آيين نامه پيش گيري و مبارزه با آتش سوزي در كارگاه ها

محل استقرار خاموش كننده چرخدار بايد در مناسب ترين نقطه دسترسي نيروهاي امدادي باشد. نزديك درهاي ورود و خروج يا در مسيرهاي خروج اضطراري از جمله نقاط توصيه شده مي باشد.

براي كارگاه هاي با وسعت بيش از يك هزار متر مربع به ازاي هر پانصد مترمربع بايد يك دستگاه خاموش كننده چرخدار موجود باشد.

كليه الزامات فني خاموش كننده هاي دستي و بازرسي هاي مربوطه در مورد خاموش كننده هاي چرخدار نيز بايد رعايت گردد.

بازرسي و آزمون خاموش كننده هاي دستي:

كارفرما بايد اطمينان حاصل كند هنگامي كه كپسول هاي اطفاء حريق را براي انجام سرويس مثل شارژ مجدد از محل كار خارج مي كنند خاموش كننده هاي جايگزين هم اندازه و مشابه اي براي آن محل تأمين شده باشد.

جهت اطمينان از عملكرد خاموش كننده ها بايد بازديدهاي دوره اي براي بازرسي و آزمون آنها انجام گردد. آزمون هفتگي شامل بازديد اجزاي مكانيكي و سالم بودن آنها، آزمون سه ماه براي عملكرد واقعي ۵ درصد از خاموش كننده ها بصورت تصادفي و آزمون ساليانه شامل باز نمودن و تخليه كامل سيلندرها و بازديد كامل تجهيزات و ملحقات مي باشد.

هر زماني كه شواهدي از خوردگي يا آسيب فيزيكي برروي خاموش كننده هاي قابل حمل مشاهده شد آنها بايد مورد آزمون هيدرواستاتيكي قرار گيرند.

دوره آزمايش هيدرواستاتيكي خاموش كننده هاي دستي حاوي دي اكسيد كربن يا نيتروژن، كف مكانيكي، آب و گاز و خاموش كننده هاي پودري حداكثر ۵ سال تعيين مي گردد. اين مدت براي مكان هاي با رطوبت نسبي بالاتر از ۸۰ درصد سه سال مي باشد.

خاموش كننده هاي پودر شيميايي تحت فشار كه نياز به آزمونهاي هيدروليكي تأييد شده ۱۲ ساله دارند، چنانچه خالي باشند بايد هر ۶ سال يكبار مطابق دستورالعمل به آنها رسيدگي شود. هنگامي كه شارژ مجدد و يا آزمايش هيدرواستاتيك انجام مي شود الزام ۶ ساله از همان تاريخ آغاز مي شود.

سيلندر و ملحقات كليه خاموش كننده هاي دستي بايد در هر دوره ۵ ساله مورد آزمون هيدرو استاتيكي معادل ۱۵۰ درصد فشار عملكردي آنها قرار گيرند. آزمون بايد شامل شيلنگ و نازل مربوطه نيز باشد. سيلندرهايي كه زنگ زده اند يا شكاف برداشته اند يا ضربه هاي منتهي به تغيير شكل ديده اند بايد از رده خارج شوند.

خاموش كننده هاي نيمه متحرك:

خاموش كننده هاي نيمه متحرك بايد به شبكه تحت فشار آب، گاز يا پودر با استفاده از شيلنگ و سرافشانه مخصوص و با رعايت اصول ايمني مربوطه وصل گردد.

خاموش كننده هاي نيمه متحرك بايد در داخل يك جعبه آتش نشاني ايمن نصب گردند و بطور واضح در معرض ديد باشند.

حداكثر فاصله بين دو خاموش كننده نيمه متحرك براساس ويژگي محيط و رعايت اصول علمي تعيين مي گردد. در هر حال طول شيلنگ آن ها نبايد از ۱۵ متر كمتر و از ۳۰ متر بيشتر باشد. استفاده از شيلنگ هاي برداشت آب با قطر ۱ تا ۵ /۱ اينچ با سرلوله قابل تنظيم مجاز مي باشد.

به عنوان تأسيسات زيربنايي در كارگاه هايي كه حريق آنها شامل دسته A مي باشد لازم است به فواصل حداكثر هر ۴۰ متر يك جعبه آتش نشاني نصب گردد.

فشار آب در شاخه منتهي به جعبه آتش نشاني نبايد از ۵۰ پوند بر اينچ مربع و قطر لوله از ۵ /۱ اينچ كمتر باشد.

استفاده از سامانه نيمه متحرك با ماده خاموش كننده حاوي پودر يا گاز فقط با رعايت ملاحظات فني و با فواصل كوتاه (حداكثر تا ۲۰ متر) برداشت از شبكه مجاز مي باشد.

كليه كارگاه ها كه فعاليت آنها امكان مخاطرات وسيع يا مهم آتش سوزي دارد بايد مجهز به سامانه هاي ثابت اطفاء حريق باشند. كارفرما مكلف است براي اين كار از افراد يا شركتهاي صاحب صلاحيت استفاده نمايد.

