آيين نامه پيش گيري و مبارزه با آتش سوزي در كارگاه ها

هدف و دامنه شمول هدف از بازنگري و اصلاح آيين نامه پيشگيري و مبارزه با آتش سوزي در كارگاه ها (مصوب ۱ /۶ / ۱۳۴۰ شوراي عالي حفاظت فني) به روزرساني آن بمنظور پيشگيري هر چه بيشتر از حوادث و صدمات منجر به خسارات جاني و مالي و تأمين ايمني و حفاظت نيروي انساني و منابع مادي مي باشد كه به استناد ماده ۸۵ قانون كار جمهوري اسلامي ايران تهيه گرديده و براي كليه كارگاههاي مشمول قانون كار لازم الاجراست.

آتش (حريق) (پاورقي 1): عبارت از يك سري عمليات شيميايي و اكسيداسيون سريع حرارت زاي مواد قابل اشتعال (پاورقي 2) (در واكنشهاي گرمازا(پاورقي 3)) است.

1-Fire

2- Flammable Material

3- Exothermic Reaction

بروز آتش نياز به زمينه هاي فيزيكي و شيميايي محل وقوع دارد. اصولاً عوامل مؤثر در ايجاد آتش سوزي متعدد مي باشد ولي براي ايجاد آتش وجود چهار عامل: اكسيژن، حرارت، مواد قابل اشتعال و واكنش هاي زنجيره اي (براي تداوم حريق) كه به هرم آتش معروف است ضروري است و در صورت حذف حداقل يكي از آنها ادامه حريق ممكن نيست.

به منظور پيشگيري و كنترل آتش سوزي، حريقها برحسب ماهيت مواد قابل اشتعال به ۶ طبقه ذيل تقسيم بندي مي شود: آتش نوع A: به معني آتش ناشي از سوختن مواد قابل احتراق معمولي نظير كاغذ، چوب، پارچه و بعضي لاستيك ها و مواد پلاستيكي مي باشد كه پس از سوختن خاكستر به جا مي گذارند. آتش نوع B: به معني آتش ناشي از سوختن مايعات قابل اشتعال مانند گريس، روغن، بنزين، قير، نفت، رنگهاي نفتي، حلالها و الكل مي باشد. آتش نوع C: آتش ناشي از سوختن گازها و مايعات يا مخلوطي از آنها است كه به راحتي قابليت تبديل به گاز را دارند مانند گاز مايع و گاز شهري. آتش نوع D: آتش ناشي از سوختن فلزات قابل احتراق نظير منيزيم، تيتانيوم، زيركونيوم، سديم، ليتيوم و پتاسيم مي باشد. آتش نوع E: آتش سوزي ناشي از دستگاههاي الكتريكي و الكترونيكي است. آتش نوع F: به آتش ناشي از سوختن روغنها و چربيهاي آشپزخانه اي يا آتش ناشي از دستگاههاي پخت مواد غذايي اطلاق مي شود.

مكانها از نظر خطر آتش سوزي با توجه به قابليت اشتعال، مقدار و نرخ حرارت آزاد شده از آنها به ۵ طبقه زير تقسيم بندي مي شوند:

مكانهاي كم خطر: شامل مكانهاي با قابليت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده محدود بوده يا تراكم مواد سوختني در آنها كمتر از 50 كيلوگرم در مترمربع باشد. مانند ساختمانهاي اداري، مسكوني، بيمارستانها، مساجد و اماكن مذهبي، مهمانسراها و هتل ها.

مكانهاي با خطر متوسط گروه ۱: شامل مكانهاي با قابليت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده متوسط بوده يا تراكم مواد سوختني در آنها بين ۵۰ تا ۱۰۰ كيلوگرم در مترمربع يا انبارهاي با ارتفاع چيدمان كمتر از ۴ /۲ متر باشد. مانند انبارهاي معمولي، پاركينگها، رستورانها

مكانهاي با خطر متوسط گروه ۲: شامل مكانهاي با قابليت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده متوسط بوده يا تراكم مواد سوختني در آنها بين ۱۰۰ تا ۱۵۰ كيلوگرم در مترمربع يا انبارهاي با ارتفاع چيدمان كمتر از ۴ متر باشد. مانند انبارهاي صنعتي و تجاري، كارگاههاي توليدي و صنعتي

مكانهاي پرخطر گروه ۱: شامل مكانهاي با قابليت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده و سرعت گسترش بالا بوده ليكن تراكم مواد سوختني در آنها پايين باشد. مانند ساختمانهاي حساس اداري – آموزشي، مخابراتي، امنيتي و كارگاههاي كوچك مواد شيميايي و آزمايشگاهها

مكانهاي پرخطر گروه 2: شامل مكانهاي با قابليت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده و سرعت گسترش بالا بوده يا تراكم مواد سوختني بالاتر از 100 كيلوگرم در مترمربع باشد. مانند پالايشگاهها، كارگاههاي مواد شيميايي و محصولات نفتي، اتاق رنگ، كارگاههاي توليد مواد انفجاري

به معني سامانه طراحي شده براي شناسايي خودكار وقوع آتش بوسيله حرارت، شعله، نور، دود يا ديگر محصولات ناشي از احتراق و توسط يك مركز كنترل اطلاعات شناسايي شده و ضمن پردازش آن اطلاعات وقوع يك آتش سوزي بوسيله انواع وسايل هشداردهنده بصورت نيمه خودكار يا خودكار اعلام مي گردد.

سامانه متناسب تعريف شده كه توسط افراد يا به صورت خودكار فعال شده و سبب خاموش نمودن آتش مي گردد.

استفاده از خاموش كننده هاي دستي، چرخدار يا پاشنده هاي نيمه ثابت شيلنگي به كمك افراد براي خاموش نمودن آتش هاي محدود.

به معني سامانه نصب شده به صورت ثابت كه براي اطفاء حريق يا كنترل آن در محل نصب سامانه مي باشد.

به معني سامانه ثابت براي جلوگيري از حريق، همراه با نازل هايي كه به شكل خودكار عامل اطفاء را بر روي ماده مشتعل پاشيده تا حريق را خاموش نمايد.

استفاده از تجهيزات خاموش كننده ثابت يا پاشنده هاي نيمه ثابت با راه اندازي توسط افراد براي خاموش نمودن آتش هاي محدود يا گسترده.