو تصديق مي نمايند كه تمامي افراد در برابر قانون مساوي هستند و بدون هيچ گونه تبعيضي از حمايت برابر و منافع برابر قانوني برخوردار مي­باشند. 2- دولت هاي عضو تمامي تبعيض ها بر مبناي معلوليت را ممنوع نموده و جهت افراد داراي معلوليت برابري و حمايت حقوقي مؤثر نسبت به تبعيض در تمامي زمينه­ها را تضمين مي­نمايند. 3- دولت هاي عضو به منظور ارتقاء برابري و رفع تبعيض، تمامي اقدامات مناسب را جهت تضمين تأمين همسان سازي متعارف اتخاذ خواهند نمود. 4- تدابير ويژه­اي كه براي تسريع يا دستيابي به برابري عملي افراد داراي معلوليت ضروري است، بر اساس اين كنوانسيون تبعيض تلقي نمي­گردد.