سامانه ثابت مبتني بر آب

براي خاموش نمودن حريق هاي احتمالي در كارگاه هاي مشمول ماده ۲ اين آيين نامه بايد آب با حجم و فشار كافي تأمين گردد و در صورت عدم وجود ارتباط با شبكه مطمئن لوله كشي شهر از لحاظ تأمين آب، بايد با نظر مقام صلاحيت دار و پيش بيني حداكثر وسعت آتش سوزي در كارگاه به تأمين و ذخيره آب كافي اقدام شود.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه شبكه تأمين كننده و مخزن اصلي قادر به فراهم كردن جريان آب براي پشتيباني اطفاء حريق حداقل به مدت ۶۰ دقيقه براي بناي با خطر متوسط و ۱۰۰ دقيقه براي بناي با خطر بالا باشد. يك مخزن آب يدكي نيز براي مواقعي كه مخزن ذخيره آب خودكار از سرويس خارج مي شود نيز بايد موجود باشد كه حداقل ۲۰ دقيقه سامانه را پشتيباني نمايد.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه مخازن آب آتش نشاني در تمام لحظات به غير از زمان تعمير پر و آماده بكار نگه داشته شوند. بديهي است در هنگام تعميرات مخزن يدكي بايد فعال باشد.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه لوله كشي سامانه هاي محيطي مورد آزمايش هيدرواستاتيك قرار گرفته باشد.

حداقل فشار آب در شبكه اصلي بايد ۸۰ پوند بر اينچ مربع و در شبكه فرعي منتهي به شير برداشت محوطه اي ۵۰ پوند بر اينچ مربع باشد. در صورت استفاده از مخازن هوايي فشار در مبداء از ۲۰۰ پوند بر اينچ مربع كمتر نباشد.

محدوديت سرعت براي كنترل افت فشار و جلوگيري از شكستن لوله ها در اثر ضربه قوچ (پاورقي) لازم است. حداكثر سرعت براي لوله هاي با قطر كوچكتر از 500 ميلي متر در حالت معمولي 2 متر بر ثانيه و در شبكه آتش نشاني 5 /2 متر بر ثانيه و حداكثر 3 متر بر ثانيه است. در لوله هاي با قطري برابر و يا بزرگتر از 500 ميلي متر حداكثر سرعت بايد 5 /1 متر بر ثانيه باشد. حداقل سرعت در شبكه نيز بايد 3 /0 متر بر ثانيه باشد. هر چه قطر لوله ها كمتر باشد سرعت و افت فشار بيشتر خواهد شد. بهتر است سرعت در شبكه حدود 3 متر بر ثانيه (حدود 10 فوت بر ثانيه) باشد.

20- Water Hammer

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه شيرآلات لوله هاي اصلي كه به منابع خودكار آب متصل مي باشند در تمام اوقات به جز زمان تعمير كاملاً باز نگه داشته مي شوند.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كليه لوله هاي آب در برابر يخ زدگي و خوردگي سطوح خارجي محافظت شده اند.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه نحوه استقرار لوله هاي عمودي به گونه اي مي باشد كه آنها در برابر آسيب هاي مكانيكي مصون باشند. هرگونه آسيب به لوله هاي ايستاده بايد سريعاً تعمير گردد.

شبكه آب آتش نشاني بايد از ساير شبكه هاي آب مصرفي جدا و بر اساس اصول علمي طراحي و نصب صورت گرفته باشد. قطر لوله ها در شبكه براساس دبي عبوري آب و سرعت تعيين مي گردد در هر حال در شبكه آبرساني قطر آن ها نبايد كمتر از 5 /1 اينچ باشد.

در تمام محوطه عمومي كارگاه كه محوطه فعال محسوب مي شود بايد شيرهاي برداشت (پاورقي) ايستاده، دريچه دار يا ديواري در شبكه اصلي براي آبگيري مخازن متحرك يا برداشت توسط شيلنگ، نصب شده باشد به طوري كه از هر نقطه مورد نياز در محوطه امكان برداشت آب فراهم شده باشد. اين شيرها بايد در مقابل صدمات و يخ زدگي محافظت گردند و هر شش ماه يكبار برداشت آزمايشي از آنها به منظور تأييد عملكرد انجام گردد.

21- Hydrant

در مواردي كه از قرقره ها يا كابينت ها براي نگهداري شيلنگ ها استفاده مي گردد كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه طراحي آنها به گونه اي مي باشد كه استفاده از شيرها، شيلنگ ها و ديگر تجهيزات در زمان بروز آتش سوزي به آساني ميسر مي باشد. كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه قرقره ها و كابينت ها به وضوح مشخص هستند و فقط براي تجهيزات آتش نشاني مورد استفاده قرار مي گيرند.

در جعبه هاي آب آتش نشاني، خروجي شيلنگ ها و ملحقات آن بايد به اندازه كافي بالاي سطح زمين قرار گيرد تا از مسدود شدن جلوگيري شده و براي كارگران قابل دسترس باشند.

كارفرما بايد اطمينان حاصل كند كه خروجي هاي شيلنگ (نازلها) براي استفاده آماده مي باشد. در شرايط آب و هوايي بسيار سرد كه امكان صدمه به تجهيزات موجود باشد شيلنگ بايد در قسمت ديگري نگه داري شود و به آساني در دسترس بوده تا در مواقع نياز سريعاً بتوان آن را متصل و استفاده نمود.

كارفرما مكلف است طول شيلنگ را به گونه اي انتخاب نمايد كه افت فشار در سر لوله پاشنده به علت اصطكاك ناشي از جريان آب به كمتر از ۳۰ پوند بر اينچ مربع نرسد. فشار ديناميكي در سرلوله بايد بين ۳۰ پوند بر اينچ مربع تا ۱۲۵ پوند بر اينچ مربع باشد.

شيلنگ ها بايد همواره در جاي خود قرار داشته و براي استفاده در دسترس باشند و هر ۶ ماه يك بار و بعد از هر گونه استفاده مورد بازرسي قرار گيرند.

شيلنگ هاي كتاني و ملحقات آن از نظر هر گونه پوسيدگي و فساد بايد مورد بازرسي قرار گرفته و شيلنگ هاي فاسد سريعاً تعويض و جايگزين شده باشند.

در شبكه آب تحت فشار بايد افشانه ها متناسب با دماي محيط و دماي عمل آنها متناسب با شرايط و ماهيت حريق باشد. در شبكه خشك بايد بصورت دوره اي ماهيانه دهانه افشانه ها بازديد گردد تا از عدم وجود گرفتگي يا لانه گزيني حشرات اطمينان حاصل گردد.

ملاحظات عمومي استفاده از آب در سامانه اطفاء حريق ثابت:

در مواردي كه مايعات قابل اشتعال و انواع مختلف روغن ها و رنگ ها و امثال آن يا گردهاي آلي قابل اشتعال در معرض حريق قرار گرفته باشد، به هيچوجه نبايد مبادرت به استعمال آب كرد مگر آنكه به صورت پودر استفاده شود.

در مواردي كه تجهيزات الكتريكي يا الكترونيكي دچار آتش سوزي مي شوند بايد از استعمال خاموش كننده هاي حاوي آب، كف خودداري گردد.

در مواردي كه پودر فلزات قابل اشتعال مانند منيزيم، تيتانيوم، سديم، ليتيوم و پتاسيم در معرض حريق قرار گيرد و همچنين موادي نظير كربور كلسيم و غيره كه با ريختن آب روي آنها ممكن است گازهاي قابل اشتعال و قابل انفجار و يا مضره از آنها متصاعد گردد بايد از استفاده خاموش كننده حاوي آب بطور كلي خودداري نمود.

كارگاه و يا محل هايي كه در آن مواد مشروحه در مواد ۲۶۸، ۲۶۹، ۲۷۰ استفاده مي شود بايد نوع آن مواد را روي تابلوي مخصوصي مشخص نموده و وجود چنين موادي را بايد به سازمان آتش نشاني و خدمات ايمني محل اطلاع داد.

در كارگاه ها و مؤسساتي كه براي مبارزه با حريق دستگاه هاي ثابت آب پاش خودكار بكار برده مي شود، شيرهاي اصلي كنترل آب اين دستگاه ها بايد در تمام اوقات باز نگاه داشته شود و فقط به دستور شخص مسئول مي توان شيرهاي مذكور را به طور موقت براي قطع نمودن جريان آب بست.

شيرهاي ذكر شده در ماده ۲۷۲ بايد مجهز به لوازم الكتريكي و مكانيكي خودكار صوتي بوده تا در صورت بسته شدن به اتاق كنترل و متصدي مربوطه اعلام خطر شود.

در صورت عدم وجود خاموش كننده مناسب براي كنترل صدمات ناشي از گسترش حريق در مواردي كه تجهيزات الكتريكي خاموش بوده و به برق وصل نباشند مي توان از كف يا پودر استفاده نمود.

الزامات عمومي طراحي شبكه آب:

فشار تخليه، دبي و حجم جريان آب كليه افشانه هاي آبي طراحي شده بايد بر اساس مقررات اين بخش بوده و امكان پوشش دهي مكان ويژه اي از كارگاه را داشته باشد.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه فقط تجهيزات تائيد شده توسط استاندارد معتبر بين المللي يا ملي در طراحي و نصب سامانه هاي افشانه آب خودكار مورد استفاده قرار مي گيرد.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه طراحي و نصب شبكه ثابت آب منتهي به افشانه هاي دهانه باز يا دهانه بسته توسط افراد يا شركت هاي صاحب صلاحيت انجام گرفته باشد.

تمام اجزاي سامانه مبتني بر آب بايد مورد آزمون هيدروليكي قرار گرفته باشد.

طراحي سامانه هاي افشانه آب اتوماتيك بايد به گونه اي انجام شده باشد كه فشار آب در دورترين افشانه هنگام عمل از ۷ پوند بر اينچ مربع كمتر نباشد.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه هر سامانه افشانه آب خودكار حداقل مجهز به يك مخزن آب بوده تا قادر به فراهم كردن جريان آب طراحي شده براي ۳۰ دقيقه باشد. يك مخزن آب يدكي نيز براي مواقعي كه مخزن ذخيره آب خودكار از سرويس خارج مي شود نيز بايد موجود باشد (به استثناي سامانه هايي كه داراي ۲۰ افشانه آب و يا كمتر مي باشد.)

براي اطمينان كافي از عملكرد سامانه هاي افشانه آب خودكار، ميزان پاشش آب در معيارهاي طراحي بايد ۱۵ / ۰ گالن(پاورقي) در دقيقه به ازاي هر فوت مربع باشد (۱۰.۱۵ gpm/ft ).

22- هر گالن برابر 78 / 3 ليتر مي باشد.

محدوده حفاظتي هر افشانه آب براي بناي كم خطر ۲۰۰ فوت مربع، بناي با خطر متوسط بين ۱۰۰ تا ۱۳۰ فوت مربع و بناي پرخطر ۹۰ فوت مربع تعيين مي شود (اين محدوده در معيار متريك به ترتيب ۵ /۱۸، ۵ /۹ تا ۱۲ و ۵ /۸ متر مربع به ازاي هر افشانه مي باشد).

چيدمان افشانه ها براي هر طبقه بايد مجزا و منظم باشد به طوري كه در هنگام عمل كل محدوده مورد نظر را پوشش دهد.

طراحي اين سامانه ها بر اساس موقعيت محلي بايد بصورت خشك، تر يا سيلابي و تحت فشار انجام گرفته كه با رعايت سرعت عمل كمتر از 10 ثانيه بلامانع مي باشد. در مناطقي كه احتمال يخ زدگي لوله ها وجود دارد سامانه خشك ارجحيت دارد.

فاصله سر آب پاش هاي خودكار از اشياء مورد حفاظت و ساير نقاط اطراف آنها بايد از ۶۰ سانتيمتر كمتر نباشد.

نگهداري سامانه شبكه آب:

كارفرما بايد سامانه هاي افشانه آب خودكار نصب شده مطابق با اين بخش را به نحو مناسبي نگهداري نمايد. كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه آزمون جريان آب به صورت سالانه در هر سامانه انجام مي شود. شير آزمون بازرسي بايد حداقل هر دو سال يك بار بازرسي شود تا اطمينان حاصل شود كه سامانه افشانه هاي آب به صورت مناسبي عمل مي كنند.

آزمون هاي مورد پذيرش بايد برروي سامانه هاي افشانه آبي كه به منظور حفاظت از خسارات جاني و مالي نصب شده اند انجام گردد. آزمون هاي مناسب شامل موارد زير مي باشد: * لوله ها و اتصالات زيرزميني * آزمايشات هيدرواستاتيكي لوله كشي در سامانه * آزمون هوا در سامانه هاي لوله خشك * عملكرد شيرهاي لوله كشي خشك * آزمون تأسيسات مرتبط

در مواردي كه مشخص گردد هر بخشي از سامانه افشانه آب آماده سرويس دهي نمي باشد كارفرما مكلف است آن قسمت را سريعاً از سرويس خارج نموده و ساير خاموش كننده ها را جايگزين آن نمايد.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد، كليه لوله هاي افشانه هاي آبي و خشك و متعلقات آن طوري نصب شده اند كه تخليه آب از آنها امكان پذير مي باشد.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه افشانه هاي آبي مورد استفاده در سامانه از نظر گواهي ساخت و عملكرد مورد تائيد مي باشند.

كارفرما نبايد از افشانه هاي آبي قديمي براي جايگزيني افشانه هاي آبي استاندارد استفاده نمايد.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه افشانه هاي آب همواره از آسيب هاي مكانيكي محافظت شده اند.

كليه سامانه هاي افشانه آب كه داراي بيش از بيست افشانه مي باشند كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه توسط يك سيگنال قابل شنيدن، هشدار مربوط به عملكرد مطلوب فشار آب و آماده به كار بودن سامانه را اعلام مي نمايد.

كارفرما بايد دستورالعمل سرويس و نگهداري سامانه افشانه هاي آب را تدوين و ابلاغ نمايد. همچنين نظارت و بازرسي عملكرد صحيح شبكه بايد به عهده افراد كارآزموده باشد و در دوره هاي زماني حداكثر شش ماه سلامت اين سامانه مورد تأييد قرار گيرد.

الزامات عمومي سامانه هاي خاموش كننده ثابت غير از آب:

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه فقط تجهيزات تائيد شده توسط استاندارد معتبر بين المللي يا ملي در طراحي و نصب سامانه هاي خاموش كننده اين مبحث مورد استفاده قرار مي گيرد. طراحي و نصب اين سامانه ها بايد توسط افراد يا شركت هاي صاحب صلاحيت انجام گرفته باشد و اجزاء و عامل اطفاي حريق در سامانه هاي اطفاي حريق ثابت مناسب با انواع حريق طراحي و به تأييد برسد.

اگر به هر دليل يكي از اجزاء سامانه غيرفعال شد كارفرما بايد كارگران را مطلع نموده و اقدامات احتياطي فوري مورد نياز را براي اطمينان از ايمني آنها فراهم آورد تا اينكه هرگونه نقص و ايراد توسط فرد آموزش ديده اصلاح گردد.

كارفرما بايد بر روي سامانه هاي اطفاي حريق هشداردهنده هاي مخصوصي نصب نمايد تا تخليه مواد خاموش كننده را از قبل اعلام نمايند. اين هشداردهنده ها بايد به گونه اي باشد كه از ساير صداها و نورهاي محيط كار قابل تشخيص باشد و فرصت كافي براي اطلاع و تخليه افراد را فراهم نمايد.

در مواقعي كه تخليه مواد خاموش كننده باعث آلوده شدن فضاي محيط كار مي گردد كارفرما بايد از تجهيزات مناسبي جهت اخطار جلوگيري از ورود كارگران به اين محدوده استفاده نمايد.

هنگامي كه در سامانه هاي اطفاء حريق از مواد با غلظت هاي خطرناك استفاده شود. كارفرما بايد در ورودي و داخل اين محيط ها از علائم هشداردهنده استفاده نمايد.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه سامانه هاي ثابت سالانه توسط افراد ذيصلاحي كه آشنا با طراحي و عملكرد سامانه مي باشند مورد بازرسي و سرويس و نگهداري لازم قرار مي گيرد.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد مخازني كه قابليت پر شدن مجدد دارند حداقل هر شش ماه يك بار مورد بازرسي قرار مي گيرند و چنانچه وزن آنها ۵ درصد و فشار آنها ۱۰ درصد كمتر نشان داده شود بايد مورد شارژ قرار گيرند.

كارفرما بايد آن دسته از مخازني را كه توسط كارخانه پر شده اند و قابليت پر شدن مجدد را ندارند و داراي نشانگر فشار و وزن نيستند را هر شش ماه يك بار مورد بازرسي قرار داده و چنانچه وزن يا فشار آنها كاهشي معادل ۵ درصد يا بيشتر داشت تعويض نمايد.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه تاريخ بازرسي و نگهداري بر روي مخزن ثبت گرديده و بر روي برچسبي بر روي مخزن قرار گرفته است. يك گزارش از آخرين كنترل شش ماهه بايد نگهداري شود تا اينكه مخزن دوباره پر شود.

كارفرما بايد به كارگراني كه براي بازرسي، سرويس و نگهداري يا تعمير سامانه هاي خاموش كننده ثابت در نظر گرفته شده اند آموزش هاي لازم را ارائه دهد.

كارفرما در اين سامانه نبايد از عوامل خاموش كننده اي كه اثرات مخرب دارد يا توليد مواد مضر براي كارگران يا محيط زيست دارد استفاده نمايد.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد سامانه هاي نصب شده از مواد مقاوم در برابر خوردگي ساخته شده باشد.

تجهيزات نشانگر وضعيت سامانه بايد در محل هاي نظارت و كنترل عملكرد يا مركز كنترل حريق نصب شوند.

كارفرما بايد در محيط هايي با شرايط آب و هوايي نامساعد از سامانه هايي استفاده نمايد كه در اين شرايط به نحو مناسبي عمل مي نمايند.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه براي تخليه هر سامانه خاموش كننده ثابت حداقل يك ايستگاه راه اندازي دستي فراهم گرديده است و عملكرد آنها بايد قبلاً تأييد شده باشد.

كارفرما بايد وسايل حفاظت فردي مناسب براي امداد و نجات مورد نياز كارگران به دام افتاده در منطقه خطر را فراهم نموده و از استفاده از آنها اطمينان حاصل نمايد.

در آن دسته از محيط هاي عملكرد سامانه كه امكان توليد مواد سمي و مضر در غلظت هاي خطرناك وجود دارد كارفرما مكلف است يك برنامه مدون براي اقدام در اين شرايط اضطراري فراهم نمايد.

كارفرما بايد براي سامانه هاي اطفاء حريق يك راه انداز خودكار فراهم نموده باشد و كاشف هاي آتش نصب شده، هشداردهنده هاي پيش تخليه را فعال كند و قبل از اينكه سامانه راه اندازي گردد به كارگران اين فرصت داده شود كه بصورت ايمن از نواحي مورد نظر خارج شوند.

الزامات سامانه ثابت اطفاء حريق مبتني بر پاشش آب و كف:

استفاده از سامانه ثابت كف پاش براي محدوده هاي موضعي يا بسته مجاز است و بصورت پاشش عمومي جز در موارد استثنايي كاربرد ندارد.

طراحي و نصب سامانه ثابت مبتني بر آب و كف بايد توسط افراد يا شركتهاي صلاحيت دار و طبق اصول علمي متناسب با ماهيت حريق، ميزان گسترش و محل استفاده شود.

كارفرما بايد از عملكرد و كارايي مخزن آب، مخزن كف، تجهيزات پمپاژ، لوله ها و محفظه كف پاش از نظر كيفيت و استاندارد ساخت و آماده به كار بودن اطمينان حاصل نمايد.

تعيين نوع كف و درجه انبساط آن بايد متناسب با نوع ماده قابل اشتعال و احتراق و نحوه كاربرد و كارايي سامانه باشد.

مدت زمان ماندگاري كف (پر توسعه، با توسعه متوسط و كم توسعه) در محل آتش سوزي ۵۵ دقيقه تعيين مي گردد. طبعاً سامانه بايد از هر نظر قابليت پشتيباني اين مدت پاشش را داشته باشد.

جريان كف بايد بتواند مساحت محدوده مورد اطفاء را به خوبي پوشش دهد براي اين منظور جريان محلول كف ساز بايد از ۱ /0 گالن در دقيقه به ازاي هر فوت مربع (2 gpm/ft ۰.۱) براي مواد با بار حريق كم و ۲ /۰ گالن در دقيقه به ازاي هر فوت مربع (gpm/ft 2 ۰.۲) براي مواد با بار حريق زياد، كمتر نباشد.

سرعت مناسب سيال در شبكه ۱۰ فوت در ثانيه و فشار آن نيز نبايد از ۵۰ پوند بر اينچ مربع كمتر باشد.

كارفرما مكلف است دستورالعمل بازرسي سرويس، نگهداري و آزمونهاي دوره اي سامانه ثابت اطفاء مبتني بر كف را تدوين، ابلاغ و توسط تيم فني صاحب صلاحيت اجرا نمايد.

سامانه هاي ثابت اطفاء حريق پودر شيميايي خشك:

كارفرما بايد از سازگاري سامانه ثابت مبتني بر عوامل شيميايي خشك در محل هاي مورد استفاده اطمينان حاصل نمايد.

استفاده از سامانه مبتني بر پودر شيميايي خشك به صورت پاشش عمومي براي محدوده هايي كه افراد به طور همزمان مشغول كارند يا تخليه آنها ممكن است دچار مشكل باشد، مجاز نيست.

طراحي و نصب سامانه ثابت مبتني بر پودر شيميايي خشك بايد توسط افراد يا شركتهاي صلاحيت دار و طبق اصول علمي متناسب با ماهيت حريق، ميزان گسترش و محل استفاده باشد.

كارفرما بايد از عملكرد و كارايي مخازن پودر، تجهيزات، لوله ها و افشانه ها از نظر كيفيت و استاندارد ساخت و آماده به كار بودن اطمينان حاصل نمايد.

نيروي محركه براي پودر بايد شامل گاز خشك باشد. حداكثر رطوبت قابل قبول طبق استاندارد براي2 CO حداكثر ۵ /۱ درصد نسبت وزني و براي هوا، ازت، آرگون و هليوم حداكثر ۶ /۰ درصد نسبت وزني مي باشد.

استفاده از شبكه خاموش كننده حاوي پودر بايد داراي محدوده مناسب دمايي براي گازهاي حامل باشد كه براي CO 2 محدوده صفر تا ۹ /۴۸ درجه سانتيگراد و براي2 N محدوده ۴۰ – درجه سانتيگراد تا ۹ /۴۸ درجه سانتيگراد مناسب است.

لوله هاي مورد استفاده در شبكه حاوي پودر، فولاد گالوانيزه، استيل ضد زنگ، مس يا برنج مي باشد. لوله فولادي بايد داراي تحمل فشار كافي بوده و در قطر ۴ تا ۸ اينچ، فشار ۳۵۵ پوند بر اينچ مربع را به خوبي تحمل نمايد. در شرايطي كه در تركيب هوا مواد خورنده يا رطوبت مزاحم نباشد استفاده از لوله فولادي سياه نيز مجاز است.

در شبكه مبتني بر پودر براي پاشش عمومي نبايد مساحت درها، دريچه ها و پنجره ها بيش از ۵ درصد مساحت كل سطوح جانبي مكان مورد نظر باشند. افزايش بيش از ۵ درصد نسبت مساحت نشتي پودر در عمل اطفاء سبب مي شود كه ميزان پودر مورد نياز تا يك كيلوگرم بر مترمربع محدوده حريق افزايش يابد. در صورت افزايش سطوح به بيش از ۵ درصد سيستم عملاً كارايي ندارد.

در شبكه مبتني بر پودر، قطر لوله ها حتي الامكان بايد كوچك باشد مشروط بر اينكه جريان عبوري از ۰۵ /۰ كيلوگرم پودر در ثانيه از ميلي متر مربع سطح مقطع لوله كمتر نباشد. ضروري است در طراحي نحوه تخليه پودر، زمان تخليه كل پودر كمتر از ۳۰ ثانيه در نظر گرفته شود.

ميزان پودر مصرفي براي محاسبات پايه در روش پاشش عمومي نبايد در شرايط كم خطر از 65 /0 كيلوگرم به ازاي هر مترمكعب مكان مورد اطفاء و در شرايط پر خطر از 5 /1 كيلوگرم به ازاي هر مترمكعب كمتر باشد. ميزان اضافي براي جبران نشتي ناشي از روزنه ها نيز بايد به اين مقادير اضافه شود.

حداكثر ارتفاع سيستم موضعي پاشش پودر با افشانه ها از سطح مواد سوختني نبايد بيش از ۳ متر باشد.

عوامل اطفاء حريق شيميايي خشك با تركيبات مختلف را نبايد با هم مخلوط نمود. كارفرما بايد مطمئن شود كه هنگام شارژ نمودن مخازن مواد شيميايي خشك با مواد جديد فقط با همان مواد قبلي پر شود تا از كارايي آن اطمينان حاصل گردد.

تخليه مواد شيميايي در استفاده عمومي باعث اختلال تنفسي خواهند شد لذا كارفرما بايد سامانه اعلام خطر قبل از تخليه براي كارگر را تهيه نمايد تا به كارگران فرصتي براي خروج ايمن از محوطه داده شود. در پاشش موضعي نيز اگر احتمال اختلال در ديد يا تنفس كارگران وجود دارد تخليه محل الزامي مي باشد.

كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه حداقل هر سال از مخازن تحت فشار ذخيره مواد شيميايي خشك مخصوص سامانه نمونه برداري مي گردد تا بدينوسيله مطمئن شود كه مخزن مواد شيميايي خشك عاري از رطوبت مي باشد زيرا ممكن است باعث توليد كلوخه شود.

الزامات سامانه ثابت اطفاء حريق مبتني بر گاز:

كارفرما بايد از سازگاري سامانه ثابت مبتني بر گاز2 CO در محل هاي مورد استفاده اطمينان حاصل نمايد.

استفاده از سامانه مبتني بر گاز2 CO به صورت پاشش عمومي براي محدوده هايي كه افراد به طور همزمان مشغول كارند يا تخليه آنها ممكن است دچار مشكل باشد، ممنوع است.

طراحي و نصب سامانه ثابت مبتني بر گاز2 CO بايد توسط افراد يا شركت هاي صلاحيت دار و طبق اصول علمي متناسب با موضوع حريق و محل استفاده شود.

كارفرما بايد از عملكرد و كارايي مخازن CO 2، تجهيزات، لوله ها و افشانه ها از نظر كيفيت و استاندارد ساخت و آماده به كار بودن اطمينان حاصل نمايد.

حداقل تراكم حجمي گاز2 CO در هواي محل اطفاء، بسته به ماهيت آتش نبايد از ۳۴ درصد حجمي كمتر باشد. اين تراكم بايد براي خفه كردن آتش در حريق هاي سطحي براي يك دقيقه و حريق هاي عمقي به مدت ۷ دقيقه حفظ گردد. در صورتي كه احتمال بازگشت حريق به علت دماي بالا وجود داشته باشد اين مدت بايد برحسب مورد تا ۲۰ دقيقه افزايش يابد. همچنين لازم است ميزان نشتي نيز در محاسبات در نظر گرفته شود. مدت تخليه تا رسيدن به اين تراكم حداكثر ۳۰ ثانيه مي باشد.

فشار در محل افشانه شبكه مبتني بر گازCO2 نبايد از ۱۵۰ پوند بر اينچ مربع كمتر باشد.

حداقل ميزان مورد قبول گاز2 CO در مرحله طراحي ۶۸ /0 كيلوگرم به ازاي هر متر مكعب فضا براي مكان هاي كم خطر و تا ۵ /۱ كيلوگرم براي مكان هاي پر خطر خواهد بود. مقادير مربوط به نشتي ها و حفظ تراكم حجمي در طول زمان ماند بايد به اين مقادير اضافه شود.

محاسبات هيدروليكي شبكه بايد طبق اصول علمي به گونه اي باشد كه همواره جريان آشفته با سرعت مناسب در هنگام عمل در سامانه جريان يابد و در نتيجه از يخ زدن گاز2 CO در مسير جلوگيري نمايد.

افشانه ها بايد مخصوص پاشش گاز CO 2 بوده و براي جلوگيري از يخ زدن ماده خاموش كننده، شيپوري شكل باشند. در سيستم هاي خودكار اگر ارتفاع نصب افشانه ها از ۵ /۷ متر بيشتر باشد بايد افشانه ها در چند ارتفاع غير هم سطح قرار گيرند بطوري كه رديف اول، ارتفاعي بيش از ۵ /۲ متر نداشته باشد. همچنين افشانه ها بايد در فواصل و به تعدادي قرار گيرند كه كل فضا را در جهات سه گانه پوشش دهند.

هنگام عملكرد سامانه مبتني بر گاز 2 CO با توجه به لزوم بسته شدن تمامي درها و منافذ، لازم است هشداردهنده هاي لازم براي تخليه افراد از محل فعال گردد و در نتيجه از عدم حضور افراد در محدوده عمليات اطمينان حاصل شود.

راه اندازي سامانه مبتني بر گازCO2 مي تواند بصورت دستي، نيمه دستي يا خودكار باشد ولي در هر حال در صورت اطمينان از عدم حضور افراد در محدوده تمامي دريچه ها، روزنه بايد بسته گردد.

كارفرما مكلف است دستورالعمل بازرسي، سرويس و نگهداري و آزمون هاي دوره اي سامانه را تدوين، ابلاغ و توسط تيم فني صاحب صلاحيت اجرا نمايد. دوره هاي بازرسي ماهيانه و آزمون كلي سامانه ساليانه مي باشد.

الزامات سامانه هاي اطفاء حريق ثابت مبتني بر تركيبات هالوژنه HFCs:

كارفرما بايد از سازگاري و تناسب تركيب هيدرو فلورو كربن (HFC) و ميزان اثرات تخريبي آن براي شبكه اطفاء حريق محل مورد استفاده با تأييد مراجع ذيصلاح اطمينان حاصل نمايد.

استفاده از سامانه مبتني بر HFC به صورت پاشش عمومي براي محدوده هايي كه افراد به طور همزمان مشغول كارند يا تخليه آنها ممكن است دچار مشكل باشد مجاز نمي باشد.

طراحي و نصب سامانه ثابت مبتني بر HFC بايد توسط افراد يا شركتهاي صلاحيت دار و طبق اصول علمي متناسب با موضوع حريق و محل استفاده انجام شود.

كارفرما بايد از عملكرد و كارايي مخازن HFC، تجهيزات، لوله ها و افشانه ها از نظر كيفيت و استاندارد ساخت و آماده به كار بودن اطمينان حاصل نمايد.

تراكم حجمي HFC در هواي محل اطفاء برحسب ماهيت آتش و خصوصيات ماده اطفايي تعيين مي گردد و كارفرما بايد از صحيح بودن اين مقادير در محاسبات اطمينان حاصل نمايد. مدت تخليه تا رسيدن به اين تراكم حداكثر ۱۰ ثانيه مي باشد.

محاسبات هيدروليكي شبكه بايد طبق اصول علمي به گونه اي باشد كه همواره جريان آشفته با سرعت مناسب در هنگام عمل در سامانه جريان يابد تا از يخ زدن HFC در مسير جلوگيري نمايد.

هنگام عملكرد سامانه به صورت پاشش عمومي، با توجه به لزوم بسته شدن تمامي درها و منافذ، ضروري است هشداردهنده هاي لازم براي تخليه افراد از محل فعال گردد و در نتيجه از عدم حضور افراد در محدوده عمليات اطمينان حاصل شود.

در پاشش موضعي بايد كليه ملاحظات فني مربوط به عملكرد و ملاحظات ايمني و بهداشتي براي ايمن بودن كارگران در سامانه پيش بيني شده باشد.

كارفرما بايد مطمئن شود كارگران در تماس با عوامل گازي فوق الذكر يا محصولات حاصل از تجزيه آنها در حد سمي، نمي باشند.

راه اندازي سامانه مبتني بر HFC مي تواند به صورت دستي، نيمه دستي يا خودكار باشد و در هر حال در صورت اطمينان از نبودن افراد در محدوده بايد تمامي روزنه ها بسته گردد.

كارفرما مكلف است دستورالعمل بازرسي، سرويس و نگهداري و آزمونهاي دوره اي سامانه مبتني بر HFC را تدوين، ابلاغ و توسط تيم فني صاحب صلاحيت اجرا نمايد. دوره هاي بازرسي ماهيانه و آزمون كلي سامانه ساليانه مي باشد.

كارفرما مكلف است نيروهاي ثابت و آموزش ديده كمكي را در فواصل زماني معين در مانورهاي تمريني نجات و اطفاء حريق مشاركت دهد. سطح عمليات مشاركت اين دو گروه متمايز ولي عمليات تمريني بهتر است همزمان باشد.

مانورهاي ادواري لازم است با سناريوهاي متناسب با محل و با همكاري نزديكترين سازمان آتش نشاني و خدمات ايمني انجام گردد.

مانورهاي ادواري بايد شامل تمرينات حالت بحران، امداد، نجات و تخليه افراد و اطفاء حريق باشد. اين مانور بايد حداقل سالي يكبار انجام گردد.

تمرينات عملي مربوط به تخليه افراد و اطفاء حريق به صورت محلي براي حفظ آمادگي تيم عملياتي و كاركنان آموزش ديده كمكي بايد در طول سال انجام گردد.

تمرين هاي مربوط به تخليه كارگاه ها يا ساختمان ها را بايد اقلاً هر ۶ ماه يك مرتبه انجام داد تا بدين وسيله از خروج منظم افراد از ساختمان ها در موقع بروز حريق و جلوگيري از وحشت و ترس آن ها اطمينان حاصل شود.

كليه برنامه هاي عمليات تمريني و مانور بايد از طريق واحدهاي ايمني و آتش نشاني از طرف كارگاه كه قادر به تنظيم و هدايت آن باشد سرپرستي گردد. وظايف نظارت بر انجام اين تمرينات به عهده كارفرما مي باشد.

تمرين هاي تخليه بايد به طريقي ترتيب داده شود كه با شرايط حقيقي حريقهاي احتمالي محل مطابقت داشته باشد.

كليه اشخاصي كه در كارگاه به كار اشتغال دارند بايد در تمرين تخليه شركت نموده و براي استفاده از خاموش كننده ها جهت مبارزه با حريق هاي كوچك آموزش كافي ببينند.

در كارگاه هايي كه داراي كاركنان آتش نشاني تعليم يافته و مجهز مي باشند تمرين ها براي پرسنل آتش نشاني بايد دست كم ماهي يك مرتبه انجام گيرد و ارجح آن است كه تمرين هاي نامبرده بدون اطلاع قبلي انجام پذيرد.

تمرين هاي مبارزه با حريق در اين فصل بايد تقريباً با شرايط واقعي تطبيق نموده و شامل بكارگيري وسايل و تجهيزات آتش نشاني باشد.

در هر يك از كارگاه هاي كوچك كه داراي كاركنان آتش نشاني تعليم يافته نمي باشد بايد كليه كاركنان بخصوص كليه نگهبانان را با طرز بكارگيري وسايل و تجهيزات مبارزه با حريق كاملاً آموزش داده و آماده به كار كرد تا در موقع آتش سوزي بتوانند انجام وظيفه نمايند.

در كارگاه ها بايد كارگران جديدالاستخدام را به كليه وسايل و تجهيزات مبارزه با حريق، درهاي خروجي و موارد استفاده از آنها در موقع پيش آمد آتش سوزي آشنا نمود.

الزامات ايمني در مقابل صاعقه:

در موارد زير بايد عليه صاعقه تدابير حفاظتي اتخاذ نمود: الف- ابنيه، كارگاه ها و محل هايي كه در آنها مواد قابل اشتعال تهيه، توليد، انتقال و مصرف يا انبار مي شود. ب- مخازن مايعات نفتي – روغني، رنگ و هرگونه مايعات قابل اشتعال ديگر. ج- دودكش هاي مرتفع.

در مناطقي كه صاعقه به كرات به وقوع مي پيوندد تدابير حفاظتي در برابر صاعقه و الكتريسيته ساكن در موارد زير بايد اتخاذ گردد: الف- الواتورهاي غلات. ب- آسياهاي مواد غذايي و آرد. ج- ابنيه مجزايي كه در آنجا مواد قابل اشتعال از قبيل گازها، بخارات و غبارهاي متشكل از الياف يا مواد نباتي و آلي پايه نفتي و نظائر آن وجود دارد. د- برج هاي تقطير و تصفيه مواد نفتي هـ- ساختمان هاي مرتفع، برج هاي فلزي، دكل ها و برج هاي آب

طراحي و اجراي تأسيسات حفاظتي در برابر صاعقه و الكتريسيته ساكن بايد توسط افراد يا شركت هاي صاحب صلاحيت انجام پذيرد. مسئوليت اين امر و اطمينان از كارايي تجهيزات نصب شده برعهده كارفرما مي باشد.

اتصال زمين